-
خانه ملت: نادری خاطر نشان کرد:جناب آقای رئیسی، از شما می خواهم که به شعارهای خود پایبند مانده و به کوتاه کردن دست نئو لیبرال ها و جریان سرمایهداری رانت خوار همچنان سید محرومان و رئیس جمهور مردم باقی بمانید.
-
بیمها و امیدها در روزهای پس از فروپاشی دیوار برلین
روزنامه شماره ۵۵۹۰خاطرات میدانی یک عکاس اهل برلین شرقی
هیچ دیواری آنقدر بلند نیست که نتوان آن را پایین آورد. آنگلا مرکل، صدراعظم وقت آلمان این جمله را در سیامین سالگرد فروریختن دیوار برلین گفت. دیواری که دور تا دور بخش غربی برلین (تحت حاکمیت آلمان غربی) کشیده شد و در سالهای جنگ سرد میان دو بلوک سیاسی سرمایهداری و کمونیسم، به نمادی از جدایی و رویارویی این دو قطب تبدیل شده بود. اعتراضهای مردمی و در نهایت فروریختن دیوار برلین در سال۱۹۸۹ مقدمه روندی بود که در نهایت به اتحاد آلمان شرقی و غربی و پایان حکومت کمونیستی در شرق این کشور انجامید.
-
تحلیل گفتمان فرهنگ زیستمحیطی در ایران
روزنامه شماره ۵۵۴۶واکنش به آلودگی صنعتی
برای درک بهتر نحوه مفصلبندی و هژمونیک شدن هر گفتمان بهتر است ابتدا به فضای تاریخی و بستر شکلگیری آن گفتمان بپردازیم. عمدتا گفتمان محیطزیستگرایی در جهان و حتی ایران گفتمانی متاخر است و بیش از همه محصول واکنش به ظهور سرمایهداری و هسته اصلی آن مصرفگرایی و توسعه شتابان است.
-
شرقِ غربی
دکتر موسی غنینژاداصلاحات سیاسی و اقتصادی گورباچف در اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی به فروپاشی نظام سیاسی این کشور در سال ۱۹۹۱ میلادی منجر شد و مانند انقلاب کمونیستی ۱۹۱۷ که این نظام را به وجود آورده بود، یکی از حوادث مهم قرن بیستم را رقم زد. اصلاحات اقتصادی آغازشده با گورباچف، پس از فروپاشی نظام کمونیستی، در جهت برقراری بازار آزاد ادامه یافت؛ اما رفتهرفته معلوم شد که نظام سرمایهداری شکلگرفته در جمهوری فدرال روسیه، بیشتر به نوعی «سرمایهداری رفاقتی» یا «سرمایهداری سیاسی» شباهت دارد تا نظام مبتنی بر بازار…
-
تحرک اجتماعی و شکلگیری گردش نخبگان
تفاوت میان افراد در جامعه سرمایهداری با تفاوت میان افراد در جامعه سوسیالیستی، یکی نیست. در قرون وسطی - و حتی در برخی کشورها در روزگار پس از قرون وسطی- ممکن بود خانوادهای اشرافی باشد و اعضای آن فارغ از توانایی و استعداد خود صدها و صدها سال در همان وضع اشرافی خود بمانند. اما در سرمایهداری جدید، پدیدهای وجود دارد که جامعهشناسان آن را «تحرک اجتماعی» میخوانند. ویلفِرِدو پارِتو جامعهشناس و اقتصاددان ایتالیایی آن عاملی را که موجب این تحرک اجتماعی میشود، «گردش نخبگان» مینامد. یعنی…
-
سرآغاز سرمایهداری
افزایش جمعیت در روستاها، موجب ایجاد مازاد نیروی کار در بخش کشاورزی شد. برای این جمعیت مازاد که هیچ زمین و دارایی موروثی هم نداشتند، در روستاها کاری نبود؛ کار کردن در صنایع شهری هم که امکان نداشت و بزرگان شهرها چنین اجازهای نمیدادند. شمار این «طردشدگان» رو به فزونی گذاشته بود و هیچکس نمیدانست باید با آنان چه کند.
-
گذار از بردگی به شهروندی
تفاوت بردگی و آزادی در این است که برده ناگزیر است هر آنچه سرورش فرمان میدهد عمل کند، اما شهروند آزاد -که معنای آزادی هم همین است- در وضعی قرار دارد که میتواند شیوه زندگیاش را انتخاب کند. قطعا از نظام سرمایهداری هم میتوان سوءاستفاده کرد و برخی افراد سوءاستفاده میکنند. قطعا کارهایی میشود که نباید بشود. اما اگر هم اکثریت چنین کارهایی را تایید کند، مخالف چنین کارهایی همواره راهی برای تغییر دادن ذهنیت همشهریانش دارد. این مخالف میتواند همشهریانش را ترغیب و متقاعد کند؛ اما نمیکوشد…
-
قیمتگذاری بدعت است
ایسنا: حجتالاسلام مصباحی مقدم، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام، با اشاره به روایات دینی، ضمن بدعت دانستن قیمتگذاری کالاها، اصل را بر آزادی قیمت عنوان کرد. حجتالاسلام مصباحی مقدم در مصاحبهای با خبرگزاری ایسنا که روز ۵ شهریور منتشر شد، ضمن اشاره به نهی اسلام از قیمتگذاری کالاها گفت: آزادسازی قیمتها در دو حوزه فکری اقتصادی قابل پیگیری است. یکی در حوزه اقتصاد سرمایهداری یکی در حوزه اقتصاد اسلامی. در حوزه اقتصاد اسلامی فقه ما و روایات ائمه حکایت از این دارد که بازار باید قیمتها را تعیین کند. -
دلیل اصلی شکلگیری سرمایهداری دولتی در ایران
روزنامه شماره ۵۵۳۴گذار ناقص به بورژوازی
کاتوزیان و هالیدی، عدم تجربه فئودالیسم و گذار ناقص به بورژوازی را دلیل اصلی شکلگیری سرمایهداری دولتی در ایران میدانند. حتی ادامه این روند در زمان پیدایش دولت شبهمدرن پهلوی در سال ۱۳۰۴، باعث افزایش دخالت گسترده دولت در ابعاد اقتصادی - اجتماعی شد. از این روی در ایران، بنا به به ویژگیهای تاریخی، دولت برآمده از بورژوازی ملی نیست، بلکه بورژوازی خود محصول و تابع دولت است. این مساله تا آنجاست که سرمایهداری دولتی بهشدت با سرمایهداری خصوصی رقابت میکند و با بهرهگیری از قابلیتهای سیاسی، موجبات…
-
زمینههای ظهور سرمایهداری انگلستان
انقلاب شکوهمند بریتانیا هیچ قانونی در زمینه دارایی به وجود نیاورد و احکام معدودی را برای نقش مجلس ایجاد کرد. امنیت حقوق مالکیت را افزایش نداد و منجر به افزایش بلافاصله سرعت رشد اقتصادی یا رشد در وزن اقتصادی سرمایهداری نشد؛ اما دو تاثیر اساسی داشت.
-
هاوانا پس از ۶۰ سال مجوز سرمایه گذاری خارجی را صادر کرد
روزنامه شماره ۵۵۲۶استارت شبهسرمایهداری هدایتشده در کوبا
دنیایاقتصاد: دولت کوبا اواخر روز دوشنبه اعلام کرد که قصد دارد برای اولینبار پس از انقلاب فیدل کاسترو در سال۱۹۵۹، اجازه سرمایهگذاری خارجی در تجارت محلی (خرده فروشی) و عمدهفروشیها را بدهد تا این کشور از بدترین وضعیت اقتصادی و بحرانها طی دهههای اخیر خارج شود. «مارک فرانک» در گزارش ۱۶ اوت در رویترز نوشت، «آنا ترسیتا گونزالس» معاون وزیر بازرگانی، در یک برنامه گفتوگوی تلویزیونی شبانگاهی گفت که سرمایهگذاران خارجی برای اولین بار اجازه خواهند داشت تا بهطور کامل مالک عمده فروشیها شوند یا از طریق…
-
تورستین وبلن، نظریهپرداز طبقه تنپرور
روحاله حاتمی: تورستین بوند وبلن اقتصاددان و جامعهشناس نروژی آمریکایی و منتقد سرمایهداری بود. وی در کتاب معروف خود با نام «طبقه تنپرور» دو مفهوم مصرف خودنمایانه و فراغت (تنآسایی) خودنمایانه را وارد مطالعات علوم اجتماعی کرد. از دیدگاه مورخان اقتصادی، وبلن موسس مکتب نهادگرایی است. اقتصاددانان معاصر همچنان در باب تمایز وبلن میان «نهادها» و «فناوری» که به دوگانگی وبلنی مشهور است نظریهپردازی میکنند.
-
استفاده ابزاری از زنان در تبلیغات قبلا هم ممنوع بود
خبر آنلاین: اصل قانونی که استفاده ابزاری از زنان و مردان و کودکان را منع میکند قطعاً خوب است، هرچند که تبلیغات بر پایه استفاده ابزاری بنا شده بود؛ اما سالهاست که این پدیده در غرب سرمایهداری هم به یک مسئله جدی تبدیل شده است.
-
روایتهای متناقض از مدرنیته
بحث درباره مدرنیته را از دو منظر میتوان مطرح کرد. یکی از منظر فلسفی و دیگری از منظر تاریخی. درباره معنای مدرنیته هیچ اتفاق نظری وجود ندارد و ابهام معنایی زیادی در این زمینه هست؛ از اندیشه انتقادی و خردباوری و نگاه جدید به آدم و عالم و ظهور اومانیسم و فردگرایی تا سقوط نظام فئودالی و برآمدن شیوه تولید سرمایهداری و پیدایش دولت مدرن و سایر دیدگاهها و نقطه نظرهایی که میتوان در این باب مطرح کرد. ضمن اینکه روایتی از مدرنیته وجود دارد که روایت غالب و روایت اروپامحور است. در این روایت مدرنیته یک…
-
رنسانس؛ سرآغاز سرمایهداری مدرن
رنسانس سرآغاز سرمایهداری مدرن هم بود. در تعریف سرمایهداری می توانیم بگوییم نظامی است که در آن هدف فرد آگاهانه و بهگونهای منطقی دستیابی به سود مالی از راههای اقتصادی است. بنابراین، در مقیاس فعالیت اقتصادی افراد، روشهای منطقی حسابداری رواج یافت و عملیات بانکی وابسته به آن بهکار گرفته شد. در مقیاس دولت - شهر، امپریالیسمی اقتصادی و حسابشده از وجوه مشخصه عصر جدید بود.
-
گفتهها
کالون اقتصاد جدید را پذیرفت (گرچه همیشه آن را تایید نمیکرد). او جامعه را دارای نظام اقتصادی سرمایهداری فرض کرد و اصول اخلاقی خود را بر پایه آن استوار ساخت. به گفته تانی، کالون ویژگیهای اصلی تمدن «سوداگرانه» را کاملا پذیرفت و «به سنتی پشت کرد که هر پیشه دارای منافع اقتصادی بیش از حد لازم برای امرار معاش را سزاوار سرزنش میدانست، به دلال تهمت انگل بودن و به رباخوار داغ ننگ دزدی میزد.» -
جان راولز و بدیل سرمایهداری
درباره «دموکراسی صاحبان دارایی» چه باید گفت؟ از دیدگاه جان رالز، شرکتهای در مالکیت کارگران و مالکیت عمومی در دموکراسی صاحبان دارایی نیز ممکن هستند؛ اما برخلاف سوسیالیسم، مالکیت خصوصی وسایل تولید «مجاز است». با وجود این، راولز دموکراسی صاحبان دارایی را بدیلی برای سرمایهداری میداند؛ درحالیکه سرمایهداری «مبتنی بر» مالکیت خصوصی است، دموکراسی صاحبان دارایی فقط در صورتی مالکیت خصوصی سرمایههای بزرگ را «مجاز میشمارد» که بتوان آنها را بهطور گسترده توزیع کرد.
-
قوانینی در خدمت قاچاق
فرهاد احتشامزاد/ رئیس اسبق فدراسیون واردات ایرانمیلتون فریدمن، از طرفداران اقتصاد آزاد بود. او در کتاب «سرمایهداری و آزادی» بیان میکند که باید نقش دولت در بازار آزاد، بهعنوان ابزاری برای ایجاد آزادی سیاسی و اجتماعی به حداقل برسد. بهکارگیری نظریه پولی او از سوی فدرالرزرو در دوره بحران اقتصادی جهانی سالهای ۲۰۰۷ و ۲۰۰۸ بسیار اثربخش بود. او هنگکنگ را بهترین نمونه سیاست بازار آزاد میدانست و نظریاتش حتی در اصلاح اقتصادی چین موثر بود. جان مینارد کینز هم مدافع مداخله دولت و سیاستهای پولی برای کاهش اثرات نامطلوب رکود اقتصادی،…
-
بانکهای مرکزی با چه ابزاری به دنبال مهار تورم هستند؟
روزنامه شماره ۵۴۵۰نقشه جدید سکانداران پولی
دنیایاقتصاد: بانکهای مرکزی پاسداران پول و خون حیاتبخش نظام سرمایهداری هستند. اقدامات آنها بر دستمزدها و پساندازهای مردم و تصمیم آنها برای وامگیری با هر نرخ تاثیر میگذارد و مسیر گسترده اقتصاد را تعیین میکند. چه شما یک کارگر باشید، چه یک مستمریبگیر، پساندازکننده یا وامگیرنده، تصمیمات بانک مرکزی شما را تحت تاثیر قرار میدهد. به گزارش اکونومیست سی سال قبل پس از آنکه تورم در جهان ثروتمند دورقمی شد و به اوج رسید قدرت و اختیارات بانک مرکزی در جهت تحقق یک هدف یعنی تثبیت قیمتها هدایت شدند.
-
در آستانه ۲۹ بهمن روز اقتصاد مقاومتی و کارآفرینی مطرح شد
روزنامه شماره ۵۳۹۱آشنایی با کارآفرینی اجتماعی سرمایهداری «برکت محور»
دنياي اقتصاد: مفهوم کارآفرینی طیف وسیعی از مفاهیم و تعاریف را با خود به همراه دارد. یکی از این تعاریف گسترده کارآفرینی از جنس کارآفرینی اجتماعی است که با تعاریف رایج سرمایهداری در دنیا و حتی ایران متفاوت است. یکی از نمونههای شاخص این نوع کارآفرینی سبک و سیاقی است که در کارخانه فیروز به عنوان یکی از اعضای مجمع کارآفرینان ایران در حال اجرا است. با توجه به بزرگداشت هفته اقتصاد مقاومتی و کارآفرینی از سوی مجمع کارآفرینان ایران، روز گذشته بازدید اصحاب رسانه از کارخانه فیروز به عنوان الگوی کارآفرینی اجتماعی…
-
کارخانه برق تبریز
امتیاز تاسیس کارخانه برق در تبریز در سال۱۲۸۱ خورشیدی به نام مرحوم قاسمخان والی صادر شد و او نخستین کارخانه برق این شهر را در پل شاهی دایر کرد. در کتاب «موانع تاریخی رشد سرمایه داری در ایران» آمده است: «در این زمان (۱۲۸۱ خورشیدی) یک کارخانه برق در رشت دایر و یک کارخانه دیگر برق در تبریز با ۱۲۵ قوه اسب به وسیله قاسمخان امیر تومان تاسیس شد.» این کارخانه در سال۱۲۸۵ خورشیدی منهدم شد و از بین رفت. به روایت دیگری قاسمخان موفق شد در وهله نخست تعداد کمی چراغ در اطراف خیابان مجیدی (مجدالملک) روشن…
-
تاثیر سیاستهای اقتصادی در تقابل بازاریان با حکومت (۱۳۵۷-۱۳۲۰ش)
روزنامه شماره ۵۳۶۷برنامهها و عملکرد دولت
شاه در سالهای پس از کودتای ۲۸مرداد ۱۳۳۲ با تکیه بر درآمدهای نفتی، کمکهای خارجی و قدرت ارتش پایههای دیکتاتوری خود را تثبیت کرد و با فاصله گرفتن از جامعه، به شکلی فزاینده در مسیر وابستگی سیاسی اقتصادی به غرب گام برداشت. در این دوره، دولت که بیش از گذشته ویژگیهای یک دولت رانتیر را پیدا کرده بود، به شکلی روزافزون با اقتصاد سرمایهداری، سخت پیوند خورد و برنامهها و اقداماتی گسترده را در جهت گذار از اقتصاد سنتی مبتنی بر کشاورزی و تولیدات سنتی به سمت اقتصاد مدرن و مبتنی بر تولیدات صنعتی و…
-
دوره قاجار و تلاش ناکام در کارخانهسازی
تکاپوهای عملی در دستیابی به آموزشها و علوم نوین در ایران که راهاندازی کارخانههای مدرن یکی از نمودهایش آن به شمار میآمد، شکلگیری قشر نوخاسته شهری متمایل به سرمایهداری در ایران را در پی آورد.آ نان با توجه به آگاهیها و توانمندیهایشان برآن شدند دگرگونیهای اساسی در جامعه پدید آورند. هرچند جنبش مشروطه و فعالیت چشمگیر مردم در کامیابی مشروطیت، بیشک برآیند نوخواهیهای فکری و عملی در دوره قاجار بود، اما ورشکستگی و ناکامی کارخانههای جدید و صنایع در شرایط نابسامان پس از پیروزی جنبش، قشر…
-
اقتدارگرایی و سوداگری!
قبضه قدرت توسط رضاخان و نظام اقتدارگرا پیوند نزدیکی با نقش فزاینده و سلطهجوی موسسات خارجی داشت. دولت پهلوی نتیجه دگرگونیهایی متناسب با خواست تحول جهانی و بهخصوص طلب روزافزون سرمایهداری برای گسترش هرچه بیشتر بازار محصولات خود و تاثیر تکنولوژی و تمدن ماشینی غرب بود. دولت پهلوی موفق شد در پس ظاهر تجددطلبانه خویش، نظام حکومت مبتنی بر اساس حق مالکیت انحصاری دولت و تمرکز قدرت اقتصادی، اداری و نظامی ناشی از آن را از نو برقرار کند.
-
دولت مدرن در بند تله بنیانگذار
روزنامه شماره ۵۳۱۵بررسی تجربه توسعه در دهه ۱۳۱۰
در نظام رضاشاهی، به دلیل دگرگونی اساسی ساختار اجتماعی و اجرای طرحهایی برای نوسازی سریع کشور، مرحله رشد سریع، بسیار برجسته است. اصلاحات مدتی گستردهای از جمله اصلاحات آموزشی قضایی معرفی، مانند تاسیس دانشگاه تهران، گسترش مدارس مدرن، ایجاد دادگستری، تاسیس رژیم حقوقی نوین و به حاشیه راندن روحانیون از امور قضایی و آموزشی، انجام شد. در دهه ۱۳۱۰، دولت، پیشگام توسعه سرمایهداری در کشور شد. بخش عمده این فعالیتها، صرف توسعه طرحهای زیربنایی شد که بارزترین آنها، راهآهن سراسری بود. ۲۰هزار کیلومتر راه،…
-
«اکونومیست» پاسخ داد
روزنامه شماره ۵۲۷۹اقتصاد چین زمین میخورد؟
دنیایاقتصاد: شی جینپینگ کارزار خود را علیه سرمایهداری و بازار آزاد در چین آغاز کرده است. او برای تحکیم اقتدارگراییاش در گام اول به نظارت و کنترل بیشتر بر بازار و غولهای سرمایه و میلیاردرها پرداخت و در گام بعدی درصدد بسط بیشتر اصول ایدئولوژیک خود در سطح اجتماعی است. اما این اقدامات در عمل اقتصاد این کشور را دچار بحران کرده است، رکود به کسبوکارها رسیده و مردم برای بازدهی بیشتر پساندازهای خود را در بخش املاک سرمایهگذاری میکنند.
-
واقعیت تلخ زنجیره تامین آمازون
کمالالدین غفوری: تصاویری از انبار آمازون در تیخوانا مکزیک که توسط کلبههای فقیرنشین محاصره شده، وایرال شده است. برخی میگویند این تصویر داستان ساختار سرمایهداری زنجیره تامین غول خردهفروشی جهان را روایت میکند. یک انبار آمازون در تیخوانا مکزیک، با یک نمای تازهساخت در یک طرف و کلبههای خراب با سقفهای مقوایی در طرف دیگر، در مجموعهای از تصاویر که ۷ سپتامبر در شبکههای اجتماعی پخش شد، به نمایش درآمد.
-
ببرهای کوچک آسیا: «مدلی برای توسعه»
روزنامه شماره ۵۲۲۲طلوع ستاره اقبال
بسیاری از کارشناسان مسائل اقتصادی معتقدند که کشورهایی که از تجارت بازتری برخوردارند، نقش بیشتری در تجارت جهانی ایفا میکنند و از ضریب رشد بالاتری سود میجویند تا کشورهایی که اقتصاد بستهتری دارند. در میان بسیاری از رهبران کشورهای صنعتی و فن سالاران بینالمللی صندوق بینالمللی پول، بانک جهانی و سازمان تجارت جهانی نیز این باور وجود دارد که صرفا با آزادسازی و خصوصیسازی اقتصادهای ناکارآمد کشورهای فقیر و عقب مانده، فرآیند سرمایه داری مدرن میتواند در آن کشورها ظهور کند.
-
مکتب وابستگی در مناظرهها
دکتر روح اله اسلامیسوالهای مطرحشده از سوی صداوسیما برای مناظرههای انتخاباتی در قالب مکتب وابستگی طراحی شده بود. در این مکتب همه مشکلات جهان ریشه در سرمایهداری دارد و اگر بتوان به خودکفایی دست یافت، میتوان علیه جریان زر، زور و تزویر بینالمللی که در قالب استعمار و امپریالیسم خود را نشان میدهد، مقاومت کرد.