• نخبگان تجددگرا

    تاکنون تحقیق مستقلی در زمینه بررسی تاثیر اندیشه‌های اقتصاددانان کلاسیک بر نوشته‌های روزنامه‌های دوره قاجار و همچنین، نقش این روزنامه‌نگاران در انتقال اندیشه‌های اقتصاد کلاسیک به داخل کشور انجام نشده است. در تعدادی از کتب و مقالات اندیشه‌های اقتصادی نخبگان بررسی شده است؛ از جمله مهم‌ترین این کتاب‌ها، آثار فریدون آدمیت است که در آنها به بررسی افکار اقتصادی تعدادی از اندیشمندان دوره قاجار پرداخته شده است. کتبی مانند «اندیشه‌های فتحعلی آخوندزاده»، «اندیشه‌های طالبوف»، «اندیشه‌ ترقی و حکومت قانون در عصر سپهسالار»، «امیرکبیر و ایران» و «افکار اجتماعی و سیاسی و اقتصادی در آثار منتشر نشده دوران قاجار» که با همکاری خانم هما ناطق به نگارش درآمده است، از جمله کتب بسیار جامع و مفید در بررسی اندیشه‌های اقتصادی برخی نخبگان دوره قاجار هستند.
  • نوسازی از بالا

    در نتیجه نگارش سفرنامه‌ها برخی از مقامات دولتی قاجار متوجه اختلاف‌های موجود بین ایران و غرب شدند و به عقب‌ماندگی ایران پی بردند. ارزیابی این افراد به‌مراتب جدی‌تر از طرح مساله‌ای بود که پیش از این تنها عنوان شده بود؛ اما شکل برخورد با این مساله تنها به ارائه راه‌حل‌های اصلاحاتی منجر شد. روشی که در آن نوعی گزینش در امور اصلاح‌پذیر انجام می‌شد که عمدتا در حوزه نظامی بود. در این دوره آنچه طرح اصلاح از بالا نام گرفت آغاز شد؛ طرحی که از دوره فتحعلی شاه شروع و تا دهه‌های میانی سلطنت ناصرالدین‌شاه نیز پی گرفته شد. مهم‌ترین علت مطرح شده در این زمان که ساختار حکومتی را وارد گفتمان عقب‌ماندگی کرد رویارویی مستقیم با غرب از طریق جنگ‌هایی بود که بین روسیه و ایران به‌وجود آمده بود و در این نبردها نیروی نظامی ایران همواره شکست را تجربه کرده بود. اهمیت این جنگ‌ها به حدی بود که آنها را نقطه عطفی در تاریخ ایران و مبدا تاریخ معاصر به‌شمار می‌آورند. از مواردی که این جنگ‌ها باعث شد تا این رویداد مورد توجه ساختار حکومتی قرارگیرد تا برای رفع آن به ارائه راه‌حل بیندیشند می‌توان به این موارد اشاره کرد:
  • انگلیسی‌ها شرکت نفت را ترک کردند

    پس از تصویب قانون ملی شدن نفت در ۲۹ اسفند ۱۳۲۹ از سوی دکتر مصدق، مهندس مهدی بازرگان، دکتر علی‌آبادی و مهندس بیات به‌عنوان اعضای هیات‌مدیره موقت شرکت ملی نفت ایران انتخاب شدند.
  • روز جهانی بیابان‌زدایی

    ۷ ژوئن (۲۹ خرداد) به‌عنوان روز جهانی بیابان‌زدایی در سراسر جهان نام‌گذاری شده است. پیشروی بیابان‌ها، موجب فروسایی زمین در نواحی خشک، نیمه خشک و مناطق نیمه مرطوب می‌شود. این فرآیند در حقیقت به این دلیل رخ می‌دهد که اکوسیستم‌های نواحی خشک که بیش از یک سوم کره زمین را در برمی‌گیرند، شدیدا در معرض استفاده بیش از حد و عدم بهره‌برداری صحیح از زمین قرار دارند. فقر، عدم ثبات سیاسی، جنگل‌زدایی و تخریب جنگل‌ها، چرای بیش از حد دام‌ها و روش‌های نامناسب و نادرست آبیاری همگی می‌تواند به کاهش میزان حاصلخیزی زمین بینجامد.
  • گفته‌ها

    علاوه بر معافیت‌های مالیاتی در دوره سلجوقی، فعالیت‌هایی نیز در جهت انطباق مالیات تجار و پیشه‌وران با درآمد ایشان انجام گرفت؛ چنانکه درآمد تاجران و پیشه‌وران در دفاتری مخصوص ثبت می‌شد و اگر درآمد آنان در یک سال به شانزده هزار دینار می‌رسید، مشمول مالیات می‌شدند.
  • ضربه آخر به نخستین کارخانه قند خاورمیانه

    نخستین کارخانه قند خاورمیانه در کهریزک با حکم دیوان عدالت اداری از فهرست آثار ملی خارج شد، اما مشخص نیست همچنان مالک این عمارت تاریخی و ارزشمند قصد تخریب و ساخت بنایی جدید را دارد یا خیر. ساختمان تاریخی کارخانه قند کهریزک، اولین کارخانه قند ایران و منطقه که امروز آن را به‌عنوان یکی از بناهای ارزشمند صنعتی می‌شناسند، با تصمیم مالکانش، قرار است به وضعیتی غیر از آنچه می‌توانست از سال‌های قبل به خود گیرد، تبدیل شود.
  • ضربه‌‌گیر دولت

    در دهه ۱۳۳۰ و پیش از تشکیل رسمی اتاق اصناف، قانون اتحادیه صنفی و آیین‌نامه اتحادیه صنفی و بازرگانی به تصویب مجلس و همچنین شورای عالی اصناف رسید، اما عمر شورای اصناف در سال ۱۳۴۸ پایان یافت. در نهایت خردادماه سال ۱۳۵۰ بود که قانون نظام صنفی به تصویب مجلس رسید و صاحبان حرف و مشاغل (واحدهای صنفی) توانستند اتحادیه صنفی تشکیل دهند.
  • جنگ اول و قحطی در همدان

    ظهور قحطی در مقیاسی بزرگ از «بزرگ‌ترین تراژدی‌های تاریخ معاصـر ایـران»و بر باددهنـده جان و مال مردم بسیاری در منطقه و همدان بود. اما شیوع آن در همدان را می‌تـوان از دوره مشروطه مورد بررسی قرار داد. از آغـاز سـال ۱۲۸۰ه.ش زمزمه‌های کمبود مواد اولیه وگرسنگی منجر به قحط و غلا در غـرب و همـدان بـه‌گـوش می‌رسید.
  • زادروز تندگویان، دومین وزیر انقلابی نفت

    محمدجواد تندگویان، دومین وزیر نفت ایران پس از انقلاب اسلامی، ۲۴ خرداد ۱۳۲۹ در محله خانی‌آباد تهران زاده شد. پدر او جعفر تندگویان، یک مغازه کفاشی در میدان بهارستان داشت. نزدیکی مغازه جعفر تندگویان به مجلس شورای ملی باعث شده بود که او در جریان‌های سیاسی حضور داشته باشد.
  • سنگ بنای خودروسازی فورد

    هنری فورد، صنعتگر بزرگ در تاریخ ۱۶ ژوئن ۱۹۰۳ میلادی شرکتی تاسیس کرد که بعدها به بزرگ‌ترین خودروساز آمریکا و دنیا تبدیل شد. هنری فورد به‌عنوان یک مهندس جوان و خلاق، اولین وسیله نقلیه چهار چرخ را ابداع کرده و ساخته بود.
  • اسپری، مخترع قطب‌نمای مدرن

    ارنست آمبروس اسپری، مخترع و کارآفرین آمریکایی، ۱۶ ژوئن ۱۹۳۰ در سن ۷۰ سالگی چشم بر جهان فروبست.
  • وزیر جوان

    جواد (تندگویان) در ۲۵ سالگی و در سال ۵۷ مدیر عامل شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب شده بود. مدیرعاملی این شرکت به‌واسطه اهمیت عملیاتی صنعت نفت، پست مهمی بود.
  • تغییر کاربری؛ زدودن حافظه تاریخی

    یکی از پرسش‌هایی که در چند ماه اخیر مطرح شده است و نشریات، شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌ها به آن پرداختند، تغییر کاربری خیابان چهارباغ و پیاده‌رو کردن آن است. قصد داریم با نگاه نقادانه به این موضوع بپردازیم و به این پرسش هم برسیم که آیا سنگ‌فرش کردن چهارباغ، به شکل دوران صفویه، کار صحیحی بوده یا خیر؟

بیشتر