چگونه همه‌گیری مرگ سیاه، تاریخ اروپا را تغییر داد؟

طاعون سیاه باعث ایجاد یک نابرابری و اختلاف جغرافیایی بزرگ در نهادهای سیاسی شد. در مناطقی که همه‌گیری شدید بود، واقعیت‌های جدید اجتماعی و اقتصادی باعث شکل‌گیری نهادهای سیاسی مردمی‌تر و مشارکتی‌تر شد. اما در مناطقی که طاعون خفیف‌تر بود، سیستم ارباب-رعیتی همچنان باقی ماند و عملا جلوی هرگونه شانس برای…

روایتی از تقابل تاریخی پارتو و کروچه؛

سر ناساز فیلسوفان با اقتصاددانان

فیلسوفان و اقتصاددانان را کمتر می‌توان کنار یکدیگر دید؛ حتی زمانی که ناگزیر به تعامل می‌شوند، بحث‌هایشان بیشتر به مجادله می‌انجامد. اما این یک مساله جدید نیست و قدمت آن به بیش از یک قرن می‌رسد.

اخبار اندیشه

پنجشنبه، ۱۲ شهریور ۱۴۰۵

چگونه همه‌گیری مرگ سیاه، تاریخ اروپا را تغییر داد؟
روزنامه شماره ۶۶۴۶

پادزهری به ‌نام طاعون

طاعون سیاه باعث ایجاد یک نابرابری و اختلاف جغرافیایی بزرگ در نهادهای سیاسی شد. در مناطقی که همه‌گیری شدید بود، واقعیت‌های جدید اجتماعی و اقتصادی باعث شکل‌گیری نهادهای سیاسی مردمی‌تر و مشارکتی‌تر شد. اما در مناطقی که طاعون خفیف‌تر بود، سیستم ارباب-رعیتی همچنان باقی ماند و عملا جلوی هرگونه شانس برای رشد نهادهای اولیه دموکراتیک را گرفت.
روایتی از تقابل تاریخی پارتو و کروچه؛
روزنامه شماره ۶۶۴۶

سر ناساز فیلسوفان با اقتصاددانان

فیلسوفان و اقتصاددانان را کمتر می‌توان کنار یکدیگر دید؛ حتی زمانی که ناگزیر به تعامل می‌شوند، بحث‌هایشان بیشتر به مجادله می‌انجامد. اما این یک مساله جدید نیست و قدمت آن به بیش از یک قرن می‌رسد.

چهارشنبه، ۱۱ شهریور ۱۴۰۵

آیا رئیس‌جمهور به دنبال رمزگشایی از مساله همکاری است؟
روزنامه شماره ۶۶۴۵

فراجامعه و پزشکیان

دکتر مسعود پزشکیان رئیس‌جمهور در گفت‌وگوی اخیر خود با صداوسیما در پاسخ به این پرسش که «آخرین کتابی که خوانده‌اید چیست؟» از کتاب «فراجامعه» اثر پیتر تورچین نام برد؛ کتابی که عنوان فرعی آن «چگونه ده‌هزار سال جنگیدن، انسان‌ها را وادار کرد که عالی‌ترین نوع همکاری را در کره زمین پیاده کنند» است. شاید بتوان از این پاسخ کوتاه به‌سادگی عبور کرد، اما خود کتاب ما را با یکی از بنیادی‌ترین پرسش‌های تاریخ بشر مواجه می‌کند: چگونه انسان‌ها که زمانی در گروه‌های کوچک و محدود زندگی می‌کردند، توانستند در مقیاس‌میلیون‌ها نفر با یکدیگر همکاری کنند؟ تورچین در «فراجامعه» تلاش می‌کند مسیر تاریخی این تحول را توضیح دهد. انسان اولیه عمدتا در گروه‌های کوچک خانوادگی و قبیله‌ای زندگی می‌کرد. در چنین گروه‌هایی همکاری چندان دشوار نبود؛ افراد یکدیگر را می‌شناختند، روابط چهره‌به‌چهره بود و رفتار هر فرد به‌طور مستقیم از سوی دیگران دیده می‌شد. اما با بزرگ‌تر شدن جوامع، مساله کاملا تغییر کرد. چگونه می‌توان میان هزاران یا‌میلیون‌ها انسانی که یکدیگر را نمی‌شناسند، همکاری ایجاد کرد؟ این همان معمای بزرگی است که تورچین تلاش می‌کند به آن پاسخ دهد.
روزنامه شماره ۶۶۴۵

اعتماد تنظیم‌گران به مردم

آیا نهادهای تنظیم‌گر ضدانحصار بالاخره یاد می‌گیرند که به تشخیص خود مردم اعتماد کنند؟ اجرای قوانین ضدانحصار باید به دنبال حفظ رقابت سالم و احترام به حق انتخاب مردم باشد، نه اینکه هر دو را به پای اهداف سیاسی مبهم قربانی و محدود کند.
روزنامه شماره ۶۶۴۵

اقتصاد چقدر «انسانی‌» است؟ چند ملاحظه آموزشی

علم اقتصاد چقدر «انسانی» است؟ چقدر آن را می‌توان در امتداد سنت علوم انسانی و اجتماعی دانست؟ در نگاه اول ممکن است این سوال نامربوط به مسائل مهم این علم و یا نامتناسب با جریان علمی آن دانسته شود. اما باید گفت پاسخ این سوال می‌تواند دلالت‌های مهمی برای نحوه آموزش این دانش و معرفت‌شناسی آن داشته باشد.

سه‌شنبه، ۱۰ شهریور ۱۴۰۵

گفت‌وگو با سرگی گوریف، اقتصاددان شهیر روسی و رئیس دپارتمان اقتصاد مدرسه کسب‌وکار لندن (LBS)
روزنامه شماره ۶۶۴۴

سال‌های سوخته شوروی

صنعتی‌سازی اجباری شوروی، با وجود هزینه‌های هولناک انسانی، نتوانست از مسیر اصلاح‌شده ژاپن موفق‌تر عمل کند و حتی اگر دوران تزاری تداوم می‌یافت، این کشور وضعیت بهتری نسبت به صنعتی‌سازی استالینی تجربه می‌کرد.

دوشنبه، ۰۹ شهریور ۱۴۰۵

یک پژوهش بین‌المللی پیرامون نحوه واکنش ایرانیان به تورم بازخوانی شد
روزنامه شماره ۶۶۴۳

منطق سوداگری برای بقا

یک مطالعه آماری جدید با بررسی بیش از ۶‌میلیون پست و کامنت در فضای مجازی، نحوه واکنش ایرانیان به شوک‌های ارزی و موج‌های تورمی را بررسی ‌می‌کند. بر این اساس، توجه سوداگرانه به دارایی‌ها، رویکردی عقلانی برای تداوم بقای اقتصادی است.

شنبه، ۰۷ شهریور ۱۴۰۵

استقلال،پاسخگویی و درس‌هایی از ادبیات اقتصادی؛
روزنامه شماره ۶۶۴۲

بانک‌ مرکزی مستقل چیست؟

استقلال بانک مرکزی پای ثابت سیاستگذاری پولی مناسب است. یک مطالعه اقتصادی نشان می‌دهد که استقلال بانک مرکزی را می‌توان به سه نوع «هدف‌گذاری»، «سیاسی» و «ابزاری» تقسیم کرد و تنها استقلال ابزاری آن حائز اهمیت است.
روزنامه شماره ۶۶۴۲

سه خبر و یک درس

امروز، چند خبر اقتصادی کوچک و نسبتا تازه، وقتی کنار هم قرار می‌گیرند، تصویر بزرگ‌تری را پیش چشم ما می‌گذارند. نخست، کالیفرنیا رهبری گروهی متشکل از دادستان‌های کل ۱۲ ایالت را در طرح دعوایی بر عهده گرفته است که هدف آن جلوگیری از خرید شرکت وارنر برادرز توسط خانواده الیسون و شرکت پارامونت است. اگر این ماجرا را دنبال نکرده‌اید، خلاصه ماجرا این است که خانواده الیسون برای جلب موافقت کمیسیون تجارت فدرال با این ادغام، بر حمایت خود از رئیس‌جمهور ترامپ مانور زیادی دادند.

چهارشنبه، ۰۴ شهریور ۱۴۰۵

ناکامی تلاش‌ها برای کنترل قیمت سابقه تاریخی دارد؛
روزنامه شماره ۶۶۴۰

پاریس؛ گرسنه از تامین اجباری مایحتاج

در جریان انقلاب فرانسه، مقامات پاریس برای اطمینان از اینکه مردم گرسنه نمانند، به «مجموعه‌ای از اقدامات برای تثبیت قیمت‌ها و کنترل مواد غذایی» روی آوردند. اما این اقدامات آن‌گونه که برنامه‌ریزی شده بود، نتیجه نداد.
وایکینگ‌های محبوب چپ و راست چه مشخصاتی دارند؟
روزنامه شماره ۶۶۴۰

سوئد و «لیبرتارینیسم دولت بزرگ»

کمتر آرمان سیاسی‌ای را می‌توان یافت که برنی سندرز، سیاستمدار آمریکایی آن‌قدر چپ‌گرا که می‌توانست در اروپا به‌عنوان یک میانه‌رو وارد رقابت انتخاباتی شود، و چارلی کرک، چهره آتشین و ترامپیست محافظه‌کار، را با یکدیگر متحد کند. بااین‌حال، یکی از معدود نقاط توافق عجیب میان این دو، جذابیت سوئد بود.
آیا قوانین زیست‌محیطی پایان اقتصاد واحد را رقم خواهند زد؟
روزنامه شماره ۶۶۴۰

مقررات علیه بازار یکپارچه اروپایی

پس از جنگ جهانی دوم، گروهی از کشورهای اروپایی ایده‌ای برای بازسازی اقتصادهای خود داشتند: موانع تجاری میان یکدیگر را با حذف تعرفه‌های گمرکی از میان بردارند و اجازه دهند کالاها، مردم، خدمات و سرمایه آزادانه جابه‌جا شوند. ایده ایجاد یک بازار واحد سرانجام به واقعیت تبدیل شد و به یکی از بزرگ‌ترین دستاوردهای اروپا در قرن بیستم بدل گشت. از سال ۱۹۹۳، یک صاحب کسب‌وکار کوچک در هر یک از کشورهای عضو اتحادیه اروپا می‌توانست محصولات خود را به کشور عضو دیگری بفروشد، بدون آنکه در هر مرز با موانع جدید بوروکراتیک یا مالی مواجه شود. از آن پس، اندازه بالقوه یک کسب‌وکار دیگر صرفا به اندازه کشوری که در آن مستقر بود، وابسته نبود.

سه‌شنبه، ۰۳ شهریور ۱۴۰۵

کارگر و کارفرما چگونه هر دو در قعر رکود تورمی‌اند؟
روزنامه شماره ۶۶۳۹

پدیده شاغلان فقیر

برای دهه‌ها، اشتغال به‌مثابه اصلی‌ترین مسیر خروج از فقر تلقی می‌شد، اما پدیده‌ای که در ادبیات اقتصادی تحت عنوان «شاغلان فقیر» شناخته می‌شود، این فرضیه بنیادین را به چالش کشیده است. شاغلان فقیر به افرادی اطلاق می‌شود که با وجود عضویت فعال در نیروی کار و داشتن شغل، درآمدشان همچنان زیر خط فقر مطلق قرار می‌گیرد؛ به‌عبارت‌دیگر، کارکردن دیگر تضمین‌کننده رهایی از فقر نیست. اقتصادهای کلاسیک و نئوکلاسیک بر این باورند که رشد اقتصادی و افزایش بهره‌وری نقش مهمی در کاهش فقر ایفا می‌کنند و ورود به بازار کار به‌عنوان مکانیسم اصلی توزیع درآمد و بهبود رفاه شناخته می‌شود؛ اما نظریه‌های اقتصاد توسعه و اقتصاد کار در دهه‌های اخیر نشان داده‌اند که کیفیت اشتغال به اندازه کمیت آن اهمیت دارد و زمانی که دستمزدها متناسب با بهره‌وری رشد نکنند یا تورم به‌طور مداوم قدرت خرید درآمدهای اسمی را تخریب کند، رابطه مثبت بین اشتغال و رفاه از بین می‌رود.
روزنامه شماره ۶۶۳۹

آیا نظام‌های اقتصادی غیراخلاقی‌اند؟

یکی از استدلال‌های کلاسیک علیه اصول بازار آزاد این است که این اصول انسانی نیستند. گفته می‌شود سرمایه‌داران اهمیتی نمی‌دهند که مردم توان پرداخت اجاره‌خانه یا خرید مواد غذایی را ندارند؛ اینکه بسیاری از مدیران عامل، درآمدی هزاران برابر بیشتر از دستمزد متوسط کارگران دریافت می‌کنند؛ و اینکه اگر دولت نیازهای مردم را تامین نکند، عده‌ای خواهند مرد. همان‌طور که زهران ممدانی، سوسیالیست دموکرات و شهردار نیویورک، گفته است: «شهرها نه بر ترس، بلکه بر همدلی شکوفا می‌شوند.»

دوشنبه، ۰۲ شهریور ۱۴۰۵

چرا نباید ابراز نگرانی‌ها درباره هوش مصنوعی را الان جدی گرفت؟
روزنامه شماره ۶۶۳۸

لازم نیست اقدامی کنید!

اخیرا مرکز هوش مصنوعی استنفورد، انتشار یک نامه سرگشاده را هدایت کرد که توجه زیادی به خود جلب کرد. این نامه که به‌طرز تحسین‌برانگیزی مختصر است، با این جمله آغاز می‌شود: «هوش مصنوعی ممکن است تحولی بی‌سابقه در اقتصاد ما ایجاد کند... و ممکن است خطراتی از جمله جابه‌جایی گسترده مشاغل به همراه داشته باشد.» نامه اذعان می‌کند که هوش مصنوعی همچنین ممکن است «دستاوردهای بزرگی در سطح زندگی مردم» به همراه داشته باشد. (الویس هم ممکن است از گور برخیزد!)
راغفر درست می‌گوید؛ ‌اما تمام حقیقت این نیست!
روزنامه شماره ۶۶۳۸

ساده‌سازی رانت

دکتر حسین راغفر از جمله اقتصاددانانی است که در سال‌های اخیر با صراحت درباره فقر، نابرابری، رانت، کاهش قدرت خرید مردم، بی‌ثباتی اقتصادی و پیامدهای اجتماعی سیاست‌های اقتصادی سخن گفته است. شاید بتوان گفت یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های دیدگاه او این است که اقتصاد را صرفا مجموعه‌ای از اعداد و شاخص‌ها نمی‌بیند، بلکه همواره می‌پرسد پشت هر سیاست اقتصادی چه کسانی منتفع می‌شوند و هزینه آن را چه کسانی می‌پردازند. از این منظر بسیاری از هشدارهای او نه‌تنها قابل تامل بلکه صحیح است. اگر کاهش ارزش پول ملی موجب کاهش قدرت خرید حقوق‌بگیران شود، اگر تورم دارایی صاحبان سرمایه را افزایش دهد اما درآمد اقشار کم‌درآمد را همپای هزینه‌های زندگی بالا نبرد، اگر دسترسی به منابع عمومی برای گروه‌هایی آسان‌تر از دیگران باشد و اگر ثروت و فرصت اقتصادی به شکل نابرابر توزیع شود، نمی‌توان این واقعیت‌ها را با چند نمودار مربوط به رشد اقتصادی یا تولید ناخالص داخلی پنهان کرد. اقتصاد در نهایت درباره زندگی انسان‌هاست و عدالت در توزیع فرصت‌ها و ثمرات رشد، بخش جدایی‌ناپذیر هر تحلیل اقتصادی معتبر است.

یکشنبه، ۰۱ شهریور ۱۴۰۵

دموکراسی رومی چگونه هنوز پس از چندین قرن دست‌نیافتنی است؟
روزنامه شماره ۶۶۳۷

نهادهای دموکراتیک جمهوری روم

جمهوری روم یکی از شگفت‌انگیزترین و در‌عین‌حال مغفول‌مانده‌ترین ساختارهای سیاسی در تاریخ جهان باستان است. این حکومت توانست در سده ششم پیش از میلاد مسیح، پادشاهان مستبد و خودکامه خود را سرنگون کند و طی پنج سده بعدی، قلمرو خود را چنان گسترش دهد که بر بخش اعظم پهنه مدیترانه مسلط شود. با این حال، در پژوهش‌های امروزی رشته اقتصاد سیاسی تاریخی، کمتر به جمهوری روم پرداخته می‌شود. این کم‌توجهی قدری عجیب و تعجب‌برانگیز است؛ زیرا جمهوری روم می‌تواند معتبرترین ادعا را برای داشتن عنوان طولانی‌ترین و پایدارترین دموکراسی در کل تاریخ بشر (با حیاتی نزدیک به ۵۰۰ سال) داشته باشد و بدون تردید، یکی از موفق‌ترین تجربه‌های حکومت‌داری مردمی بوده است.
روزنامه شماره ۶۶۳۷

دارون عجم‌اوغلو به‌صراحت از پژوهش‌ها و ایده‌های اصلی خود دفاع می‌کند

ما اخیرا مقاله‌ای منتشر کردیم که در آن به ارزیابی انتقادی آثار دارون عجم‌اوغلو پرداختیم. همچنین نقدی بر جدیدترین کتاب او منتشر کردیم. پروفسور عجم‌اوغلو در ادامه به این مطالب پاسخ می‌دهد. مقاله و نقد کتاب ابتدا به‌صورت آنلاین منتشر شدند و در شماره این هفته اکونومیست نیز بازنشر شده‌اند:

پنجشنبه، ۲۹ مرداد ۱۴۰۵

بازار غیرمتمرکز، راه‌حل مشکلات آموزش است
روزنامه شماره ۶۶۳۵

چه‌کسی تعیین می‌کند مدرسه «خوب» چیست؟

به‌تازگی برای نخستین بار در زندگی در یک Airbnb اقامت داشتم. برای دیدن دختر بزرگ‌ترم به میلواکی رفته بودم. من عموما هتل را ترجیح می‌دهم، اما هیچ هتلی نزدیک دانشگاه پیدا نمی‌شد؛ بنابراین برنامه Airbnb را دانلود کردم و جست‌وجو برای پیدا کردن مکانی مناسب برای اقامت را شروع کردم. نزدیکی به دانشگاه، قیمت و تصاویر را بررسی کردم تا گزینه مناسبی پیدا کنم. بعضی مکان‌ها را به دلایل ملموسی، مانند نداشتن سیستم تهویه مطبوع، کنار گذاشتم؛ اما برخی دیگر را به دلایلی ناملموس رد کردم. دقیقا نمی‌توانستم بگویم چرا بعضی مکان‌ها را دوست ندارم، فقط می‌دانستم که دوستشان ندارم. آنها صرفا مناسب من نبودند. وقتی گزینه‌هایم را محدودتر کردم، نظرات و امتیازهای مشتریان را نیز بررسی کردم تا ببینم دیگران درباره گزینه‌های نهایی من چه نظری دارند. برخی از ارزیابی‌های آنها درباره کیفیت برایم مهم بود و برخی دیگر نه. در نهایت، ریسک کردم و اقامت را رزرو کردم. خانه‌ای دوست‌داشتنی در موقعیتی عالی بود و با خوشحالی دوباره به آنجا برمی‌گردم.
روزنامه شماره ۶۶۳۵

مرزهای عقلانیت در قانون‌گذاری

قانون زمانی به معنای دقیق کلمه قانون است که نه فقط مجازات و تکلیف، بلکه معیار روشن، ضرورت قابل اثبات، تناسب و امکان پیش‌بینی را نیز در خود داشته باشد. هر نظام سیاسی برای حفاظت از امنیت ملی، استقلال و منافع عمومی حق دارد و حتی موظف است قواعد بازدارنده وضع کند؛ اما این اختیار نامحدود نیست. امنیت، در یک نظام حقوقی پایدار، هدف قانون است، نه مجوزی برای کنار گذاشتن اصولی که خود قانون باید از آنها حفاظت کند.

چهارشنبه، ۲۸ مرداد ۱۴۰۵

تاثیرگذارترین اقتصاددان جهان، به‌طرز عجیبی قانع‌کننده نیست
روزنامه شماره ۶۶۳۴

چرا عجم‌اوغلو بی‌جهت ستایش می‌شود؟

در سال ۲۰۲۴، دارون عجم‌اوغلو از موسسه فناوری ماساچوست (MIT)، به‌همراه سایمون جانسون و جیمز رابینسون، جایزه نوبل اقتصاد را برای پژوهش‌هایشان درباره چگونگی شکل‌دهی نهادها به رفاه اقتصادی دریافت کرد. آقای عجم‌اوغلو تنها ۵۸ سال دارد، اما مدتی است که به چهره مسلط این رشته تبدیل شده است. او هفت کتاب نوشته، از جمله کتاب جدیدی درباره دموکراسی و تاثیر اقتصادی هوش مصنوعی، که البته دو کتاب درسی عمومی را نیز باید جداگانه بر این شمار افزود. صدها مقاله علمی او که بیش از ده مورد از آنها تنها در سال جاری منتشر شده‌اند، اغلب مملو از ریاضیات پیچیده‌اند. او برای کسب جایگاه نخست در رتبه‌بندی استنادی اقتصاددانان که پایگاه پژوهشی IDEAS/RePEc منتشر می‌کند، با آندری شلایفر از دانشگاه‌ هاروارد رقابت دارد. دیدگاه‌های او نزد دیگر صاحب‌نظران اقتصادی و رسانه‌ها وزن زیادی دارد.
مرور کتاب تازه‌منتشرشده انتشارات دنیای اقتصاد؛‌ «جهان چگونه ثروتمند شد؟»
روزنامه شماره ۶۶۳۴

خاستگاه‌های تاریخی ثروت و رفاه

چرا برخی جوامع در طول دو قرن گذشته توانسته‌اند به ثروت، رفاه، تولید و سطح زندگی بی‌سابقه‌ای دست یابند، درحالی‌که برخی دیگر همچنان با فقر، رشد اقتصادی پایین، بی‌ثباتی و توسعه‌نیافتگی مواجه‌اند؟ آیا ثروتمند شدن کشورها نتیجه برخورداری از منابع طبیعی، موقعیت جغرافیایی و دسترسی به بازارهاست یا باید ریشه‌های آن را در نهادهای سیاسی و اقتصادی، فرهنگ، دانش، فناوری، سرمایه انسانی و کیفیت حکمرانی جست‌وجو کرد؟ کتاب «جهان چگونه ثروتمند شد؟؛ بنیان‌های ثروت، رفاه و توسعه در جهان مدرن» نوشته مارک کویاما و جرد روبین و ترجمه احسان احمدی تلاشی مهم برای پاسخ به همین پرسش بنیادین است؛ پرسشی که در مرکز مطالعات تاریخ اقتصادی و اقتصاد توسعه قرار دارد.

سه‌شنبه، ۲۷ مرداد ۱۴۰۵

روزنامه شماره ۶۶۳۳

انتقام استالین از مهد غلّه

قحطی ۱۹۳۳ شوروی نتیجه سیاست‌های اشتراکی‌سازی اجباری بود که برداشت معمولی را به فاجعه تبدیل کرد. در آن میان اوکراینی‌ها هدف شدیدترین اشتراکی‌سازی و بالاترین نرخ مرگ‌ومیر بودند.
تاجر و روزنامه‌نگار هنگ‌کنگی چه درسی برای جهان دارد؟
روزنامه شماره ۶۶۳۳

در ستایش شجاعت راستین

همان‌طور که حبس جیمی لای نشان می‌دهد، اگر کشوری نتواند آزادی‌های مدنی را حفظ کند، رفاه اقتصادی آن کشور اهمیت چندانی نخواهد داشت. در ماه مه، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در پکن با شی جین‌پینگ دیدار کرد؛ نخستین سفر یک رئیس‌جمهور آمریکا به چین از سال ۲۰۱۷ تاکنون. ترامپ از این دیدار با توافق‌هایی برای تقویت روابط آمریکا و چین و همکاری در زمینه مسائل مهم سیاست خارجی بازگشت. یکی از برجسته‌ترین تحولات پس از این دیدار، آزادی سریع کشیش «اِزرا جین مینگ‌ری» بود که در اکتبر ۲۰۲۵ به دلیل رهبری یک کلیسای مسیحی زیرزمینی بازداشت شده بود. بازگشت جین به خانه، پیروزی مهمی برای آزادی مذهبی به شمار می‌رود؛ اما ترامپ نتوانست آزادی یک زندانی سیاسی سرشناس دیگر را نیز تضمین کند: جیمی لای، تاجر هنگ‌کنگی و شهروند بریتانیا که بیش از پنج سال است به دلیل اداره روزنامه دموکراسی‌خواه «اپل دیلی» در زندان به سر می‌برد.

دوشنبه، ۲۶ مرداد ۱۴۰۵

فرآیند تاریخی شکل‌گیری خطوط مرزی در آفریقا بررسی شد
روزنامه شماره ۶۶۳۲

افسانه مرزبندی با خط کش

واکنش‌ها و دیدگاه‌های افرادی با پیشینه‌های کاملا گوناگون، در یک نقطه مشترک مهم به هم می‌رسند: همه آن‌ها، دقیقا مانند خود ما، در دوران دبیرستان و آموزش‌های عمومی این‌گونه آموخته بودند که دولتمردان اروپایی در «کنفرانس غرب آفریقا در برلین» (در سال‌های ۱۸۸۴ تا ۱۸۸۵)، مرزهای قاره آفریقا را روی خط‌کش و کاغذ، به صورتی کاملا دلخواهانه، خودسرانه و بدون توجه به واقعیت‌های این قاره ترسیم کرده‌اند. اما مقاله جدید ما در نشریه معتبر American Political Science Review، دو فرض و باور عمومی بسیار رایج درباره نحوه شکل‌گیری مرزها در آفریقای دوران استعمار را به چالش کشیده و رد می‌کند. نخستین باور نادرست این است که مرزهای آفریقا در کنفرانس برلین تعیین شدند، یا این تصور عامیانه که اروپایی‌ها هنگام تعیین مرزها تقریبا هیچ شناختی از شرایط واقعی روی زمین و وضعیت بومی قاره نداشتند. دومین باور غلط نیز این تصور سرسختانه است که مرزهای آفریقا «شبه‌تصادفی» هستند؛ به این معنا که ترسیم آنها بدون هیچ‌گونه ارتباط یا تناسبی با واقعیت‌های تاریخی، جغرافیایی و انسانی مناطق صورت گرفته است.
روزنامه شماره ۶۶۳۲

۱۰ سال پس از رفراندوم برگزیت

با گذشت ۱۰سال از رفراندوم خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا، به نظر می‌رسد هیچ‌کدام از هشدارها یا وعده‌های مخالفان و موافقان این خروج به طور کامل محقق نشده است؛ رکود رخ نداد، بوروکراسی تجارت پابرجاست و همچنان مهاجرت به بریتانیا با سرعت ادامه دارد.

یکشنبه، ۲۵ مرداد ۱۴۰۵

مدل رقابت «هاتلینگ» جدال دو نیروی متضاد را شرح می‌دهد
روزنامه شماره ۶۶۳۱

چرا رقبا اغلب شبیه هم می‌شوند؟

«چرا پمپ‌بنزین‌ها روبه‌روی یکدیگر قرار می‌گیرند؟» هاتلینگ. «چرا همه شاسی‌بلندها شبیه هم به نظر می‌رسند؟»‌ هاتلینگ. «چرا همه ویدئوهای کوتاه شبکه‌های اجتماعی شبیه یکدیگرند؟»‌ هاتلینگ. «چرا همه رستوران‌ها ساندویچ مرغ دارند؟» هاتلینگ.
روزنامه شماره ۶۶۳۱

تهدید دولت تقسیم‌گر

درحالی‌که بازتوزیع ثروت به‌عنوان یکی از وظایف دولت در نظر گرفته می‌شود، یک مورخ هشدار می‌دهد که انجام این کار مستلزم تمرکز سیاسی است و این تمرکز سیاسی، خطر انتقال اقتدار از افراد و جامعه مدنی به دولت را در پی دارد.

شنبه، ۲۴ مرداد ۱۴۰۵

بافت اجتماعی بسیار شکننده‌تر از آن چیزی است که تصور می‌کنیم
روزنامه شماره ۶۶۳۰

مدنیت؛ شیرازه نامرئی جامعه

هیچ‌گاه زمانی نبوده است که مردم برای بی‌ادبی در فرودگاه «بهانه‌ای» بیشتر از امروز داشته باشند. در جریان تعطیلی اخیر دولت که سازمان حفاظت فرودگاه را نیز تحت تاثیر قرار داد، برخی فرودگاه‌ها، از جمله فرودگاه بین‌المللی آتلانتا و فرودگاه هیوستون، با صف‌های بازرسی مواجه شدند که در برخی روزها به بیش از شش ساعت می‌رسید.
دارون عجم‌اوغلو و پرسش «چه بر سر دموکراسی لیبرال آمد؟»
روزنامه شماره ۶۶۳۰

ضرورت بازسازی سیاست رفاه مشترک

دموکراسی لیبرال در بخش بزرگی از قرن بیستم صرفا یک نظام سیاسی نبود. این نظام حامل یک وعده تاریخی بود. وعده‌ای که آزادی فردی را با حاکمیت قانون و مشارکت سیاسی پیوند می‌داد و همزمان نوید پیشرفت اقتصادی و برخورداری گسترده‌تر جامعه از ثمرات رشد را مطرح می‌کرد. در پایان قرن بیستم به نظر می‌رسید این الگو توانسته است جایگاهی مسلط در تصور جهان از نظم سیاسی مطلوب پیدا کند. پایان جنگ سرد نیز این تصور را تقویت کرد که دموکراسی لیبرال مسیر غالب آینده خواهد بود. با این حال در دهه‌های اخیر نشانه‌های آشکاری از فرسایش این اعتماد پدیدار شده است. کاهش اعتماد عمومی به نهادهای سیاسی و افزایش شکاف میان مردم و نخبگان و رشد جریان‌های پوپولیستی و اقتدارگرا این پرسش را به یکی از مسائل مهم سیاست معاصر تبدیل کرده است که چه بر سر دموکراسی لیبرال آمده است.