«سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!
نشانههای یک نظام تورمی جدید در اقتصاد ایران
حالا باید پرسید آیا اقتصاد ایران تنها با یک دوره تورم بسیار بالا مواجه است یا در حال ورود به «نظام تورمی» جدیدی است که در آن خودِ تورم به یکی از عوامل اصلی تداوم تورم تبدیل میشود؟
این چرخه معیوب، صرفاً ناشی از نرخ ارز نیست. با منفی شدن بازده نگهداری ریال، تقاضا برای داراییهای امن (ارز و طلا) افزایش یافته و جهش نرخ ارز، مجدداً فشارهای تورمی را دامن میزند.
همچنین، کسری بودجه دولت ناشی از کاهش درآمدهای نفتی و مالیاتی، در صورت تأمین از مسیرهای تورمزا (رشد پایه پولی)، فشار را تشدید میکند. تورم خود نیز با افزایش هزینههای دولت و کاهش ارزش درآمدهای مالیاتی (اثر تانزی)، کسری بودجه را وخیمتر میکند.
در این شرایط، تثبیت دستوری نرخ ارز بدون اصلاح عوامل بنیادی تنها زمان میخرد. برای خروج از این چرخه، سه گام حیاتی است: نخست، اصلاح ساختار مالی دولت و انطباق هزینهها با درآمدهای واقعی؛ دوم، جلوگیری از انتقال کسری بودجه به شبکه بانکی؛ سوم، بازسازی اعتبار سیاستگذار برای جلب اعتماد فعالان اقتصادی.
هدف نهایی، احیای ریال به عنوان ابزار پسانداز و معیار برنامهریزی است؛ چرا که اگر ریال تنها به ابزار معاملات روزمره محدود شود، مبارزه با تورم به شکستی سازوکارها نیاز دارد که رفتار مردم را با تداوم تورم بالا سازگار کردهاند.
