سرمقاله | صفحه 2

سه‌شنبه، ۳۱ شهریور ۱۴۰۵

روزنامه شماره ۶۶۶۳

مبارزه ریشه‌ای با فساد + فایل صوتی
دکتر ولی‌الله سیف*
یکی از مهم‌ترین پرسش‌ها در بحث توسعه این است که چرا برخی کشورها، با وجود برخورداری از منابع طبیعی، سرمایه و نیروی انسانی، در مسیر رشد پایدار قرار نمی‌گیرند؛ درحالی‌که برخی کشورها با منابع بسیار محدودتر به اقتصادهایی پیشرفته و برخوردار تبدیل شده‌اند؟
«سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

آخرین موتور رشد؟

دنیای اقتصاد: نیما نامداری؛ تحلیلگر اقتصاد دیجیتال در سرمقاله امروز روزنامه دنیای اقتصاد نوشت: سهم اقتصاد دیجیتال ایران با رشد ۵۹ درصدی طی سه سال، از ۴.۴۹ درصد در سال ۱۴۰۰ به ۷.۱۴ درصد از تولید ناخالص داخلی در سال ۱۴۰۳ رسیده است.

دوشنبه، ۳۰ شهریور ۱۴۰۵

روزنامه شماره ۶۶۶۲

آخرین موتور رشد؟ + فایل صوتی
نیما نامداری*
در اقتصادی که جنگ، تحریم، نااطمینانی و کاهش سرمایه‌گذاری، موتورهای سنتی رشد را یکی پس از دیگری تضعیف کرده‌اند، اقتصاد دیجیتال شاید مهم‌ترین حوزه‌ای باشد که هنوز می‌تواند رشد اقتصادی قابل‌توجهی ایجاد کند. تازه‌ترین برآورد رسمی نشان می‌دهد سهم اقتصاد دیجیتال ایران در سال۱۴۰۳ به ۷.۱۴درصد تولید ناخالص داخلی رسیده است؛ عددی که از ظرفیتی حکایت می‌کند که در صورت سرمایه‌گذاری درست، می‌تواند نقشی مشابه سرمایه‌گذاری‌های هوش مصنوعی در رشد اخیر اقتصاد آمریکا ایفا کند.
سرمقاله «دنیای اقتصاد» را بشنوید؛

عقل سرد سیاستگذاری پولی در آمریکا

دکتر کوثر یوسفی؛ دکترای اقتصاد از دانشگاه تگزاس و دانشیار اقتصاد موسسه نیاوران در سرمقاله امروز روزنامه دنیای اقتصاد نوشت: فدرال‌رزرو با هدف مهار تورم، نرخ بهره را ۰.۲۵ واحد درصد افزایش داد. اتخاذ این سیاست انقباضی، واکنشی «ضدچرخه‌ای» است که نشان می‌دهد سیاست‌گذاران پولی، اقتصاد آمریکا را در فاز «رونق» (به‌دلیل تقاضای ناشی از صنایع نظامی و هوش مصنوعی) ارزیابی کرده‌اند.

یکشنبه، ۲۹ شهریور ۱۴۰۵

روزنامه شماره ۶۶۶۱

عقل سرد سیاستگذاری پولی در آمریکا + فایل صوتی
دکتر کوثر یوسفی*
فدرال‌رزرو تصمیم به افزایش نرخ بهره (۰.۲۵واحد درصد) گرفته که به منزله سیاست انقباضی و برای مواجهه با تورم در آمریکا است. در واقع، سیاستگذاران پولی در مواجهه با چرخه‌های تجاری سیاست‌های ضدچرخه‌ای اتخاذ می‌کنند؛ به این معنا که اگر چرخه رونق اقتصادی که متضمن تورم بالاتر است در پیش باشد، سیاست‌های انقباضی از جمله افزایش نرخ بهره بین بانکی را اتخاذ می‌کنند تا از افتادن اقتصاد روی دور تند و افزایش تورم جلوگیری کنند و فعالیت‌های اقتصادی را به سطح پایین‌تری که متناسب با روند بلندمدت است، سوق دهند.

شنبه، ۲۸ شهریور ۱۴۰۵

روزنامه شماره ۶۶۶۰

کلان‌استراتژی و ضرورت بازنگری آن + فایل صوتی
دکتر علینقی مشایخی*
پایش عملکرد، مقایسه عملکرد با هدف‌ها‌، تحلیل مغایرت‌ها بین هدف‌ها‌ و عملکرد، یادگیری و انجام اصلاحات به‌خصوص در کلان‌استراتژی، اصلی مدیریتی، عقلانی و ضروری است. کلان‌استراتژی چتری است که بر استراتژی حوزه‌های مختلف اثر می‌گذارد و آنها را شکل می‌دهد.
سرمقاله «دنیای اقتصاد» را بشنوید؛

نگاه کارشناسی به منافع ملی

دنیای اقتصاد: دکتر مهدی عسلی، اقتصاددان در سرمقاله امروز روزنامه دنیای اقتصاد نوشت: در هفته‌های اخیر، همزمان با تشدید فشارهای اقتصادی و سیاسی و افزایش نگرانی‌ها درباره هزینه‌های جنگ و تحریم، بحث درباره مذاکره میان جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده بار دیگر به یکی از مهم‌ترین موضوعات افکار عمومی تبدیل شده است.

جمعه، ۲۷ شهریور ۱۴۰۵

روزنامه شماره ۶۶۵۹

نگاه کارشناسی به منافع ملی + فایل صوتی
دکتر مهدی عسلی*
در هفته‌های اخیر، همزمان با تشدید فشارهای اقتصادی و سیاسی و افزایش نگرانی‌ها درباره هزینه‌های جنگ و تحریم، بحث درباره مذاکره میان جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده بار دیگر به یکی از مهم‌ترین موضوعات افکار عمومی تبدیل شده است. در این میان، گروهی از مخالفان مذاکره استدلال می‌کنند که شرایط در حال تغییر به زیان آمریکا است و ایران بهتر است مذاکرات را متوقف کند تا در ماه‌های آینده، هنگامی که آمریکا موضع ضعیف‌تری داشته باشد، وارد گفت‌وگو شود.

چهارشنبه، ۲۵ شهریور ۱۴۰۵

روزنامه شماره ۶۶۵۸

اقتصادی که قاچاقچی می‌سازد + فایل صوتی
دکتر حسین سلاح‌ورزی*
رئیس پلیس امنیت اقتصادی گفته است سالانه ۳۰ تا ۳۵‌میلیارد دلار کالا در ایران قاچاق می‌شود؛ رقمی که آن را معادل یک‌سوم اقتصاد کشور دانسته است. به‌احتمال زیاد، مقصود او یک‌سوم حجم تجارت خارجی ایران بوده، نه یک‌سوم کل اقتصاد. تولید ناخالص داخلی و ارزش کالای قاچاق از یک جنس نیستند و مقایسه مستقیم آنها نیز از نظر آماری دقیق نیست.
سرمقاله امروز روزنامه دنیای اقتصاد را بشنوید؛

تنگه هرمز؛ اهرمی که تاریخ مصرف دارد

دنیای اقتصاد: دکتر حسین توکلیان؛ دانشیار دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی در سرمقاله امروز روزنامه دنیای اقتصاد نوشت: تنش در تنگه هرمز اکنون مستقیماً شاخص‌های کلان اقتصاد آمریکا را تحت تأثیر قرار داده است؛ رشد ۰.۴ درصدی تورم مصرف‌کننده، جهش ۳.۹ درصدی بهای بنزین، افزایش انتظارات تورمی به ۴.۶ درصد و احتمال ۸۵ درصدی افزایش نرخ بهره توسط فدرال‌رزرو گواه این امر است.

سه‌شنبه، ۲۴ شهریور ۱۴۰۵

روزنامه شماره ۶۶۵۷

تنگه هرمز؛ اهرمی که تاریخ مصرف دارد + فایل صوتی
دکتر حسین توکلیان*
تا چندی پیش، اثرگذاری تنش در تنگه هرمز بر نرخ بهره آمریکا بیشتر یک زنجیره تحلیلی شامل اختلال در عرضه انرژی، افزایش قیمت نفت و سوخت، فشار بر تورم، تغییر انتظارات و در نهایت واکنش فدرال ‌رزرو بود. اکنون بخش مهمی از این زنجیره را می‌توان در داده‌ها مشاهده کرد. تورم مصرف‌کننده آمریکا در اوت ۰.۴درصد افزایش یافته، قیمت بنزین تنها در یک ماه ۳.۹درصد بالا رفته، انتظار تورم یک‌ساله خانوارهای آمریکایی در نظرسنجی دانشگاه میشیگان از ۴.۰ به ۴.۶درصد جهش کرده و بازار احتمال افزایش ۲۵واحد پایه‌ای نرخ سیاستی…
«سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

شایسته‌سالاری؛ مرز باریک توسعه و ایستایی

دنیای اقتصاد: دکتر فرشاد رومی، دانشیار روابط بین الملل دانشگاه شهید چمران اهواز در سرمقاله امروز روزنامه دنیای اقتصاد نوشت: در پرواز به کوآلالامپور، هواپیما که بر فراز آب‌های تنگه مالاکا پیش می‌رود، ناگهان از میان ابرها لکه‌ای سبز در میان آبی بیکران دریا پدیدار می‌شود. مهماندار اعلام می‌کند: «مسافران گرامی، هم‌اکنون در حال عبور از فراز سنگاپور هستیم.» هنوز چشم از پنجره برنداشته‌ام؛ همسفرم که یک اقتصاددان است، آهی عمیق می‌کشد و زیر لب می‌گوید: «ببین... ما بیش از یک قرن است درباره توسعه حرف…

دوشنبه، ۲۳ شهریور ۱۴۰۵

روزنامه شماره ۶۶۵۶

شایسته‌سالاری؛ مرز باریک توسعه و ایستایی + فایل صوتی
دکتر فرشاد رومی*
در پرواز به کوآلالامپور، هواپیما که بر فراز آب‌های تنگه مالاکا پیش می‌رود، ناگهان از میان ابرها لکه‌ای سبز در میان آبی بیکران دریا پدیدار می‌شود. مهماندار اعلام می‌کند: «مسافران گرامی، هم‌اکنون در حال عبور از فراز سنگاپور هستیم.» هنوز چشم از پنجره برنداشته‌ام؛ همسفرم که یک اقتصاددان است، آهی عمیق می‌کشد و زیر لب می‌گوید: «ببین... ما بیش از یک قرن است درباره توسعه حرف می‌زنیم، اما آنها در نیم‌قرن سکوت، کشوری ساختند که همه جهان به تماشای معجزه‌اش ایستاده است.»

یکشنبه، ۲۲ شهریور ۱۴۰۵

روزنامه شماره ۶۶۵۵

چگونه با سلطان نرخ بهره رفتار کنیم؟ + فایل صوتی
دکتر تیمور رحمانی*
در تاریخ ۹ آبان ۱۴۰۳ مقاله‌ای تحت عنوان «سلطان قیمت‌ها**» در روزنامه «دنیای‌اقتصاد» نوشتم تا تاکید کنم که نرخ بهره تا چه اندازه قیمت با اهمیتی است و عملا سلطان همه قیمت‌ها است. در دنیای کنونی و بر اساس دانش کنونی، نرخ بهره متغیری است که سیاستگذار پولی از طریق آن اهداف خود یعنی ثبات اقتصاد کلان (مهار تورم و پرهیز از رکود) را دنبال می‌کند و تک‌تک عاملان اقتصادی تصمیمات اقتصادی خود را شکل می‌دهند، از تصمیم به سرمایه‌گذاری در انواع دارایی‌ها گرفته تا تصمیمات مصرف و پس‌انداز و حتی نحوه نگهداری…
«سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

راه بقای خانواده در دوران تعلیق

دکتر حسین عبده‌تبریزی در سرمقاله امروز روزنامه دنیای اقتصاد نوشت: مخاطب اصلی این نوشته خانواده‌های طبقه متوسط هستند. این متن برای کسانی نوشته نشده است که سرمایه‌های بزرگ دارند و می‌توانند میان انواع فرصت‌های سرمایه‌گذاری و مصرف آزادانه انتخاب کنند، منظور بیشتر خانواده‌هایی است که حاصل چند دهه کارشان خانه‌ای، اندک پس‌اندازی، حقوق بازنشستگی یا درآمد ماهانه‌ای است و نیز خانواده‌هایی که دیگر پس‌انداز قابل‌توجهی ندارند و مساله اصلی‌شان این است که چگونه درآمد جاری خود را اداره کنند و سطح زندگی‌شان…

شنبه، ۲۱ شهریور ۱۴۰۵

روزنامه شماره ۶۶۵۴

راه بقای خانواده در دوران تعلیق + فایل صوتی
دکتر حسین عبده‌تبریزی*
مخاطب اصلی این نوشته خانواده‌های طبقه متوسط هستند. این متن برای کسانی نوشته نشده است که سرمایه‌های بزرگ دارند و می‌توانند میان انواع فرصت‌های سرمایه‌گذاری و مصرف آزادانه انتخاب کنند، منظور بیشتر خانواده‌هایی است که حاصل چند دهه کارشان خانه‌ای، اندک پس‌اندازی، حقوق بازنشستگی یا درآمد ماهانه‌ای است و نیز خانواده‌هایی که دیگر پس‌انداز قابل‌توجهی ندارند و مساله اصلی‌شان این است که چگونه درآمد جاری خود را اداره کنند و سطح زندگی‌شان را تا حد ممکن حفظ کنند.
«سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

سودی که سود نیست

دکتر ولی الله سیف، رییس کل پیشین بانک مرکزی در سرمقاله امروز روزنامه دنیای اقتصاد نوشت: ناترازی بانک‌های ایران دیگر مساله‌ای صرفا بانکی نیست؛ به یکی از عوامل مهم بی‌ثباتی پولی، تورم و انتقال زیان از شبکه بانکی به کل اقتصاد تبدیل شده است.

جمعه، ۲۰ شهریور ۱۴۰۵

روزنامه شماره ۶۶۵۳

سودی که سود نیست + فایل صوتی
دکتر ولی‌الله سیف*
ناترازی بانک‌های ایران دیگر مساله‌ای صرفا بانکی نیست؛ به یکی از عوامل مهم بی‌ثباتی پولی، تورم و انتقال زیان از شبکه بانکی به کل اقتصاد تبدیل شده است. با این حال، استمرار این وضعیت فقط ناشی از ضعف مدیریت بانک‌ها یا مشکلات ساختاری اقتصاد نیست. تعارض میان ضرورت نظارت بانک مرکزی و برخی ملاحظات کوتاه‌مدت دولت نیز می‌تواند در تداوم آن نقش داشته باشد.

چهارشنبه، ۱۸ شهریور ۱۴۰۵

روزنامه شماره ۶۶۵۲

گسترش جغرافیایی تنش + فایل صوتی
دکتر رحمن قهرمانپور*
پس از آنکه اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، از اعمال تحریم‌های بی‌سابقه علیه ایران خبر داد و اعلام کرد کشورهای همسایه، از جمله امارات، در اجرای این تحریم‌های جدید با واشنگتن همراهی خواهند کرد، ایران نیز سیاست پیشین خود را کنار گذاشت و رویکردی تهاجمی در پیش گرفت. بر همین اساس، از پیش قابل پیش‌بینی بود که شاهد تشدید تنش خواهیم بود؛ روندی که از دو سه روز پیش آغاز شده و امروز با حمله آمریکا به کشتی‌های ایرانی و پاسخ ایران با حمله به ناوهای جنگی آمریکا ادامه یافت.

سه‌شنبه، ۱۷ شهریور ۱۴۰۵

روزنامه شماره ۶۶۵۱

نسل بدون بازنشستگی + فایل صوتی
پرهام ‌پهلوان*
اقتصاد ایران در چهار دهه گذشته به همزیستی غیرمسالمت‌آمیز با تورم مزمن، نوسانات ارزی، تحریم و بحران‌های سیاسی عادت‌ کرده است. اما آنچه در سال‌های اخیر رخ داده، یعنی ظهور نسلی -متولدان ۱۳۷۵ تا ۱۳۸۵- که رابطه‌اش با مفهوم آینده به‌طور ساختاری گسسته شده، شبیه به تکرار یک بحران آشناست. نسلی که پدران و مادرانش می‌توانستند با پس‌انداز چندساله صاحب خانه شوند، اکنون افق پس‌اندازش از خانه به خودرو، از خودرو به لپ‌تاپ، از لپ‌تاپ به موبایل و در نهایت به مصرف آنی در کافه و رستوران یا خرید لباس و لوازم…
سرمقاله امروز «دنیای اقتصاد» را بشنوید؛
روزنامه شماره ۶۵۷۷

استخراج رمزارز با برق غیرمجاز؛ سرقت ۳ میلیارد دلاری از بودجه توسعه

دنیای اقتصاد: مصطفی رجبی‌مشهدی؛ معاون برق و انرژی وزارت نیرو و سخنگوی صنعت برق در سرمقاله امروز روزنامه «دنیای اقتصاد» نوشت: تصمیم اخیر مجلس برای تصویب دو فوریت طرح مقابله با استفاده غیرمجاز از برق برای استخراج رمزارز، گامی مهم برای مقابله با استفاده غیرمجاز از برق جهت استخراج رمزارز است.

دوشنبه، ۱۶ شهریور ۱۴۰۵

روزنامه شماره ۶۶۵۰

چالش برق غیرمجاز در اقتصاد + فایل صوتی
مصطفی رجبی‌مشهدی*
تصمیم اخیر مجلس شورای اسلامی برای تصویب دو فوریت «طرح الحاق ماده ۶۸۷ مکرر به قانون مجازات اسلامی در خصوص مقابله با استفاده غیرمجاز از برق برای استخراج رمزارز» را باید تصمیمی مهم و متناسب با شرایط امروز صنعت برق کشور دانست.
سرمقاله «دنیای اقتصاد» را بشنوید؛

اگر تحریم با فساد همراه شود

دنیای اقتصاد: دکتر محمدرضا فرزانگان؛ استاد اقتصاد خاورمیانه، دانشگاه فیلیپس ماربورگ، آلمان در سرمقاله امروز روزنامه دنیای اقتصاد نوشت: تحریم‌های اقتصادی با فرض ساده‌انگارانه اثرگذاری یکسان بر کشورها اعمال می‌شوند، اما پیامد آن‌ها شدیداً به کیفیت نهادها و سطح فساد اولیه بستگی دارد.

یکشنبه، ۱۵ شهریور ۱۴۰۵

روزنامه شماره ۶۶۴۹

اگر تحریم با فساد همراه شود + فایل صوتی
دکتر محمدرضا فرزانگان*
تحریم‌های اقتصادی معمولا به‌عنوان راهی میانه میان دیپلماسی و جنگ معرفی می‌شوند. دولت‌های قدرتمند و سازمان‌های بین‌المللی از این ابزار برای محدود کردن درآمد، تجارت یا توان نظامی کشور هدف استفاده می‌کنند، بدون آنکه مستقیما وارد رویارویی نظامی شوند. در پس این نگاه؛ یک فرض ساده‌انگارانه قرار دارد، تحریم‌ها در همه کشورها تقریبا به یک شکل عمل می‌کنند. شواهد مطالعات نشان می‌دهند که این تصور بیش از حد ساده است.

شنبه، ۱۴ شهریور ۱۴۰۵

روزنامه شماره ۶۶۴۸

منتظر صلح جامع نمانیم، صلح را تولید کنیم + فایل صوتی

در گوشه‌ای از مجموعه مقالات و گفتار مرحوم محمدعلی اسلامی ندوشن به نام «برگریزان» آمده‌است: «اینکه ایرانی توانسته است تا امروز بر سر پا بماند و تاریخ مستمر خود را لنگان لنگان به جلو بکشاند، خود داستانی دارد که باید رمزهایش را جای دیگر به دقت شکافت. واقع امر آن است که همه‌ حوادث کم و بیش سختی که بر او گذشته، تاریخ او را منقطع نکرده تا نزدیک به اضمحلال رسیده، ولی بریده نشده است. در مجموع می‌توان گفت که ملت ایران شبیه به آن بوته‌های صحرایی چون قیچ و گز بوده است که زندگی در شداید را می‌آموزند و…
سرمقاله «دنیای اقتصاد» را بشنوید؛

بانکداری غیرمتعارف؛ عامل تورم

دنیای اقتصاد: دکتر پویا جبل‌عاملی؛ اقتصاددان در سرمقاله امروز روزنامه دنیای اقتصاد نوشت: وظیفه بنیادین یک بانک واقعی، تبدیل سپرده‌های خرد و کوتاه‌مدت به تسهیلات بهینه، بزرگ و بلندمدت است؛ امری که با حاکمیت «بانکداری غیرمتعارف» در پنج دهه گذشته در ایران محقق نشده است.

جمعه، ۱۳ شهریور ۱۴۰۵

روزنامه شماره ۶۶۴۷

بانکداری غیرمتعارف؛ عامل تورم + فایل صوتی
دکتر پویا جبل‌عاملی*
امین‌الضرب بینشی عمیق داشت، وقتی بیان کرد اسباب ترقی فرنگستان وجود «بانک» است. متاسفانه ما در پنجاه سال گذشته از داشتن یک بانک واقعی محروم بوده‌ایم. وظیفه بانک، تبدیل سپرده‌های کوچک و موقت به وام‌های بهینه بزرگ‌تر و بلندمدت است. «بانکداری غیرمتعارف» ما ابدا به این وظیفه نزدیک هم نشده و بعد از یک قرن و نیم هنوز آرزوی دغدغه‌مندان مملکت برای داشتن بانک، بی‌جواب مانده است.

چهارشنبه، ۱۱ شهریور ۱۴۰۵

روزنامه شماره ۶۶۴۶

نگاه غلط به بخش خصوصی + فایل صوتی
دکتر غلامرضا سلامی*
هرچند انقلاب سال۱۳۵۷ به صفت اسلامی متصف بود، اما برخلاف روایتی که قرن‌ها از قول اندیشمندان مذهبی درباره اهمیت مالکیت خصوصی و فعالیت اقتصادی مردم نقل می‌شد، رخدادهای بعدی نشان داد که نگرش مسلط به آینده اقتصاد ایران، از نوعی بی‌اعتمادی به شکل‌گیری بخش خصوصی بزرگ، مستقل و قدرتمند تاثیر پذیرفته است؛ نگاهی که می‌توان، با اندکی طنز، آن را «پارادایم نگاه چپ به بخش خصوصی» نامید.
«سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

نشانه‌های یک نظام تورمی جدید در اقتصاد ایران

دنیای اقتصاد: حسین جلیلی؛ پژوهشگر دکترای اقتصاد دانشگاه سایمون فریزر در سرمقاله امروز روزنامه دنیای اقتصاد نوشت: تورم در اقتصاد ایران دیگر تنها یک متغیر کلان موقت نیست؛ در این وضعیت، تورمِ بالا به تصمیمات خانوارها، بنگاه‌ها و دولت نهادینه شده و خود به عاملی برای تداوم تورم در آینده تبدیل شده است.

سه‌شنبه، ۱۰ شهریور ۱۴۰۵

روزنامه شماره ۶۶۴۵

نشانه‌های یک نظام تورمی جدید + فایل صوتی
حسین جلیلی*
تورم در اقتصاد ایران دیگر صرفا یک متغیر کلان اقتصادی نیست که هر ماه در گزارش مرکز آمار یا بانک مرکزی اعلام شود و سپس از ذهن خانوارها خارج شود. هنگامی که تورم نقطه ‌به ‌نقطه به نزدیکی ۸۸درصد می‌رسد و نرخ ارز در بازار آزاد به محدوده‌های بی‌سابقه نزدیک می‌شود، مساله از افزایش سطح عمومی قیمت‌ها فراتر می‌رود. در چنین شرایطی باید پرسید: آیا اقتصاد ایران تنها با یک دوره تورم بسیار بالا مواجه است یا در حال ورود به «نظام تورمی» جدیدی است که در آن خودِ تورم به یکی از عوامل اصلی تداوم تورم تبدیل می‌شود؟