هشدار رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا درباره تشدید درگیری با ایران/ ممکن است نتیجه معکوس داشته باشد
سیانان گزارش داد: بر اساس اظهارات سه منبع آگاه، ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا، طی چند هفته گذشته در گفتوگوهای خصوصی با دیگر مشاوران ارشد ترامپ بهروشنی این دیدگاه را مطرح کرده که ایالات متحده باید به دنبال راهی برای خروج از جنگ با ایران باشد. دلیل این نگرانی آن است که گزینههای نظامی موجود برای تشدید جنگ ممکن است در نهایت به ضرر آمریکا تمام شوند و از سوی دیگر، اتکا صرف به حملات هوایی نیز احتمالاً نمیتواند اهدافی را که دونالد ترامپ برای جنگ تعیین کرده، محقق کند.
یکی از منابع آگاه، موضع کین را به صراحت اینگونه بیان کرد: «کین به دنبال یک راه خروج است.»
کین البته تنها مقام ارشدی نیست که جنگ را در یک نقطه عطف میبیند. او درباره نگرانیهایش از گزینههای نظامی موجود برای تشدید درگیری و همچنین ضرورت یافتن راهی برای خروج از جنگ، با شماری از مقامهای کلیدی کابینه ترامپ نیز گفتوگو کرده است.
به گفته دو منبع آگاه، جان رتکلیف، رئیس سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (CIA)، مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، و جیدی ونس، معاون رئیسجمهور، از جمله مقامهایی هستند که کین این نگرانیها را با آنها در میان گذاشته است.
ژنرال ارشد آمریکا در هفتههای اخیر همچنین بهصورت جداگانه با برخی از این مقامهای ارشد و همفکر ترامپ گفتوگو کرده است. هدف از این رایزنیهای جداگانه، ایجاد هماهنگی میان دستگاههای مختلف دولت و اطمینان از آن بوده که این مقامها پیش از دیدار با رئیسجمهور، درباره وضعیت موجود و گزینههای پیش رو در یک موضع مشترک قرار داشته باشند.
منابع آگاه میگویند کین تلاش داشته است در این گفتوگوها محدودیتها و خطرات گزینههای نظامی موجود را برای همکارانش روشن کند؛ از جمله گزینههایی که مستلزم اعزام نیروهای زمینی آمریکا به ایران نیستند.
یکی از منابع در توضیح این اقدام کین به سیانان گفت: «فکر میکنم این فقط روش او برای محافظت از ارتش است.»
ترامپ بارها نشان داده که تمایلی به اعزام نیروهای زمینی آمریکا به ایران ندارد. او در عوض بارها این دیدگاه را مطرح کرده که حملات هوایی و بمباران میتواند تهران را وادار کند توافقی را با شرایط مورد نظر او بپذیرد.
اما کین و دیگر اعضای کابینه ترامپ در محافل خصوصی چنین نتیجهای را چندان محتمل نمیدانند. بر اساس اظهارات چند منبع آگاه از رایزنیهای اخیر، آنها در حال بررسی گزینههای دیگری هستند که بتواند در چارچوب محدودیتهایی که خود ترامپ برای عملیات نظامی تعیین کرده، راهی برای عبور از بنبست کنونی فراهم کند.
شش ماه پس از آغاز جنگ؛ چرا نبود راهحل نظامی آسان اهمیت دارد؟
اکنون نزدیک به شش ماه از آغاز جنگی میگذرد که در هفتههای نخست آن، بارها ادعا شد توانمندیهای نظامی ایران بهشدت تضعیف و بخش بزرگی از ظرفیت نظامی این کشور نابود شده است. با این حال، این جنگ همچنان بر پایه وعده اصلی ترامپ تعریف میشود: جلوگیری از دستیابی تهران به سلاح هستهای.
در چنین شرایطی، اینکه ارشدترین ژنرال آمریکا در محافل خصوصی استدلال میکند که راهحل نظامی آسانی برای پایان دادن به جنگ وجود ندارد، اهمیت زیادی دارد؛ بهخصوص آنکه این جنگ در نهایت نتیجه تصمیم شخص رئیسجمهور آمریکا برای ورود به آن بوده است.
در پاسخ به درخواست سیانان برای اظهارنظر درباره این گزارش، جوزف هولستد، سخنگوی ژنرال کین، گفت: «ما درباره گفتوگوهای محرمانه رئیس ستاد مشترک با رئیسجمهور، وزیر یا دیگر مقامهای ارشد صحبت نمیکنیم و همچنین درباره توصیفهای ناشناس و جهتدار منابعی که در این گفتوگوها حضور نداشتهاند، اظهارنظر نخواهیم کرد.»
یک مقام کاخ سفید در مقابل، از نقش کین در تیم امنیت ملی ترامپ تمجید کرد و به سیانان گفت: «ژنرال کین یک سرمایه فوقالعاده برای تیم امنیت ملی رئیسجمهور ترامپ است و موفقیت چشمگیر عملیاتهای Epic Fury(خشم حماسی)،(چکش نیمهشب) Midnight Hammer و(عزم راسخ) Absolute Resolve گویای همه چیز است.»
این مقام افزود: «ژنرال همواره اطلاعات دقیق و بیطرفانه و مجموعهای از گزینهها را در اختیار فرمانده کل قوا قرار میدهد و در نهایت این رئیسجمهور است که بر اساس آنچه از نظر خود برای امنیت ملی آمریکا بهترین است، تصمیم میگیرد.»
وزارت خارجه آمریکا و سازمان اطلاعات مرکزی این کشور از اظهارنظر درباره این گزارش خودداری کردند.
«قدرت هوایی محدودیتهای خودش را دارد»
جنگ اکنون به مرحلهای رسیده که بسیاری از مقامهای ارشد امنیت ملی دولت ترامپ، با تکیه بر دکترینهای نظامی، ارزیابیهای جامعه اطلاعاتی آمریکا و حتی ملاحظات منطقی، به این نتیجه رسیدهاند که قدرت هوایی، هرچقدر هم گسترده باشد، محدودیتهای مشخصی دارد.
کین نیز اواخر ماه گذشته در یک جلسه علنی با قانونگذاران آمریکایی همین نکته را مطرح کرده بود: «قدرت هوایی محدودیتهای خودش را دارد.»
به همین دلیل، کین و شماری دیگر از مقامهای دولت ترامپ در اواخر ماه ژوئیه نسبت به طرحی برای انجام حملات جدید و تهاجمیتر علیه ایران محتاط بودند. نگرانی اصلی آنها پیامدهایی بود که تشدید جنگ میتوانست به دنبال داشته باشد.
یکی از منابع آگاه گفت این نگرانیها در شرایطی مطرح شد که ترامپ ظاهراً آماده بود در ابتدا با اجرای عملیاتی که خودش آن را «بسیار گسترده» توصیف کرده بود، موافقت کند. این منبع از بیان جزئیات عملیاتی طرح خودداری کرد. او گفت: «تنها کسانی که از این عملیات حمایت میکردند، بخشهایی از سنتکام بودند.»
به گفته این منبع، اسرائیل نیز بهطور کلی از انجام عملیاتی برای تشدید درگیری حمایت میکرد.
با این حال، ترامپ در نهایت پس از گفتوگو با متحدان آمریکا در خاورمیانه از اجرای این طرح عقب نشست. یک مقام ارشد دولت آمریکا به سیانان گفت این متحدان به رئیسجمهور هشدار داده بودند که از واکنش تلافیجویانه ایران هراس دارند؛ بهویژه حملاتی که میتوانست زیرساختهای انرژی آنها را هدف قرار دهد.
با وجود این، این مقام تأکید کرد که ترامپ حملات برنامهریزیشده را بهطور کامل از دستور کار خارج نکرده است و احتمال اجرای آنها در تاریخی دیگر همچنان روی میز قرار دارد.
کاهش ذخایر مهمات؛ نگرانی مشترک واشنگتن و کشورهای خلیج فارس
در کنار محدودیت قدرت هوایی، عامل دیگری نیز در محاسبات آمریکا برای تشدید جنگ نقش داشته است: کاهش ذخایر تسلیحات و مهمات کلیدی آمریکا.
سیانان پیشتر گزارش داده بود که ذخایر برخی مهمات مهم آمریکا در حال کاهش است. چند منبع آگاه گفتهاند این موضوع تنها نگرانی ژنرال کین نیست و مقامهای کشورهای حاشیه خلیج فارس نیز اخیراً آن را با مقامهای دولت آمریکا در میان گذاشتهاند.
مقامهای کشورهای منطقه به دولت ترامپ هشدار دادهاند که کاهش ذخایر سامانههای پیشرفته پدافند هوایی آمریکا میتواند توان آنها را برای مقابله با حملات احتمالی ایران کاهش دهد؛ بهخصوص اگر ترامپ تصمیم بگیرد درگیری را تشدید کند و ایران نیز در واکنش، حملات تلافیجویانهای علیه زیرساختهای انرژی این کشورها انجام دهد.
ترامپ بارها تهدید کرده است که زیرساختهای انرژی ایران را هدف قرار خواهد داد. با این حال، منابع آگاه میگویند چنین اقدامی بعید است تهران را وادار به تسلیم کند؛ موضوعی که کین نیز بهصورت علنی به آن اشاره کرده است.
در مقابل، حمله به زیرساختهای انرژی ایران تقریباً بهطور قطع میتواند به حملات تلافیجویانه ایران علیه زیرساختهای انرژی کشورهای حاشیه خلیج فارس منجر شود.
چند منبع همچنین گفتهاند چنین اقدامی ممکن است از نظر سیاسی نتیجه معکوس داشته باشد. به جای آنکه مردم ایران را به سرزنش حکومت سوق دهد، ممکن است آنها را بیش از پیش از آمریکا دور کند.
ترامپ همچنین حمله به پلهای ایران را در مقطعی بررسی کرده است، اما یک منبع دیگر معتقد است چنین حملاتی نیز احتمالاً نتیجه مطلوبی نخواهد داشت.
این منبع گفت: «واقعاً هدف چندانی برای حمله باقی نمانده است، چون ما درگیر یک بازی موش و گربه با سایتهای پهپادی و موشکی هستیم. بمباران نیروگاهها از نظر افکار عمومی بسیار مهمتر خواهد بود.»
کین در برخورد با ترامپ محتاط است
با وجود آنکه کین نگرانیهای خود درباره گزینههای نظامی را مطرح کرده، منابع آگاه میگویند او همزمان مراقب بوده رابطه خود با ترامپ را حفظ کند و هنگام انتقال پیامدهای احتمالی گزینههای نظامی به رئیسجمهور، در نحوه بیان آنها محتاط باشد.
کین از زمان تصدی ریاست ستاد مشترک تلاش زیادی کرده است تا همچنان دسترسی مستقیم به ترامپ و امکان شنیده شدن از سوی او را حفظ کند.
به گفته افرادی که از این موضوع اطلاع دارند، او حتی در مقطعی تلاش کرده بود دفتری در کاخ سفید برای خود فراهم کند تا بتواند جلسات توجیهی بیشتری با رئیسجمهور داشته باشد و هنگام حضور در کاخ سفید، فضایی بسیار امن برای کار در اختیار داشته باشد.
دو منبع آگاه از جلسه اواخر ماه گذشته در کاخ سفید گفتند کین در دیدار با ترامپ و دیگر مقامهای ارشد، با مطرح کردن پیامدهای احتمالی گزینههای نظامی برای تشدید جنگ، از جمله نگرانی درباره کاهش شدید ذخایر مهمات آمریکا، در واقع «وظیفه خود را انجام میداد».
اما در همان جلسه، کین به ترامپ پیام دیگری نیز داد.
یک منبع آگاه از این نشست به سیانان گفت رئیس ستاد مشترک در عین بیان نگرانیهای خود درباره پیامدهای احتمالی عملیات، به ترامپ اطمینان داده بود که اگر رئیسجمهور تصمیم بگیرد چنین عملیاتی را اجرا کند، «ما کاملاً میتوانیم آنها را نابود کنیم.»
کین در محافل خصوصی صریحتر است
با این حال، یک منبع سوم آگاه از موضوع میگوید کین در محافل خصوصی بسیار صریحتر درباره محدودیتهای قدرت هوایی صحبت کرده و همچنان بر این دیدگاه تأکید دارد که در مرحله کنونی جنگ، بمباران بهتنهایی بعید است بتواند اهداف اعلامشده ترامپ را محقق کند.
البته برخی معتقدند کین در برابر ترامپ به اندازه کافی قاطع نبوده است.
یکی از منابع آگاه از تعاملات کین با ترامپ، اوایل سال جاری و در مقایسه میان گفتوگوهای کین در کاخ سفید با ترامپ و مباحث خصوصی او با فرماندهان نظامی درباره احتمال آغاز جنگ، به CNN گفته بود: «او قطعاً دارد ملاحظهکاری میکند.»
با این حال، به نظر میرسد کین طی هفتههای اخیر صریحتر از گذشته درباره پیامدهای ثانویه و حتی پیامدهای زنجیرهای احتمالی تشدید درگیری از سوی آمریکا هشدار داده است.
سیانان پیشتر گزارش داده بود که کین در دستکم دو نشست اخیر با ترامپ، که در آنها گزینههای تشدید جنگ مورد بررسی قرار گرفته بود، بهطور مشخص درباره کاهش ذخایر مهمات آمریکا ابراز نگرانی کرده است.
اما در همان جلسات، کین بار دیگر تأکید کرده که اگر ترامپ در نهایت تصمیم بگیرد عملیاتی را برای تشدید جنگ آغاز کند، ارتش آمریکا توان وارد کردن خسارت گسترده به ایران را دارد.
یک منبع آگاه از یکی از این نشستها گفت کین در جریان گفتوگو با رئیسجمهور این موضوع را نیز روشن کرده است.
این رویکرد بخشی از موازنه بسیار ظریف کین است؛ او از یک سو در محافل خصوصی به اطرافیانش گفته میخواهد اعتماد به جایگاه خود بهعنوان ارشدترین فرمانده نظامی کشور و همچنین اعتماد به ارتش آمریکا را بازسازی کند، اما از سوی دیگر این دو جایگاه در دوره ترامپ بهشدت سیاسی شدهاند.
هشدار درباره ذخایر تسلیحاتی از قبل از جنگ آغاز شده بود
نگرانی درباره ذخایر تسلیحاتی آمریکا موضوع جدیدی نیست و حتی پیش از آغاز جنگ نیز مطرح شده بود.
کین و دیگر فرماندهان نظامی آمریکا پیش از جنگ به ترامپ هشدار داده بودند که یک کارزار نظامی طولانیمدت میتواند ذخایر تسلیحاتی آمریکا را تحت فشار قرار دهد؛ بهخصوص تسلیحاتی که برای حمایت از اسرائیل و اوکراین مورد استفاده قرار میگیرند.
اما اکنون، به گفته یک منبع که پیشتر با سیانان گفتوگو کرده بود، فرماندهان ارشد ارتش آمریکا معتقدند ذخایر مهمات این کشور به سطحی «خطرناک و نگرانکننده» رسیده است.
در همین حال، ترامپ نیز بهطور فزایندهای از این وضعیت خشمگین شده است، چرا که به نظر میرسد کاهش ذخایر تسلیحاتی آمریکا توانایی او برای نمایش قدرت و اعمال فشار معتبر در مذاکرات با ایران را تضعیف کرده است.
سیانان گزارش داده است که کین در دستکم دو نشست اخیر با ترامپ، که در آنها گزینههای احتمالی تشدید جنگ مورد بررسی قرار گرفته بود، درباره کاهش ذخایر مهمات آمریکا هشدار داده است.
ترامپ اما ظاهراً بیش از خود کمبود تسلیحات، از این موضوع ناراضی است که تأثیر جنگ بر ذخایر مهمات آمریکا به شکل عمومی گزارش شده است.
او هفته گذشته در جریان نشستی با اعضای کابینه در کمپ دیوید، نارضایتی خود از علنی شدن این موضوع را مطرح کرد. کمبود مهمات همچنین یکی از دلایلی است که باعث شده پنتاگون و فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، در هفتههای اخیر راهبرد نظامی خود را مورد بازبینی قرار دهند.
برای نمونه، یکی از مقامهای ارشد نظامی سنتکام اخیراً ایمیلی برای جمعآوری ایدهها ارسال کرده و از نیروهای نظامی خواسته است راههای تازه، خلاقانه و غیرمتعارف برای اعمال فشار و مجازات ایران پیشنهاد کنند.
منابع آگاه تأکید کردهاند که درخواست ایدههای جدید لزوماً اقدام بدی نیست، بهویژه با توجه به شرایط فعلی جنگ. اما به گفته آنها، اینکه شش ماه پس از آغاز جنگ تازه چنین فراخوانی برای یافتن گزینههای جدید مطرح میشود، بهنوعی اذعان ضمنی به این واقعیت است که اوضاع مطابق انتظار پیش نرفته است.
یکی از منابع آگاه از جلسات برنامهریزی نظامی گفت: «وقتی در میانه جنگ به سراغ این گزینهها میروید، نه پیش از شروع آن، شرایط واقعاً سخت است.»
کین پیش از جنگ هم درباره هزینههای عملیات هشدار داده بود
کین بهعنوان رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا مسئولیت تدوین گزینههای نظامی برای حمله به ایران را بر عهده دارد.
با این حال، منابع آگاه از مشورتهای او میگویند حتی در نشستهای پیش از جنگ در پنتاگون با دیگر مقامهای ارشد، کین درباره پیامدهای احتمالی آغاز یک عملیات بزرگ هشدار داده بود.
او حتی پیش از جنگ نسبت به مقیاس عملیات، پیچیدگی آن و احتمال وارد شدن تلفات به نیروهای آمریکایی ابراز نگرانی کرده بود.
اما همزمان، ترامپ در یکی از پیامهای خود پیش از آغاز جنگ، مشخصاً نام کین را مطرح کرده و مدعی شده بود که ارشدترین مشاور نظامی او معتقد است جنگی که اکنون ماهها از آغاز آن میگذرد، «بهراحتی قابل پیروزی خواهد بود.»
اکنون که جنگ به آستانه ششماهگی نزدیک میشود، انتقادهای محتاطانهای که پیشتر درباره نحوه عملکرد کین مطرح شده بود، بار دیگر در حال ظهور است.
در همین حال، پرسشهایی درباره تجربه نسبتاً محدود کین در مدیریت یک جنگ طولانیمدت نیز مطرح شده است.
یکی از منابع آگاه از نحوه مدیریت بحران کنونی توسط کین، هم در سطح راهبردی و هم در مدیریت رابطهاش با ترامپ، درباره عملکرد او گفت: «او در این مورد از عمق تواناییهایش خارج شده است.»
گزینه عملیات زمینی وجود دارد؛ اما کسی خواستار آن نیست
با این حال، کین در این دیدگاه یک استثنا نیست. بسیاری از افراد در داخل دولت آمریکا و همچنین تحلیلگران خارج از دولت بر این باورند که تنها راه برای شکست قاطع ایران، اجرای یک عملیات نظامی گسترده با مشارکت نیروهای زمینی خواهد بود؛ تعهدی نظامی که میتواند به بهای کشته شدن هزاران نیروی آمریکایی تمام شود.
پنتاگون همه سناریوهای احتمالی را بررسی میکند و بنابراین طرحهایی برای چنین سناریویی نیز وجود دارد. اما در شرایط کنونی، هیچکس در دولت آمریکا خواستار چنین اقدام شدید و افراطی نیست.
به همین دلیل، در حالی که کین و دیگر مقامهای ارشد دولت همچنان تلاش میکنند ترامپ را نسبت به این واقعیت آگاه کنند که حتی اقدامات نظامی کمدامنهتر برای تشدید جنگ نیز میتواند به نتایج منفی منجر شود، تمرکز اصلی بر یافتن «راه خروج» از این جنگ قرار گرفته است.
این راه خروج باید دستکم یک پیروزی «نمادین» برای ترامپ فراهم کند؛ پیروزیای که رئیسجمهور آمریکا بتواند آن را برای افکار عمومی کشورش بهعنوان یک دستاورد از جنگ عرضه کند.
در عین حال، این دستاورد نباید به شکلی باشد که مسیر یک گشایش دیپلماتیک احتمالی را ببندد.
بر اساس این گزارش، یکی از نخستین گامها در چنین مسیری میتواند توافقی برای بازگشایی تنگه هرمز باشد؛ توافقی که از یک سو به ترامپ امکان دهد یک دستاورد سیاسی و نمادین را به افکار عمومی آمریکا ارائه کند و از سوی دیگر، مانع شکلگیری یک گشایش دیپلماتیک احتمالی نشود.
در واقع، در شرایطی که گزینههای نظامی آمریکا برای تشدید جنگ با محدودیتهای جدی روبهرو شده، مسئله اصلی برای کین و شماری دیگر از مقامهای ارشد دولت دیگر صرفاً این نیست که چگونه میتوان حملات بیشتری علیه ایران انجام داد؛ بلکه این است که چگونه میتوان از جنگ خارج شد، بدون آنکه ترامپ احساس کند از میدان شکست خورده بیرون آمده است.
بخش سایتخوان، صرفا بازتابدهنده اخبار رسانههای رسمی کشور است.
