شماره روزنامه ۶۶۸۰
|

درس‌آموزهایی برای ایران: گنج اقتصاد خُرد برای سیاستگذاری کلان

آکادمی سلطنتی علوم سوئد جایزه علوم اقتصادی بانک مرکزی سوئد به یاد آلفرد نوبل در سال ۲۰۲۶ را به رابرت ای.‌هال (Robert E. Hall) استاد اقتصاد دانشگاه استنفورد و مایکل وودفورد (Michael Woodford) استاد دانشگاه کلمبیا اعطا کرد. اعطای این جایزه به این افراد «به‌پاس ارائه بنیان‌های خرداقتصادی برای سیاست…

آیا فروش ۱۰ هزار دلار به هر کدملی سیاستی اشتباه است؟

در هفته‌های اخیر، بانک مرکزی با اعلام طرح فروش ۱۰هزار دلار به هر کد ملی و تزریق ۲‌میلیارد دلار به بازار، درصدد مهار نوسانات ارزی و کنترل انتظارات تورمی برآمده است. کارشناسان معتقدند عرضه ارز با قیمتی نزدیک به بازار، ضمن کاهش انگیزه خرید احتیاطی از بازار غیررسمی، احتمال ایجاد رانت و تقاضای مازاد را…

اخبار سیاست گذاری

    سه‌شنبه، ۲۱ مهر ۱۴۰۵
  • درس‌آموزهایی برای ایران: گنج اقتصاد خُرد برای سیاستگذاری کلان

    روزنامه شماره ۶۶۸۰

    دستاوردهای نوبلیست‌های اقتصادی ۲۰۲۶

    آکادمی سلطنتی علوم سوئد جایزه علوم اقتصادی بانک مرکزی سوئد به یاد آلفرد نوبل در سال ۲۰۲۶ را به رابرت ای.‌هال (Robert E. Hall) استاد اقتصاد دانشگاه استنفورد و مایکل وودفورد (Michael Woodford) استاد دانشگاه کلمبیا اعطا کرد. اعطای این جایزه به این افراد «به‌پاس ارائه بنیان‌های خرداقتصادی برای سیاست تثبیت در اقتصاد کلان» انجام شده است.
    دوشنبه، ۲۰ مهر ۱۴۰۵
  • آیا فروش ۱۰ هزار دلار به هر کدملی سیاستی اشتباه است؟

    روزنامه شماره ۶۶۷۹

    مهار انتظارات با مداخله ارزی

    در هفته‌های اخیر، بانک مرکزی با اعلام طرح فروش ۱۰هزار دلار به هر کد ملی و تزریق ۲‌میلیارد دلار به بازار، درصدد مهار نوسانات ارزی و کنترل انتظارات تورمی برآمده است. کارشناسان معتقدند عرضه ارز با قیمتی نزدیک به بازار، ضمن کاهش انگیزه خرید احتیاطی از بازار غیررسمی، احتمال ایجاد رانت و تقاضای مازاد را محدود می‌کند. بررسی‌ها نشان می‌دهد نوسان قیمت دلار در هشت روز پس از اجرای طرح به ۱.۲درصد رسیده است؛ درحالی‌که این رقم در هشت روز پیش از آن ۱۵درصد بود. به نظر می‌رسد بانک مرکزی با اعمال این سیاست، تاحدودی در کنترل انتظارات موفق بوده است. بااین‌حال، کارشناسان بر محدودیت منابع ارزی و ضرورت مداخله هدفمند تاکید دارند. پیشنهادهایی مانند ایجاد بازار رسمی معاملات ارز و استفاده از بازارهای جذاب دارایی برای مدیریت انتظارات نیز مطرح شده است. مداخله ارزی می‌تواند نوسانات کوتاه‌مدت را کاهش دهد؛ اما ثبات پایدار به وضعیت منابع ارزی، تورم داخلی و چشم‌انداز روابط خارجی وابسته است.
  • بازوی پژوهشی مجلس از کمبود ۳۷.۷ همتی منابع تغذیه دانشگاه‌ها خبر داد

    روزنامه شماره ۶۶۷۹

    کسری بودجه سفره دانشجویان

    تغذیه دانشجویی یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های رفاهی در نظام آموزش عالی است که به دلیل سهم قابل‌توجه از منابع مالی دانشگاه‌ها، اخیرا به چالشی جدی برای دولت و مراکز آموزش عالی تبدیل شده است. در همین راستا مرکز پژوهش‌های مجلس، گزارش تازه‌ای با عنوان «بررسی سیاست‌ها و الگوهای مدیریت تغذیه دانشجویی در ایران: چالش‌ها و راهکارهای اصلاحی» را منتشر کرده است. به گزارش بازوی پژوهشی مجلس، در سال ۱۴۰۳، حدود ۱۷ درصد از بودجه دانشگاه‌های دولتی به این بخش اختصاص یافت؛ رقمی بالاتر از میانگین ۱۰ درصدی جهان. همچنین، شکاف میان اعتبارات تخصیصی و هزینه‌های واقعی تغذیه دانشجویی به حدود ۳۲۰۰‌میلیارد تومان رسید که دانشگاه‌ها را به تامین کسری از محل سایر منابع خود وادار کرد. این مبلغ در سال ۱۴۰۵ به ۳۷.۷ همت رسیده است.
  • رشد و تجارت جهانی با وجود تنش‌ها همچنان مقاومت می‌کنند

    روزنامه شماره ۶۶۷۹

    تاب‌آوری شکننده اقتصاد جهان

    دنیای اقتصاد – گروه اقتصاد بین‌الملل: اقتصاد جهانی در شرایطی به رشد خود ادامه می‌دهد که مجموعه‌ای از بحران‌ها چشم‌انداز آن را تیره کرده‌اند. افزایش تعرفه‌های تجاری آمریکا، جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، ادامه جنگ روسیه و اوکراین و بالا رفتن نرخ بهره، هزینه‌های سنگینی بر اقتصاد کشورها تحمیل کرده‌اند. با این حال، برخلاف انتظارات ناشی از شدت این شوک‌ها، فعالیت اقتصادی در جهان همچنان رونق قابل‌توجهی دارد. این وضعیت این پرسش را مطرح می‌کند که چه عواملی مانع از تضعیف جدی رشد جهانی شده‌اند و آیا این مقاومت در ماه‌های آینده نیز ادامه خواهد یافت؟
  • افزایش مبلغ کالابرگ برای ۴۰‌ میلیون نفر

    دنیای اقتصاد: سازمان برنامه و بودجه کشور در اطلاعیه‌ای رسمی اعلام کرد که افزایش اعتبار کالابرگ برای حدود ۴۰ میلیون نفر از هموطنان، معادل نزدیک به ۱۸میلیون و ۳۰۰ هزار خانوار، پس از تکمیل فرم خوداظهاری و ثبت درخواست در سامانه انجام خواهد شد. این تصمیم در پی دستور رئیس‌جمهور مبنی بر کمک به معیشت خانوارها و در چارچوب سیاست‌های هدفمندسازی یارانه‌ها و حمایت از اقشار کم‌درآمد اتخاذ شده است. بر اساس این اطلاعیه، سرپرستان خانوارهای مشمول باید تا ساعت ۲۴ روز سه‌شنبه ۲۱ مهرماه با مراجعه به پنجره ملی خدمات دولت هوشمند به نشانی my.gov.ir فرم خوداظهاری را تکمیل و درخواست خود را ثبت کنند.
    یکشنبه، ۱۹ مهر ۱۴۰۵
  • چهار عامل کلیدی تولید و سرمایه‌گذاری بررسی شد؛

    روزنامه شماره ۶۶۷۸

    تنگناهای اقتصاد در نیمسال دوم

    اقتصاد ایران در نیمه دوم سال۱۴۰۵ با فشاری چندلایه بر ظرفیت تولید و سرمایه‌گذاری مواجه است. انرژی، مواد واسطه‌ای و ماشین‌آلات وارداتی، ثبات اقتصادی و دسترسی به بازارهای هدف، از مهم‌ترین نهاده‌های لازم برای تولید هستند که جنگ و محاصره به آنها آسیب زده است. آسیب به زیرساخت‌های تولید انرژی در طول جنگ و کاهش درآمدهای ارزی در دوران محاصره، از مسیرهای مختلف به تولید فشار وارد کرده است. ورود اقتصاد به فاز «بقا» با حرکت جریان سرمایه‌گذاری به سمت دارایی‌های غیرمولد همراه شده و اقتصاد را در دام یک تعادل نامطلوب قرار داده است. از یک‌سو افراد برای حفظ ارزش دارایی‌های خود، سرمایه را به سمت دارایی‌های غیرمولد خارجی هدایت می‌کنند و از سوی دیگر، این رفتار موجب تضعیف توان تولیدی، تشدید تورم و انحراف بیشتر جریان سرمایه‌گذاری می‌شود که در نهایت زیان جمعی را به همراه دارد. سیاستگذاران در این شرایط لازم است، ضمن تلاش برای کاهش سایه جنگ و تحریم، برنامه‌ای جامع برای مدیریت اقتصاد تا پایان سال داشته باشند.
  • ارزش حقیقی تراکنش‌های کارت‌خوان به بالاترین سطح ۱۸ ماه اخیر رسید

    روزنامه شماره ۶۶۷۸

    بازگشت تقاضا به سطح پیش از جنگ

    ارزش حقیقی تراکنش‌های شبکه شاپرک در شهریور ۱۴۰۵ به بیش از ۶۰۴ همت رسید و به بالاترین سطح در ۱۸ ماه اخیر صعود کرد. همزمان، افزایش متوسط مبلغ حقیقی هر تراکنش نشان می‌دهد که رشد پرداخت‌ها تنها ناشی از افزایش دفعات خرید نبوده است. این تحولات می‌تواند از بازگشت بخشی از تقاضای به‌تعویق‌افتاده در پی جنگ ۴۰روزه حکایت داشته باشد؛ بااین‌حال، پایداری این روند همچنان به کیفیت متغیرهای کلان اقتصادی در ماه‌های آینده بستگی دارد.
  • افزایش کالابرگ برای کم‌درآمدها

    دنیای اقتصاد: یعقوب اندایش معاون رفاه و امور اقتصادی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی روز شنبه با اعلام اینکه حساب کالابرگ هموطنان تحت پوشش سازمان بهزیستی و کمیته امداد در تاریخ ۱۵ مهر یک‌میلیون تومان شارژ شده بود، اعلام کرد: با هدف افزایش قدرت خرید اقشار آسیب‌پذیر، امروز ۱۸ مهر مجدد ۵۰۰ هزار تومان دیگر به حساب کالابرگ حدود ۱۱‌میلیون نفر از این افراد واریز شد.
  • بانک‌ها دیگر اجازه فروش طلا ندارند

    فارس: بانک مرکزی با صدور بخشنامه‌ای ورود شبکه بانکی به خرید و فروش آنلاین طلا و نقره را ممنوع کرد. مسوول گروه فین‌تک بانک مرکزی گفته این تصمیم با توجه به بروز ریسک‌های عملیاتی جدی در یکی از پلتفرم‌های فروش آنلاین طلا و احتمال سرایت آثار آن به شبکه بانکی اتخاذ شده است. بانک مرکزی این تصمیم را از ۱۳ مهر گرفته و کاربران یک اپ بانکی نیز از هفته گذشته اعلام کرده بودند که امکان خرید طلا در این اپلیکیشن غیرفعال شده است.
    شنبه، ۱۸ مهر ۱۴۰۵
  • آیا وضعیت تولید ناخالص داخلی در اولین ماه تابستان بهبود یافته است؟

    روزنامه شماره ۶۶۷۷

    ترمیم رشد در تیرماه

    بازوی پژوهشی بانک مرکزی اخیرا گزارش تازه‌ای از برآورد رشد اقتصادی را بعد از ماه‌ها وقفه منتشر کرد. برآوردهای این گزارش نشان می‌دهد که رشد تولید ناخالص داخلی در تیرماه ۱۴۰۵ نسبت به ماه‌های قبل از آن شاهد بهبود نسبی بوده است. در این راستا، رشد اقتصادی برآوردشده از منفی ۱۲.۱درصد در بهار، به منفی ۵.۶درصد در تیرماه ۱۴۰۵ رسید. این داده‌ها نشان می‌دهند که شدت رکود اقتصادی نسبت به ماه‌های ابتدایی آغاز جنگ ۴۰روزه، کاهش یافته است. با این حال، بهبود رشد منفی اقتصادی، به معنای خروج از رکود اقتصادی نیست. در عین حال، داده‌های منتشرشده از سوی مرکز آمار ایران نیز حاکی از رشد منفی ۱۰.۱درصدی در فصل بهار ۱۴۰۵ بود که با کاهش ناگهانی تولید ناخالص داخلی در فصل بهار مطابقت داشت. با توجه به روش‌های محاسبه آماری به‌کار گرفته‌شده توسط پژوهشکده پولی و بانکی، انتظار می‌رود که نرخ رشد اعلامی توسط بانک مرکزی نیز، به ارقام گزارش پژوهشکده پولی و بانکی نزدیک باشد.
  • چرا التهاب قیمت‌ها در اقتصاد ایران مزمن شده است؟

    روزنامه شماره ۶۶۷۷

    خانه‌نشینی ماندگار تورم

    یک پژوهش نشان می‌دهد سکون تورمی، ناشی از انتظارات، چسبندگی قیمت‌ها و دستمزدها و ناهماهنگی سیاست‌های پولی و مالی، ماندگاری تورم در ایران را تقویت می‌کند. مهار پایدار تورم به اصلاح بودجه، کنترل نقدینگی، مدیریت ارز و تقویت اعتبار بانک مرکزی نیاز دارد.
  • گام وزیر اقتصاد در راستای خصوصی‌سازی

    میزان: وزیر اقتصاد فهرست سهام قابل واگذاری شرکت‌های اصلی در پرتفوی شرکت‌های فرعی را در اجرای برنامه هفتم ابلاغ کرد. سیدعلی مدنی‌زاده وزیر اقتصاد، در بخشنامه‌ای به دستگاه‌های اجرایی موضوع ماده ۲۹ قانون برنامه ششم توسعه، فهرست سهام قابل واگذاری موضوع جزء ۲ بند «ب» ماده ۵ قانون برنامه هفتم پیشرفت را ابلاغ کرد.
  • لایحه بودجه ۱۴۰۶ دی‌ماه به مجلس می‌رسد

    تسنیم: فرآیند تدوین لایحه بودجه سال ۱۴۰۶ آغاز شده و سازمان برنامه و بودجه در تلاش است این لایحه را مطابق زمان‌بندی قانونی، در اول دی‌ماه به مجلس شورای اسلامی ارائه کند. محمد قاسمی، معاون هماهنگی بودجه سازمان برنامه و بودجه، با اعلام این خبر گفت تاکنون چهار جلسه ستاد بودجه با هدف پیشبرد فرآیند تدوین بودجه سال آینده برگزار شده است. او با اشاره به آغاز مراحل بررسی و تنظیم لایحه بودجه ۱۴۰۶ تاکید کرد که سازمان برنامه و بودجه درصدد است این فرآیند را به‌گونه‌ای پیش ببرد که لایحه در موعد مقرر قانونی به مجلس تحویل داده شود. معاون سازمان برنامه و بودجه همچنین درباره زمان انتشار ارقام و جزئیات بودجه سال آینده اظهار کرد که برای اعلام اعداد و ارقام بودجه همچنان به زمان بیشتری نیاز است. بر این اساس، هنوز اطلاعاتی درباره جزئیات منابع و مصارف دولت در سال ۱۴۰۶ اعلام نشده است.
    پنجشنبه، ۱۶ مهر ۱۴۰۵
  • آیا کاهش رقم ضریب جینی لزوما به معنی بهبود وضعیت جامعه است؟

    روزنامه شماره ۶۶۷۶

    کاهش نابرابری با افت رفاه

    گزارش مرکز آمار در مورد سال ۱۴۰۴ حاکی از کاهش نابرابری اقتصادی در این سال است. ضریب جینی که مهم‌ترین شاخص نابرابری است، با کمتر از یک درصد کاهش، از ۰.۳۸۷ در سال ۱۴۰۳ به ۰.۳۸۴۹ در سال ۱۴۰۴ کاهش یافته است. پیش از این، شدیدترین کاهش نابرابری در پی اجرای طرح هدفمندسازی یارانه‌ها رخ داده و در سال ۱۳۹۲ به کمترین مقدار خود در ۴۰ سال گذشته یعنی ۰.۳۶۵ رسیده است. پس از سال ۱۳۹۲، نابرابری تا سال ۱۳۹۷ افزایش یافته و پس از آن روند کاهشی داشته است. با این حال، کاهش نابرابری به معنای کاهش فقر نیست. کاهش نابرابری می‌تواند ناشی از فقیرتر شدن همه خانوارها باشد. علاوه بر این، سطح نابرابری ایران در مقایسه با دیگر کشورها نسبتا بالا است. ایران در مقایسه با کشورهای اروپایی به‌شدت نابرابرتر بوده و در حال نزدیک شدن به آمریکا است. با این تفاوت که سطح درآمد سرانه در آن کشورها بسیار بیشتر است.
  • رئیس کل بانک مرکزی در گفت‌وگوی جدید خود تشریح کرد

    روزنامه شماره ۶۶۷۶

    اعداد رئیس‌کل از اقتصاد ۱۴۰۵

    دنیای اقتصاد: عبدالناصر همتی، رئیس‌کل بانک مرکزی، با اشاره به عملکرد این بانک در ۶ ماه نخست سال گفت با وجود فشارهای ناشی از جنگ و افزایش نقدینگی، از تشدید تورم جلوگیری شده و تورم نقطه‌به‌نقطه در مسیر کاهش قرار گرفته است. به گفته او، رشد ماهانه نقدینگی در شهریورماه به ۱.۳ درصد و رشد نقطه‌به‌نقطه آن به ۵۱.۶ درصد رسیده است. همچنین تورم ماهانه در تیر، مرداد و شهریور نسبت به سه ماه قبل تقریبا نصف شده است. همتی تاکید کرد کاهش تورم به معنای کاهش قیمت‌ها نیست، بلکه به معنای کاهش سرعت افزایش قیمت‌هاست. او کنترل نقدینگی، اصلاح بانک‌های ناتراز و جلوگیری از اضافه‌برداشت بانک‌ها را از اولویت‌های بانک مرکزی دانست و گفت بانک‌های ناتراز یا باید اصلاح شوند یا از فعالیت بانکی خارج خواهند شد.
    چهارشنبه، ۱۵ مهر ۱۴۰۵
  • آیا سیاست‌های پولی انضباطی باعث کاهش التهاب قیمت‌ها می‌شود؟

    روزنامه شماره ۶۶۷۵

    دلایل گسل تورم و نقدینگی

    رشد نقطه‌به‌نقطه نقدینگی در شهریورماه با کاهش ۲.۸واحد درصدی نسبت به ماه قبل، به ۵۱.۶درصد رسید. رشد ماهانه نقدینگی نیز در این ماه ۱.۳درصد ثبت شد. در ماه‌های اخیر، شکاف میان نرخ تورم و رشد نقدینگی افزایش یافته است. عواملی مانند کاهش تقاضای حقیقی برای پول، افزایش سرعت گردش پول، شوک‌های سمت عرضه و محدودیت‌های تجاری در شکل‌گیری این روند نقش داشته‌اند. به گفته کارشناسان، رابطه میان نقدینگی و تورم عمدتا در بلندمدت معنا پیدا می‌کند و در کوتاه‌مدت می‌تواند تحت‌تاثیر عوامل مختلف قرار گیرد. از این رو، کاهش یک یا دو واحد درصدی رشد نقدینگی به‌تنهایی نمی‌تواند اثر مستقیمی و فوری بر نرخ تورم داشته باشد. همچنین بالاتر بودن نرخ تورم از رشد نقدینگی در اقتصادی با تورم بالا، پدیده‌ای غیرمعمول نیست. با این حال، نکته امیدوارکننده آن است که اگر سیاست‌های مالی دولت به‌گونه‌ای تنظیم شود که کاهش رشد نقدینگی به یک روند پایدار تبدیل شود، این روند می‌تواند اثر کاهشی بر نرخ تورم داشته باشد.
  • از نظر جامعه، قوانین حمایت از فرزند‌آوری تا چه حد کارساز بوده است؟

    روزنامه شماره ۶۶۷۵

    قانون جوانی جمعیت از لنز مردم

    مساله جمعیت در ایران طی دو دهه گذشته از یک متغیر جمعیتی به یکی از مسائل مهم سیاستگذاری عمومی تبدیل شده است. کاهش باروری، افزایش سن ازدواج و تغییر الگوی تشکیل خانواده موجب شد سیاستگذاران در سال ۱۴۰۰ با تصویب قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت مجموعه گسترده‌ای از سیاست‌های حمایتی، اقتصادی، درمانی و اجتماعی را در دستور کار قرار دهد. با این حال، پرسش مهم این است که این سیاست‌ها از نگاه جامعه هدف، تا چه اندازه موفق بوده‌اند.
    سه‌شنبه، ۱۴ مهر ۱۴۰۵
  • معاون اول رئیس‌جمهور پیشین در مصاحبه با گروه رسانه‌ای «دنیای اقتصاد» تشریح کرد

    روزنامه شماره ۶۶۷۴

    سه اولویت حیاتی اقتصاد ایران

    اسحاق جهانگیری، معاون اول رئیس‌جمهور در دولت‌های یازدهم و دوازدهم در تشریح وضعیت اقتصاد ایران گفت شاخص اصلی اقتصاد در شرایط فعلی «رکود تورمی» است؛ تورم بالا از یک‌سو هزینه زندگی خانوارها و هزینه تولید بنگاه‌ها را افزایش داده و از سوی دیگر با کاهش قدرت خرید، تقاضا و تولید را تحت فشار قرار داده است. به گفته او، ناترازی‌های انرژی، بودجه و نظام بانکی نیز همچنان از مهم‌ترین مشکلات اقتصاد ایران هستند.
  • نشست هم‌اندیشی مدیران بیمه در سازمان تامین‌اجتماعی برگزار شد

    روزنامه شماره ۶۶۷۴

    تامین مالی بدهی بیمه‌ای با «همگام»

    دنیای اقتصاد – محمدحسین حسینی: نشست بررسی و رونمایی از طرح «همگام» سازمان تامین اجتماعی با محوریت تسهیل وصول مطالبات سازمان و کاهش فشار نقدینگی بر کارفرمایان برگزار شد. در سازوکار طرح «همگام»، کارفرمایی که توان پرداخت نقدی بدهی خود به سازمان را ندارد، می‌تواند با استفاده از اوراق گواهی اعتبار مولد (گام)، بدهی خود را تسویه کند.
  • مدیریت یکپارچه حساب‌های بانکی بدون مراجعه حضوری؛

    روزنامه شماره ۶۶۷۴

    سامانه «حسام» رونمایی شد

    بانک مرکزی: سامانه «حسام» بانک مرکزی با هدف یکپارچه‌سازی مدیریت سپرده‌های بانکی اشخاص حقیقی، شفاف‌سازی جریان‌های مالی و امکان بستن غیرحضوری حساب‌های مازاد و مسکوت، روز دوشنبه ۱۳ مهرماه با حضور رئیس‌کل و اعضای هیات عامل بانک مرکزی در ساختمان میرداماد رونمایی شد.
    دوشنبه، ۱۳ مهر ۱۴۰۵
  • اقدام کم‌سابقه پکن برای مهار ریسک‌های مالی؛

    پاکسازی بزرگ بانک‌ها در چین

    دنیای اقتصاد: دولت چین در اقدامی کم‌سابقه برای مهار ریسک‌های مالی و تقویت نظارت بر شبکه بانکی، صدها مؤسسه اعتباری و بانک محلی را تعطیل یا در یکدیگر ادغام کرده است.
  • آیا سرکوب نرخ سود، تورم را کنترل می‌کند؟

    روزنامه شماره ۶۶۷۳

    موتور اصلی رشد نقدینگی

    بررسی آمارهای بانک مرکزی از سال۱۳۹۰ تا ۱۴۰۴، حاکی از نقش بسیار پررنگ تسهیلات بانکی در خلق نقدینگی است. ۸۵درصد از افزایش نقدینگی در سال۱۴۰۴ ناشی از افزایش «بدهی بخش غیردولتی» به شبکه بانکی بوده است. به عبارتی دیگر، از حدود ۵هزار و ۴۱۵هزار‌میلیارد تومان نقدینگی خلق شده در سال۱۴۰۴، چهارهزار و ۶۰۰هزار‌میلیارد تومان آن ناشی از تسهیلات بانکی بوده است. عامل اصلی رشد نقدینگی در سال‌های گذشته نیز همین عامل بوده و سهم آن در رشد نقدینگی، از ۶۰درصد در سال۱۳۹۰ به حدود ۸۰درصد در ۵سال گذشته رسیده است. سرکوب نرخ واقعی سود در مقادیر منفی، وقوع شوک‌های ارزی و افزایش انتظارات تورمی، مهم‌ترین عوامل رشد بالای تسهیلات بانکی و نقدینگی در ایران هستند. با سرکوب نرخ سود در مقادیر غیرواقعی، بازار پول و سرمایه کارکرد خود را از دست داده و تخصیص منابع توسط سازوکاری بوروکراتیک و بسیار ناکارآمد انجام می‌شود که یکی از نتایج آن رشد بالای نقدینگی است. پس از خروج آمریکا از برجام در سال۱۳۹۷، نرخ تورم در ایران جهش کرد و هرگز به مقادیر قبلی خود بازنگشت. با این حال، نرخ سود تسهیلات بانکی تغییر چندانی نکرد و موجب منفی‌تر شدن نرخ واقعی سود شد. همزمان با جهش تورم و کاهش نرخ واقعی سود، شوک‌های ارزی نیز رخ داد و نیاز بنگاه‌ها به سرمایه در گردش و تسهیلات بانکی افزایش یافت. علاوه بر این، اعتبار سیاستگذار پولی نیز کاهش یافت و نرخ ارز، بیش از پیش به لنگر انتظارات تورمی تبدیل شد. وقوع شوک‌های ارزی و کاهش اعتبار سیاستگذار پولی، کنترل رشد نقدینگی را به‌دلیل افزایش هزینه‌های رکودی آن دشوارتر کرده است. از یک‌سو، شوک‌های ارزی و انتظاراتی موجب افزایش رشد نقدینگی شده و از سوی دیگر با افزایش رشد نقدینگی، خوراک لازم برای تداوم جهش‌ها و نااطمینانی‌ها فراهم شده است.
  • روش عرضه ارز با قیمت بالا با ارزپاشی چه تفاوتی دارد؟

    روزنامه شماره ۶۶۷۳

    تعجب «بهارستان» از مکانیزم ارزی «میرداماد»

    دنیای اقتصاد: محمدباقر قالیباف رئیس مجلس، به تازگی در رابطه با عرضه ۱۰ هزار دلار از سوی بانک مرکزی برای هر کد ملی اظهار نظر کرد. این مقام مسوول اشاره کرد که «من، وقتی این موضوع را از رسانه‌ها مطلع شدم، واقعا برای من هم متعجب بود و تعجب کردم که چه دلیلی دارد این کار انجام شود.» قالیباف همچنین از پیگیری این مساله توسط شخص او و در صحن مجلس سخن گفت. عرضه ارز از سوی بانک مرکزی بخشی از اختیارات قانونی این نهاد است و نیازی به اجازه از سوی مقام دیگری ندارد.
  • چه موسساتی در مظان پولشویی قرار می‌گیرند؛

    روزنامه شماره ۶۶۷۳

    ضرب‌الاجل مرکز اطلاعات مالی برای صندوق‌های قرض‌الحسنه غیرمجاز

    مرکز اطلاعات مالی: رئیس مرکز اطلاعات مالی هشدار داد: ادامه فعالیت صندوق‌های قرض‌الحسنه بدون اخذ مجوز از بانک مرکزی، این موسسات را در فهرست مظنونین به پول‌شویی قرار داده و مشمول محدودیت‌های قانونی خواهد کرد.
    یکشنبه، ۱۲ مهر ۱۴۰۵
  • «روزگار محسن» چه درس‌هایی برای «روزگار امروز» دارد؟

    روزنامه شماره ۶۶۷۲

    گوهر اعتبار در بازار

    روز گذشته مراسم رونمایی از کتاب «روزگار محسن» نوشته محسن جلال‌پور، با حضور جمعی از اقتصاددانان، نویسندگان، صاحب‌نظران و سیاستمداران برگزار شد. «روزگار محسن» مجموعه‌ای از روایت‌ها و خرده‌روایت‌های محسن جلال‌پور از دوران کودکی، خانواده، محله و بازاری است که نویسنده در آن برای نخستین‌بار با قواعد کسب‌وکار و تجارت آشنا شد. این کتاب را می‌توان پلی میان «ادبیات» و «اقتصاد» دانست؛ اثری که با نثری داستانی، علاوه بر روایت خاطرات و تجربه‌های دوران کودکی یک فعال اقتصادی، به مفاهیمی همچون اعتبار، اعتماد و جایگاه آن در مناسبات اقتصادی بازار می‌پردازد.
  • با آمدن ترامپ و اعمال تحریم‌ها، سفره رفاهی ایرانی‌ها کوچک شد

    روزنامه شماره ۶۶۷۲

    عقبگرد درآمد و هزینه خانوار

    داده‌های هزینه و درآمد خانوار نشان می‌دهد رفاه خانوارهای ایرانی در سال ۱۴۰۴ و پس از تشدید تحریم‌ها، تحت فشار قرار گرفته است. درآمد حقیقی خانوارهای شهری ۶درصد و هزینه حقیقی آنها ۳.۲درصد کاهش یافته است. در خانوارهای روستایی نیز درآمد حقیقی ۱.۸درصد افت کرده، هرچند هزینه حقیقی یک درصد افزایش یافته است. در شهرها، تنها دهک اول رشد ۰.۵درصدی هزینه حقیقی را تجربه کرده و سایر دهک‌ها با کاهش هزینه مواجه شده‌اند. در مقابل، هزینه حقیقی دهک اول روستایی ۱۳.۲درصد افزایش یافته که می‌تواند با پرداخت‌های انتقالی و کالابرگ مرتبط باشد. کاهش ضریب جینی از ۰.۳۸۷۰ به ۰.۳۸۴۹ نیز لزوما به معنای بهبود عمومی رفاه نیست؛ زیرا همزمان رشد اقتصادی نزدیک به صفر بوده است. بازگشت تحریم‌ها و مکانیسم ماشه، نااطمینانی سیاسی، جنگ ۱۲روزه، تورم و ضعف سرمایه‌گذاری از عوامل تشدیدکننده این روند بوده‌اند. پرداخت‌های حمایتی می‌توانند در کوتاه‌مدت بخشی از فشار معیشتی را جبران کنند؛ اما جایگزین رشد اقتصادی، اصلاحات ساختاری و ثبات اقتصاد کلان نخواهند شد.
    شنبه، ۱۱ مهر ۱۴۰۵
  • دوربرگردان توسعه

    بیست‌ و دو سال پیش، صندوق بین‌المللی پول امیدوارکننده‌ترین گزارش را درباره عملکرد اقتصاد ایران منتشر کرد. این گزارش، متوسط رشد اقتصاد در چهار سال نخست برنامه سوم توسعه را ۵/۶ درصد و متوسط تورم را ۱۵ درصد ثبت کرده بود. امروز همان نهاد، ۵/۵ درصد رشد منفی و ۷۰ درصد تورم را پیش‌بینی می‌کند و تصویر اقتصادی را نشان می‌دهد که زیر فشار کسری‌ها، ناترازی‌ها و محدویت‌های خارجی کمر خم کرده است. چرا اقتصاد ایران فرصت ساختن آینده‌ای بهتر را از دست داد؟
  • سیاستگذار برای کنترل التهاب قیمت‌ها در شرایط تشدید تنش چه کند؟

    روزنامه شماره ۶۶۷۱

    راهکار کنترل تورم در جنگ

    بررسی تاریخ جنگ‌ها نشان می‌دهد که افزایش ریسک وقوع تنش‌های ژئوپلیتیک، می‌تواند از مسیرهای مختلفی بر متغیرهای کلان اقتصادی تاثیرات بگذارد. بر اساس گزارش پژوهشکده پولی و بانکی، جنگ و تشدید ریسک‌های ژئوپلیتیک می‌تواند از مسیر افزایش هزینه انرژی و کالاهای اساسی، اختلال در زنجیره تامین، تشدید انتظارات تورمی و افزایش مخارج نظامی، فشار تورمی ایجاد کند. این گزارش نشان می‌دهد مهار تورم در شرایط جنگی با یک ابزار سیاستی امکان‌پذیر نیست و به بسته‌ای هماهنگ از سیاست‌های پولی، مالی و حمایتی نیاز دارد. کنترل رشد پایه پولی و اعتبارات، جلوگیری از پولی‌سازی کسری بودجه، مدیریت نوسانات ارزی و هدایت اعتبارات به تولید کالاهای ضروری از مهم‌ترین محورهای این بسته سیاستی هستند. از نگاه کارشناسان در شرایط جنگ، پولی‌سازی کسری بودجه جنگی و حرکت به سمت تامین مالی تورمی، باعث افزایش چالش‌های اقتصادی می‌شود.
  • نرخ بیکاری به ۴.۲ درصد رسید؛

    روزنامه شماره ۶۶۷۱

    اشتغال کم‌رمق در سپتامبر

    بازار کار آمریکا در سپتامبر با ایجاد تنها ۲۹ هزار شغل و افزایش نرخ بیکاری به ۴.۲ درصد، نشانه‌هایی از کاهش شتاب اقتصاد نشان داد.
  • دولت تامین منابع افزایش اعتبار کالابرگ را دنبال می‌کند؛

    روزنامه شماره ۶۶۷۱

    وعده رئیس‌کل برای شارژ کالابرگ

    دنیای اقتصاد: رئیس کل بانک مرکزی از برنامه دولت برای افزایش حمایت معیشتی از اقشار کم‌درآمد خبر داد. به گفته همتی، تلاش می‌شود مبلغ کالابرگ این گروه‌ها تا ۵۰ درصد افزایش یابد. او تاکید کرده که اجرای این طرح در حال بررسی است و تامین منابع مالی موردنیاز، شرط اصلی افزایش اعتبار کالابرگ خواهد بود.