اخبار تاريخ و اقتصاد

«نیروهای ناتو تلاش کردند سلاح‌ها و تجهیزاتی را که به جا گذاشته بودند، از کار بیندازند اما برخی از آنها سالم ماندند و به دست امارت اسلامی افتادند. در مورد خودروها و تجهیزاتی که تا حدی تخریب شده‌اند ما در تلاشیم تا آنها را برای استفاده بازسازی و تعمیر کنیم.»

در سال‌های نخست قرن سیزدهم ـ نوزدهم ایران و انگلستان شاهد شکل‌گیری و توسعه محدود یک رابطه سیاسی بودند که مبنای اصلی آن شرایط ویژه ناشی از جنگ بود. درواقع، جدی‌شدن خطر ناپلئون انگلیسی‌ها را واداشت که توجه خاصی به ایران داشته باشند. در مقابل، ایران نیز با توجه به رویارویی نظامی‌ با روسیه از توسعه روابط با انگلستان استقبال کرد. اگرچه انگلستان تمایل چندانی به ارتقای سطح این تماس با ایران نداشت، اقدام هم‌زمان ایران در گسترش روابط با فرانسه، آن دولت را به بازنگری در این رویکرد واداشت. در فاصله سال‌های ۱۲۲۴/ ۱۸۰۹ تا ۱۲۲۹/۱۸۱۲ انگلستان با تامین بخشی از نیازهای نظامی دولت نوپای قاجار، جایگاه و نفوذ خود در ایران را تقویت کرد. این ارتقای نفوذ به سفیران وقت این کشور فرصت داد تا هم‌راستا با منافع دولت متبوع خود، در روند ناپیوسته و نسبتا طولانی مذاکرات صلح ایران و روسیه اعمال نفوذ کنند.

دنیای اقتصاد - فرداد گوران : در دوران معاصر، بسیاری از آثار بزرگ هنری خاستگاهی مشترک داشته‌اند: اندوه، اضطراب و رنج عمیق انسانی. یکی از مشهورترین این آثار، تابلوی «جیغ» اثر ادوارد مونک است. این اثر که در سال ۱۸۹۳ خلق شد، تجسمی از اضطراب وجودی انسان نالان و تنها در دنیای پیچیده امروز و عصر ظلمت است؛ چهره‌ای پیچ‌خورده و دهانی گشوده در فریادی بی‌پایان، در برابر آسمانی سرخ و مواج ایستاده است. مونک در خاطرات سال ۱۸۹۰ خود از تجربه‌ای سخن می‌گوید که الهام‌بخش این اثر شد: «کنار یک رودخانه ایستاده بودیم. ناگهان آسمان به رنگ سرخ‌آبی درآمد. من ایستادم، به نرده‌ها تکیه دادم و تا وقتی که خسته شدم همین‌طور به ابرهای شعله‌ور که به رنگ خون درآمده بودند و شهر را فرا گرفته بودند، نگاه کردم. دوستانم رفتند، اما من آنجا ایستادم و از ترس می‌لرزیدم.»

دنیای اقتصاد - فرداد گوران : قاره آسیا از دهه ۱۹۷۰ تاکنون یکی از کانون‌های مناقشه‌برانگیز جابه‌جایی جمعیت در جهان بوده است. مهاجرت‌های گسترده، پایدار و چندلایه در این قاره، چه در قالب مهاجرت‌های درون‌منطقه‌ای و چه فرامنطقه‌ای، نقش مهمی در شکل‌دهی به اقتصادها، خانواده‌ها، سیاست‌ها و حتی نظریه‌های مهاجرت در سطح جهانی داشته‌اند. برخلاف تصور رایج که مهاجرت را حرکتی یک‌سویه از «جنوب» به «شمال» می‌داند، تجربه آسیایی نشان می‌دهد که بخش بزرگی از تحرک انسانی در جهان امروز درون خود قاره آسیا رخ می‌دهد؛ مهاجرانی که مناطق دلخواه و نیز نامطلوب را در جست‌وجوی یک زندگی آرام در می‌نوردند، اما اغلب سرخورده به سرزمین خود بازمی‌گردند یا عمر آنها در این سودا به پایان می‌رسد.‌

دنیای اقتصاد - فرداد گوران : اندرو لوپو، منتقد و روزنامه‌نگار، در یادداشتی که هم‌زمان با انتشار مجدد کتاب «سرگرم کردن خود تا سرحد مرگ» اثر نیل پستمن، نوشته، به مواجهات ذهنی و بحران‌هایی می‌پردازد که انسان معاصر درگیر آن‌هاست؛ بحران‌هایی که ریشه در غلبه فرهنگ سرگرمی دارند. به باور او، امروزه فرهنگ غالب نه‌تنها ذهن را از تفکر عمیق بازمی‌دارد، بلکه انسان را به‌تدریج از مواجهه با آثار جدی هنری و فکری دور می‌کند.

فتح قسطنطنیه به‌دست ترکان عثمانی در سال ۱۴۵۳میلادی و سقوط امپراتوری بیزانس، یکی از نقاط عطف بنیادین در تاریخ جهان به‌ شمار می‌آید؛ رویدادی که نه‌تنها موازنه قدرت سیاسی در شرق مدیترانه را دگرگون ساخت، بلکه پیامدهای اقتصادی و تجاری عمیق و درازمدتی به دنبال داشت. با استقرار عثمانیان در قسطنطنیه، راه‌های اصلی ارتباطی و تجاری میان اروپا و شرق، که از آسیای صغیر، شام و دریای مدیترانه شرقی می‌گذشت، عملا زیر سلطه مستقیم سلاطین عثمانی قرار گرفت. این تحول، اروپاییان را با واقعیتی تازه روبه‌رو ساخت: دسترسی سنتی و نسبتا امن آنان به بازارهای پررونق شرق، به‌ویژه هند، چین و کشورهای خاورمیانه، با محدودیت‌ها و هزینه‌های فزاینده مواجه شد.

دنیای اقتصاد - فرداد گوران : اگر یک دریانورد از سال ۱۵۳۰ به‌طور جادویی به آینده منتقل می‌شد و به آستانه انقلاب آمریکا در سال ۱۷۷۵ می‌رسید، احتمالا می‌توانست شغلی در کشتی‌های نیروی دریایی قاره‌ای پیدا کند. درحالی‌که با فناوری‌ها، ابزارها و اصطلاحات جدید روبه‌رو می‌شد، اما عناصر کلیدی کشتی‌های آن زمان، مانند کابل‌ها، بادبان‌ها، قطعات و توپ‌ها برای او آشنا بود. اما اگر همین دریانورد از نیروی دریایی قاره‌ای ۲۴۵ سال به جلو پرتاب می‌شد و در سال ۲۰۲۲ به یک ناو هواپیمابر یا زیردریایی هسته‌ای نیروی دریایی ایالات متحده می‌رسید، احساس کاملا غریبی داشت. این ۲۴۵ سال از زمانی که مستعمره‌نشین‌های اولیه علیه سلطه‌گران بریتانیایی خود شروع به سازماندهی نبردهای دریایی کردند، تا به امروز، شاهد بزرگ‌ترین تحولات در تاریخ جنگ‌های دریایی بوده است. ایالات متحده و نیروی دریایی آن در این مدت ۱۲ جنگ بزرگ را تجربه کرده‌اند. به‌طور متوسط، هر ۲۰ سال یک جنگ ویرانگر، بدون احتساب عملیات‌ها و درگیری‌های کوچک، روی داده است.

سال ۲۰۰۳ با مداخله نظامی ایالات متحده در عراق رقم خورد؛ در آن زمان تحلیل‌های اقتصادی پیش از حمله نشان می‌داد که این درگیری ممکن است دو اثر بر اقتصاد آمریکا داشته باشد: افزایش هزینه‌های نظامی که می‌تواند در کوتاه‌مدت تقاضای کل را افزایش دهد، و تاثیر جنگ بر بازار نفت؛ به این معنا که افزایش قیمت‌ها رشد اقتصادی را کاهش دهد و تورم را تشدید کند.

دنیای‌اقتصاد: مارک دیوید در کتاب «عثمانی‌ها: خان‌ها، امپراتورها و خلیفه‌ها» با نگاهی تحلیلی، فراتر از روایت‌های صرفا نظامی و سیاسی، به آغاز و پایان امپراتوری عثمانی می‌پردازد. این کتاب تاریخ امپراتوری عثمانی را از شکل‌گیری طایفه‌ای ترک در آناتولی تا تبدیل‌شدن به یک امپراتوری جهانی و سپس فروپاشی آن دنبال می‌کند. نویسنده در کنار روایت رویدادهای سیاسی و نظامی، به مسائل هویتی، مذهبی، قومی و رابطه عثمانی با اروپا و کشورهای اسلامی توجه ویژه‌ای دارد.

متیو آیزاکس، استاد علوم ســیاسی و پژوهشگر تاریخ، طی مقاله‌ای به یکی از مناقشه‌برانگیزترین پرسش‌های علوم سیاسی معاصر می‌پردازد: چرا در نیم‌قرن گذشته، منازعاتی که ایدئولوژی در آنها نقشی ایفا کرده، نه‌تنها فراوان‌ترشده، بلکه خشن‌تر، طولانی‌تر و دشوارتر از نظر حل‌وفصل بوده‌اند.

دنیای‌اقتصاد: مناقشه میان حکومت مرکزی و نیروهای حزب دموکراتیک خلق‌ها (قسد) در سوریه به فرار هزاران زندانی داعشی و حمله آنها به مناطق کردنشین منجر شده است. نیروهای تابع احمد الشرع طی هفته گذشته برخی نقاط استراتژیک و چندین چاه نفت و میدان گازی را روژآوا را تصرف کردند.

اخیرا گزارشی در باب نسبت فقر و آموزش در ایران منتشر شد که تکان دهنده بود. مطابق بررسی‌ها، میزان مبلغی که دهک اول خانوارها (کم درآمد) از سال ۱۳۹۰ تا سال ۱۴۰۳ صرف آموزش کرده است، به میزان ۵۰ درصد به قیمت واقعی کاهش یافته، اما میزان این کاهش برای دهک دهم (پردرآمد) ۶ درصد بوده است. همچنین حدود ۳۷درصد دانشجویان از کل دانشگاه‌ها از ۲دهک بالا هستند؛ درحالی‌که سهم ۲دهک پایین تنها حدود ۷درصد است و این نسبت در دانشگاه‌های دولتی نیز حفظ می‌شود.