شماره روزنامه ۶۵۶۶
|

توزیع بدقواره جمعیت در پایتخت «شوک‌های مسکن» را شارژ می‌کند؛ ۵۲درصد جمعیت فقط در ۷منطقه

بارگذاری کاملا نامتقارن جمعیت در شهر تهران باعث شکل‌گیری «مناطق و محله‌های فربه» شده است. بیش‌از نیمی از تهرانی‌ها فقط در ۷منطقه سکونت دارند که این مدل توزیع معیوب جمعیت، هنگام بروز شوک‌ها از جمله جنگ ۴۰روزه به تشدید بحران در کل شهر منجر می‌شود.

اتاق بازرگانی اصفهان طی روزهای اخیر میزبان سه نشست تخصصی با تولیدکنندگان آبزیان، گلخانه‌داران و فعالان صنعت عسل بود. مرور اظهارات ارائه‌شده در این جلسات نشان می‌دهد که اگرچه هر حوزه مسائل ویژه خود را دارد، اما سه چالش مشترک، تنگنای نقدینگی، ناترازی انرژی و ضعف نظارت به مانعی فراگیر برای تولید مواد…

اخبار مسکن و شهری

    شنبه، ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵
  • توزیع بدقواره جمعیت در پایتخت «شوک‌های مسکن» را شارژ می‌کند؛ ۵۲درصد جمعیت فقط در ۷منطقه

    روزنامه شماره ۶۵۶۶

    اطلس نامتقارن جمعیت تهران

    بارگذاری کاملا نامتقارن جمعیت در شهر تهران باعث شکل‌گیری «مناطق و محله‌های فربه» شده است. بیش‌از نیمی از تهرانی‌ها فقط در ۷منطقه سکونت دارند که این مدل توزیع معیوب جمعیت، هنگام بروز شوک‌ها از جمله جنگ ۴۰روزه به تشدید بحران در کل شهر منجر می‌شود.
  • صنایع اصفهان درگیر سه چالش

    اتاق بازرگانی اصفهان طی روزهای اخیر میزبان سه نشست تخصصی با تولیدکنندگان آبزیان، گلخانه‌داران و فعالان صنعت عسل بود. مرور اظهارات ارائه‌شده در این جلسات نشان می‌دهد که اگرچه هر حوزه مسائل ویژه خود را دارد، اما سه چالش مشترک، تنگنای نقدینگی، ناترازی انرژی و ضعف نظارت به مانعی فراگیر برای تولید مواد غذایی در استان تبدیل شده است. آنچه در این جلسات شنیده شد، روایت دست اول تولیدکنندگانی است که از نزدیک با تغییرات قیمت، قطعی برق، کمبود نهاده، تقلب در بازار و بن‌بست‌های صادراتی دست‌وپنجه نرم می‌کنند. در ادامه، مهم‌ترین محورهای مطرح‌شده از زبان خود فعالان گزارش می‌شود.
  • دنیای اقتصاد گزارش می‌دهد؛

    روزنامه شماره ۶۵۶۶

    اجاره‌ها در جنوب شرق چگونه است؟

    دنیای‌ اقتصاد - گروه مسکن و شهری: موجرهای دو منطقه واقع در جنوب شرق تهران مبالغی که برای دریافت پول‌پیش به بازار اعلام می‌کنند، اندکی بیشتر از وزن اجاره ماهانه است. آپارتمان‌هایی که در مناطق ۱۵ و ۱۶ شهر تهران برای اجاره وجود دارد مبالغی در حدود ۶۹۰میلیون تومان پول‌پیش و ۱۲میلیون تومان اجاره‌ماهانه را شامل می‌شود. این آپارتمان‌ها با این مبالغ اجاره از مساحت متوسط ۹۰مترمربع و عمربنای ۵سال برخوردارند که به این ترتیب اجاره‌بهای واحدهای با مساحت کمتر یا سن‌بنای بیشتر از این سطح پایین‌تر خواهد بود. این ارقام از سطح میانگین اجاره‌بهای کل بازار کمتر است؛ هم پول‌پیش و هم اجاره ماهانه. این دو منطقه جزو مناطق اصیل و قدیمی شهر تهران محسوب می‌شوند و در آنها، حجم عرضه واحدهای مسکونی کم‌متراژ و سالخورده نسبت به یکسری مناطق دیگر شهر بیشتر است. ارقام اعلامی موجرها با توجه به شرایط اقتصادی مستاجرها و همچنین تمایل دو طرف به تمدید به جای جابه‌جایی، به احتمال خیلی زیاد و براساس تجربه بازار، هنگام انعقاد قرارداد اجاره کاهش پیدا می‌کند. هفته گذشته اعلام شد، اجاره‌نامه‌های سال گذشته در زمان سررسید، ۲ماه به شکل خودکار تمدید می‌شود.
    پنجشنبه، ۲۴ اردیبهشت ۱۴۰۵
  • در قسمت جدید برنامه «مسکن۳۶۰» پاسخ داده شد؛

    تهران به متروی رایگان نیاز دارد؟

    دنیای اقتصاد؛ ایده رایگان شدن مترو و اتوبوس در ظاهر می‌تواند اقدامی حمایتی و کاهش‌دهنده هزینه‌های شهری تلقی شود؛ اما بررسی داده‌ها نشان می‌دهد حذف بهای بلیت، فشار مالی قابل‌توجهی بر شبکه حمل‌ونقل عمومی وارد می‌کند.
  • بودجه «جبران خسارت جنگ ۴۰روزه» در شهرداری تهران از کجا تامین می‌شود؟

    روزنامه شماره ۶۵۶۵

     وام ودیعه از محل عوارض ساخت

    جنگ اسفند در شهر تهران به ۴۸ هزار واحد مسکونی و تجاری آسیب وارد کرد، از آنجا که مدیریت شهری مسوول جبران خسارت واحدهای آسیب‌دیده از جنگ، مقاوم‌سازی و نوسازی واحدهای تخریب شده و اسکان اضطراری و موقت شهروندانی است که در طول جنگ خانه‌هایشان آسیب دیده؛ با چالش احتمالی تامین درآمد مواجه است.
  • «دنیای‌اقتصاد» از زمین‌لرزه‌های سریالی سه‌شنبه‌شب تهران رمزگشایی کرد

    روزنامه شماره ۶۵۶۵

    ویژگی‌های زلزله پریشب تهران

    زلزله‌های سریالی سه‌شنبه‌شب تا بامداد چهارشنبه در حومه پایتخت، سه پرسش درباره «زمان زلزله بزرگ تهران» ایجاد کرده است.  شرق استان تهران، دو شب پیش، با یک پیش‌لرزه، یک زلزله ۴.۶ریشتری و در نهایت هفت پس‌لرزه با قدرت کم، تکان خورد. پایتخت‌نشین‌ها زلزله دوم را به مدت چند ثانیه به‌طور کامل احساس کردند.
  • معیار ارزیابی مدیریت شهری

    هر تصمیمی نیازمند مجموعه‌ای از داده و تحلیل داده دارد و بدون آن تصمیم‌گیری برای شهرها و حتی محیط‌های سازمانی عملی نیست. در بسیاری از محیط‌های برنامه‌ریزی شهری و سازمانی، معیارها و شاخص‌ها به جای آنکه ابزار اندازه گیری مدیران باشند، به نماینده‌ای برای حقیقت تبدیل شده‌اند.
  • ایمن‌سازی جاده‌های هرمزگان

    دنیای‌اقتصاد – بندرعباس: استان هرمزگان که روزگاری مسیرهای پرخطر آن به‌ویژه در محورهای روستایی و کم‌برخوردار، نامش را در آمار سوانح جاده‌ای پررنگ کرده بود، امروز گامی اساسی در مسیر ایمنی و توسعه برداشته است. افتتاح پل «شهدای خورگو» در محور بندرعباس - خورگو و همزمان آغاز عملیات بهسازی این مسیر، نه فقط یک طرح راهداری، بلکه تحولی راهبردی در نگاه به حمل‌ونقل ایمن و دسترسی عادلانه به زیرساخت‌ها است.
  • کمک‌رسانی برقی یزد به شهرها

    دنیای‌اقتصاد – یزد: استاندار یزد با اشاره به اینکه کشور با ۳۰هزار مگاوات عقب‌ماندگی در حوزه تولید برق مواجه است، گفت: استان یزد متعهد شده که ۱۰درصد از این برنامه ملی، معادل ۳۰۰۰مگاوات را از طریق ساخت نیروگاه‌ها، به‌ویژه نیروگاه‌های خورشیدی، تامین و عملیاتی کند.
    چهارشنبه، ۲۳ اردیبهشت ۱۴۰۵
  • وزارت راه‌وشهرسازی «نرخ رشد قیمت مسکن در تهران» را بدون ارائه قیمت‌ اعلام کرد

    روزنامه شماره ۶۵۶۴

     گزارش رسمی رکود تورمی مسکن

    دنیای‌اقتصاد - گروه مسکن و شهری: وزارت راه و شهرسازی در گزارشی، از تاثیر «انتظارات تورمی ناشی از شرایط اقتصادی و سیاسی» بر متغیرهای بازار مسکن خبر داد و اعلام کرد: این بازار با «رکود تورمی» مواجه است. روایت رسمی دولت از بازار معاملات آپارتمان در این گزارش، حکایت از آن دارد که اگرچه فایل‌های فروش آپارتمان با قیمت‌های بالا عرضه می‌شود، اما در واقعیت بازار معاملات اتفاق متفاوتی رقم می‌‌خورد؛ به این معنا که سطح قیمت مسکن پایین‌تر از قیمت‌های پیشنهادی ثبت‌شده در آگهی‌های پلتفرم‌های مجازی است.
  • ۱۰۰‌میلیارد وام ودیعه جنگ در لرستان

    دنیای‌ اقتصاد – خرم‌آباد:‌ معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار لرستان گفت: بیش از ۱۰۰‌میلیارد تومان به‌صورت بلاعوض یا ودیعه مسکن به متقاضیانی که واحد مسکونی آنها به‌دلیل حملات محور آمریکایی صهیونی آسیب دیده است، پرداخت شد.
  • فرصت‌های سرمایه‌گذاری در قطب سوم پتروشیمی

    دنیای‌ اقتصاد - کرمانشاه / الهام اکبری: استاندار کرمانشاه در ادامه روند نظارت‌های ستادی خود با همراهی رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان از شرکت بهره‌برداری نفت و گاز غرب دیدن کرد و پیگیر ارتقای تولید و خدمت‌رسانی آن شد.
  • سبد تولید کشاورزی در هرمزگان

    دنیای‌ اقتصاد – بندرعباس:‌ هرمزگان، استان گرم و ساحلی جنوب ایران، این روزها گامی بلند در مسیر تحول کشاورزی برداشته است. اختصاص بیش از ۵۶۰‌میلیارد تومان تسهیلات به بیش از ۱۷۰طرح کشاورزی از محل مصوبات سفر رئیس‌جمهور، نویدبخش رونقی تازه در گلخانه‌ها، مزارع، آبزی‌پروری و صنایع تبدیلی این استان است. با وجود چالش‌های آبی و اقلیمی، اما انباشت سرمایه‌گذاری و اشتغال‌زایی برای بیش از چهار هزار نفر، نشان از عزم جدی برای بهره‌وری پایدار از منابع دارد؛ تلاشی که می‌تواند الگویی برای مناطق مشابه باشد.
  • ۶ وضعیت اضطراری مغازه‌داران مستاجر بررسی شد؛

    روزنامه شماره ۶۵۶۴

    اجاره سنگین در رکود کاسبی

    مغازه‌ها و واحدهای تجاری اجاره‌ای، صحنه تقابل با دو اتفاق اقتصادی شده‌ و برآیند آن، عرصه فعالیت را برای فروشندگان در صنوف مختلف تنگ‌ کرده است.  طی ۱۳۵روز گذشته، وقایع سیاسی و اقتصادی که به شکل «اعتراضات دی‌ماه، جنگ ۴۰روزه و خیز تورم کالاها به‌ویژه خوراکی‌ها» رخ داد، یک اختلال گسترده در جریان فروش طیف گسترده‌ای از خرده‌فروشان ایجاد کرد؛ به‌طوری‌که تعطیلی اجباری عمده روزها از یک‌سو و فشار قیمت اجناس بر توان خریداران از سوی دیگر نبض کاسبی در مغازه‌ها را از سطح همیشگی انداخت. این رکود که شدت آن در گروه‌های مختلف صنفی همچون پوشاک، لوازم‌خانگی، عطر، لوازم آرایشی و همچنین مواد خوراکی به‌دلیل سطوح مختلف قیمت‌ها و تغییر سبک‌خرید خانوارها در شرایط جنگ و تورم، بسیار متفاوت است، احتمالا برای مغازه‌دارهای مالک تا حدودی قابل‌مدیریت است. اما مستاجرها چون موظف به پرداخت منظم اجاره‌ مغازه هستند تاب شرایط موجود را از دست داده‌اند.  در برخی گروه‌های خرده‌فروشی، میزان فروش به یک‌سوم زمان قبل‌از تنش‌ها رسیده است. در مقابل، مغازه‌دارها بین ۴۰ تا ۵۰درصد درآمدشان را باید برای اجاره مغازه کنار بگذارند. ادامه کاهش خرید خانوارها که برخی اقلام مصرفی را به مرز «حذف از سبد خرید» رسانده است، می‌تواند تهدیدی برای واحدهای صنفی باشد و خطر بیکاری مغازه‌دارها را به همراه داشته باشد. به‌خصوص آنکه، بخش زیادی از کاسبان واحدهای تجاری مستاجر هستند و مبالغ اجاره در بورس‌های فروش اجناس به ویژه محدوده مرکزی تهران، ارقام سنگینی است. تحقیقات میدانی «دنیای‌اقتصاد» از نبض بازار اجاره مغازه در مناطق مختلف تهران نشان می‌دهد، متوسط اجاره‌بهای اعلامی چیزی در حدود ۵ تا ۶برابر متوسط اجاره‌بهای اعلامی در بازار آپارتمان‌های مسکونی است.  اخیرا در پی «ماندگاری» ریسک‌های رکودساز در بازار خرده‌فروشی، بخشی از مالکان مغازه‌ها و مال‌ها نرمش‌هایی مقابل مستاجرهای خود نشان داده‌اند.
    سه‌شنبه، ۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۵
  • در قسمت جدید برنامه «تراز» بررسی شد؛

    نبض اجاره در مناطق ۱۵ و ۱۶ پایتخت

    دنیای اقتصاد؛ در مناطق ۱۵ و ۱۶ تهران، بازار اجاره همچنان در سطحی پایین‌تر از میانگین شهر حرکت می‌کند؛ اما این به معنای کاهش فشار بر مستأجران نیست.
  • در قسمت جدید «خانه اول» مطرح شد؛

    «نه جنگ، نه صلح» بدترین وضعیت برای بازار مسکن و سرمایه‌گذاران ساختمانی است

    دنیای اقتصاد؛ دکتر محمدرضا علوی؛ کارشناس بازار مسکن توضیح داد: جنس سرمایه‌گذاری ساختمانی، «بلندمدت» و به شدت حساس به «ریسک‌های آتی» است.
  • وزارت راه‌ و شهرسازی:

    بازار مسکن تحت‌تاثیر انتظارات تورمی است

    دنیای‌اقتصاد: دقایقی پیش، وزارت راه و شهرسازی گزارشی از شرایط بازار مسکن از زمان شروع جنگ ۴۰ روزه تاکنون منتشر کرد.
  • طرح «مالیات مضاعف ملکی» برای خانه‌های دوم منجمدشده در شهرهای آمریکا به اجرا درمی‌آید

    روزنامه شماره ۶۵۶۳

    پاتک مالیاتی به تورم اجاره

    دولت‌های ایالتی و محلی در سراسر ایالات متحده، در جست‌وجوی راهی برای ترمیم کسری بودجه و گره‌گشایی از بحران کمبود مسکن، پیکان توجه خود را به سمت هدف تازه‌ای نشانه رفته‌اند: مالکان خانه‌های دوم؛ گروهی که اکنون به گزینه‌ای وسوسه‌انگیز برای تامین منابع مالی دولت‌ها تبدیل شده‌اند.
  • چگونه هویت و خاطره و جان شهر را هدف می‌گیرند؟

    روزنامه شماره ۶۵۶۳

    چرا «شهرکُشی» رخ داد؟

    جنگ‌های امروز دیگر مثل گذشته فقط در مرزها خلاصه نمی‌شوند؛ انگار خودشان را به دل شهرها رسانده‌اند. حالا خیابان‌ها، خانه‌ها، موزه‌ها و حتی جاهایی که قرار بوده محل قانون‌گذاری و آرامش باشند، وسط میدان درگیری قرار گرفته‌اند. «شهرکُشی» که قبلا یک واژه تخصصی در کتاب‌های جامعه‌شناسی شهری بود، این روزها تبدیل شده به چیزی که می‌شود با چشم دید و آن را لمس کرد. این فقط خراب کردن چند ساختمان نیست، مساله این است که هویت و خاطره و جان شهر را هدف می‌گیرند.
  • ابعاد خسارت جنگ در تبریز

    دنیای‌ اقتصاد – تبریز:‌ معاون وزیر صنعت، معدن و تجارت و رئیس هیات‌عامل سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران، در جلسه‌ ستاد تسهیل و رفع موانع تولید استان آذربایجان‌شرقی که با حضور فعالان اقتصادی و مدیران استانی، در اتاق بازرگانی تبریز برگزار شد، بر ضرورت پیگیری فوری مشکلات واحدهای تولیدی، صنعتی و خدماتی آسیب‌دیده تاکید کرد و خواستار اجرای کامل مصوبات حمایتی دولت و شورای تامین شد.
    دوشنبه، ۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۵
  • در قسمت جدید برنامه «مسکن ۳۶۰» بررسی شد؛

    پیامد قیمت‌گذاری دستوری دستمزد مهندسان ساخت‌وساز

    دنیای اقتصاد: هزینه ساخت هر مترمربع مسکن برای سال ۱۴۰۵، ۱۶ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان اعلام شده؛ عددی که به گفته فعالان ساختمانی با واقعیت بازار فاصله دارد.
  • حمل‌ونقل عمومی فدای طرح‌های پوپولیستی می‌شود؟

    روزنامه شماره ۶۵۶۲

    «متروی رایگان» در بوته نقد

    طرحی که ۴ ماه پیش، زهران ممدانی، شهردار فعلی نیویورک، هنگام تبلیغات انتخاباتی شهرداری آن را به‌عنوان یک وعده اجرایی اعلام کرد، مدتی است در شهرداری تهران به‌عنوان یک تصمیم آماده اجرا مطرح شده و سکانس تازه‌ای از زورآزمایی شورا-شهرداری را در صحن شورای‌شهر پایتخت شکل داده است. ماجرا از این قرار است که بعد از «اجرای اضطراری استفاده رایگان از مترو و اتوبوس در ایام جنگ ۱۲روزه و همچنین روزهای آتش‌بس در فروردین»، ناگهان شهرداری اعلام می‌کند «قصد اجرای دائمی خدمات‌رسانی رایگان حمل‌ونقل عمومی در تهران» را دارد.
  • فعالان اقتصادی در اتاق تبریز مطرح کردند؛

    روزنامه شماره ۶۵۶۲

    مالیات‌های ناسازگار با شرایط جنگی

    دنیای‌ اقتصاد – تبریز:‌ جلسه کمیسیون معادن و فلزات اتاق تبریز با محوریت بررسی بحران تامین مواد اولیه، اختلال در زنجیره تامین، تقسیط مالیات معادن و فلزات و همچنین هزینه‌های انرژی و پایداری تولید برگزار شد.
    یکشنبه، ۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۵
  • چرا در اوج «رکود تولید مسکن» تیراژ واحد مسکونی در پروانه‌های شهرداری تهران دوبرابر شد؟ «دنیای‌اقتصاد» پاسخ می‌دهد

    روزنامه شماره ۶۵۶۱

    دوپینگ طبقاتی ساخت‌وساز

    تعداد واحدهای مسکونی در پروانه‌های ساختمانی صادرشده در تهران، برخلاف «روند ۲۰سال گذشته»، ۱.۵برابر شد. این تغییر ناگهانی به معنای افزایش «تعداد طبقات» ساختمان‌‌‌ها از متوسط ۴ به ۶ طبقه است. «دنیای‌اقتصاد» ضمن تشریح منشأ این «دوپینگ» طبقاتی، اثر آن را بر قیمت مسکن و کیفیت‌زندگی تهرانی‌ها بررسی کرد. ساختمانی‌ها همچنان در مارپیچ رکود‌تورمی هستند.
  • مواضع ترامپ بر رویداد تابستان۲۰۲۶ سایه سنگین انداخت؛ لغو رزرو هتل‌ها چشم‌گیر شده است

    روزنامه شماره ۶۵۶۱

    آژیر خطر توریسم جام جهانی

    فدراسیون جهانی فوتبال (فیفا)، سال‌ها پیش با کوله‌باری از وعده‌های درخشان قدم به خاک آمریکای شمالی گذاشت؛ وعده‌ی میزبانی از‌ میلیون‌ها گردشگر و سرازیر شدن‌میلیاردها دلار درآمد به سوی این منطقه. «جیانی اینفانتینو»، رئیس فیفا، در سال۲۰۲۲ و در آستانه‌ انتخاب ۱۶شهر میزبان، با لحنی پراحساس گفته بود: «جهان با موجی خروشان از شادی و هیجان به سوی کانادا، مکزیک و ایالات متحده هجوم خواهد آورد.»
  • شهرک‌های صنعتی یزد سنددار شدند

    دنیای‌ اقتصاد – یزد:‌ با حضور معاون رئیس قوه قضائیه و رئیس سازمان ثبت اسناد و املاک کشور صدور اسناد شهرک‌های صنعتی استان یزد به اتمام رسید.
  • تجلیل وزیر کار از مجتمع فولاد ظفر بناب

    دنیای‌ اقتصاد – تبریز:‌ همزمان با هفته کار و کارگر و در سی‌و‌هفتمین جشنواره ملی امتنان سال۱۴۰۵، کارگران نخبه، گروه‌های کار نمونه و افراد منتخب در جنگ رمضان برای تقدیر در بخش ویژه جشنواره با حضور «احمد میدری» وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، به‌صورت حضوری و همزمان در قالب ویدئو کنفرانس در مراکز استان‌ها تجلیل شدند.
    شنبه، ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۵
  • در قسمت جدید برنامه «تراز» مطرح شد؛

    بررسی قراردادهای اجاره در مناطق سنتی تهران

    دنیای اقتصاد: در مناطق ۸ تا ۱۱ تهران، بازار اجاره هنوز با ریتمی متفاوت از میانگین شهر حرکت می‌کند.
  • گزارش «دنیای‌اقتصاد» از افت ۲۵ تا ۴۲درصدی «هزینه سفر با تاکسی اینترنتی»؛ ۹تغییر اقتصادی-اضطراری در «بازار سفرهای درون‌شهری تهران» بررسی شد

    روزنامه شماره ۶۵۶۰

    راز ارزانی تاکسی‌ آنلاین

    قیمت سفر با «تاکسی‌آنلاین» در تهران بین ۲۵ تا ۴۲درصد برای برخی استفاده‌کنندگان منظم از این وسیله حمل‌ونقل شهری کاهش یافته است؛ آن هم به‌رغم افزایش متوسط ۴۱درصدی هزینه نگهداری خودرو. بررسی‌های «دنیای‌اقتصاد»، سختی معیشت را علت اصلی این پارادوکس می‌داند که همزمان باعث افزایش راننده‌ها و کاهش مسافران شده است.
  • رانت‌زدایی توکنی از «زمین‌های حریم»

    در نظام‌های برنامه‌ریزی سنتی، الحاق زمین‌های حریم به محدوده شهرهمواره به‌عنوان «لحظه انفجار رانت» شناخته می‌شود. در این لحظه، زمینی که تا دیروز ارزش زراعی یا بایر داشته، به واسطه یک تصمیم حاکمیتی (تغییر کاربری)، ارزشی چند ده برابری پیدا می‌کند. در مدل‌های فعلی، این ارزش افزوده یا به جیب سوداگران بزرگ (که با استفاده از رانت اطلاعاتی زمین‌ها را پیش‌خرید کرده‌اند) می‌رود یا در بهترین حالت، بخشی از آن توسط شهرداری‌ها و دولت دریافت می‌شود. اما سوال اساسی اینجاست: چگونه می‌توان این رانت را که محصول رشد جمعیت و نیاز کل جامعه است، به خودِ شهروندان بازگرداند؟ پاسخ در تلاقی «بلاک‌چین»، «توکن‌سازی» و «رهیافت نهادی» نهفته است.