نظری به کتاب ناپل ۱۹۲۵: آدورنو، بنیامین و تابستانی که نظریه انتقادی را ساخت
روزنامه شماره ۶۳۰۵-
یکی از پیشبینیپذیرترین واکنشهای شیمیایی در فرهنگ اروپایی زمانی رخ میدهد که ذهن آلمانی وارد محیط ایتالیا میشود. نویسنده آلمانی مفتون منظره رو به ایوان میشود و ناگهان درمییابد که زندگی دوباره ارزش زیستن دارد. سه قرن است که روح و جان برجستهترین مردم شمال در برابر مناظر ایتالیا دامن از کف داده است. گوته، هاینه، یوهان یواخیم وینکلمان و تئودور فونتانه، هر یک بهنوعی، اسیر خودخواستهٔ این مناظر شدند. حتی نیچه که در افشای خیالپردازیهای گریز از واقعیت استادی بیبدیل بود، ایتالیا را همچون قایق…
-
دردسر توجه به ذینفعان
مترجم: مهدی نیکوئیچند سالی است که توصیهها در توجه به ذینفعان بسیار جدی شده و در هر بحث مربوط به کسب و کار، پای مسوولیتهای شرکتی هم به میان میآید. بسیاری از شرکتها و سرمایهگذاران، جریان اصلی رویکردی را توصیه میکنند که موسوم به «سرمایهداری ذینفعان» است: شرکتها باید با ذینفعان مختلف خود تعامل کنند و برای تضمین جایگاه گسترده اجتماعی خود، بین منافع مختلف آنها توازن برقرار کنند. اما واقعیت آن است که اگر بنا به تغییر نگاه سنتی سرمایهداری به کسب و کار باشد (جایی که عملا فقط به سرمایهگذاران توجه کافی…
-
اصلاحات اقتصادی؛ پیششرط سرمایهگذاری
حمیدرضا هنرمند *ایران از ظرفیتها و فرصتهای نابی برای سرمایهگذاری برخوردار است. البته برقراری تعاملی سازنده در سطح بینالمللی، چنانچه به تامین منافع دو طرف و ایجاد مزیت در تمام حوزههای صنعت، معدن و تجارت منتج شود، میتواند به ایجاد انگیزه در میان سرمایهگذاران خارجی و حتی داخلی برای توسعه کشور، منجر شود. در ادامه باید تاکید کرد که در دنیای سرمایهداری امروز، سیاست به ابزاری برای تامین منافع کوتاهمدت، میانمدت و بلندمدت اقتصادی تبدیل شده است.
-
منتقد سیاستهای تجاری ترامپ کنار میرود ؛
روزنامه شماره ۶۲۸۰بازنشستگی نابغه سرمایهگذاری
دنیای اقتصاد - گروه اقتصاد بینالملل: وارن بافت دههها بهعنوان مدیرعامل شرکت «برکشایر هاتاوی» در خط مقدم سرمایهداری آمریکا بوده است؛ شرکتی که او آن را به غول ۱.۱تریلیون دلاری تبدیل کرد. براساس گزارش نیویورکتایمز، اکنون او خود را برای واگذاری این مسوولیت تا پایان سال آماده میکند. بافت در نشست سالانه سهامداران شرکت در روز شنبه اعلام کرد که قصد دارد از هیاتمدیره بخواهد تا گرگ آبل، جانشین منتخبش را بهعنوان مدیرعامل جدید منصوب کند.
-
آیا پاپ فرانسیس منتقد سرمایهداری و طرفدار کمونیسم بود؟
روزنامه شماره ۶۲۷۰نگاه سوم به جریان اقتصاد
دنیای اقتصاد - گروه اقتصاد بینالملل: پس از درگذشت پاپ فرانسیس یکی از سوالاتی که مطرح میشود این است که نگاه اقتصادی او به کدام جریان فکری نزدیک بوده است؟ گزارش حاضر در نشریه فارن پالیسی به بررسی جریان فکری او میپردازد. پاپ فرانسیس درباره مسائل بزرگ سیاسی و اجتماعی روز بیشتر از بسیاری از اسلاف خود سخن گفته است و تمرکز او تنها بر تغییرات اقلیمی -که به طور برجستهای در سال ۲۰۱۵ به آن پرداخت- نبود، بلکه اقتصاد را نیز در بر میگرفت. از زمانی که فرانسیس ردای پاپ را بر تن کرد، کنفرانسهای اقتصادی برگزار کرده و اسناد الهیاتی…
-
بازخوانی کتاب ویلیام آ.ادموندسن درباره جان رالز
روزنامه شماره ۶۲۴۰لیبرالیست عدالتاندیش
نویسنده: اِد کوییش مترجم: علی برزگرجان رالز یکی از فیلسوفان لیبرال برجسته قرن بیستم بود. اثر اصلی او، نظریهای در باب عدالت (۱۹۷۱)، حوزه فلسفه سیاسی را از نو تعریف کرد و چندین نسل پیاپی از دانشپژوهی در باب سیاست، اخلاق و حقوق را پدید آورد. برای بسیاری از ستایشگران رالز، او بهترین نماینده سنت لیبرال است و نظریه عدالت او دفاعی جانانه از انسانیترین امید لیبرالیسم بهدست میدهد: دولت رفاه دموکراتیکی که سرمایهداری را حفظ میکند در عین حال که آن را تحت نظارت نیز نگه میدارد.
-
جامعه ونظام سرمایهداری در خطرند
روزنامه شماره ۶۲۳۹ارثیه، جایگزین رقابت میشود؟
دنیای اقتصاد - گروه اقتصاد بینالملل: مدام به کودکان گفته میشود، «سخت کار کنید تا موفق شوید.» در دهههای اخیر، این توصیه برای افراد بااستعداد و سختکوش نتیجهبخش بوده است. بسیاری توانستهاند ثروت خود را بسازند و بدون وابستگی به ارث خانوادگی، زندگی راحت وخوبی داشته باشند. اما اکنون، اهمیت ثروت موروثی در کشورهای ثروتمند رو به افزایش است و این امر به یک چالش جدی تبدیل شده است.
-
پرونده امروز
روزنامه شماره ۶۲۲۸بزرگراه گمشده تجارت
البرز نظامیمعروف است سرمایهداری زمانی آغاز شد که انسان بر دریا سوار شد. با آغاز و گسترش تجارت دریایی بود که این سوی تا آن سوی جهان به همدیگر متصل شدند و این اتصال برای آنکه ادامه یابد، نیازمند تاسیس نهادهای جدید و گسترش آنها بود؛ امری که بهتدریج در عرصه مناسبات اقتصادی و سیاسی انقلابی به راه انداخت؛ انقلابی که در آن فئودالیسم به تاریخ پیوست و عصر سرمایهداری آغاز شد. این تغییر بنیادین قدرتهای قدیم را از بازی خارج کرد و قدرتهای جدیدی را بر جهان مسلط ساخت. یکی از این قدرتهای قدیم کشور ما بود. -
دزدان دریایی چگونه راه سرمایهداری را هموار کردند
روزنامه شماره ۶۲۲۸غارتگران دوران مدرن
دزدان دریاییای که ما عمدتا در ذهن داریم دزدان خاصی هستند: دزدان دریایی انگلیسیزبان که از اواسط قرن هفدهم تا چند دهه اول قرن هجدهم در دریاها بودند. چه چیزی در این قانونشکنان دریایی دوران قدیم اینقدر جذاب است که ما سه قرن بعد هنوز لباس آنها را تن میکنیم؟ پاسخ ساده این است که آنها شور وشوق ایجاد میکردند و برای نخستینبار در تاریخ ۱۷بهمن۱۴۰۳ در مقالهای با عنوان «دزدان دریایی، دشمنان قسمخورده نظم مدرن بودند یا همدستان پنهان آن؟» با ترجمه محمد ابراهیم باسط این موضوع مطرح شد. ما از زندگی…
-
شرکتها شعار پایداری را رها کردهاند؟
مترجم: مهدی نیکوئیاز زمانی که مجمع جهانی اقتصاد خطمشی نشست داوس خود را به «نوع بهتری از سرمایهداری» تغییر داده است، هر سال شاهد شرکتهای بزرگی بودیم که بیانیهها و وعدههای بزرگی راجع به برنامههای زیستمحیطی و اجتماعی خود منتشر میکردند. اما آنها در نشست امسال در این زمینه ساکت بودند.
-
نگاهی به طبقه متوسط و طبقه کارگر در جامعه
وحید ریحانی: هر جامعهای دارایِ یک زیربنایِ اقتصادی، یک ساختار طبقاتی و مملو از تبعیض و یک روبنایِ سیاسی و فکری است. ازقضا دولت و جامعه مدنی در روبنا قرار دارند. دولت که وضعیتش مشخص است و به قول توماس هابز در کتاب لِویاتان؛ شرِ لازم است. جامعه مدنی اما بهمثابه لایهای میان حاکمیت و مردم قرار دارد. توسعه سرمایهداری با پیشرفت فنّاوری، فرایند مداوم اجتماعی شدن ابزارهای فعالیتهای اقتصادی و تمایز فزاینده تقسیمکار همراه بوده است. این تحولات برخی از تمایزات سنتی در مقولههای کار را، نظیر کار «مولد» در مقابل…
-
استثناگرایی آمریکایی
آرش رئیسینژاد / دکترای روابط بینالمللاستثناگرایی آمریکایی مهمترین بنیان هویتی ایالات متحده آمریکاست؛ بهگونهایکه درک سیاست خارجی، اقتصاد سرمایهداری و پویایی سیاست داخلی این کشور از فهم استثناگرایی آمریکایی میگذرد. استثناگرایی آمریکایی، اسطوره بنیادین (Myth) هویت و سیاست آمریکاست؛ اسطورهای هویتی که تاریخ ندارد. آمریکا اما خود را «شهری درخشان بر فراز تپه» (Shining City on a Hill) میخواند.
-
بقای سوسیالیسم در گرو سرمایه داری
موسی غنی نژاد: فونمیزس حدوداً در سال ۱۹۲۰ یعنی سه سال بعد از انقلاب اکتبر تاکید داشت که این نظام اقتصادی امکانپذیر نیست و کار نمیکند. دولت در بازار کالاهای مصرفی نمیتواند سیاست سرکوب را اعمال کند. وقتی کالاها قیمتگذاری یا با کوپن سهمیهبندی میشود در کنار بازار دولتی، یک بازار آزاد موازی مخفیانه شکل میگیرد که مردم در آن کالاهایشان را مبادله میکنند.
-
کاپیتالیسم امروزی چگونه از ریل اصلی خارج شد؟
روزنامه شماره ۶۰۲۲اقتصاد در تله دولتبزرگ
دنیای اقتصاد-گروه اقتصاد بینالملل: به نظر میرسد کاپیتالیسم از اصول اولیه خود دور شده و دستاوردهای حاصل از آن به خطر افتاده است. تمایل سیاستمداران غربی به مداخله در اقتصاد، وضع مقررات و هزینهکرد بیشتر برای راضی کردن همه ذینفعان، منجر به جان گرفتن پدیده «دولت بزرگ» شده است. این روند با باور بنیادی کاپیتالیسم یعنی کاهش حضور دولت برای فراهم کردن فضا برای آزادی و خلاقیت فردی، در تضاد بوده و پایههای این نظام فکری را لرزان کرده است. بزرگ شدن دولت با ناکارآمد کردن کاپیتالیسم مدرن، نه تنها ناامیدی مردم را التیام نمیبخشد، بلکه آن را…
-
او به انقلاب اعتبار داد یا انقلاب به او؟
امیررضا انگجی/پژوهشگر توسعه اقتصادیدویستوپنج سال پیش در تریر پروس به دنیا آمد و در تمامی سالها اندیشهها و تفکراتش محل مناقشات و مجادلات بسیاری بوده است. کمتر کسی وجود دارد که نام او را هرگز نشنیده باشد. اگر بخواهیم زندگی کارل مارکس را خلاصه کنیم، چیزی نیست جز مصیبت و اندوه بیپایان. او را از شغل آکادمیک محروم کردند، روزنامهای که در آن کار میکرد توقیف شد و شغلش را از دست داد، از پروس، فرانسه و حتی بلژیک به دلیل بیان نظرات رادیکال اخراج شد، با خانواده توانست به بریتانیا برود، اما پس از آن فقر و گرسنگی و بیماری فرزندان او را… -
اقتصاد خرد مدرن از نگاه مارکس
فاطمه صالحی/روزنامهنگاراگرچه امروزه بسیاری از اقتصاددانان معاصر، نظریات اقتصادی کارل مارکس را منسوخ یا نادرست میدانند، نگاهی ژرفتر به آثار این متفکر برجسته، از بینشهای ارزشمندی حکایت دارد که بسیاری از مفاهیم کلیدی اقتصاد خرد امروزی را پیشبینی کرده است. کارل مارکس، فیلسوف و اقتصاددان آلمانی، در قرن نوزدهم با انتشار کتاب سرمایه، تلاش کرد تا شالودهای نظری برای تبیین روابط قدرت نهفته در سرمایهداری ارائه دهد. نظریه ارزش کار او، از دید اغلب اقتصاددانان امروزی ناقص و متناقض به نظر میرسد؛ اما ایدههای…
-
چگونه قدرت افسارگسیخته بخش خصوصی، آزادی در آمریکا را محدود کرده است؟
روزنامه شماره ۶۰۰۸سرمایهداری علیه دموکراسی
شری برمن/استاد علوم سیاسی در دانشگاه کلمبیا ترجمه: محمدحسین باقیدونالد ترامپ، رئیسجمهور سابق ایالات متحده، برای برنده شدن در دور دوم ریاستجمهوری باید همچنان رایدهندگان طبقه کارگر را جذب کند؛ هم آنانی که به اولین پیروزی او در سال۲۰۱۶ کمک کردند و تقریبا دومین پیروزی را در سال۲۰۲۰ به او دادند. افراد این دسته اکثریت رایدهندگان واجد شرایط را در سراسر کشور تشکیل میدهند و حتی درصد بیشتری از رایدهندگان را در ایالتهای مردد اما مهمِ میشیگان، پنسیلوانیا و ویسکانسین تشکیل میدهند. دور شدن آمریکاییهای کمتر تحصیلکرده و کمتر مرفه از حزب دموکرات با ترامپ آغاز…
-
نودل به جای آش با الگوی چینی
مهدی برزین: زمانی می گفتند، صنار بده آش، به همین خیال و مابقی ماجرا! صنار همان سکه مسی معادل دو شاهی بوده که لابد حداقل میشد درازایش کاسهای آش خرید که میتوان آن را همنشینی آش و صنار خواند، اما همان آش حالا قدر و قیمتی پیداکرده، بهجای دو شاهی، سلطنتی در بازار خوراکیها به هم زده، نخود هر کیلو زیر ۶۰ هزار تومان پیدا نمیکنید، لوبیا قرمز که همین حدودها هست و لوبیا چشمبلبلی، با صد هزار تومان حکم طاووس بازار را پیداکرده، عدس، ماش، لوبیای کشاورزی، لوبیا عروس ، لپه و باقلا خشک که جای خود…
-
بیشتر از ۱۰هزار کسبوکار خصوصی در کوبا فعال شد
روزنامه شماره ۵۹۹۹نفوذ سرمایهداری در سنگر کمونیستها
دنیای اقتصاد: یک خواربارفروشی مدرن که قفسههای آن مملو از همه چیز از ماکارونی گرفته تا شراب است، نقطهای در مرکز هاوانا را پر میکند که زمانی توسط یک گلفروشی دولتی منفعل اشغال شده بود. اما اکنون سقف و دیوارهای آن تعمیر و رنگآمیزی شده است. یک شرکت دولتی شیشه در حومه هاوانا اکنون نمایشگاهی برای یک تجارت خصوصی دارد که مبلمان ساخت کوبا را میفروشد. در بندر پایتخت کوبا، لیفتراکها با احتیاط تخممرغهای آمریکایی را از یک کانتینر یخچالی تخلیه میکنند. این سرمایهگذاریها بخشی از انفجار هزاران کسبوکار خصوصی است…
-
عصــر سرمایهداری نظارتی
کتاب «عصر سرمایهداری نظارتی: مبارزه برای آینده انسان در مرز جدید قدرت» (The Age of Surveillance Capitalism: The Fight for a Human Future at the New Frontier of Power) نوشته شوشانا زوبوف (Shoshana Zuboff) توسط انتشارات پابلیک افیرز (Public Affairs) در سال ۲۰۱۹ و در ۷۰۰ صفحه منتشرشده است.
-
دولت و نظام بازنشستگی؛ اصلاحگر یا مخرب؟
دکتر حجت میرزایی/اقتصادداندر دنیای امروز، نظام تامیناجتماعی مقوم دموکراسی سیاسی و رقابتپذیری اقتصادی به شمار میرود. از قرن نوزدهم به این سو، یعنی از زمان سرعقل آمدن سرمایهداری (به تعبیر دکتر علی شریعتی) تامیناجتماعی عامل مهم تفاهم نوشته یا نانوشته کارفرمایان، صاحبان سرمایه و کارگران بنگاههای تولیدی در ماشین عظیم تولید مدرن هستند. این نظام، ستون اصلی سیاستهای امنیت انسانی و توسعه اجتماعی بعد از جنگ دوم تلقی میشود و تجارب نیمقرن اخیر، بهویژه اجرای سیاستهای آزادسازی و اصلاحات اقتصادی (موسوم به تعدیل…
-
سیر شتابان ژاپن به سرمایهداری مولد
کاوایی آتسوشی ترجمه: مسیح حاتمیدر ۱۸۷۱ دولت میجی که به تازگی تاسیس شده بود در پی الغای املاک خاصه در ژاپن و جایگزینی آنها با استانهای تابع مرکز کوشید تا مانع از فروپاشی خوفناک دولت نوپای خود شود. پیشتر حدود ۲۷۰قلمرو (املاک خاصه) هر یک نیروهای نظامی و اراده سیاسی خاص خود را در یک ساختار قدرت نامتمرکز داشتند. محو ناگهانی چنین ساختاری نوعی کودتا بود. رهبران انقلاب میجی به این نتیجه رسیده بودند که دولت آنان باید تنها قدرت سیاسی موجود در ژاپن باشد تا بتواند به وظیفه خود در ایجاد یک دولت مدرن جامه عمل بپوشاند.
-
تیولداری در عصر هوش مصنوعی
رسول قنبری / کارشناس اقتصاد نوآورینظام سرمایهداری بر دو ستون بنا شده است: سود و بازارها. این نظام برای اینکه بتواند دو ستون خود را حفظ کند، باید از مصالح ناب استفاده کند. ترکیب دو ستون با مصالح مناسب، همان چیزی است که جان کنث گالبرایت، آن را در کتاب اوضاع جدید صنعتی (new industrial state)، «ساختار فنی» (techno-structure) مینامد. گالبرایت در توضیح ساختار فنی مینویسد؛ اگرچه فرد در فرهنگ غربی جایگاهی دیرپاتر از گروه دارد، تمام تصمیمات مهم براساس اطلاعاتی گرفته میشود که در اختیار بیش از یکنفر است.
-
ساخت سردخانه چه مقدار سرمایه میخواهد؟ بگو چقدر سرمایه داری تا بگویم چه سردخانهای بسازی!
در سال ۱۴۰۲، هزینه ساخت سردخانههای کوچک و متوسط به طور میانگین بین ۲۰۰ میلیون تا ۲ میلیارد تومان است. هزینه ساخت سردخانههای بزرگتر نیز ممکن است تا چندین میلیارد تومان برسد.
-
سازمانهایی که بهدنبال موفقیت در بهکارگیری هوش مصنوعی هستند، باید بدانند که این تکنولوژی پایان داستان نیست
روزنامه شماره ۵۸۷۵هوش مصنوعی و سرزمین موعود جدید
مترجم: مرتضی ایراندوست منبع: europeanbusinessreviewچرخه بعدی «کندراتیف۱» که در حال نزدیک شدن است دارای برخی ویژگیهایی است که هنوز ناشناخته است. اما همانطور که جولیو ساپلی در کتاب «فراتر از سرمایهداری» تاکید کرده، این کار مستلزم توسعه فراگیر تکنولوژیهای هوش مصنوعی خواهد بود. هنگام استفاده از عبارت هوش مصنوعی، به مجموعهای از تکنولوژیهای پیشرفته اشاره میکنیم که میتوانند از دادهها بیاموزند و فرآیندهای شناختی انسانی را تکرار کنند، در حالی که الگوریتمهای یادگیری ماشینی و یادگیری عمیق، پیچیدگی آنها را بیشتر میکنند.
-
نظریه بازار اجتماعی و سندروم فراموشی سرمایه داری
مهدی محمدی/ کارشناس رسانه و کارآفرینیسرمایهدار نرمال ایرانی: چقدر حقوق میگیری؟ مخاطب: با پاداش و اضافهکاری و اینا نهایتا ۸ تومن! دوباره همان سرمایهدار نرمال ایرانی: نه مگه می شه، خودمونیم با این خرج و مخارج که نمی تونی، حتما یه جای دیگه هم کار میکنی، نکنه عصرها پیک موتوری کار میکنی؟ آنچه خواندید بخشی از گفتوگوی صاحب سگ گلدن رتویور با آرایشگرِ حیوانات شاغل در یکی از دامپزشکیهای شهر خودمان است، سرمایهدار نرمال ایرانی که برای پیرایش حیوان خانگیاش، ۴۰۰ هزار تومان میپردازد و البته همانجا چرتکه میاندازد که این آرایشگر عزیز…
-
نگاه برودل به تمدن و سرمایهداری
از میان آثار فرنان برودل «تمدن و سرمایهداری» را اساسیتر و برای ایرانیان مناسبتر دانستهام. در سال۱۹۷۴ جامعهشناس شهیر آمریکایی، دنیل بل، کتاب مهمی با نام «برآمدن جامعه فراصنعتی» منتشر کرد. من که تازه در آمریکا دانشجو شده بودم، در سفری به ایران از حمید عنایت برای برگردان این کتاب به فارسی مشورت خواستم.
-
بازرگانان در هنگامه انقلاب
دنیایاقتصاد - محمد آزاد: یادداشت پیشین در پایان یک عصر از تاریخ ایران مطلب ختم شد؛ اما شاید وقفهای کوتاه در اینجا بد نباشد. با وقوع انقلاب اسلامی سال۱۳۵۷، شیوه حکومت پادشاهی به کلی زائل شد و انقلابیون پایهریزی جدیدی در شکل حکمرانی را پیگرفتند. سیر وقایع، حدفاصل این سالتا اوایل دهه۶۰ چنان توفانی است و چنان بحثهای پرحرارتی میان گروههای مختلف جریان دارد که نظر به ماهیت این بحثها که درباره مسائلی است که عمدتا به جدل میان متکلمان و فیلسوفان پهلو میزند - نظیر رابطه کار و سرمایه، نظام تولید سرمایهداری و…
-
تحریم، سلطهطلبی و افکار عمومی
سلطهطلبی بینالمللی که اصطلاحا به آن امپریالیسم گفته میشود برخلاف مدعیات نظریههای مارکسیستی و نیز تئوریهای گوناگون وابستگی، پدیدهای است که ریشه در دنیای پیشامدرن دارد و مرتبط دانستن آن با جامعه مدرن مبتنی بر بازار آزاد نادرست است. نظام اقتصادی مبتنی بر بازار آزاد یا به اصطلاح سرمایهداری برخاسته از تجارت آزاد است و با گرایشهای استعماری و امپریالیستی که بنیادشان بر سیاستهای تجاری انحصاری نهاده شده در تضاد است.