شماره روزنامه ۶۵۲۰
|

«سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

دنیای اقتصاد؛ در دی‌ماه زخمی عمیق بر پیکر مادر ایران وارد شد که سیاسیون هر کدام به سبک خود در حال بهره‌برداری از آن هستند و مردم و به‌ویژه خانواده‌های داغدار چنان در بهت و غم فرو رفته‌اند که بسیار دور از ذهن است، به این زودی‌ها درد جانکاه آنها التیام یابد.

«سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

دنیای اقتصاد:آیین‌نامه جدید انتخابات شوراها با جایگزینی نظام تناسبی به‌جای اکثریتی، قواعد بازی سیاسی را به‌طور اساسی تغییر داده و مسئله اصلی دیگر «چه کسانی نامزد می‌شوند» نیست، بلکه چگونگی تطبیق بازیگران سیاسی با زمین بازی جدید است.

اخبار سرمقاله

    یکشنبه، ۱۰ اسفند ۱۴۰۴
  • «سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

    خروج از چرخه دیپلماتیک

    دنیای اقتصاد: در نهم اسفند، دونالد ترامپ و اسرائیل در بحبوحه مذاکرات تهران-واشنگتن دست به اقدام نظامی علیه ایران زدند، که شکست مذاکرات ژنو را تثبیت کرد؛ تلاش وزیر خارجه عمان برای انصراف آمریکا ناموفق بود و اسرائیل نیز عملاً در حمله مشارکت کرد.
  • خروج از چرخه دیپلماتیک + فایل صوتی

    همان‌گونه که قابل پیش‌بینی بود بار دیگر روز شنبه نهم اسفند‌ماه و در بحبوحه مذاکرات تهران و واشنگتن، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا و رژیم اسرائیل دست به اقدام نظامی علیه ایران زدند. تقریبا روز پنج‌شنبه مشخص بود که مذاکرات ژنو شکست خورده است. سفر وزیر خارجه عمان به واشنگتن نیز تلاشی بود برای اینکه آمریکا را از حمله منصرف کند و تقریبا جی‌دی ونس، معاون ترامپ، به او گفته بود، نمی‌توان کاری انجام داد. اما ابهامی که وجود داشت، این بود که آیا اسرائیل به این جنگ وارد خواهد شد یا خیر، که با حمله‌ای که دیروز شاهد آن بودیم، این رژیم نیز عملا به حمله علیه ایران پیوست. در حال حاضر نحوه پایان جنگ بسیار مهم است. البته در لحظه نگارش این یادداشت هنوز مشخص نشده است که آیا از افراد کلیدی کشورمان کسی هدف ترور قرار گرفته است یا خیر.
    شنبه، ۰۹ اسفند ۱۴۰۴
  • «سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

    ریشه‌های اقتصادی اعتراضات

    دنیای اقتصاد؛ در دی‌ماه زخمی عمیق بر پیکر مادر ایران وارد شد که سیاسیون هر کدام به سبک خود در حال بهره‌برداری از آن هستند و مردم و به‌ویژه خانواده‌های داغدار چنان در بهت و غم فرو رفته‌اند که بسیار دور از ذهن است، به این زودی‌ها درد جانکاه آنها التیام یابد.
  • ریشه‌های اقتصادی اعتراضات + فایل صوتی

    در دی‌ماه زخمی عمیق بر پیکر مادر ایران وارد شد که سیاسیون هر کدام به سبک خود در حال بهره‌برداری از آن هستند و مردم و به‌ویژه خانواده‌های داغدار چنان در بهت و غم فرو رفته‌اند که بسیار دور از ذهن است، به این زودی‌ها درد جانکاه آنها التیام یابد. به‌عنوان کسی که از منطقه‌ای آمده‌ام که متاسفانه بیش از بقیه ایران در معرض مصیبت بوده است و حتی تعداد زیادی از نزدیکان و همبازی‌های خودم قربانی اعمال خشونت شده‌اند، به یاد ندارم این چنین آشفته باشم. نشانه آن این است که اگر تا دوماه قبل می‌توانستم گزارشی مستند ۳۰صفحه‌ای در طول یک شب تهیه کنم، برای نوشتن یک متن ۲صفحه‌ای ساده ۲روز صرف می‌کنم.
    پنجشنبه، ۰۷ اسفند ۱۴۰۴
  • «سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

    راهبرد ترامپ چیست؟

    دنیای اقتصاد؛ هشت ماه پس از جنگ مورد حمایت آمریکا و اسرائیل علیه ایران، مذاکره‌کنندگان دو طرف در عمان گرد هم آمدند.
  • راهبرد ترامپ چیست؟ + فایل صوتی

    هشت ماه پس از جنگ مورد حمایت آمریکا و اسرائیل علیه ایران در ژوئن۲۰۲۵ مذاکره‌کنندگان در عمان گرد هم آمدند تا راه‌های احتمالی رسیدن به توافق را بررسی کنند. این درگیری کوتاه اما شدید ۱۲روزه، باعث بازنگری در نگاه نهادهای راهبردی ایران نسبت به ارزش و محدودیت‌های تعامل دیپلماتیک با واشنگتن شد.
    چهارشنبه، ۰۶ اسفند ۱۴۰۴
  • «سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

    کرسی‌سوزی در انتخابات شوراها

    دنیای اقتصاد:آیین‌نامه جدید انتخابات شوراها با جایگزینی نظام تناسبی به‌جای اکثریتی، قواعد بازی سیاسی را به‌طور اساسی تغییر داده و مسئله اصلی دیگر «چه کسانی نامزد می‌شوند» نیست، بلکه چگونگی تطبیق بازیگران سیاسی با زمین بازی جدید است.
  • کرسی‌سوزی در انتخابات شوراها + فایل صوتی

    تحلیل بازه‌‌های واقع‌‌بینانه مشارکت در انتخابات شورای شهر تهران مهم است، اما پرسش اصلی دیگر این نیست که «چه کسانی نامزد می‌شوند»، بلکه این است که بازیگران سیاسی چگونه خود را با زمین بازی جدید تطبیق می‌دهند.پاسخ به این پرسش بدون فهم دقیق سیگنال‌هایی که آیین‌‌نامه جدید به احزاب، جبهه‌ها و گروه‌ها می‌دهد، ممکن نیست.
    سه‌شنبه، ۰۵ اسفند ۱۴۰۴
  • «سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

    تامین مالی در بحران‌ها؛ راهکارهای حفظ سرمایه در داخل

    دنیای اقتصاد: افزایش بی‌ثباتی سیاسی و اقتصادی در ایران باعث کاهش اعتماد به بازار داخلی، تشدید خروج سرمایه و افزایش تقاضا برای دلار و طلا شده است.
  • تامین مالی در بحران‌ها + فایل صوتی

    افزایش بی‌ثباتی سیاسی و اقتصادی، اعتماد به بازار داخلی ایران را کاهش داده است. خروج سرمایه و تقاضای مردم برای دلار و طلا افزایش یافته است. در چنین شرایطی، بنگاه‌ها و بازار سرمایه باید فورا با ابزارهای مالی مناسب و سیاست‌های اصلاحی، سرمایه را در داخل کشور نگه دارند.
    دوشنبه، ۰۴ اسفند ۱۴۰۴
  • «سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

    لزوم اصلاح ساختار ارزی؛ ۱۰۰ میلیارد دلار ارز گمشده در اقتصاد ایران

    دنیای اقتصاد: بحران ارز در ایران بیش از آنکه ناشی از تحریم‌ها باشد، ریشه‌ای داخلی و ساختاری دارد. پس از شوک ارزی سال ۱۳۹۷، سیاستگذار به‌جای اصلاح ساختار ارزی، به کنترل‌های دستوری روی آورد و الزام بازگشت ارز صادراتی را اعمال کرد.
  • اصلاح ساختار ارزی + فایل صوتی

    در سال‌های اخیر، هر بار که نرخ ارز جهش کرده، یک روایت تکراری به افکار عمومی عرضه شده است: «تحریم‌ها مقصرند». البته که تحریم‌ها بی‌تردید اثرگذارند، اما این روایت، یک واقعیت مهم را پنهان می‌کند؛ واقعیتی که اگر دیده نشود، هیچ سیاست ارزی به ثبات نمی‌رسد: بحران ارز در ایران، پیش از آنکه خارجی باشد، داخلی و ساختاری است.
    یکشنبه، ۰۳ اسفند ۱۴۰۴
  • «سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

    اسارت دولت با تنظیم‌گری

    دنیای اقتصاد؛ اقتصاد ایران دارای حافظه بلندمدت است و بسیاری از مشکلات کنونی، نتیجه سیاست‌ها و تصمیمات گذشته با نیت افزایش رفاه‌اند؛ مانند طرح بنگاه‌های زودبازده که آثار آن هنوز در نظام بانکی باقی است.
  • اسارت دولت با تنظیم‌گری + فایل صوتی

    به گواه رفتار متغیرهای کلان اقتصادی، اقتصاد دارای حافظه بلندمدت است. برای نمونه، طرح بنگاه‌های زودبازده که حدود بیست سال پیش اجرا شد، هنوز در ترازنامه نظام بانکی آثار خود را نشان می‌دهد. بسیاری از مسائل امروز اقتصاد ایران، محصول تصمیمات و سیاست‌هایی هستند که با نیت خیرخواهانه و هدف افزایش رفاه در طول زمان اتخاذ شده‌اند.
    شنبه، ۰۲ اسفند ۱۴۰۴
  • «سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

    ایجاد نظام ارزی پایدار

    دنیای اقتصاد: اقتصاد ایران در وضعیت «تعلیق» قرار دارد؛ یعنی نه فروپاشیده و نه باثبات است. تولید جریان دارد اما سرمایه‌گذاری جدید کاهش یافته و افق تصمیم‌گیری کوتاه شده است.
  • ایجاد نظام ارزی پایدار + فایل صوتی

    اقتصاد ایران امروز نه در وضعیت فروپاشی است و نه در مسیر ثبات پایدار. تولید ادامه دارد، تجارت جریان دارد و دولت همچنان هزینه‌های خود را تامین می‌کند. اما در همین حال، سرمایه‌گذاری جدید کاهش یافته، افق تصمیم‌گیری کوتاه شده و فعالان اقتصادی بیش از آنکه به آینده بیندیشند، در حال مدیریت نااطمینانی امروز هستند. این وضعیت را می‌توان «اقتصاد در تعلیق» نامید: اقتصادی که متوقف نشده، اما حرکت نمی‌کند.
    پنجشنبه، ۳۰ بهمن ۱۴۰۴
  • «سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

    سایه احتیاط بر مذاکرات

    دنیای اقتصاد؛ حتی بدون بدبینی مطلق به مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا، شواهد متعدد از لزوم احتیاط در ارزیابی نتایج آن حکایت دارد. رفتار بازارهای مالی، دیپلمات‌ها و تحلیلگران سیاسی نشان می‌دهد تردید نسبت به نتیجه‌بخش بودن این مذاکرات گسترده است.
  • سایه احتیاط بر مذاکرات + فایل صوتی

    حتی اگر نسبت به نتایج مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا بدبین نباشیم، دلایل متعددی وجود دارد که نسبت به نتیجه‌بخش بودن این مذاکرات احتیاط پیشه کنیم. رفتار بازارهای مالی و دیپلمات‌ها گواه این امر است. بسیاری از تحلیلگران بازار و تحلیلگران امور سیاسی نسبت به نتیجه‌بخش بودن این دوره از مذاکرات تردید دارند و با احتیاط با آن برخورد می‌کنند.
    چهارشنبه، ۲۹ بهمن ۱۴۰۴
  • «سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

    آثار اقتصادی تاریکی دیجیتال

    دنیای اقتصاد: اینترنت در اقتصادهای مدرن نه صرفاً ابزار ارتباطی، بلکه بخشی از زیرساخت نهادی تولید است که با کاهش هزینه‌های مبادله و هماهنگی، بهره‌وری اقتصاد را افزایش می‌دهد.
  • آثار اقتصادی تاریکی دیجیتال + فایل صوتی

    در اقتصادهای مدرن، اینترنت صرفا یک ابزار ارتباطی نیست، بلکه بخشی از زیرساخت نهادی تولید به‌شمار می‌رود؛ زیرساختی که با کاهش هزینه‌های جست‌وجو، مبادله، نظارت و هماهنگی، بهره‌وری کل اقتصاد را افزایش می‌دهد. از این منظر، اختلال در دسترسی به اینترنت نه یک مساله فنی، بلکه شوکی منفی به ظرفیت تولید، تصمیم‌گیری و سرمایه‌گذاری در اقتصاد است؛ شوکی که آثار آن به‌ویژه در اقتصادی مانند ایران، می‌تواند به‌مراتب عمیق‌تر و ماندگارتر باشد.
    سه‌شنبه، ۲۸ بهمن ۱۴۰۴
  • سرمقاله امروز روزنامه «دنیای اقتصاد» را بشنوید؛

    پیامدهای فقر در طبقه متوسط

    دنیای اقتصاد: از سال ۱۴۰۰ نیروی اجتماعی جدیدی در ایران شکل گرفته که می‌توان آن را «طبقه متوسط فقیر» نامید؛ مفهومی که آصف بیات نخستین‌بار در تحلیل انقلاب‌های عربی به کار برد.
  • پیامدهای فقر در طبقه متوسط + فایل صوتی

    در دهه‌های ۷۰ و ۸۰ اغلب اعتراضات و کنش‌های سیاسی فراگیر یا فقط به طبقه متوسط نسبت داده می‌شد یا فقط به طبقه فرودست؛ اما از سال ۱۴۰۰ در جامعه ما نیروی جدیدی شکل گرفته است که می‌توان آن را طبقه متوسط فقیر نامید.
    دوشنبه، ۲۷ بهمن ۱۴۰۴
  • «سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

    استانداردهای گزارشگری مالی

    دنیای اقتصاد؛ بحران‌های مالی و بی‌ثباتی‌های اقتصادی اغلب به‌صورت شوک‌های ناگهانی بروز می‌کنند، اما ریشه آن‌ها در انباشت تدریجی خطاهای اطلاعاتی، برآوردهای خوش‌بینانه و ضعف شفافیت داده‌هاست. یکی از کانون‌های اصلی این خطاها، کیفیت گزارشگری مالی بنگاه‌ها و به‌ویژه بانک‌هاست.
  • استانداردهای گزارشگری مالی + فایل صوتی

    بحران‌های مالی و بی‌ثباتی‌های گسترده اقتصادی معمولا به‌صورت شوک‌های ناگهانی ظاهر می‌شوند، اما در واقع نتیجه انباشت تدریجی خطاهای اطلاعاتی، برآوردهای خوش‌بینانه و ضعف در شفافیت داده‌ها هستند. یکی از مهم‌ترین نقاط شکل‌گیری این خطاهای انباشته، کیفیت گزارشگری مالی در سطح بنگاه‌ها و به‌ویژه بانک‌هاست.
    یکشنبه، ۲۶ بهمن ۱۴۰۴
  • «سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

    اصلاح نظام ارزی

    دنیای اقتصاد: اگر شما هم طرفدار پادکست هستید یا فرصت نمی‌کنید سرمقاله‌های روزنامه «دنیای اقتصاد» را بخوانید؛ می‌توانید نسخه صوتی آن را بشنوید.
  • اصلاح نظام ارزی + فایل صوتی

    بسته اقتصادی دولت، نه یک اقدام مقطعی و نه یک تصمیم تاکتیکی کوتاه‌مدت، بلکه یک اصلاح ساختاری و ریشه‌ای در قلب نظام توزیع یارانه و تخصیص منابع است؛ اصلاحی که بر سه محور مشخص بنا شده است: حذف ارز رانتی ترجیحی، جایگزینی آن با کالابرگ الکترونیک و پرداخت هدفمند به مردم و بازآرایی نظام توزیع یارانه به نفع مصرف‌کننده واقعی. این بسته، در ذات خود، تلاشی برای بستن مسیرهای مزمن رانت، قاچاق و فساد سازمان‌یافته و بازگرداندن منابع عمومی به سفره مردم است.
    شنبه، ۲۵ بهمن ۱۴۰۴
  • «سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

    احترام به حق مالکیت

    دنیای اقتصاد؛ احترام به حق مالکیت از قرن‌ها پیش به‌تدریج در برابر قدرت خودسرانه حاکمان شکل گرفت. در انگلستان قرن سیزدهم، سوءاستفاده‌های شاه جان از قدرت، از جمله جریمه‌های نامحدود و مصادره اموال، به شورش بارون‌ها و امضای «مگنا کارتا» در سال ۱۲۱۵ انجامید؛ توافقی که اعمال قدرت بر جان و مال افراد را منوط به دادرسی عادلانه کرد و دست‌اندازی خودسرانه به مالکیت خصوصی را محدود ساخت.
  • احترام به حق مالکیت + فایل صوتی

    افسانه رابین هود و شاه «جان» را اغلب ما از دوران کودکی به‌خاطر داریم. این افسانه به انگلستان قرن سیزدهم برمی‌گردد؛ زمانی که برادر شاه جان، ریچارد شیردل، راهی جنگ‌های صلیبی شد و قدرت را به برادر کوچک‌تر خود سپرد. شاه جان در استفاده بی‌حساب و کتاب از قدرت برای اعمال جریمه‌های نامحدود، اخذ وجوه به‌طور مکرر به بهانه‌های مختلف و توقیف‌ املاک بارون‌های ثروتمند سنگ تمام گذاشت. وی تا آنجا پیش رفت که نه تنها اموال یک بارون سرشناس و ثروتمند به نام «ویلیام د بروز» را مصادره کرد، بلکه زن و فرزند او را به سیاه‌چال انداخت و به نحو بی‌رحمانه‌ای کشت. نهایتا کار به طغیان بارون‌ها کشید و شاه را واداشتند تا در سال۱۲۱۵ توافقی را امضا کند که بعدها به نام «مگنا کارتا» شناخته شد. برابر این توافق‌نامه، اوامر پادشاه در زمینه قبض جان و ضبط اموال افراد تنها زمانی لازم‌الرعایه بود که روند دادرسی عادلانه طی شده باشد. این قانون از جمله نخستین قوانینی بود که دست‌اندازی خودسرانه پادشاه به مالکیت خصوصی را محدود می‌ساخت.
    سه‌شنبه، ۲۱ بهمن ۱۴۰۴
  • «سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

    چگونه تورم ایجاد می‌کنیم؟

    دنیای اقتصاد: تورم بالا و ماندگار ریشه در سیاستگذاری دارد و علاوه بر کسری بودجه آشکار دولت، از مسیرهای پنهان نیز ایجاد می‌شود.
  • چگونه تورم ایجاد می‌کنیم؟ (قسمت پنجم) + فایل صوتی

    در قسمت‌های پیشین ضمن آنکه نشان دادیم تورم بالا و ماندگار حتما ریشه در سیاستگذاری دارد و نشان دادیم که شکلِ کلاسیک تورم بالا و ماندگارِ متون درسی، ناشی از تامین کسری بودجه آشکار دولت از محل انتشار پول است و نشان دادیم که ورای تورم بالا و ماندگار، رانت جویی نهفته است، یکی از مصداق‌های کسری بودجه پنهان دولت را مرور کردیم که برای اقتصاد ایران موضوعیت بسیاری دارد و آن نیز رشد نقدینگی از محل اعطای وام و تسهیلات بانکی به‌دلیل نرخ بهره پایین و به‌دلیل مدارای نظارتی با رفتار وام‌دهی بانک‌ها است. همان‌طور که اشاره شد، رشد تسهیلات بسیار فراتر از آنچه رشد اقتصادی حکم می‌کند، نوعی دستور خرج دولت است، بدون آنکه در سند بودجه دولت هم منعکس شود.