تبدیل قوانین ضدانحصار به ابزاری برای تحمیل ترجیحات سیاستگذاران

دولت پدرسالار به خرید می‌رود

قوانین ضدانحصار (آنتی‌تراست) در گذشته پرسشی ساده مطرح می‌کردند: آیا بنگاه‌ها وضعیت مصرف‌کنندگان را بدتر می‌کنند؟ اما امروزه این پرسش به‌تدریج جای خود را به سوال دیگری داده است: آیا مصرف‌کنندگان «انتخاب‌های نادرستی» انجام می‌دهند؟

تجربه جهانی از جنگ در آلمان تا عراق و افغانستان، چه درسی به ما می‌دهد؟

پیامدهای اقتصادی جنگ

حدود یک دهه پیش، به یاد دارم وقتی روزگار بحران‌های پیاپی آغاز شد، از قفسه کتاب‌هایم کتابی را برداشتم که به نظر من یکی از حیاتی‌ترین کتاب‌های اقتصادی است که تاکنون نوشته شده. این کتاب «پیامدهای اقتصادی صلح» نوشته جان مینارد کینز نام دارد. کینز این کتاب را در پیامدهای جنگ جهانی اول نوشت و پیامدهای…

اخبار اندیشه

چهارشنبه، ۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۵

تجربه دولت چین در مرزبندی فعالیت‌های اقتصادی و ارتش چیست؟
روزنامه شماره ۶۵۵۸

بازی برد - برد امنیت اقتصادی

امنیت اقتصادی یک اولویت حکمرانی است که بدون آن، حفظ نظم و ثبات بازار امکان‌پذیر نیست، گرچه تنها راه حفظ امنیت بازار، کنترل و دخالت مداوم در اقتصاد نیست، اما برخی کشورها ترجیح می‌دهند امنیت اقتصادی را به پشتوانه نیروهای مسلح برقرار سازند. در این گزارش با نگرشی تاریخی به پیشینه دخالت نظامیان در اقتصاد چین خواهیم پرداخت، زیرا تجربه چین نشان می‌دهد که نتیجه دخالت نظامیان در اقتصاد منجر به تضعیف نیروهای مسلح و بخش خصوصی، رواج فساد سیستماتیک و ایجاد انحصار در اقتصاد خواهد شد.
روزنامه شماره ۶۵۵۸

بازسازی ظرفیت دولت؛ از دولت ضعیف تا دولت کارآمد

در جهان امروز، مفهوم «قدرت» فقط در اندازه ارتش‌ها یا ذخایر انرژی خلاصه نمی‌شود؛ معیار اصلی، توان اداره‌ی کارآمد کشور است. دولت‌ها نه با شعار، بلکه با ظرفیت اجرایی‌شان در حل مسائل سنجیده می‌شوند. تجربه بسیاری از کشورها پس از جنگ، بحران‌های شدید یا فرسایش نهادی نشان می‌دهد مسیر بازگشت به توسعه، پس از گام دستیابی به قرارداد اجتماعی جدید، از بازسازی درون دولت آغاز می‌شود: یعنی بازگرداندن اقتدار اداری، شفافیت مالی و انضباط اجرایی. هنگامی که دولت بتواند درست تصمیم بگیرد، اجرا کند، نظارت داشته باشد و پاسخ دهد، نظم کلی شکل می‌گیرد، اعتماد عمومی افزایش می‌یابد و موتور توسعه دوباره روشن می‌شود. توان دولت در حل مساله، همان چیزی است که اقتصاددانان آن را «ظرفیت دولت» می‌نامند.

دوشنبه، ۱۴ اردیبهشت ۱۴۰۵

تبدیل قوانین ضدانحصار به ابزاری برای تحمیل ترجیحات سیاستگذاران
روزنامه شماره ۶۵۵۶

دولت پدرسالار به خرید می‌رود

قوانین ضدانحصار (آنتی‌تراست) در گذشته پرسشی ساده مطرح می‌کردند: آیا بنگاه‌ها وضعیت مصرف‌کنندگان را بدتر می‌کنند؟ اما امروزه این پرسش به‌تدریج جای خود را به سوال دیگری داده است: آیا مصرف‌کنندگان «انتخاب‌های نادرستی» انجام می‌دهند؟
تجربه جهانی از جنگ در آلمان تا عراق و افغانستان، چه درسی به ما می‌دهد؟
روزنامه شماره ۶۵۵۶

پیامدهای اقتصادی جنگ

حدود یک دهه پیش، به یاد دارم وقتی روزگار بحران‌های پیاپی آغاز شد، از قفسه کتاب‌هایم کتابی را برداشتم که به نظر من یکی از حیاتی‌ترین کتاب‌های اقتصادی است که تاکنون نوشته شده. این کتاب «پیامدهای اقتصادی صلح» نوشته جان مینارد کینز نام دارد. کینز این کتاب را در پیامدهای جنگ جهانی اول نوشت و پیامدهای اقتصادی کنفرانس صلح پاریس در سال ۱۹۱۹ را توصیف کرد و هشدار داد که رخ دادن جنگی دیگر اجتناب‌ناپذیر است. کینز به صراحت نوشت: «اگر عامدانه در پی فقیر ساختن اروپای مرکزی باشیم، با جرئت پیش‌بینی میکنم که انتقامِ {این فقیر ساختن}، با قاطعیت خواهد آمد.»

شنبه، ۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۵

چگونه جنگ رفاه، نابرابری، رشد، نوآوری و تورم را متاثر می‌کند؟
روزنامه شماره ۶۵۵۴

اقتصاد جنگ به زبان ساده

وقتی کشوری وارد جنگ می‌شود، نخستین و محسوس‌ترین تغییری که در ساختار حکمرانی آن رخ می‌دهد، چرخش عظیم مخارج دولت از حوزه‌های معمول و غیرنظامی به سوی مخارج نظامی است؛ فرآیندی که در آن دولت ناگهان بخش بزرگی از بودجه‌ای را که پیش‌تر صرف آموزش، بهداشت، زیرساخت‌های عمومی، رفاه اجتماعی و خدمات شهری می‌کرد، به سمت تولید و خرید تسلیحات، تامین لجستیک نیروهای مسلح، پرداخت حقوق سربازان و فرماندهان، احداث استحکامات دفاعی و ترمیم خسارات ناشی از حملات دشمن هدایت می‌کند و این چرخش که اغلب با سرعتی سرسام‌آور و بدون برنامه‌ریزی بلندمدت صورت می‌گیرد، تمام لایه‌های زندگی اقتصادی و اجتماعی را دستخوش تلاطم می‌کند و موج‌های ناشی از آن تا سال‌ها و حتی دهه‌ها پس از خاموش شدن آتش جنگ نیز بر اقتصاد ملی به جا میماند.
یک اقتصاددان از بی‌توجهی اقتصاد جریان اصلی به موضوع درگیری‌ها می‌گوید
روزنامه شماره ۶۵۵۴

جای خالی اقتصاد در مطالعه جنگ‌ها

جیمز کی. بویس، اقتصاددان برجسته، اخیرا به من گفت: «سیاست‌های اقتصادی تاثیرات عمیقی بر تنش‌های درون و میان کشورها دارند؛ تنش‌هایی که می‌توانند به جنگ بینجامند» و افزود که اقتصاد تا اندازه‌ای «درباره تصاحب است... و تصاحب گاهی به جنگ تغییر شکل می‌دهد.»

چهارشنبه، ۰۹ اردیبهشت ۱۴۰۵

نویسنده کتاب «زمان و پول» درگذشت؛
روزنامه شماره ۶۵۵۲

به یاد راجر گریسون

۱۳ فوریه ۲۰۲۶ راجر گریسون اقتصاددان آمریکایی، استاد دانشگاه آبرن و یکی از چهره‌های شاخص مکتب اتریش در ۸۲ سالگی از دنیا رفت. اهل فن معمولا گریسون را با یک ساختار نموداری می‌شناسند که در جوانی برای توضیح اقتصاد کلان اتریشی ابداع کرد. او در کتاب «زمان و پول» که در سال ۲۰۰۱ منتشر شد با کمک همین نمودارها نظریات اقتصاد کلان مکاتب مختلف اندیشه اقتصادی معاصر (از جمله اتریشی‌ها، کینزی‌ها و پول‌گرایان) را کنار هم گذاشت و توانست با سرراستی کم‌نظیری فرصت مقایسه این دیدگاه‌های متعارض تئوریک را برای خواننده فراهم کند.
سرمایه‌گذاری بر روی کاهش وابستگی به تنگه هرمز؛
روزنامه شماره ۶۵۵۲

تحول ترانزیت در غرب آسیا

آغاز حملات هوایی آمریکا به ایران در تاریخ ۹ اسفند ۱۴۰۴، انسداد گسترده تنگه هرمز و درگیری‌های نظامی مستقیم میان ایالات متحده، اسرائیل و ایران را به دنبال داشت. تنگه هرمز که به‌طور سنتی معبر روزانه ۲۰‌میلیون بشکه نفت خام و معادل ۲۰درصد از تجارت جهانی گاز طبیعی مایع (LNG) است، امروزه با وضعیتی روبه‌رو شده است که ترافیک شناورها بین ۷۰ تا ۹۰درصد کاهش یافته و بیش از ۲۰۰۰ کشتی در خلیج‌فارس متوقف شده‌اند. اما آنچه کمتر به آن پرداخته می‌شود این است که کشورهایی که صادرات انرژی آنها از این مسیر می‌گذرد، اکنون با جدیت تمام در حال سرمایه‌گذاری برای کاهش این وابستگی هستند.

دوشنبه، ۰۷ اردیبهشت ۱۴۰۵

چرا دولت‌ها رفاه اجتماعی را دنبال نمی‌کنند؟
روزنامه شماره ۶۵۵۰

سیاست زیر سایه منافع خاص

نظام‌های سیاسی دموکراتیک در ظاهر بر پایه اراده عمومی و صندوق‌های رای بنا شده‌اند، اما لایه‌های زیرین تصمیم‌گیری در این نظام‌ها نشان‌دهنده یک بازی پیچیده میان قدرت، ثروت و اطلاعات است. در تحلیل چرایی اتخاذ سیاست‌هایی که گاه با منافع عمومی در تضاد هستند، باید به نقش گروه‌های ذی‌نفع و سازوکارهای رقابت سیاسی توجه کرد. احزاب سیاسی در هر ساختار نهادی، با دو چالش بزرگ روبه‌رو هستند؛ از یک سو باید رضایت مردم و رأی‌دهندگان آگاه را که برنامه‌های آنها را با دقت تحلیل می‌کنند جلب کنند و از سوی دیگر به منابع مالی کلان برای تامین هزینه‌های تبلیغاتی نیاز دارند تا بتوانند بر نظر رأی‌دهندگانی که از جزئیات سیاست‌ها بی‌اطلاعند، تاثیر بگذارند. این تضاد منافع، هسته اصلی یک بازی استراتژیک را تشکیل می‌دهد که در آن سیاست‌های عمومی به کالا‌هایی تبدیل می‌شوند که در بازار سیاسی مورد معامله قرار می‌گیرند.

شنبه، ۰۵ اردیبهشت ۱۴۰۵

چرا باید نگران شوم‌ترین پدیده اقتصادی قرن حاضر باشیم؟
روزنامه شماره ۶۵۴۸

آلارم رکود تورمی در آمریکا

جنگ و رشد قیمت نفت، ریسک وقوع رکود تورمی در آمریکا را تشدید کرده است. تورم بالاتر از نرخ هدف و آمارهای پیش از جنگ از افزایش بیکاری، نشان می‌دهد که در صورت اقدام احتمالی نامناسب فدرال‌رزرو، رکود تورمی می‌تواند پس از ۵دهه بازگردد.
بازتعریف قرارداد اجتماعی چگونه انجام می‌شود؟
روزنامه شماره ۶۵۴۸

بازگشت به نقطه صفر اعتماد

اگر جامعه‌ای دچار جنگ، بحران فراگیر یا فرسایش طولانی‌مدت نهادی ‌شود، نخستین چیزی که فرومی‌ریزد بنا‌های فیزیکی نیست؛ بلکه «قرارداد اجتماعی» است. این مفهوم، توافق نانوشته‌ای میان مردم و حکومت است درباره اینکه چه کسی چه مسوولیتی دارد و چه انتظاری از دیگری می‌رود.

چهارشنبه، ۰۲ اردیبهشت ۱۴۰۵

روزنامه شماره ۶۵۴۶

پارادایم نوین حسابداری جنگ

تاریخ اقتصادی ملت‌ها را اغلب نه با دوران ثبات، بلکه با نحوه برخورد با بحران‌های بزرگ می‌سنجند. درگیری‌های نظامی ۴۰ روزه اخیر (اسفند ۱۴۰۴ تا فروردین ۱۴۰۵) که منجر به انسداد موقت تنگه هرمز و اختلال در زیرساخت‌های کلیدی شد، صرفا یک واقعه نظامی نبود؛ بلکه یک تکانه‌ی عظیم ساختاری بود که تمامی پیش‌فرض‌های مدیریت مالی و بازرگانی را به چالش کشید.
چرا اجماعی در زمینه سیاستگذاری توسعه وجود ندارد؟
روزنامه شماره ۶۵۴۶

دوگانه دیرپای اقتصاد

در فضای تصمیم‌گیری و تصمیم‌سازی اقتصادی کشور، همواره یکی از مناقشه‌برانگیزترین موضوعات، دوگانه حرکت به سمت سیاست‌های مبتنی بر تجارت آزاد در برابر اعمال سیاست‌ها و مداخلات حمایت‌گرایانه در حوزه سیاست‌های تجاری-صنعتی بوده است. این دوگانه به‌طور خاص در مقاطعی که نظام سیاستگذاری در آستانه تصمیم‌گیری درباره سطح و شیوه اعمال سیاست‌های تعرفه‌ای، محدودیت‌های تجاری و تعیین تکلیف الزامات قانونی نظیر ماده ۵ و ماده ۱۶ قانون حداکثر استفاده از توان تولیدی و خدماتی کشور قرار می‌گیرد، اهمیت مضاعف می‌یابد. بحث در خصوص این دوگانه در میان اقتصاددانان نیز با هیچ‌گونه اجماعی همراه نبوده است.

دوشنبه، ۳۱ فروردین ۱۴۰۵

اقتصاد اطلاعات و نظریه بازی‌ها علت تداوم درگیری‌ها را توضیح می‌دهند
روزنامه شماره ۶۵۴۴

تحلیل بلوف‌زنی در جنگ

جنگ روشی به‌شدت ناکارآمد برای تقسیم منابع مورد مناقشه است. با این حال، درگیری‌ها زمانی ادامه می‌یابند که انگیزه‌های قدرتمندی برای تظاهر به قدرت وجود داشته باشد. جان اشتاین‌بک، نویسنده آمریکایی، در دوران فعالیت خود به‌عنوان خبرنگار جنگ جهانی دوم نوشت: «تمام جنگ‌ها نشانه‌ای از شکست انسان به‌عنوان یک حیوان اندیشمند است.» درگیری طولانی‌مدت تلفات ویرانگری بر خانواده‌ها، جوامع و کل جمعیت‌ها تحمیل می‌کند؛ تلفاتی که حداقل در تئوری، ما «حیوانات اندیشمند» باید از آن دوری کنیم. دلیلش این است که از منظر کاملا عقلانی جنگ به غایت ناکارآمد است. اگر هر دو طرف یک درگیری دقیقا در مورد احتمال پیروزی هر طرف و همچنین هزینه‌های اقتصادی یا سیاسی به راه انداختن جنگ، هم‌نظر بودند، منطقا باید می‌توانستند مستقیما به یک راه‌حل موفقیت‌آمیز برسند. برای همه بهتر بود که منابع مورد مناقشه را به نحوی متناسب با آن توانایی‌ها و هزینه‌های نسبی تقسیم کنند تا اینکه بجنگند.

شنبه، ۲۹ فروردین ۱۴۰۵

نظریه انتخاب عمومی توضیح می‌دهد چرا جنگ‌ها راحت آغاز می‌شوند و بیش از حد ادامه می‌یابند
روزنامه شماره ۶۵۴۲

راز اقتصادی ادامه جنگ

آغاز و تداوم درگیری‌های نظامی، نشان می‌دهد که این تصمیمات به ظاهر غیرمنطقی، ناشی از سازوکارهای اقتصادی و سیاسی حاکم بر نهادها است. تهاجم مسلحانه اخیر آمریکا به ایران واکنش‌های قابل پیش‌بینی‌ای به‌دنبال داشته است. تندروها در آمریکا خواهان اقدام نظامی قاطع‌ هستند. میانه‌روها بر خویشتن‌داری و دیپلماسی تاکید می‌کنند. و البته، دیگران در جایی میان این دو قرار می‌گیرند. اما اگر از این مورد خاص فاصله بگیریم، الگویی کلی به چشم می‌خورد: درگیری‌های مسلحانه ظاهرا آسان‌تر از آنچه باید آغاز می‌شوند و بسیار طولانی‌تر از آنچه منطقی به نظر می‌رسد، ادامه می‌یابند.
روزنامه شماره ۶۵۴۲

درباره تصویب ‌نامه تفویض اختیار هیات دولت

سه روز پس از آغاز جنگ هیات وزیران مطابق با اصل یکصد‌وبیست‌وهفتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران اصلاحی ۱۳۶۸ تصویب‌نامه‌ای را در خصوص تفویض اختیار خود به وزارتخانه‌ها در سطح ملی و استانداری‌ها در محدوده هر استان، به‌جز موارد مندرج در اصل یکصد‌وسی‌وهشتم درباره تدوین آیین‌نامه‌ها، تصویب کرد که از سوی معاون اول رئیس جمهور ابلاغ شده است. اصل یکصد و بیست و هفتم اجازه می‌دهد که رئیس‌جمهور «در موارد خاص، بر حسب ضرورت با تصویب هیات وزیران نماینده یا نمایندگان ویژه با اختیارات مشخص تعیین کند.

چهارشنبه، ۲۶ فروردین ۱۴۰۵

بررسی ۱۳۷ جنگ طی ۷۵ سال از بهای سنگین درگیری نظامی حکایت دارد
روزنامه شماره ۶۵۴۰

زخم بلندمدت جنگ بر اقتصادها

یک مطالعه اقتصادی با بررسی ۱۳۵جنگ طی ۷۵سال در ۱۱۵کشور نشان می‌دهد که درگیری نظامی، به افت بلندمدت و پایدار رشد اقتصادی، مصرف خانوار، سرمایه‌گذاری و تجارت منجر می‌شود. این آثار سوء، در جنگ‌های داخلی دوبرابر جنگ با دشمن خارجی است.

دوشنبه، ۲۴ فروردین ۱۴۰۵

انقلاب در نظام مالی؛
روزنامه شماره ۶۵۳۹

خاستگاه اسکاتلندی انقلاب صنعتی

درحالی‌که پیش‌تر تصور می‌شد نظام آموزشی اسکاتلند موجب پیشگامی آن در انقلاب صنعتی شده است، پژوهش‌های تازه‌تر نشان می‌دهد که قوانین‌و‌مقررات مالی، نظام مالی پویایی را در این منطقه به‌وجود آورد که توسعه تجاری و صنعتی در این منطقه را ممکن ساخت.

شنبه، ۲۲ فروردین ۱۴۰۵

کج‌کارکردی اتحادیه‌های کارگری چه پیامدهایی داشته است؟
روزنامه شماره ۶۵۳۷

قربانیان سندیکا

هرگاه مشکلی همگانی و فراگیر در جامعه‌ای پدید آید، کنشگران آن جامعه دست به کار می‌شوند و نهادهایی را پدید می‌آورند تا آن مساله را حل کنند. اتحادیه‌های کارگری نمونه‌ای از همین نهادها هستند؛ آنها برای افزایش قدرت نیروی کار و به تعبیری، مهار قدرت روزافزون بنگاه‌های در حال رشد و تامین منافع کارگران شکل گرفتند تا از این رهگذر و با ایجاد «قدرتی متقابل» نوعی توازن میان منافع کارفرما و کارگر برقرار سازند (جان کنت گالبرایت، ۱۹۶۷). اما این نهاد همیشه مطابق کارکرد مورد انتظارش پیش نرفته است؛ کاستی‌ها و نارسایی‌هایی در اهداف، فرآیندها و نتایج آن دیده می‌شود، به گونه‌ای که اتحادیه‌ها گاه به شکلی کاملا معکوس، علیه منافع کارگران و حتی کل اقتصاد عمل کرده‌اند.

چهارشنبه، ۱۹ فروردین ۱۴۰۵

چرا پیش‌بینی‌های کمبود منابع بارها اشتباه از آب درآمده‌اند؟
روزنامه شماره ۶۵۳۵

مهم‌ترین چک در علم اقتصاد

یک شرط‌بندی مشهور میان جولیان سایمون و پل ارلیک، دو شیوه متفاوت نگاه به منابع را نشان می‌دهد. ارلیک منابع را همچون یک کیک ثابت می‌دید، درحالی‌که سایمون باور داشت انسان‌ها راه‌هایی برای فراوان‌تر کردن منابع پیدا خواهند کرد. همان‌طور که سایمون پیش‌بینی کرده بود، به لطف بازارها و خلاقیت انسانی، قیمت منابعی که موضوع شرط‌بندی بودند در طول یک دهه کاهش یافت.
رقابت‌پذیری با تعرفه حفظ نمی‌شود؛
روزنامه شماره ۶۵۳۵

معمای فولاد در بریتانیا

رویکرد دولت به صنعت فولاد بریتانیا همواره چیزی میان خوش‌بینی لجوجانه و تزلزل‌ناپذیر و دست‌وپا زدن‌های هراسانه یک فرد در حال غرق شدن که به دنبال هر وسیله نجاتی چنگ می‌زند، به نظر رسیده است. یک ناظر بسیار خوش‌بین ممکن است استدلال کند که دولت همواره هدفی کاملا روشن داشته است: حفظ صنعت فولاد بریتانیا برای صیانت از اشتغال در این بخش و تامین تاب‌آوری در تولید محصولی که برای رشد و امنیت حیاتی است. اما ذهنی بدبین‌تر ممکن است پاسخ دهد که کسی که هنگام انداختن سکه‌ای در چاه آرزو می‌کند نیز هدفی بسیار روشن دارد. بدون یک برنامه عملی، پایدار و واقع‌بینانه برای دستیابی به آن هدف، چنین آرزوهای انتزاعی و «چه خوب می‌شد اگر...» در بهترین حالت از نظر سیاسی بی‌ارزش‌اند.

دوشنبه، ۱۷ فروردین ۱۴۰۵

تمرکزهای قدرت خطرناک هستند و یک جامعه، هر جا که این تمرکزها پدید می‌آیند، با آنها مقابله کند
روزنامه شماره ۶۵۳۳

دشمن، انحصار است، هر جا که آن را بیابید

رئیس‌جمهوری در میانه یک بحران اقتصادی به قدرت می‌رسد و مدعی است که برای اقدام، اختیار و ماموریتی گسترده دارد. تقریبا بلافاصله، قوه مجریه شروع به اعمال کنترل مستقیم بر بخش‌های وسیعی از حیات اقتصادی می‌کند—قیمت‌ها را تعیین می‌کند، سطح تولید را دیکته می‌کند و مشخص می‌سازد چه کسانی و با چه شرایطی می‌توانند وارد کدام صنایع شوند. طی چند ماه، صدها کد و مقررات تنظیمی صادر می‌شود. کسب‌وکارهایی که تبعیت نکنند با کمپین‌های فشار عمومی و تحریم مواجه می‌شوند. توجیه همواره یکسان است: وضعیت اضطراری اقدام می‌طلبد، اقدام نیازمند اقتدار متمرکز است، و محدودیت‌های پیشین دیگر قابل اعمال نیستند.

شنبه، ۱۵ فروردین ۱۴۰۵

گریز از رکود همواره مستلزم فرهنگی از خوش‌بینی و پیشرفت بوده است
روزنامه شماره ۶۵۳۱

در باب علل پیشرفت بشر

پیشرفت انسانی مستلزم فرهنگی است که پذیرای تغییر و نوآوری باشد؛ فرهنگی که در طول تاریخ نادر بوده و اغلب با مقاومت نخبگان مستقر مواجه شده است. دوره‌های دستاوردهای چشم‌گیر، مانند آنچه در اروپای عصر روشنگری دیده شد، زمانی پدید آمدند که جوامع ایده‌های نو را پذیرفتند و آزادی فکری و اقتصادی را امکان‌پذیر ساختند. کلید پیشرفت پایدار، حفظ فرهنگی از خوش‌بینی و نظامی سیاسی-اقتصادی است که نوآوری را تشویق کند، نه اینکه آن را سرکوب نماید.

پنجشنبه، ۲۸ اسفند ۱۴۰۴

در ادامه بحث نهادگرایان قدیم و جدید؛
روزنامه شماره ۶۵۳۰

اخلاق و بازار از منظر نهادی

نهادها را می‌توان الگوهای منظم فعالیت‌های انسانی و هنجارها، دیدگاه‌های عامیانه، فهم‌ها و توجیهات همراه آنها تعریف کرد. رویکرد نهادگرایی قدیم به مطالعه اقتصادها از این مشاهده ناشی شد که فعالیت‌های انسانی به‌صورت نامعمولی تغییر نمی‌کنند، بلکه در الگوهای منظم در طول زمان و مکان شکل می‌گیرند. این الگوها نشان‌دهنده هنجارهای موروثی و سنتی هستند که خود از طریق زمان و با تعاملات پیچیده بین عوامل انسانی با میراث فرهنگی در مواجهه با سیستم‌های اکولوژیک گوناگون به وجود می‌آیند.
جمعیت زندانیان در کشورها همگام با توسعه اقتصادی افزایش می یابد
روزنامه شماره ۶۵۳۰

چرا ملت‌ها زندانی می‌شوند؟

دیردره مک‌کلاسکی، اقتصاددان، افزایش عظیم استانداردهای زندگی را که از ۲۰۰ سال پیش آغاز شد، «واقعیت شگرف» می‌نامد. با نگریستن به نمودار چوب هاکی شکلِ تولید ناخالص داخلی جهان در گذر زمان، اهمیت این پدیده بر کسی پوشیده نیست. ثروت مادی امروز به مراتب بیشتر از گذشته است و چنان به سرعت حاصل شد که باید در هر نظریه‌ای درباره تحول اجتماعی، نقشی محوری ایفا کند.

چهارشنبه، ۲۷ اسفند ۱۴۰۴

ایران در کجای «راه باریک آزادی» ایستاده است؟
روزنامه شماره ۶۵۲۹

جامعه، دولت و ضرورت نهادسازی

آزادی چرا در برخی کشورها نهادینه می‌شود و در برخی دیگر همواره در معرض تنش و بازگشت قرار می‌گیرد؟ مقایسه تجربه ایران پس از انقلاب۱۳۵۷ با مسیر کره‌جنوبی، دو روایت متفاوت از حرکت در مسیر آزادی را پیش روی ما می‌گذارد.

دوشنبه، ۲۵ اسفند ۱۴۰۴

فرض بنیادی اقتصاد چیست و دارای چه حدودی است؟
روزنامه شماره ۶۵۲۷

منفعت‌گرایی و شئون آن

نفع شخصی را باید عنصری جدایی‌ناپذیر از رفتار انسانی دانست که نمی‌توان آن را نادیده انگاشت. پیگیری منافع شخصی در حوزه‌هایی چون کار، آموزش و سرمایه‌گذاری، افراد را در دستیابی به اهدافشان یاری می‌دهد. با این حال، اگر خودگرایی به عنوان تنها انگیزه محرک انسان تلقی شود و توجه به جامعه از نظر دور بماند، پیامدهای نامطلوبی به دنبال خواهد داشت. از این رو، باید به ضرورت برقراری تعادلی پایدار میان خودگرایی و منافع جمعی باور داشت. در جهان واقعی، تلفیقی از خودگرایی مسوولانه با ارزش‌های اخلاقی مانند همدلی و انصاف می‌تواند زمینه‌ساز جامعه‌ای پایدارتر و عادلانه‌تر شود. نفع شخصی، اگر در چارچوب نهادهای مناسب و هنجارهای اخلاقی مهار شود، نه تنها مخرب نیست، که می‌تواند موتور محرکه پیشرفت و رفاه جمعی نیز باشد.
علم اقتصاد به مدار توجه به فرهنگ بازگشته است؛
روزنامه شماره ۶۵۲۷

جمهوری اهل قلم

نوبل اقتصادی سال گذشته، نوبلی بود برای فرهنگ و نوآوری، توسعه صنعتی و تاریخ اقتصادی؛ این نوبل نشان داد که در مرزهای دانش اقتصاد، این مطالعات بین رشته‌ای است که همچنان پیشتاز است. این گزارش به بررسی ریشه‌های فرهنگی رشد اقتصادی مدرن و انقلاب صنعتی می‌پردازد و استدلال می‌کند که پیشرفت تکنولوژیک پایدار، نتیجه تغییر در باورهای فرهنگی درباره طبیعت و انتشار دانش در اروپا بین سده‌های پانزدهم تا هجدهم بوده است.

یکشنبه، ۲۴ اسفند ۱۴۰۴

پژوهش‌های تجربی نتوانسته‌اند به بحث‌های کارگر-کارفرما پایان دهند
روزنامه شماره ۶۵۲۶

مجادله جهانی حداقل دستمزد

مجادلات آکادمیک بر سر وضع حداقل دستمزد، همچنان به قوت خود باقی است. مخالفان آن را عامل بیکاری می‌دانند و موافقان این اثر را کوچک معرفی می‌کنند. با این حال، مطالعات جدید نشان می‌دهد که حداقل دستمزد، تاثیر گسترده‌ای بر فشار کاری و مزایای شغلی دارد.
روزنامه شماره ۶۵۲۶

۲۵۰سال پس از آدام اسمیت

امروز دویست‌وپنجاهمین سالگرد انتشار کتاب «ثروت ملل» اثر آدام اسمیت است؛ کتابی که یکی از تاثیرگذارترین آثار تاریخ به شمار می‌آید. این اثر تنها چند ماه پیش از آن منتشر شد که مستعمرات آمریکایی استقلال خود را اعلام کردند. در این کتاب، اسمیت بنیان‌های اقتصادی یک جامعه آزاد را توضیح داد. نظامی که او در آن زمان توصیف کرد، بیش از هر نظام اقتصادی دیگری در تاریخ توانسته است انسان‌های بیشتری را از فقر خارج کند و فرصت‌های انسانی را گسترش دهد.