در ادامه بحث نهادگرایان قدیم و جدید؛

اخلاق و بازار از منظر نهادی

نهادها را می‌توان الگوهای منظم فعالیت‌های انسانی و هنجارها، دیدگاه‌های عامیانه، فهم‌ها و توجیهات همراه آنها تعریف کرد. رویکرد نهادگرایی قدیم به مطالعه اقتصادها از این مشاهده ناشی شد که فعالیت‌های انسانی به‌صورت نامعمولی تغییر نمی‌کنند، بلکه در الگوهای منظم در طول زمان و مکان شکل می‌گیرند. این…

جمعیت زندانیان در کشورها همگام با توسعه اقتصادی افزایش می یابد

چرا ملت‌ها زندانی می‌شوند؟

دیردره مک‌کلاسکی، اقتصاددان، افزایش عظیم استانداردهای زندگی را که از ۲۰۰ سال پیش آغاز شد، «واقعیت شگرف» می‌نامد. با نگریستن به نمودار چوب هاکی شکلِ تولید ناخالص داخلی جهان در گذر زمان، اهمیت این پدیده بر کسی پوشیده نیست. ثروت مادی امروز به مراتب بیشتر از گذشته است و چنان به سرعت حاصل شد که باید در…

اخبار اندیشه

پنجشنبه، ۲۸ اسفند ۱۴۰۴

در ادامه بحث نهادگرایان قدیم و جدید؛
روزنامه شماره ۶۵۳۰

اخلاق و بازار از منظر نهادی

نهادها را می‌توان الگوهای منظم فعالیت‌های انسانی و هنجارها، دیدگاه‌های عامیانه، فهم‌ها و توجیهات همراه آنها تعریف کرد. رویکرد نهادگرایی قدیم به مطالعه اقتصادها از این مشاهده ناشی شد که فعالیت‌های انسانی به‌صورت نامعمولی تغییر نمی‌کنند، بلکه در الگوهای منظم در طول زمان و مکان شکل می‌گیرند. این الگوها نشان‌دهنده هنجارهای موروثی و سنتی هستند که خود از طریق زمان و با تعاملات پیچیده بین عوامل انسانی با میراث فرهنگی در مواجهه با سیستم‌های اکولوژیک گوناگون به وجود می‌آیند.
جمعیت زندانیان در کشورها همگام با توسعه اقتصادی افزایش می یابد
روزنامه شماره ۶۵۳۰

چرا ملت‌ها زندانی می‌شوند؟

دیردره مک‌کلاسکی، اقتصاددان، افزایش عظیم استانداردهای زندگی را که از ۲۰۰ سال پیش آغاز شد، «واقعیت شگرف» می‌نامد. با نگریستن به نمودار چوب هاکی شکلِ تولید ناخالص داخلی جهان در گذر زمان، اهمیت این پدیده بر کسی پوشیده نیست. ثروت مادی امروز به مراتب بیشتر از گذشته است و چنان به سرعت حاصل شد که باید در هر نظریه‌ای درباره تحول اجتماعی، نقشی محوری ایفا کند.

چهارشنبه، ۲۷ اسفند ۱۴۰۴

ایران در کجای «راه باریک آزادی» ایستاده است؟
روزنامه شماره ۶۵۲۹

جامعه، دولت و ضرورت نهادسازی

آزادی چرا در برخی کشورها نهادینه می‌شود و در برخی دیگر همواره در معرض تنش و بازگشت قرار می‌گیرد؟ مقایسه تجربه ایران پس از انقلاب۱۳۵۷ با مسیر کره‌جنوبی، دو روایت متفاوت از حرکت در مسیر آزادی را پیش روی ما می‌گذارد.

دوشنبه، ۲۵ اسفند ۱۴۰۴

فرض بنیادی اقتصاد چیست و دارای چه حدودی است؟
روزنامه شماره ۶۵۲۷

منفعت‌گرایی و شئون آن

نفع شخصی را باید عنصری جدایی‌ناپذیر از رفتار انسانی دانست که نمی‌توان آن را نادیده انگاشت. پیگیری منافع شخصی در حوزه‌هایی چون کار، آموزش و سرمایه‌گذاری، افراد را در دستیابی به اهدافشان یاری می‌دهد. با این حال، اگر خودگرایی به عنوان تنها انگیزه محرک انسان تلقی شود و توجه به جامعه از نظر دور بماند، پیامدهای نامطلوبی به دنبال خواهد داشت. از این رو، باید به ضرورت برقراری تعادلی پایدار میان خودگرایی و منافع جمعی باور داشت. در جهان واقعی، تلفیقی از خودگرایی مسوولانه با ارزش‌های اخلاقی مانند همدلی و انصاف می‌تواند زمینه‌ساز جامعه‌ای پایدارتر و عادلانه‌تر شود. نفع شخصی، اگر در چارچوب نهادهای مناسب و هنجارهای اخلاقی مهار شود، نه تنها مخرب نیست، که می‌تواند موتور محرکه پیشرفت و رفاه جمعی نیز باشد.
علم اقتصاد به مدار توجه به فرهنگ بازگشته است؛
روزنامه شماره ۶۵۲۷

جمهوری اهل قلم

نوبل اقتصادی سال گذشته، نوبلی بود برای فرهنگ و نوآوری، توسعه صنعتی و تاریخ اقتصادی؛ این نوبل نشان داد که در مرزهای دانش اقتصاد، این مطالعات بین رشته‌ای است که همچنان پیشتاز است. این گزارش به بررسی ریشه‌های فرهنگی رشد اقتصادی مدرن و انقلاب صنعتی می‌پردازد و استدلال می‌کند که پیشرفت تکنولوژیک پایدار، نتیجه تغییر در باورهای فرهنگی درباره طبیعت و انتشار دانش در اروپا بین سده‌های پانزدهم تا هجدهم بوده است.

یکشنبه، ۲۴ اسفند ۱۴۰۴

پژوهش‌های تجربی نتوانسته‌اند به بحث‌های کارگر-کارفرما پایان دهند
روزنامه شماره ۶۵۲۶

مجادله جهانی حداقل دستمزد

مجادلات آکادمیک بر سر وضع حداقل دستمزد، همچنان به قوت خود باقی است. مخالفان آن را عامل بیکاری می‌دانند و موافقان این اثر را کوچک معرفی می‌کنند. با این حال، مطالعات جدید نشان می‌دهد که حداقل دستمزد، تاثیر گسترده‌ای بر فشار کاری و مزایای شغلی دارد.
روزنامه شماره ۶۵۲۶

۲۵۰سال پس از آدام اسمیت

امروز دویست‌وپنجاهمین سالگرد انتشار کتاب «ثروت ملل» اثر آدام اسمیت است؛ کتابی که یکی از تاثیرگذارترین آثار تاریخ به شمار می‌آید. این اثر تنها چند ماه پیش از آن منتشر شد که مستعمرات آمریکایی استقلال خود را اعلام کردند. در این کتاب، اسمیت بنیان‌های اقتصادی یک جامعه آزاد را توضیح داد. نظامی که او در آن زمان توصیف کرد، بیش از هر نظام اقتصادی دیگری در تاریخ توانسته است انسان‌های بیشتری را از فقر خارج کند و فرصت‌های انسانی را گسترش دهد.

شنبه، ۲۳ اسفند ۱۴۰۴

چگونه اجرای ناقص سیاست‌های اصلاحی وضعیت اقتصاد را بدتر می‌کند؟
روزنامه شماره ۶۵۲۵

اقتصاد سیاسی اصلاحات نیم‌بند

یکی از تهدیدات رایج علیه اصلاحات اقتصادی، اجرای ناقص آنها است. بررسی‌ها نشان می‌دهد که اجرای ناقص اصلاحات، در بیشتر مواقع، نه اقدامی سهوی، بلکه گامی هدفمند در راستای تامین منافع خاص است. این موضوع، اجرای اصلاحات در قالب یک بسته سیاستی جامع را ضرورت می‌بخشد.

سه‌شنبه، ۱۹ اسفند ۱۴۰۴

چگونه صنعت، رفاه و سیاست به هم متصلند؟
روزنامه شماره ۶۵۲۴

بازاری برای خرید و فروش سیاست‌های صنعتی

تحلیل عمیق فرآیندهای سیاستگذاری در اقتصاد سیاسی مدرن آشکار می‌سازد که شکاف میان نظریه‌های تجاری کلاسیک و واقعیت‌های اجرایی، نه از سر ناآگاهی سیاستمداران، بلکه ناشی از یک بازار پیچیده و پنهان است که در آن «سیاست صنعتی» به عنوان یک کالا معامله می‌شود. درحالی‌که اقتصاددانان مدت‌هاست که بر مزایای سیاست‌های صنعتی کارا و یا آزادسازی تجارت تاکید دارند اما شاهدیم که موانع تجاری، تعرفه‌ها، سهمیه‌بندی‌ها و سایر سیاست‌های صنعتی ناکارآمد همچنان به قوت خود باقی هستند. این تناقض نشان می‌دهد که سیاست‌های صنعتی در یک خلأ فنی و بر اساس محاسبات صرفا اقتصادی شکل نمی‌گیرند، بلکه محصول رقابتی تنگاتنگ در بازار سیاست هستند که در آن منافع گروه‌های خاص بر رفاه اجتماعی و توسعه اقتصادی ترجیح داده می‌شود.
روزنامه شماره ۶۵۲۴

توسعه به مثابه یک مسیر غیرخطی و انباشتی

یکی از ریشه‌دارترین کژفهمی‌ها در سیاستگذاری توسعه، تلقی فرآیند پیچیده وچند بعدی تحول جوامع به عنوان مسیری خطی، یک شکل و قابل تکرار است. این نگاه ساده‌انگارانه که ریشه در نظریه‌های نوسازی دهه‌های ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ دارد، چنین القا می‌کند که اگر کشورهای در حال توسعه صرفا از الگوها و نهادهای جوامع پیشرفته تقلید کنند، به سرانجام مشابهی دست خواهند یافت. اما شواهد تاریخی و یافته‌های پژوهشی در علوم اقتصادی و اجتماعی، تصویری کاملا متفاوت ارائه می‌دهند: توسعه، فرآیندی «انباشتی»، «وابسته به مسیر» و عمیقا «غیرخطی» است.

یکشنبه، ۱۷ اسفند ۱۴۰۴

ردیف جرائم و خسارات در بودجه ۱۴۰۵ بررسی شد؛
روزنامه شماره ۶۵۲۲

ابزار اجرای قانون یا منبع کسب درآمد؟

فصل «درآمدهای حاصل از جرایم و خسارات» در معماری مالی دولت، جایگاهی متفاوت از سایر فصول درآمدی دارد. در اینجا دولت نه در مقام مالیات‌ ستان ظاهر می‌شود و نه در مقام عرضه‌کننده خدمت عمومی؛ بلکه در جایگاه «مجری قاعده» می‌ایستد. منطق این فصل، منطق اجرای قانون، بازدارندگی و جبران خسارت است، نه منطق تامین مالی پایدار. همین تمایز، این فصل را به یکی از حساس‌ترین نقاط تلاقی مالیه عمومی و اقتصاد سیاسی تبدیل می‌کند.
اشتیاق چینی‌ها به غذا؛
روزنامه شماره ۶۵۲۲

چرا مردم چین این‌قدر برای غذا هزینه می‌کنند؟

در طول تعطیلات جشن بهار که امسال از ۱۵ تا ۲۳ فوریه ادامه داشت، چین دوباره گرد هم می‌آید. مردم با قطارهای سریع‌السیر سراسر کشور را طی می‌کنند تا به خانواده‌هایشان بپیوندند، در تلویزیون ربات‌های رقصان را تماشا کنند و پاکت‌های قرمز حاوی اسکناس‌های نو را به خویشاوندان جوان‌تر بدهند. اما بیش از هر چیز، برای خوردن گرد هم می‌آیند. در کافه‌ای در شهر جنوبی فوژو، مردم محلی و گردشگران چیزکیک می‌خوردند و کامبوچا می‌نوشیدند. یکی از مشتریان وُنتون‌هایی سفارش داد که در ورقه‌هایی موسوم به «پوست پرستو» پیچیده شده بود؛ ورقه‌هایی که از ترکیب نشاسته سیب‌زمینی شیرین و گوشت خوک کوبیده‌شده تهیه می‌شوند. یو هوان، مشتری دیگری که در صنعت مد در شانگهای کار می‌کند، گفت: «من واقعا از غذا خوردن لذت می‌برم. این یکی از راه‌هایی است که از آن طریق احساس خوشبختی می‌کنم.»

شنبه، ۱۶ اسفند ۱۴۰۴

ثروت و فرصت‌ها در جهان و ایران چگونه توزیع می‌شوند؟
روزنامه شماره ۶۵۲۱

نابرابری بی‌رحم

التهابات گسترده سیاسی و اجتماعی امروز، بی‌تردید ریشه در دهه‌ها انباشت نابرابری‌های شدید اقتصادی، اجتماعی و سیاسی دارد. نابرابری در ثروت و درآمد، نابرابری‌های منطقه‌ای، نابرابری در دسترسی به مراقبت‌های بهداشتی مطلوب، نابرابری در دسترسی به آب آشامیدنی سالم، نابرابری در برخورداری از نمایندگی سیاسی، نابرابری‌های قومی-نژادی، نابرابری جنسیتی و نابرابری مذهبی، همگی ابعاد گوناگون و درهم‌تنیده این وضعیت‌ هستند. مجموعه این ناهنجاری‌ها همچون خوره‌ای به جان پویایی و همبستگی جوامع افتاده‌اند، ریشه‌های اعتماد اجتماعی را تضعیف کرده‌اند و ضرورت اتخاذ اقدامات بنیادین و عاجل را دوچندان ساخته‌اند. پذیرش واقعیت وجود این نابرابری‌ها و دستیابی به درکی دقیق از مختصات آن‌ها، نخستین گام در مسیر تحولات اساسی در حوزه‌های مرتبط خواهد بود.
روزنامه شماره ۶۵۲۱

اقتصاد سیاسی بودجه‌های غیرمولد در ساختار اقتصاد ایران

بودجه عمومی در هر کشور ابزار اصلی دولت برای تخصیص منابع، اولویت‌بندی نیازها و هدایت اقتصاد ملی است. اما در ایران، ساختار بودجه سال‌هاست با پدیده‌ای مواجه است که در ادبیات اقتصاد سیاسی به‌عنوان رانت‌های پنهان، دستگاه‌های کم‌بازده و مصرف‌کنندگان غیرمولد منابع عمومی شناخته می‌شود. این دستگاه‌ها که به دلایل تاریخی، سیاسی یا ساختاری در لایه‌های مختلف بودجه جا خوش کرده‌اند، بدون ایجاد بازدهی مشخص، سهمی ثابت یا رو به افزایش از منابع مالی دولت دریافت می‌کنند. در نتیجه، بخش مهمی از درآمدهای عمومی به جای اختصاص به حوزه‌های مولد مانند آموزش، سلامت، زیرساخت‌ها و فناوری، صرف هزینه‌هایی می‌شود که اثر توسعه‌ای قابل سنجشی ندارند.

یکشنبه، ۱۰ اسفند ۱۴۰۴

آیا مهندسی فرهنگ از مسیر اقتصاد می‌گذرد؟
روزنامه شماره ۶۵۲۰

معماری پنهان هنجارها

در گفتمان عمومی و تحلیل‌های رایج، فرهنگ همواره به‌صورت متغیری صلب و دیواری نفوذناپذیر ترسیم می‌شود که سیاست‌های اقتصادی توان عبور از آن را ندارند. این نگرش بر این پیش‌فرض استوار است که باورها و ارزش‌های اخلاقی یک ملت، ریشه در تاریخی هزارساله دارند و روحیات ملی تغییرناپذیری را شکل می‌دهند که اقتصاد ناگزیر به تمکین در برابر آن است. اما تحلیل‌های عمیق‌تر در حوزه اقتصاد سیاسی و توسعه، پنجره‌ای متفاوت را به روی ما می‌گشایند. اگر از منظر کارکردگرایی به تاریخ بنگریم، فرهنگ نه یک میراث موزه‌ای و مقدس، بلکه مجموعه‌ای از ابزارهای هوشمندانه برای بقا و راهکارهایی برای حل معضلات معیشتی است.

شنبه، ۰۹ اسفند ۱۴۰۴

روزنامه شماره ۶۵۱۹

دولت سهامدار حرفه‌ای است یا مصرف‌کننده دارایی؟

فصل ۱۳۰۰۰۰ «درآمدهای حاصل از مالکیت دولت» جایی است که دولت نه در نقش مالیات‌ستان ظاهر می‌شود و نه در نقش قیمت‌گذار خدمت؛ بلکه در جایگاه «مالک» می‌ایستد و بازده دارایی‌های عمومی را به درآمد بودجه‌ای تبدیل می‌کند. منطق این فصل، منطق حقوق مالکیت است: دولت از مالکیت بنگاه‌ها، دارایی‌های فیزیکی و منابع و امتیازهای انحصاری، جریان درآمدی ایجاد می‌کند؛ جریانی که از نظر اقتصادی به «بازده دارایی» نزدیک است، اما از نظر حکمرانی حامل ریسک‌هایی است که در مالیات و فروش خدمت به این شکل وجود ندارد.
روزنامه شماره ۶۵۱۹

واکاوی اولویت‌های کوین وارش

انتخاب دونالد ترامپ برای تصدی ریاست فدرال‌رزرو در ماه مه، عمیقا با دغدغه کژمنشی گره خورده است. او هراس دارد که انبساط ترازنامه بانک مرکزی، محرکی برای رفتارهای پرخطر شبکه بانکی باشد، حباب قیمت دارایی‌ها را متورم سازد و بستر ولخرجی‌های مالی دولت را فراهم آورد. با وجود آنکه کژمنشی یک دغدغه کاملا منطقی در اقتصاد کلان به شمار می‌رود، خطر فروپاشی کامل سیستم مالی نیز وزنه‌ای هم‌سنگ آن دارد.

پنجشنبه، ۰۷ اسفند ۱۴۰۴

تاریخچه اندیشه اقتصادی پیرامون علت و معلول بررسی شد (قسمت اول)
روزنامه شماره ۶۵۱۸

در باب علیت

هر اقتصاددانی این عبارت را می‌داند: همبستگی به معنای علیت نیست. ما آن را برای دانشجویان، به روزنامه‌نگاران، به هر کسی که ضریب رگرسیون را با یک ادعای علّی اشتباه می‌گیرد، تکرار می‌کنیم. با این حال، اگر از بیشتر اقتصاددانان بخواهید توضیح دهند که علیت در واقع چیست، دچار تردید می‌شوید. ما می‌دانیم چگونه اثرات علّی را شناسایی کنیم. ما تهدیدهای موجود برای شناسایی را می‌شناسیم اما پرسش فلسفی زیربنایی، این سوال که معنای اثر نهادن X بر Y چیست، به ندرت مطرح می‌شود.

چهارشنبه، ۰۶ اسفند ۱۴۰۴

چرا جوامع انسانی به قدرت متمرکز تن دادند؟
روزنامه شماره ۶۵۱۷

دولت به مثابه ماشین هماهنگی

دنیای اقتصاد - فربد بهروز : فهم معماری نهاد دولت و ریشه‌های زایش ساختار دیوان‌سالاری نیازمند عبور از افسانه قراردادهای اجتماعی است. برای درک این پدیده باید منطق محاسبات اقتصادی و مکانیسم استخراج منابع را مبنای تحلیل قرار داد. تمرکز قدرت و تولد نهادهای حاکمیتی نه محصول اراده عمومی برای خلق رفاه بوده و نه از دل رویدادهای تصادفی تاریخ بیرون آمده است. تکامل دولت در واقع پاسخی ساختاری به انگیزه کنترل منابع و مدیریت هزینه‌های نظارت بر تولید محسوب می‌شود. شناسایی این روند مستلزم واکاوی ماهیت تولیدات، درک محدودیت‌های جغرافیایی و بررسی اثر آنها بر توان مالیات‌ستانی است.

سه‌شنبه، ۰۵ اسفند ۱۴۰۴

روزنامه شماره ۶۵۱۶

تعرفه جهانی ترامپ؛ شوک جدید به تجارت و بازارهای مالی

اعلام دونالد ترامپ مبنی بر امضای فرمان اجرایی برای اعمال تعرفه ۱۵درصدی بر تمام واردات به ایالات متحده، بار دیگر ریسک بازگشت جنگ تجاری را به کانون توجه بازارهای جهانی بازگردانده است. برخلاف تعرفه‌های هدفمند دوره نخست ریاست‌جمهوری ترامپ که عمدتا چین یا برخی صنایع خاص را نشانه می‌گرفت، این‌بار صحبت از یک تعرفه فراگیر و جهانی است؛ سیاستی که در صورت اجرا، پیامدهای آن فراتر از روابط دوجانبه آمریکا و شرکای تجاری‌اش خواهد بود.
روزنامه شماره ۶۵۱۶

خوانش درآمدهای غیرمالیاتی بدون تمایز نهادی گمراه‌کننده است

خوانش بخش‌های درآمدی بودجه، به‌ویژه پس از عبور از فصل مالیات‌ها، بدون تثبیت یک تمایز نهادیِ کلیدی، ناقص و گمراه‌کننده می‌شود: تمایز میان «درآمد عمومی» و «درآمد اختصاصی». این تمایز صرفا یک تفکیک حسابداری یا قراردادی نیست، بلکه بازتاب تفاوت در منطق اخذ درآمد، نقش دولت در لحظه وصول و کارکرد آن منبع در معماری حکمرانی مالی است؛ یعنی اینکه دولت «این پول» را به چه عنوانی می‌گیرد و در چه چارچوبی مجاز است آن را خرج کند.

دوشنبه، ۰۴ اسفند ۱۴۰۴

سایه جنگ و اقتصاد ایران پس از حوادث دی ماه ۱۴۰۴؛
روزنامه شماره ۶۵۱۵

اقتصاد دیجیتال پس از قطعی

در ۱۸ و ۱۹دی۱۴۰۴ (۹–۸ ژانویه ۲۰۲۶)، قطع گسترده اینترنت در بحبوحه اعتراضات سراسری، یک «شوک» به اقتصاد وارد کرد؛ شوکی که روی بستری از ریسک ژئوپلیتیک مزمن، تحریم‌های تشدیدشده و فرسایش اعتماد سرمایه‌گذار نشست. گزارش‌ها از قطع سراسری اینترنت و اختلال در ارتباطات در پایتخت و شهرهای دیگر خبر دادند و همزمان محدودشدن جریان اطلاعات هزینه‌های مبادله و نااطمینانی را بالا برد. این شوک، به‌ویژه به اقتصاد دیجیتال ضربه زد: وزیر ارتباطات در میانه بحران گفت حدود ۱۰‌میلیون شهروند ایرانی به صورت مستقیم و غیرمستقیم معیشت خود را بر بستر اقتصاد دیجیتال تامین می‌کنند؛ عدد بزرگی که نشان می‌دهد قطع اینترنت دیگر «اختلال بخشی» نیست، بلکه بالقوه «اختلال کلان» است.
خوانش ردیفی مالیات‌ها در بودجه ۱۴۰۵ به ما چه می‌گوید؟
روزنامه شماره ۶۵۱۵

مختصات گلوگاه‌های بودجه

اگر از خوانش‌‎های کلان منابع بودجه فراتر رویم، به ردیف‌های مالیاتی خواهیم رسید که هر یک بر بخش خاصی از اقتصاد ایستاده و ریسک‌های تحقق متفاوتی دارد. بر این اساس، دو ستون اصلی مالیاتی بودجه سال آینده، بر سود بنگاه‌ها و جریان مبادله استوار است.

یکشنبه، ۰۳ اسفند ۱۴۰۴

چه عواملی موتورهای پیشران یکپارچگی جهانی بوده‌اند؟
روزنامه شماره ۶۵۱۴

مکانیسم‌های جهانی‌سازی

ما همیشه در مورد جهانی شدن می‌خوانیم؛ فرآیندی که با ارتباط اقتصادی، مرزهای ملی را از بین می‌برد. اما «باز بودن» یک اقتصاد رو به بازار جهانی به چه معناست؟ کشورها به روش‌های بی‌شماری با یکدیگر تعامل دارند. آشکارترین تعامل، تجارت است: کشورها فقط کالاها و خدمات تولید شده در مرزهای خود را مصرف نمی‌کنند. یک آمریکایی می‌تواند پنیر ایتالیایی بخرد و یک هندی می‌تواند گندم آمریکایی مصرف کند. علاوه بر این جریان‌های بین‌المللی کالا، جریان‌هایی از عوامل تولید نیز وجود دارد. به عنوان مثال، زمانی که پس‌انداز‌کنندگان در ژاپن در ماشین‌آلات برای تولید محصول در اندونزی سرمایه‌گذاری می‌کنند، سرمایه فیزیکی بین آن کشورها جریان می‌یابد. به طور مشابه، همان‌طور که مردم از طریق مهاجرت از مرزها عبور می‌کنند، نیروی کار و سرمایه انسانی نیز از کشوری به کشور دیگر در حال حرکت هستند.
دولت ترامپ ممکن است به نابودی همه ما بینجامد؛
روزنامه شماره ۶۵۱۴

اولین استفاده خطرناک از هوش مصنوعی

من به شدت بر این باورم که عوامل سرکش هوش مصنوعی همه ما را نابود نخواهند کرد. اوضاع تحت کنترل خواهد بود. همراستایی‌سازی هوش مصنوعی ممکن است نیازمند پیشرفت‌های فنی باشد، اما در نهایت، ما به هوش مصنوعی خواهیم گفت چه کند و آن هم به‌خوبی اجرا خواهد کرد. اگر هم هوش مصنوعی خاصی سرکش شود، انتظار دارم که توسط سایر هوش‌های مصنوعی همراستا شده، از میان برداشته شود. نمی‌توانم دلیلی برای این مدعا ارائه دهم جز بر اساس احساس شخصی و اشاره به تمایل بیش از حد به انسان‌پنداری (anthropomorphize) هوش مصنوعی. ما آنها را شبیه انسان تصور می‌کنیم و همان‌طور که ما زیر سلطه یک آدم احمق به ستوه می‌آییم، گمان می‌کنیم هوش مصنوعی نیز چنین خواهد کرد. ترغیب می‌کنم که بیشتر مایل باشیم انسانی را تصور کنیم که نه تنها کاملا خدمتگزار است، بلکه هیچ چیز بیش از خدمتگزاری نمی‌خواهد.

شنبه، ۰۲ اسفند ۱۴۰۴

چرا زنده نگه‌داشتن شرکت‌های ورشکسته به رکود اقتصادی می‌انجامد؟
روزنامه شماره ۶۵۱۳

اقتصاد سیاسی تخصیص ناکارآمد منابع

دنیای اقتصاد - فربد بهروز: وقتی رشد اقتصادی برای مدتی طولانی در سطوح پایین باقی می‌ماند و بهره‌وری از روند بلندمدت خود فاصله می‌گیرد، نمی‌توان علت را تنها به شوک‌های بیرونی یا نوسانات موقتی تقاضا نسبت داد. تجربه دهه‌های ازدست‌رفته در اقتصادهای پیشرفته نشان می‌دهد ریشه تداوم رکود را باید در اختلال سازوکارهای بنیادین بازار بررسی کرد. کارکرد اصلی بازار هدایت منابع به سمت بخش‌های کارآمد است اما گاهی این فرآیند دچار مشکل می‌شود. این پدیده که در اقتصاد توزیع نامناسب منابع نامیده می‌شود زمانی رخ می‌دهد که نهادهای مالی و نظارتی مانع خروج شرکت‌های ناکارآمد از چرخه اقتصاد می‌شوند.
روزنامه شماره ۶۵۱۳

چرخه خشونت و امکان گذار؛ از چندقطبی‌سازی تا گفت‌وگو

در بسیاری از جوامع، لحظات بحرانی نه با تصمیم‌های اقتصادی بلکه با انفجار هیجان‌های جمعی تعریف می‌شوند. زمانی که اعتراض، انتخابات یا بحران رخ می‌دهد، شکاف‌های پنهان جامعه آشکار می‌شود و قطب‌های مختلف اجتماعی به‌سرعت در برابر یکدیگر صف‌آرایی می‌کنند. در چنین شرایطی، زبان گفت‌وگو جای خود را به زبان حذف می‌دهد و رقیب به دشمن بدل می‌شود. پرسش اساسی این است: چگونه جامعه وارد چرخه خشونت می‌شود و مهم‌تر از آن، چگونه می‌توان از آن خارج شد؟

پنجشنبه، ۳۰ بهمن ۱۴۰۴

چرا بنگاه‌ها در تله ابعاد کوچک گرفتار می‌شوند؟
روزنامه شماره ۶۵۱۲

گذار از رابطه به ضابطه

دنیای اقتصاد - فربد بهروز : نظام اقتصادی در کشورهای توسعه‌یافته بر پایه‌ ساختار حقوقی شرکت‌های سهامی عام و تفکیک کامل مالکیت از مدیریت شکل گرفته است. در این الگوی پیشرفته سرمایه فارغ از شناخت فردی میان سهامداران و مدیران به گردش درمی‌آید و ماشین خلق ثروت بدون نیاز به روابط خونی یا دوستی به حیات خود ادامه می‌دهد. اما کالبدشکافی اقتصاد در بسیاری از کشورهای درحال‌توسعه تصویر متفاوتی را آشکار می‌سازد چرا که در این جوامع اقتصاد در انحصار انبوهی از بنگاه‌های کوچک و متوسط باقی مانده است.

چهارشنبه، ۲۹ بهمن ۱۴۰۴

تنظیم سرعت با ضعیف‌ترین حلقه‌ها
روزنامه شماره ۶۵۱۱

نقش هوش‌مصنوعی در رشد اقتصادی

درحالی‌که پیش‌بینی‌های متعددی از تاثیر AI بر رشد اقتصادی وجود دارد، یک اقتصاددان نشان می‌دهد که سطح رشد بهره‌وری و فعالیت‌های اقتصادی، تحت‌تاثیر ضعیف‌ترین و کم‌بهره‌ورترین بخش‌ها تعیین خواهد شد. به این ترتیب، باید انتظارات خود را از هوش‌مصنوعی با توجه به بخش‌های کم‌بهره‌ور تعدیل کنیم.

دوشنبه، ۲۷ بهمن ۱۴۰۴

در قسمت جدید برنامه «دی‌کست» مطرح شد؛

پیش‌درآمدی بر لیبرالیسم

دنیای اقتصاد: نقطه شروع این پرونده یعنی چهارمین قسمت از «برنامه دی_کست»، آتن باستان است. جایی که ارسطو عقل را به زمین آورد. سپس از میان تاریکی قرون وسطی عبور می‌کند، روایتی از دوران رنسانس ارائه می‌دهد و سپس به زمینی شدن سیاست می‌پردازد. «پیش‌درآمدی بر لیبرالیسم»، روایت حرکت انسان از «رعیت» بودن به سوی «شهروند» بودن است.