شماره روزنامه ۶۵۰۷
|

پرونده امروز؛

پیروزی آنتونیو کاست در انتخابات ریاست‌جمهوری شیلی قطعه دیگری از پازل گردش به راست در جهان را تکمیل کرد. شیلی قرار بود مطابق پیش‌گویی رئیس‌‌جمهور پیشین این کشور، قبر نئولیبرالیسم باشد؛ اما اکنون شاهد به قدرت رسیدن راست‌گرایان است. این پیروزی بر داخل و خارج مرزهای شیلی اثر خواهد گذاشت.

در سایه عدم‌کفایت بیمه ‌پایه در پوشش هزینه‌‌های درمانی، برخورداری از بیمه تکمیلی اهمیتی دوچندان یافته است. با این حال، اختلاف گاه و بی‌گاه تامین‌اجتماعی با شرکت تامین‌کننده پوشش تکمیلی بازنشستگان باعث شده است رفاه و سلامت این جمعیت چندمیلیون نفری تحت‌الشعاع قرار بگیرد و آنها را نگران کند.

اخبار باشگاه اقتصاددانان

    شنبه، ۰۴ بهمن ۱۴۰۴
  • میانجی‌گری ترامپ در معامله

    تیک‌تاک در چارچوب توافقی که با میانجی‌گری دونالد ترامپ انجام شد، یک واحد امنیت داده در ایالات متحده ایجاد کرده است؛ اقدامی که به این اپلیکیشن محبوب اجازه می‌دهد در آمریکا به فعالیت خود ادامه دهد و به یک مناقشه ژئوپلیتیک چندساله بر سر سرنوشت آن پایان می‌دهد.
  • جدال پایان یافت؟

    شرکت مادر چینی اپلیکیشن محبوب ویدئویی اعلام کرد گروهی از سرمایه‌گذاران غیرچینی یک «تیک‌تاک آمریکایی» ایجاد خواهند کرد تا از ممنوعیت فدرال جلوگیری شود. تیک‌تاک روز پنج‌شنبه اعلام کرد که مالک چینی آن، بایت‌دنس، با گروهی از سرمایه‌گذاران غیرچینی به توافق رسیده است تا یک تیک‌تاک جدید مخصوص ایالات متحده ایجاد کنند؛ توافقی که به یک کشمکش حقوقی شش‌ساله پایان می‌دهد؛ کشمکشی که در جریان آن، این اپلیکیشن توسط کنگره ممنوع شد و به بخشی از بازی‌های سیاسی میان دو ابرقدرت جهانی تبدیل شد.
  • توافق با نسخه جدید

    تیک‌تاک اعلام کرد به توافقی دست یافته است که به این اپلیکیشن فوق‌محبوب ویدئوهای کوتاه اجازه می‌دهد به فعالیت خود در ایالات متحده ادامه دهد.این توافق پس از سال‌ها کشمکش میان واشنگتن و پکن حاصل شده است؛ اختلافی که از دوره نخست ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ آغاز شد، زمانی که او به‌دلیل نگرانی‌های امنیت ملی تلاش کرد تیک‌تاک را ممنوع کند، اما موفق نشد.
    پنجشنبه، ۰۲ بهمن ۱۴۰۴
  • پرونده امروز

    روزنامه شماره ۶۴۹۲

    اقتصاد سیاسی ایران

    اقتصاد هیچ‌گاه صرفا مجموعه‌ای از اعداد، نمودارها و سیاست‌های مالی نیست؛ بلکه بازتابی مستقیم از تصمیم‌های سیاسی، مناسبات قدرت و قواعدی است که بر یک جامعه حاکم می‌شود.
  • پیامدهای قطع اینترنت

    در جهان پیچیده امروز، سیاست و اقتصاد همچون دو جزء درهم‌تنیده در یک شطرنج جهانی عمل می‌کنند. اگر بخواهیم با ارائه تشبیهی از بازی شطرنج، رابطه میان سیاست و اقتصاد را بیان کنیم، حرکت مهره‌ها و میزان موفقیت و دستاوردشان، «اقتصاد» است و زمین بازی و قوانین حاکم بر آن، «سیاست». دستاورد در بازی، بدون وجود زمین و قواعد حاکم بر ‌آن تقریبا غیرممکن است؛ البته که با نبود هر بخش، بازی شطرنج بی‌معناست. اینکه سیاست می‌تواند بر اقتصاد تاثیر بگذارد، از نظر تاریخی و تحلیلی به وضوح در ساختارهای اقتصادی کشورها قابل مشاهده است.
  • فرصت‌های از دست رفته

    شرایط سیاسی در هر کشور نقش حیاتی در تعیین ثبات اقتصادی و رشد اقتصادی آن ایفا می‌کند. در دنیای امروز که بازارهای جهانی به‌طور فزاینده‌ای به یکدیگر مرتبط هستند و تحولات سیاسی در یک منطقه می‌تواند تاثیرات گسترده‌ای بر سایر نقاط جهان بگذارد، شرایط سیاسی غیرقابل پیش‌بینی و مبهم می‌تواند باعث از دست رفتن فرصت‌های اقتصادی شود. در این مقاله، به بررسی چگونگی تاثیر عدم اطمینان سیاسی بر تصمیمات اقتصادی و چگونگی به ‌وجود آمدن و از دست رفتن فرصت‌های اقتصادی در این شرایط پرداخته خواهد شد.
  • پیوندهای ناگسستنی

    اقتصاد هیچ‌گاه در خلأ شکل نمی‌گیرد. هر فعالیت اقتصادی، از ساده‌ترین مبادله‌ روزمره تا پیچیده‌ترین جریان‌های سرمایه‌گذاری بین‌المللی، در بستری از تصمیم‌ها، قواعد و مناسبات قدرت انجام می‌شود که ماهیتی سیاسی دارند. از این منظر، سیاست نه‌تنها همراه اقتصاد، بلکه یکی از بنیان‌های اصلی آن است. دولت‌ها، نهادهای حاکمیتی، احزاب سیاسی و ساختارهای قدرت با تصمیم‌ها و جهت‌گیری‌های خود، مسیر حرکت اقتصاد را هموار یا مسدود می‌کنند و به‌طور مستقیم و غیرمستقیم بر رشد، توزیع ثروت، ثبات اقتصادی و رفاه عمومی اثر می‌گذارند.
    چهارشنبه، ۰۱ بهمن ۱۴۰۴
  • پرونده امروز

    روزنامه شماره ۶۴۹۱

    کاخ سفید روبه‌روی فدرال رزرو

    دور جدید تقابل بی‌سابقه میان کاخ سفید و فدرال رزرو که با تهدید به پیگرد کیفری رئیس بانک مرکزی وارد فاز خطرناکی شده است، فراتر از یک جدال شخصی میان سیاستمداران بوده و هشداری جدی نسبت به پایان عصر استقلال نهاد پولی در بزرگ‌ترین اقتصاد جهان و تبعات ویرانگر آن برای ثبات مالی بین‌المللی محسوب می‌شود. این پرونده تحلیلی با واکاوی مکانیسم‌های انتقال پولی نشان می‌دهد که چگونه اصرار قوه مجریه بر کاهش دستوری نرخ بهره با هدف تحریک مصنوعی تقاضا و تامین مالی ارزان بدهی‌های دولت موجب می‌شود حجم نقدینگی از ظرفیت واقعی تولید کالا و خدمات پیشی گرفته و با برهم خوردن تعادل عرضه و تقاضا تورم افزایش پیدا کند.
  • پایان استقلال بانک مرکزی؟

    دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، بار دیگر شمشیر را برای فدرال رزرو از رو بسته است. این بار او با به راه انداختن تحقیقات کیفری علیه جروم پاول، رئیس فعلی بانک مرکزی که دوران تصدی‌اش در ماه مه به پایان می‌رسد، فشارها را به اوج رسانده است.
  • دوئل ترامپ و پاول

    حملات اخیر دولت دونالد ترامپ به فدرال رزرو (بانک مرکزی آمریکا)، نگرانی‌های عمیقی را نسبت به آینده‌ای تیره و تار دامن زده است؛ آینده‌ای که در آن انتظارات تورمی مهار نشده، بی‌ثباتی بر اقتصاد کلان سایه افکنده و بازارهای مالی دستخوش نوسانات شدید شده‌اند. با‌این‌حال، به نظر می‌رسد سازوکارهای نظارتی و موازنه‌های قدرت در داخل و خارج از آمریکا، آن‌چنان مستحکم هستند که مانع از وقوع یک فاجعه تمام‌عیار شوند.
  • ایستاده بر اصول

    در‌حالی‌که مارینر اکلس در فدرال رزرو سرسختانه در برابر خواست هری ترومن ایستاد تا مبادا تامین هزینه‌های جنگ کره به بهای بی‌ثباتی پولی تمام شود، جانشین او در سال ۱۹۷۱، آرتور برنز، تسلیم فشارهای سیاسی شد. برنز با پایین نگه داشتن نرخ بهره، آتشی را برافروخت که سال‌ها تورم سنگین را به جان اقتصاد انداخت.
    سه‌شنبه، ۳۰ دی ۱۴۰۴
  • پرونده امروز؛

    روزنامه شماره ۶۴۹۰

    اقتصاد دیجیتال در مه

    قطع طولانی‌مدت اینترنت و آینده نامعلوم آن، تاثیرات عمیق و غیرقابل‌جبرانی بر آینده بازیگران اقتصادی،‌ کسب‌و‌کارهای دیجیتال و بخش‌های اقتصادی متکی به اینترنت می‌گذارد. از آنجا که بر اساس آمار مربوط به اشتغال، بخش خدمات بیشترین سهم را در میان بخش‌های عمده اقتصادی تشکیل داده است و از طرف دیگر بخش خدمات اصلی‌ترین متقاضی اقتصاد دیجیتال است،
  • آثار خرد و کلان

    اینترنت در اقتصاد امروز نه یک زیرساخت جانبی، بلکه بخشی از تابع تولید است. همان‌طور که برق، جاده یا نظام بانکی پیش‌شرط فعالیت اقتصادی‌ هستند، دسترسی پایدار و آزاد به اینترنت نیز برای بخش بزرگی از اقتصاد ایران به نهاده‌ای غیرقابل‌جایگزین تبدیل شده است.
  • اقتصاد ایران، بدون اینترنت

    قطعی اینترنت در روزها و هفته‌های اخیر صرفا یک اختلال فنی یا نارضایتی مقطعی برای کاربران نبوده است؛ این پدیده به‌تدریج به یک شوک منفی ساختاری برای اقتصاد ایران تبدیل شده که آثار آن از سطح زندگی روزمره شهروندان فراتر رفته و به لایه‌های عمیق‌تری از بازار کار، بهره‌وری، سرمایه‌گذاری و حتی چشم‌انداز رشد بلندمدت اقتصاد نفوذ کرده است.
    دوشنبه، ۲۹ دی ۱۴۰۴
  • پرونده امروز

    روزنامه شماره ۶۴۸۹

    حذف ارز ترجیحی

    حرکت دولت به سمت حذف ارز ترجیحی و همین‌طور تلاش برای انتقال یارانه به انتهای زنجیره، سیاستی است که به گفته کارشناسان بر اساس اصول علم اقتصاد بوده و تصمیم برای این‌کار را درست دانسته‌اند.
  • دلایل تک‌نرخی شدن ارز

    دلیل دولت در حرکت به سمت حذف ارز ترجیحی و اعطای کالابرگ و این مساله که چه چیزی باعث شده است که این انتخاب را انجام دهد، سوال محوری است.
  • تبعات سیاست جدید

    در ابتدا نیاز است که در رابطه با این موضوع به چند نکته اشاره کنم. نکته اول اینکه ارز ترجیحی به معنای اینکه به جز ارز آزاد، یک ارز دیگری را تعیین کنید و شکاف موجود بین این دو ارز بالای ۲۰ تا ۳۰درصد باشد (البته عدد ۲۰ تا ۳۰درصد هم قابل بحث هست و عدد دقیق و تعیین‌شده‌ای نیست) در هیچ جای ادبیات اقتصادی جایی ندارد و تاییدشده نیست.
    یکشنبه، ۲۸ دی ۱۴۰۴
  • پرونده امروز

    روزنامه شماره ۶۴۸۸

    ناترازی انرژی

    پرونده امروز باشگاه اقتصاددانان «دنیای اقتصاد» به موضوع انرژی، با توجه ویژه به صنعت برق و گاز در صنعت پتروشیمی پرداخته است. اقتصاد انرژی در ایران طی دهه‌های متمادی در وضعیتی گرفتار شده است که می‌توان آن را تعادل بد نامید؛ وضعیتی پایدار اما ناکارآمد که در آن با تکیه بر ابزار قیمت‌گذاری دستوری و توزیع رانت انرژی تلاش شده است رضایت عمومی در کوتاه‌مدت جلب شود، اما در عمل با نادیده گرفتن مکانیسم قیمت‌های نسبی، به انباشت ناترازی‌‌ها و مشکلات ساختاری در سمت عرضه و تقاضا دامن زده است.
  • راهکار قیمتی

    اقتصاد انرژی در ایران طی دهه‌های متمادی در وضعیتی گرفتار شده است که می‌توان آن را تعادل بد نامید؛ وضعیتی پایدار اما ناکارآمد که در آن سیاستگذاران با تکیه بر ابزار قیمت‌گذاری دستوری و توزیع رانت انرژی تلاش کرده‌اند رضایت عمومی را در کوتاه‌مدت جلب کنند، اما در عمل با نادیده گرفتن مکانیسم قیمت‌های نسبی، به انباشت ناترازی‌‌ها و مشکلات ساختاری در سمت عرضه و تقاضا دامن زده‌اند.
  • امکان‌پذیری بازار برق

    پیشبرد و تحقق اهداف هر برنامه از جمله برنامه پنج‌ساله هفتم در بخش برق، مستلزم تدوین کلیه پیش‌نیاز‌های پیرامون آن هدف است. برای مثال، دستیابی به بیش از ۱۲هزار مگاوات نیروگاه تجدیدپذیر (عمدتا خورشیدی)، نیازمند مطالعه رفتار شبکه و نحوه ذخیره‌سازی، احداث پست‌های برق و معین کردن ساختگاه مناسب از بعد فضا و عوامل محیطی و درنهایت تامین مالی است.
    پنجشنبه، ۲۵ دی ۱۴۰۴
  • پرونده امروز

    روزنامه شماره ۶۴۸۷

    تغییر سیاست رفاهی

    پس از تصمیم اخیر دولت برای حذف ارز ترجیحی، کالابرگ یک‌میلیون‌تومانی برای کالاهای اساسی به‌جز گندم و دارو به تمامی ایرانیان اختصاص یافت. بر اساس اعلام وزارت رفاه، تمامی ایرانیان و حتی افرادی که تا کنون یارانه دریافت نکرده‌اند، مشمول دریافت کالابرگ یک‌میلیون‌تومانی هستند. پیرامون این تصمیم اخیر دولت می‌توان پرسش‌هایی را مطرح کرد و با ارائه پاسخ‌هایی به آنها سیاست اتخاذشده را مورد تحلیل و بررسی قرار داد. در این مسیر ابتدا به سراغ دلایل حرکت دولت به سمت حذف ارز ترجیحی و اعطای مستقیم کالابرگ رفتیم. سپس آثار حذف ارز ترجیحی و تک‌نرخی کردن ارز را روی قیمت بازار مورد واکاوی قرار دادیم.
  • هدفمندی دوباره یارانه‌ها

    لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ کل کشور را می‌توان یکی از حساس‌ترین اسناد از منظر مقطع تاریخی اقتصادی ایران و چشم‌انداز پیش روی کشور دانست که اخیرا به مجلس شورای اسلامی تقدیم شده است.
  • منابع کالابرگ

    برای بررسی تامین منابع کالابرگ امسال باید اشاره کرد که با توجه به اینکه عرضه ارز ترجیحی توسط دولت منتفی شده است و بر این قرار است که در تالار دوم بازار متشکل با نرخ ۱۲۸هزار تومانی فروخته شود، این اختلاف ۱۰۰هزار تومانی منبعی را ایجاد می‌کند که از محل آن می‌توانند تامین منابع مناسبی برای تخصیص کالابرگ داشته باشند. گرچه این روند در گام اول بدین صورت خواهد بود که از منابع پرقدرت همچون بانک مرکزی استقراض صورت بگیرد و در گام بعدی جایگزینی داشته باشیم.
  • کالای اساسی برای همه

    پس از تصمیم اخیر دولت برای حذف ارز ترجیحی، کالابرگ یک‌میلیون‌تومانی برای کالاهای اساسی به‌جز گندم و دارو به تمامی ایرانیان اختصاص یافت. بر‌اساس اعلام وزارت رفاه، تمامی ایرانیان و حتی افرادی که تاکنون یارانه دریافت نکرده‌اند، مشمول دریافت کالابرگ یک‌میلیون‌تومانی هستند. البته زمان استفاده دهک‌های مختلف از کالابرگ متفاوت است. پیرامون این تصمیم اخیر دولت می‌توان پرسش‌هایی را مطرح کرد و با ارائه پاسخ‌هایی به آن سیاست اتخاذ‌شده را مورد تحلیل و بررسی قرار داد.
    چهارشنبه، ۲۴ دی ۱۴۰۴
  • پرونده امروز

    روزنامه شماره ۶۴۸۶

    سنگینی هوای آلوده

    آلودگی هوا در اغلب روزهای سال، نفس کلانشهرهای کشور را به شماره می‌اندازد، اما با آمدن فصول سرد سال،‌ سنگینی آن بیش از هر زمان دیگری احساس می‌شود. این مهمان ناخوانده هزینه‌های هنگفتی به جامعه و دولت تحمیل می‌کند؛ از آسیب جدی به سلامت شهروندان گرفته تا تعطیلی مدارس، دانشگاه‌ها و ادارات دولتی. آلودگی هوا به سبب این هزینه‌ها و مانند هر معضل دیگری نیازمند بررسی، تحلیل و ارائه راهکارهایی در حوزه سیاستگذاری است.
  • راهکارهای ممکن

    آلودگی هوای تهران معضل پیچیده‌ای است که حاصل ترکیب منابع متحرک و ثابت، کیفیت سوخت، ساختار ناوگان و شرایط جغرافیایی-اقلیمی شهر است. مرور شواهد علمی نشان می‌دهد که منابع متحرک (وسایل نقلیه موتوری) سهم چشمگیری در انتشار آلاینده‌های اصلی دارند: بر اساس گزارش‌های مطالعات اخیر، منابع متحرک حدود ۷۰درصد از انتشار آلاینده‌های اصلی تهران را تامین می‌کنند؛ یعنی خودروها، موتورسیکلت‌ها و ناوگان سنگین نقش غالب را دارند.
  • مقصر کجاست؟

    آلودگی هوا دوباره در فصل‌های پاییز و زمستان تشدید شده و نفس تعداد زیادی از شهرهای کشور را به شماره انداخته است. اگر چه معضل آلودگی هوا در همه روزهای سال حداقل در کلانشهرهای کشور وجود دارد، اما هر سال از اواخر پاییز تا اواسط زمستان، به دلایل مختلف غلظت آلاینده‌های هوا در شهرهای زیادی از کشور از جمله پایتخت به شکل بی‌سابقه‌ای افزایش می‌یابد.
    سه‌شنبه، ۲۳ دی ۱۴۰۴
  • پرونده امروز

    روزنامه شماره ۶۴۸۵

    ترکتازی تورم

    با وجود افزایش قیمت‌ها و بی‌ثباتی در فضای اقتصادی کشور، تصمیم‌گیری پیش‌‌روی بازیگران اقتصادی، از خانوار گرفته تا بنگاه‌های اقتصادی، روز‌به‌روز سخت‌تر می‌شود. در نتیجه چنین فضای ابهام‌آمیزی که امکان تصمیم‌گیری وجود ندارد، اقتصاد با افت مواجه شده و رکود شدید، تشدید فقر و افزایش اختلاف طبقاتی، محصولی است که در این محیط به بار می‌آید.
  • ضرورت‌ تقویت «امید اجتماعی»

    در این یادداشت تلاش می‌کنم نکاتی را از منظر جامعه‌شناختی مطرح کرده و با تکیه بر تحلیل ساختاری، تصویری از شرایط کنونی ارائه کنم. یکی از محورهای اصلی یادداشت ناظر بر این مساله است که آیا سیاست‌های جاری دولت، که ظاهرا به نفع طبقات فرودست و به زیان طبقات مرفه جامعه طراحی شده‌اند، واقعا کارآمد هستند؟ آیا این سیاست‌ها می‌توانند به‌طور مؤثر مشکلات طبقات کم‌درآمد را کاهش دهند یا اینکه بیشتر ماهیتی نمایشی، نمادین و پوششی دارند؟
  • مسیر مبهم

    به‌واقع عدم ثبات و آینده مبهم اقتصاد و بازار امروز ایران باعث تاریکی و لغزندگی مسیر برای فعالان بازار و اقتصاد شهروندان شده که فرصتی برای حرکت و برنامه‌ریزی مطمئن باقی نگذاشته است.