شماره روزنامه ۶۶۴۶
|

اثر سبقت رشد قیمت‌ها از درآمد چیست؟

در نیم‌دهه اخیر، سطح عمومی قیمت‌ها در اقتصاد ایران حدود هفت‌برابر شده و نرخ دلار نیز به حدود ۷.۲برابر سطح سال۱۴۰۰ رسیده است؛ درحالی‌که حداقل دستمزد تنها ۶.۳برابر افزایش یافته است. این شکاف در اقلام خوراکی عمیق‌تر است؛ به‌طوری‌که قیمت برخی کالاهای اساسی مانند روغن، گوشت و لبنیات با سرعتی بسیار…

چین همچنان قیمت نفت را پایین نگه داشته است؛

دنیای‌اقتصاد: در روزهای اخیر، بحث‌های مختلفی در مورد عمق رابطه استراتژیک ایران و چین به گوش می‌رسد. تحلیلگران معتقدند چین در حال حاضر اگرچه رابطه‌ای راهبردی با ایران دارد اما به دلیل شرایط حاکم بر سیاست خارجی، ایران را به چشم یک متحد نمی‌بیند. فارغ از این، کنترل تقاضای بازار نفت توسط چین از زمان…

اخبار اقتصاد

    پنجشنبه، ۱۲ شهریور ۱۴۰۵
  • اثر سبقت رشد قیمت‌ها از درآمد چیست؟

    روزنامه شماره ۶۶۴۶

    تهدید تورمی سفره خانوار

    در نیم‌دهه اخیر، سطح عمومی قیمت‌ها در اقتصاد ایران حدود هفت‌برابر شده و نرخ دلار نیز به حدود ۷.۲برابر سطح سال۱۴۰۰ رسیده است؛ درحالی‌که حداقل دستمزد تنها ۶.۳برابر افزایش یافته است. این شکاف در اقلام خوراکی عمیق‌تر است؛ به‌طوری‌که قیمت برخی کالاهای اساسی مانند روغن، گوشت و لبنیات با سرعتی بسیار بیشتر از دستمزد رشد کرده‌اند. حاصل این روند، کاهش قدرت خرید واقعی خانوار و کوچک‌تر شدن سهم درآمد از سبد مصرفی است؛ روندی که می‌تواند خود را در تشدید فقر غذایی و کاهش کیفیت سفره خانوار نشان دهد.
  • چین همچنان قیمت نفت را پایین نگه داشته است؛

    روزنامه شماره ۶۶۴۶

    بازی پکن در میدان جنگ

    دنیای‌اقتصاد: در روزهای اخیر، بحث‌های مختلفی در مورد عمق رابطه استراتژیک ایران و چین به گوش می‌رسد. تحلیلگران معتقدند چین در حال حاضر اگرچه رابطه‌ای راهبردی با ایران دارد اما به دلیل شرایط حاکم بر سیاست خارجی، ایران را به چشم یک متحد نمی‌بیند. فارغ از این، کنترل تقاضای بازار نفت توسط چین از زمان حمله آمریکا و اسرائیل به ایران، یکی از مهم‌ترین دلایل ثبات نسبی قیمت نفت و عدم افزایش آن به سطوح بیش از ۱۲۰ دلار بوده است.
  • روایت نقش مالیات در خروج بانک‌ها از بنگاه‌داری؛

    روزنامه شماره ۶۶۴۶

    وقتی دارایی‌های غیرمولد اعتبار را می‌بلعد

    هر اندازه که ناترازی بانک‌ها با دارایی‌های غیرمولد تشدید شده است، اقتصاد کشور نیز مانند برج کج پیزا، بیشتر به سمت رکود تورمی متمایل شده است. گزاره‌ای که نشان می‌دهد نقش بانک‌ها تا چه اندازه در رونق تولید اثرگذار بوده است. محض نمونه، تا پایان آذرماه ۱۴۰۴، بانک مرکزی گفته است ۲۷ بانک در مجموع ۴۵۲۲ ملک مسکونی در اختیار داشته‌اند. این یعنی بانک‌ها ملک‌داری را بر تسهیل‌گری ترجیح داده‌اند و قانون رفع موانع تولید نیز جلودار آنها نبوده است. پرسشی که مطرح می‌شود این است که آیا مالیات می‌تواند به‌عنوان یک اهرم فشار بر بانک‌ها برای تزریق منابع به تولید عمل کند؟
    چهارشنبه، ۱۱ شهریور ۱۴۰۵
  • شورش تک‌نفره پکن علیه نوزده غول اقتصادی جهان

    دنیای اقتصاد: نشست وزرای دارایی گروه بیست به میزبانی ایالات متحده، بدون دستیابی به بیانیه مشترک پایانی به کار خود پایان داد.
  • تورم در منطقه یورو به بالاترین سطح خود در سه سال اخیر رسید؛

    غافلگیری تورمی قاره سبز و معمای پول گران

    دنیای اقتصاد: تورم در منطقه یورو با شتابی کم‌سابقه به بالاترین سطح خود در نزدیک به سه سال گذشته رسید. این جهش تورمی احتمال افزایش نرخ بهره توسط بانک مرکزی اروپا در هفته آینده را بیش از پیش تقویت کرده است.
  • چرا صحبت‌های رئیس کل برای آرامش نرخ دلار کافی نیست؟

    روزنامه شماره ۶۶۴۵

    گام تکمیلی سیاستگذاری اقتصادی

    رئیس کل بانک مرکزی به تازگی در سخنان خود اعلام کرد «در ماه‌های نخست سال، بسیاری از کارشناسان و تحلیلگران با دیدن ابعاد تحریم و محاصره، پیش‌بینی می‌کردند که اقتصاد ایران وارد دالان ابرتورم خواهد شد؛ اما ما اجازه ندادیم این پیش‌بینی‌ها محقق شود.» بررسی‌ها نشان می‌دهد تورم ماهانه در دو ماه تیر و مرداد نسبت به سه ماه نخست سال، با کاهش روبه‌رو شده است، با این حال پس از تشدید محاصره دریایی و انتظارات تورمی در شهریور ماه، نرخ ارز و تورم در این ماه احتمالا روندی مشابه سه ماه نخست سال داشته باشد. هرچند رخ دادن ابرتورم در چنین شرایطی نیز، نامحتمل به نظر می‌رسد.
  • زنگ خطر ناترازی و تورم به صدا درآمد؛

    روزنامه شماره ۶۶۴۵

    آدرس اشتباه در بانکداری اسلامی

    دنیای اقتصاد: روز گذشته، سی‌وششمین همایش بانکداری اسلامی با محوریت بررسی چالش‌های روز نظام بانکی، از ناترازی و نقدینگی گرفته تا فشارهای ارزی، تامین مالی تولید و الزامات فقهی بانکداری برگزار شد. این رویداد به همت موسسه عالی آموزش بانکداری ایران و دبیری فرشاد حیدری، با حضور جمعی از مدیران ارشد بانکی، اعضای شورای فقهی بانک مرکزی و استادان اقتصاد شکل گرفت. در پنل نخست، عبدالناصر همتی، سیدمصطفی محقق‌داماد، غلامرضا مصباحی‌مقدم، حسینعلی سعدی و طهماسب مظاهری مهم‌ترین چالش‌های نظام بانکی را از زوایای مختلف بررسی کردند.
    سه‌شنبه، ۱۰ شهریور ۱۴۰۵
  • تمام نظم‌‌هایی که با خون دل ظرف سال‌ها گذاشته شده بود از هم پاشید

    درآمد نفت پدر ما را درآورد

    دنیای اقتصاد: عبدالمجید مجیدی از مدیران و سیاست‌گذاران برجسته دوره پهلوی بود که در نهادهای برنامه‌ریزی و اقتصادی ایران نقش مهمی داشت و بعدها ریاست سازمان برنامه و بودجه را بر عهده گرفت.
  • بازدهی اوراق قرضه به بالاترین سطح از سال ۲۰۰۸ رسید

    دنیای اقتصاد: روز سه‌شنبه، نرخ بازدهی اوراق قرضه در بازارهای جهانی به بالاترین سطح خود طی نزدیک به دو دهه گذشته رسید.
  • کم‌نوسان‌ترین یوان یک دهه اخیر معامله‌گران را فراری داد

    دنیای اقتصاد: تلاش بی‌وقفه چین برای حفظ ثبات یوان، فعالیت در بازار برون‌مرزی مشتقات ارزی را به‌شدت محدود کرده است.
  • دکتر محمد طبیبیان در گفت‌وگو با گروه رسانه‌ای‌ «دنیای‌اقتصاد» تاکید کرد

    روزنامه شماره ۶۶۴۴

    فرصت توسعه بعد از جنگ

    پایان جنگ و احتمال رفع تحریم‌ها می‌تواند یکی از مهم‌ترین فرصت‌های اقتصادی پیش‌ روی ایران در سال‌های اخیر باشد؛ اما آیا این گشایش سیاسی و اقتصادی به‌تنهایی می‌تواند کشور را در مسیر توسعه پایدار قرار دهد؟ محمد طبیبیان، اقتصاددان، در گفت‌وگو با گروه رسانه‌ای «دنیای‌اقتصاد» تاکید کرد که رفع تحریم‌ها شرط لازم برای بهبود اقتصاد ایران است؛ اما به‌هیچ‌وجه شرط کافی نیست. به اعتقاد او، اگر گشایش در روابط خارجی با اصلاح قواعد بازی اقتصاد، بهبود کیفیت حکمرانی و اصلاحات نهادی همراه نشود، منابع جدید نیز سرنوشتی متفاوت از گذشته نخواهند داشت و ممکن است به جای تقویت سرمایه‌گذاری و بهره‌وری، صرف مصرف، واردات و توزیع رانت شوند. طبیبیان معتقد است پرسش اصلی سیاستگذاران نباید انتخاب میان الگوهای توسعه آمریکا، اروپا یا چین باشد؛ زیرا هیچ‌یک از این کشورها با یک نسخه جادویی به توسعه نرسیده‌اند. آنچه اقتصادهای موفق را به یکدیگر پیوند می‌دهد، وجود نهادهای کارآمد، ثبات و پیش‌بینی‌پذیری سیاست‌ها، امنیت حقوق مالکیت، رقابت، ارتباط با اقتصاد جهانی و دولت‌های پاسخگو است. از نگاه او، ایران باید به جای کپی‌برداری از یک مدل خاص، از تجربه مشترک کشورهای موفق درس بگیرد و متناسب با شرایط تاریخی، اجتماعی و نهادی خود، مسیر توسعه را طراحی کند. این اقتصاددان همچنین تاکید کرد که سال‌ها تحریم و محدودیت خارجی، علاوه بر کاهش سرمایه‌گذاری و فرسایش زیرساخت‌ها، ساختارهایی مبتنی بر رانت، چندنرخی بودن و فعالیت‌های غیرشفاف را در اقتصاد تقویت کرده است. از این رو، حتی در صورت رفع تحریم‌ها، بدون اصلاح این ساختارها و شفاف شدن رابطه اختیار، مسوولیت و پاسخگویی، نمی‌توان انتظار جهش پایدار اقتصادی داشت. به باور طبیبیان، پایان جنگ و رفع تحریم، «فرصت» است نه «توسعه»؛ توسعه زمانی محقق می‌شود که همزمان با عادی‌سازی روابط خارجی، محیطی امن، رقابتی و پیش‌بینی‌پذیر برای سرمایه‌گذاری ایجاد شود و منابع تازه به جای توزیع رانت، به افزایش بهره‌وری، توسعه زیرساخت‌ها و سرمایه انسانی اختصاص یابد.
  • هزینه‌های اقتصادی سیاست‌های مهاجرتی دونالد ترامپ برای آمریکا چقدر است؟

    روزنامه شماره ۶۶۴۴

    آسیب محدودیت ورود نیروی کار

    دنیای اقتصاد: از زمان بازگشت ترامپ، کاهش ورود مهاجران، افزایش اخراج‌ها و محدودیت ویزاهای مهاجرتی باعث شده خالص مهاجرت از بیش از ۲‌میلیون نفر در سال‌های ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۴ به حدود صفر در ۲۰۲۵ برسد و نیروی کار آمریکا از ژانویه بیش از یک‌میلیون نفر کاهش یابد. در نتیجه، رشد اشتغال از میانگین ماهانه بیش از ۲۳۰ هزار شغل در سال‌های ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۴ به حدود ۳۰ هزار شغل در یک‌ونیم سال اخیر سقوط کرده، درحالی‌که تعداد بیکاران تقریبا ثابت مانده است. کاهش نیروی کار همچنین می‌تواند رشد بالقوه تولید ناخالص داخلی را محدود کند؛ زیرا در گذشته افزایش نیروی کار سالانه حدود ۱.۴ واحد درصد به رشد بالقوه اقتصاد کمک می‌کرد، اما این سهم در ۲۰۲۶ ممکن است تقریبا به صفر برسد.
    دوشنبه، ۰۹ شهریور ۱۴۰۵
  • چگونه تجارت، آزادی را تقویت می‌کند؟

    لیبرالیسم از نگاه دیوید هیوم

    دنیای اقتصاد: ششمین قسمت از پرونده «لیبرالیسم»، به بررسی آرا افکار دیوید هیوم پرداخته است.
  • قمار دلاری «برادر بزرگتر» در توفان هرمز

    دنیای اقتصاد: اقدامات مداخله‌جویانه تابستان امسال اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری ایالات متحده، با واکنش‌های منفی روبه‌رو شده و اعتبار او را در بازارهای مالی زیر سوال برده است.
  • دنیای اقتصاد گزارش می‌دهد؛

    شوک مثبت به اقتصاد ترکیه زیر سایه جنگ در خاورمیانه

    دنیای اقتصاد: اقتصاد ۱.۷ تریلیون دلاری ترکیه در سه‌ماهه دوم سال جاری میلادی، فراتر از انتظارات رشد کرد. این اتفاق در حالی رخ داده است که پیش‌تر سیاست‌های انقباضی سخت‌گیرانه‌ای برای مهار پیامدهای اقتصادی ناشی از جنگ در خاورمیانه وضع شده بود.
  • «دنیای اقتصاد» ۶ ماه پس از آغاز تهاجم آمریکا و اسرائیل بررسی می‌کند

    روزنامه شماره ۶۶۴۳

    اثر جنگ بر اقتصاد ایران و جهان

    ۶ماه پس از آغاز تهاجم علیه ایران، منطقه و جهان با پیامدهای اقتصادی گسترده‌ای روبه‌رو شده‌اند. در ایران، اقتصاد با تورم نقطه به نقطه ۸۹درصد، رشد نرخ ارز به حدود ۲۰۰هزار تومان، ریزش آمار اشتغال و پیش‌بینی رشد منفی ۵.۴درصد اقتصاد مواجه است. صادرات نفت و میعانات نیز در پی محاصره آمریکا از بیش از ۲.۲‌میلیون بشکه در روز در فوریه به کمتر از ۵۰۰ هزار بشکه در ماه‌های اخیر رسیده است؛ هر چند آمار دقیقی از صادرات نفت در هفته‌های اخیر وجود ندارد. در سوی دیگر، جنگ برای آمریکا نیز تاکنون دست‌کم ۳۷.۵‌میلیارد دلار هزینه داشته و هزینه‌های نظامی را افزایش داده است. در سطح جهانی، قیمت نفت برخلاف پیش‌بینی‌ها از ۱۵۰دلار عبور نکرد، اما هزینه حمل‌ونقل، بیمه و انرژی افزایش یافت و تورم جهانی را تشدید کرد. این درگیری نظامی، همچنین هزینه تامین مالی دولت‌های گروه هفت را تاکنون حدود ۱۶‌میلیارد دلار افزایش داده است.
  • کانادا در جنگ تجاری ایالت‌های چرخشی آمریکا را هدف گرفته است

    روزنامه شماره ۶۶۴۳

    قمار اقتصادی کارنی با پشتوانه ۷۵درصدی

    دنیای‌اقتصاد: جنگ تجاری واشنگتن و اتاوا، شهروندان کانادایی را در حمایت از تصمیم نخست‌وزیرشان برای ترک میز مذاکره متحد کرده است. مارک کارنی با رد توافقی که به گفته او حاکمیت ملی کانادا را در برابر زیاده‌خواهی‌های دونالد ترامپ به خطر می‌انداخت، حمایت قاطع جامعه را به‌دست آورد. نظرسنجی انجام‌شده نشان می‌دهد ۷۵درصد کانادایی‌ها از این تصمیم پشتیبانی می‌کنند. این پشتوانه مردمی به او جسارت داد تا در این برهه حساس، گفت‌وگوها را متوقف کند. به نوشته نیویورک‌تایمز، ترک میز مذاکره معمولا تاکتیکی برای بازگشت از موضع قدرت است. اما چالش اصلی کارنی این است که خشم و مقاومت کنونی افکار عمومی ممکن است در زمان ازسرگیری مذاکرات به یک مانع سیاسی تبدیل شود.
    شنبه، ۰۷ شهریور ۱۴۰۵
  • دنیای اقتصاد پاسخ می‌دهد؛

    روزنامه شماره ۶۵۷۷

    چرا روسیه به دنبال تضعیف پول ملی است؟

    دنیای اقتصاد: معمولاً دولت‌ها و بانک‌های مرکزی در سراسر جهان تمام توان خود را به کار می‌گیرند تا ارزش پول ملی را تقویت یا تثبیت کنند، اما روسیه این روزها مسیری کاملاً متضاد را در پیش گرفته است. وزارت دارایی این کشور پنجم اوت (چهارده مرداد) با اعلام افزایش حدود ۲۰ درصدی خرید روزانه ارز و طلا، حجم مداخلات روزانه خود را از ۵.۴ میلیارد روبل در ژوئیه به ۶.۵ میلیارد روبل رساند.
  • سه سناریو برای شاخص قیمت‌ها در ماه‌های آینده ترسیم شد

    روزنامه شماره ۶۶۴۲

    مسیریابی تورم تا پایان ۱۴۰۵

    بر اساس تازه‌ترین آمارهای منتشرشده، مرکز آمار ایران تورم ماهانه مرداد را ۳.۴درصد و تورم نقطه‌به‌نقطه را ۸۹درصد اعلام کرده است. در مقابل، بانک مرکزی نرخ تورم ماهانه را ۳.۷درصد و تورم نقطه‌به‌نقطه را ۸۴.۴درصد برآورد کرده است. اگرچه میان دو نهاد در سطح ارقام اختلاف اندکی وجود دارد، اما هر دو گزارش از تداوم تورم بالا و شکنندگی روند کاهش آن حکایت دارند. بررسی‌های «دنیای‌اقتصاد» پیش‌تر در گزارشی، با فرض تداوم شرایط «نه جنگ و نه صلح»، تورم نقطه‌ای مرداد را ۸۶.۹درصد پیش‌بینی کرده بود که اختلاف اندکی با آمارهای نهایی دارد. اکنون با انتشار داده‌های جدید، می‌توان مسیر تورم تا پایان سال را در سه سناریو به‌روزرسانی کرد.در سه‌ماه نخست سال، همزمان با جنگ و محاصره دریایی، میانگین تورم ماهانه به ۶.۴درصد رسید. اما پس از اجرای تفاهم اسلام‌آباد و تداوم آتش‌بس، این میانگین در تیر و مرداد به ۳.۲درصد کاهش یافت. این امر نشان می‌دهد کاهش تنش‌های خارجی می‌تواند به تعدیل فشارهای تورمی کمک کند. در سناریوی نخست، اگر تنش‌ها دوباره تشدید شود یا محاصره دریایی ادامه یابد و میانگین تورم ماهانه ۶.۴درصد تا پایان سال وجود داشته باشد، تورم نقطه‌ای اسفندماه به ۹۹.۲درصد خواهد رسید؛ وضعیتی که اقتصاد را در آستانه تورم سه‌رقمی قرار می‌دهد و فشار قابل‌توجهی بر قدرت خرید خانوارها وارد می‌کند. در سناریوی میانی یا «نه جنگ و نه صلح»، با فرض تداوم میانگین تورم ماهانه ۴.۸درصدی پنج‌ماه نخست سال، تورم نقطه‌ای پایان سال به ۸۰.۳درصد می‌رسد. البته کاهش نرخ تورم در این سناریو به معنای کاهش قیمت‌ها نیست، بلکه تنها از سرعت افزایش آنها کاسته می‌شود. در خوش‌بینانه‌ترین سناریو نیز، با فرض تداوم تفاهم، آتش‌بس و میانگین تورم ماهانه ۳.۲درصدی، تورم نقطه‌ای اسفندماه می‌تواند به ۶۱.۷درصد کاهش یابد. این برآوردها نشان می‌دهد که در شرایط کنونی، مهار پایدار تورم بیش از هر زمان دیگری به کاهش تنش‌های سیاسی و ثبات در روابط خارجی گره خورده است و تنش‌زدایی می‌تواند یکی از مهم‌ترین پیش‌شرط‌های کنترل تورم و بهبود رفاه خانوارها باشد. 
  • تصمیم‌های سخت و پرهزینه لازم است؛

    روزنامه شماره ۶۶۴۲

    مردی برای بحران

    اقتصاد ایران با تورم، کسری بودجه، ناترازی بانک‌ها، کمبود انرژی و افت سرمایه‌گذاری دست‌وپنجه نرم می‌کند و بسیاری از راه‌حل‌ها نیز شناخته شده‌اند؛ اما اجرای آنها تصمیم‌هایی سخت و پرهزینه می‌خواهد. در چنین شرایطی، تاریخ ایران روایتی برای امروز دارد. در شهریور ۱۳۲۰، وقتی اشغال کشور نظم سیاسی را لرزاند، محمدعلی فروغی پس از ۶سال خانه‌نشینی بازگشت تا کشور را از یکی از دشوارترین بزنگاه‌های تاریخ عبور دهد. تجربه او نشان داد که بحران، متخصصان را به قدرت بازمی‌گرداند؛ اما اختیار نیز برای اثرگذاری آنان ضروری است. شماره جدید هفته‌نامه «تجارت فردا» به این دوره از تاریخ پرداخته است.
  • آیا کاهش معاملات دلاری برای تنوع‌بخشی به دارایی‌ها کافی است؟

    روزنامه شماره ۶۶۴۲

    دلارزدایی با ابزار مشتقه ارزی

    مقاله‌ای تازه از صندوق بین‌المللی پول، با بررسی دارایی‌ها و بدهی‌های دلاری حدود ۴۰ کشور در فاصله سال‌های ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۴، به پرسشی مهم درباره دلارزدایی پاسخ می‌دهد: آیا کاهش استفاده از دلار در معاملات تجاری و مالی، به‌تنهایی می‌تواند وابستگی کشورها به دلار و ریسک ناشی از نوسانات آن را کاهش دهد؟ پاسخ این پژوهش منفی است. استدلال اصلی این است که کاهش واقعی ریسک دلاری، علاوه بر کاهش استفاده از دلار، به امکان مدیریت دارایی‌ها و بدهی‌های دلاری موجود نیز بستگی دارد. برای این کار، کشورها و شرکت‌ها به بازارهای ارز و به‌ویژه بازارهای مشتقه عمیق و نقدشونده نیاز دارند. با توجه به شرایط تحریمی اقتصاد ایران و نیاز به تنوع‌بخشی به روش‌های پرداخت، پیش از فاصله‌گرفتن از دلار، لازم است که زیر‌ساخت‌های مربوط به تعمیق بازار و دسترسی به ابزار‌های مالی ایجاد شود.
    جمعه، ۰۶ شهریور ۱۴۰۵
  • آزمون اعتبار اسکات بسنت

    دنیای اقتصاد: وزیر خزانه‌داری ایالات متحده در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای، با محدودیت‌های توانایی خود در بازسازی اقتصاد دست و پنجه نرم می‌کند و اعتبارش در وال‌استریت به آزمون گذاشته شده است.
    پنجشنبه، ۰۵ شهریور ۱۴۰۵
  • شوک جنگ و هوش مصنوعی به جیب آمریکایی‌ها

    دنیای اقتصاد: معضل تورم چسبنده در اقتصاد آمریکا طی ماه جولای، بدون ثبت نشانه‌ای از بهبود یا وخامت بیشتر، دست‌نخورده باقی ماند.
  • پایان ماه عسل فدرال رزرو

    دنیای اقتصاد: سه سال پیش از آنکه کوین وارش سکان هدایت فدرال رزرو را در دست بگیرد، خاطره‌ای از گفت‌وگوی خود با قهرمان زندگی‌اش یعنی پل ولکر نقل کرده بود.
  • چرا انفجار جمعیتی دهه ۶۰ به رشد ازدواج و باروری در دهه ۹۰ منجر نشد؟

    روزنامه شماره ۶۶۴۱

    فرصت‌سوزی در رشد جمعیت

    جمعیت ایران از اواخر دهه۱۳۵۰ تا اوایل دهه۱۳۷۰ با یک انفجار جمعیتی روبه‌رو شد؛ رخدادی که نسل پرجمعیت متولدان دهه۶۰ را شکل داد. در نگاه نخست، انتظار می‌رفت با ورود این نسل به سن اشتغال و ازدواج، تولید ناخالص داخلی، شمار ازدواج‌ها و میزان فرزندآوری نیز رشد قابل‌توجهی را تجربه کند. با این حال، آمارها نشان می‌دهد که شمار ازدواج‌ها و تولد نوزادان نه‌تنها متناسب با جمعیت این نسل افزایش نیافته، بلکه روندی نزولی را طی کرده است. بر اساس داده‌های مرکز آمار، تعداد وقایع ازدواج از حدود ۸۷۵هزار مورد در سال۱۳۹۰ به کمتر از ۴۳۲هزار مورد در سال۱۴۰۴ کاهش یافته است. همچنین نرخ باروری نیز به سطحی پایین‌تر از نرخ جایگزینی جمعیت رسیده، درحالی‌که شمار طلاق‌ها طی سال‌های اخیر روندی افزایشی داشته است. «دنیای‌اقتصاد» در گفت‌وگو با زهرا افشاری، استاد اقتصاد دانشگاه الزهرا و نادر مطیع حق‌شناس، استادیار موسسه تحقیقات جمعیت کشور، ریشه‌های این تناقض جمعیتی را بررسی می‌کند. به اعتقاد این کارشناسان، پرجمعیت بودن یک نسل به‌تنهایی تضمین‌کننده افزایش ازدواج و فرزندآوری نیست؛ زیرا حضور جمعیت زیاد در سن ازدواج تنها ظرفیت بالقوه ایجاد می‌کند و تحقق آن نیازمند بسترسازی مناسب سیاستگذاران است. در این میان، افزایش سن ازدواج و گسترش تجرد قطعی موجب شده است ورود به سن ازدواج الزاما به تشکیل خانواده بیشتر منجر نشود. از سوی دیگر، نااطمینانی اقتصادی، بیکاری، ناپایداری اشتغال، کاهش قدرت خرید و افزایش هزینه مسکن، تشکیل خانواده را به تعویق انداخته است. همچنین تغییرات فرهنگی و ارزشی، از جمله افزایش سطح تحصیلات، شهرنشینی، تغییر سبک زندگی، فردگرایی و تحول نگرش به ازدواج و فرزندآوری نیز در این روند نقش داشته‌اند. در نتیجه، پنجره جمعیتی تنها در صورت همراهی با اشتغال، ثبات اقتصادی و همسویی تحولات فرهنگی می‌تواند به فرصتی برای رشد جمعیتی و اقتصادی تبدیل شود.
  • آیا سیاست‌های اسکات بسنت، باعث اختلال سیاستگذاری کوین وارش در نرخ بهره می‌شود؟

    روزنامه شماره ۶۶۴۱

    خزانه‌داری علیه فدرال‌رزرو

    دنیای اقتصاد – گروه اقتصاد بین‌الملل: بازار اوراق قرضه آمریکا به یکی از مهم‌ترین میدان‌های اختلاف میان سیاست مالی و سیاست پولی این کشور تبدیل شده است. تصمیم اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، برای افزایش قابل‌توجه خرید اوراق بلندمدت دولت با هدف پایین آوردن هزینه استقراض، نگرانی سرمایه‌گذاران درباره استقلال سیاست پولی و مسیر مهار تورم را افزایش داده است. این تصمیم در شرایطی اتخاذ شده که بازده اوراق بلندمدت آمریکا به بالاترین سطح خود در ۱۹ سال گذشته رسیده و همزمان تورم همچنان بالاتر از هدف بانک مرکزی قرار دارد.
  • بانک مرکزی اعلام کرد؛

    روزنامه شماره ۶۶۴۱

    پایان چک رمزدار

    بانک مرکزی: از ۷ مهر ۱۴۰۵، چک‌های تضمین‌شده به‌صورت آنی پرداخت و صدور چک رمزدار ممنوع می‌شود. بانک‌ها موظف‌اند وجه چک تضمین‌شده را بدون منوط‌کردن پرداخت به تسویه بین‌بانکی، به ذی‌نفع بپردازند. همچنین از اول دی‌ماه، تبادل چک‌های رمزدار ممنوع خواهد شد. این مهلت برای آماده‌سازی شبکه بانکی تعیین شده و تمدید مجدد آن امکان‌پذیر نیست. با توجه به اینکه چک‌های تضمین شده مشابه چک‌های رمزدار و فاقد وضعیت برگشتی است، از تاریخ اجرای گام نخست ( ۷ مهرماه) بانک‌ها باید نسبت به پرداخت آنی چک‌های تضمین‌شده اقدام کنند و از منوط کردن پرداخت وجه به حساب ذی‌نفعان به انجام تسویه بین بانکی پرهیز کنند. مهلت اعلام شده در نتیجه مساعدت این بانک با شبکه بانکی به منظور فراهم نمودن زمان کافی صورت گرفته است و امکان تمدید مجدد آن وجود ندارد.