سرمقاله

شنبه، ۰۲ آبان ۱۴۰۵

«سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

گامی برای کاهش تورم افسارگسیخته / باید به سیاست نرخ بهره دستوری پایان داد

دنیای اقتصاد: دکتر موسی غنی‌نژاد؛ اقتصاددان در سرمقاله امروز روزنامه دنیای اقتصاد نوشت: مهار تورم افسارگسیخته و فرونشاندن نااطمینانی‌های اقتصاد ملی، در گام نخست مستلزم پایان دادن به وضعیت «نه جنگ و نه صلح»، بهبود روابط بین‌المللی و مراودات با کشورهای همسایه است.

دوشنبه، ۲۷ مهر ۱۴۰۵

«سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

آینده در گرو انتخاب‌هاست

دنیای اقتصاد: پرهام ‌پهلوان؛ سردبیر روزنامه دنیای اقتصاد در سرمقاله امروز روزنامه دنیای اقتصاد نوشت: تجربه تاریخی اروپا نشان می‌دهد منافع ملی امری ثابت و ازپیش‌داده‌شده نیست، بلکه محصول انتخاب‌های آگاهانه یک جامعه است؛ چنان‌که رهبران اروپایی پس از جنگ جهانی دوم منافع ملی خود را در پیوند زدن سرنوشت اقتصادی با یکدیگر و تأسیس نهادهای همگرا تعریف کردند.

یکشنبه، ۲۶ مهر ۱۴۰۵

«سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

هزینه تعلل در عصر هوش مصنوعی

دنیای اقتصاد: نیما نامداری؛ تحلیلگر اقتصاد دیجیتال در سرمقاله امروز روزنامه دنیای اقتصاد نوشت: هوش مصنوعی با تأثیر مستقیم بر تولید، رقابت‌پذیری بنگاه‌ها و اشتغال، به موتور محرک رشد جهانی تبدیل شده است. گزارش سپتامبر ۲۰۲۶ شرکت آنتروپیک با پیش‌بینی سه سناریوی «تغییر محدود»، «تغییر قابل‌توجه» و «تغییر بسیار شدید» برای آمریکا تا سال ۲۰۳۰، هشدار می‌دهد که حتی با رشدهای اقتصادی بالا، منافع اصلی نصیب صاحبان سرمایه می‌شود و نیروی کار -به‌ویژه در مشاغل شناختی، مدیریتی و تخصصی- با کاهش درآمد و افزایش…

چهارشنبه، ۲۲ مهر ۱۴۰۵

«سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

کلان بر پایه‌های عقلانیت جمعی خُرد

دنیای اقتصاد: دکتر کوثر یوسفی؛ دانشیار اقتصاد و فارغ‌التحصیل دکترای اقتصاد از تگزاس در سرمقاله امروز روزنامه دنیای اقتصاد نوشت، اقتصاددانان سال‌ها برای تبیین نسبت مصرف و درآمد خانوارها تلاش کرده‌اند.

سه‌شنبه، ۲۱ مهر ۱۴۰۵

«سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

نوبل اقتصاد ۲۰۲۶ و اعتبار سیاستگذار

دنیای اقتصاد: دکتر حسین توکلیان؛ دانشیار دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی در سرمقاله روزنامه دنیای اقتصاد نوشت: جایزه نوبل اقتصاد ۲۰۲۶ به «رابرت هال» و «مایکل وودفورد» برای توسعه مدل‌های «کینزی جدید» و ارائه مبانی خرد برای سیاست‌های تثبیت اقتصادی اهدا شد.

دوشنبه، ۲۰ مهر ۱۴۰۵

روزنامه شماره ۶۶۸۰

نوبل اقتصاد ۲۰۲۶ و اعتبار سیاستگذار + فایل صوتی
دکتر حسین توکلیان*
نوبل اقتصاد۲۰۲۶ به رابرت‌ هال و مایکل وودفورد، برای پژوهش‌های ایشان درباره «بنیان‌های خردِ تثبیت اقتصاد کلان» اعطا شد. موضوع این جایزه به مساله‌ای برمی‌گردد که دولت‌ها و بانک‌های مرکزی همواره با آن مواجه هستند. بر اساس آن، این سوال پیش می‌آید که وقتی خانوارها و بنگاه‌ها با نگاه به آینده تصمیم می‌گیرند و رفتار خود را در واکنش به سیاست‌های اقتصادی تغییر می‌دهند، چگونه می‌توان شدت رکود و تورم را کاهش داد؟‌ هال و وودفورد به فهم این رفتار و ساختن چارچوبی برای ارزیابی سیاستگذاری کمک کردند؛ چارچوبی…
«سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

موانع یادگیری عمیق

دنیای اقتصاد: دکتر علینقی مشایخی؛ اقتصاددان در سرمقاله امروز روزنامه دنیای اقتصاد نوشت: یادگیری در سازمان‌ها و حکومت‌ها در دو لایه صورت می‌گیرد. یادگیری سطحی» یا چرخه اول، صرفاً به تغییر قواعد تصمیم‌گیری بر اساس پیش‌فرض‌های موجود می‌پردازد؛ اگر تصمیمی نتیجه ندهد، قواعد را عوض می‌کنیم اما باورهای اصلی را خیر. در مقابل، «یادگیری عمیق» یا چرخه دوم، متضمن اصلاح و تغییر پیش‌فرض‌های ذهنی است که ریشه تصمیمات هستند.

یکشنبه، ۱۹ مهر ۱۴۰۵

روزنامه شماره ۶۶۷۹

موانع یادگیری عمیق + فایل صوتی
دکتر علینقی مشایخی*
یادگیری در افراد و همچنین در سازمان‌ها و حکومت‌ها در دو لایه سطحی و عمیق می‌تواند اتفاق بیفتد. یادگیری در سازمان‌ها و حکومت‌ها به‌صورت یادگیری هماهنگ در مدیران و افراد تاثیرگذار بر تصمیمات آنهاست. یادگیری در لایه عمیق متوجه تغییر در پیش‌فرض‌های ذهنی افراد است. یادگیری در لایه سطحی متوجه تغییر قواعد تصمیم‌گیری است که با فرض آنکه پیش‌فرض‌ها واقعیت دارد تنظیم و به‌کار گرفته می‌شوند.
«سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

گام‌های کوچک کافی نیست

دنیای اقتصاد: دکتر پویا جبل‌عاملی، اقتصاددان در سرمقاله امروز روزنامه دنیای اقتصاد نوشت: تقریبا یک‌سال پیش بود. یکی از دوستان از جلسه‌ای تعریف می‌کرد در فلان وزارتخانه که چه نیروهای جوان و زبده‌ای گرد آمده‌اند و اینها می‌توانند قدم‌هایی هر چند کوچک را برای تغییر به ثمر برسانند.

شنبه، ۱۸ مهر ۱۴۰۵

روزنامه شماره ۶۶۷۸

گام‌های کوچک کافی نیست + فایل صوتی
دکتر پویا جبل‌عاملی*
تقریبا یک‌سال پیش بود. یکی از دوستان از جلسه‌ای تعریف می‌کرد در فلان وزارتخانه که چه نیروهای جوان و زبده‌ای گرد آمده‌اند و اینها می‌توانند قدم‌هایی هر چند کوچک را برای تغییر به ثمر برسانند. در پاسخ گفتم، شرایط کشور به‌گونه‌ای است که یا باید تکنوکرات‌ها تصمیم‌گیرندگان را به تغییر اساسی در استراتژی‌ها قانع کنند یا آنکه مسوولیت نپذیرند؛ زیرا این روند به شکلی نیست که با اقدامات اداری و بدون تغییر در جهت گیری‌های کلان کشور، بتوان کار موثری در جهت خدمت به مردم انجام داد.

جمعه، ۱۷ مهر ۱۴۰۵

روزنامه شماره ۶۶۷۷

در سوگ محسن خلیلی‌عراقی + فایل صوتی
دکتر علیرضا بختیاری*
بعضی آدم‌ها وقتی می‌روند، جای یک نفر خالی می‌شود. بعضی دیگر، جای یک شیوه زیستن و کار کردن را خالی می‌گذارند. محسن خلیلی‌عراقی از گروه دوم بود. مردی بی‌نهایت قابل احترام که وقتی نام وطن را می‌شنید یا بر زبان می‌آورد، اشک در چشمانش جاری می‌شد.

چهارشنبه، ۱۵ مهر ۱۴۰۵

روزنامه شماره ۶۶۷۶

تحلیل ادامه جنگ + فایل صوتی
فرزین زندی*
تجاوز نظامی آمریکا به ایران بار دیگر یکی از بنیادی‌ترین معماهای نظریه روابط بین‌الملل و چانه‌زنی در بحران را پیش کشید: چرا کشوری با توانمندی مادی کمتر، در برابر ائتلافی از قدرت‌های برتر نظامی کوتاه نمی‌آید و به خواسته‌های تحمیلی آنان تن نمی‌دهد؟ در نگاه نخست و بر پایه محاسبات مادی متعارف، برخی انتظار داشتند برتری هوایی، فناوری تسلیحاتی پیشرفته و ظرفیت ویرانگری ائتلاف مهاجم، ایران را خیلی زود وادار به پذیرش مطالبات واشنگتن کند. با این حال، روشن است که میان «توان تحمیل خسارت مادی» و «توان…
«سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

حلقه مفقوده حاکمیت شرکتی در بانک‌ها

دنیای اقتصاد: امیرحسین امین‌آزاد، مدیرکل اسبق مقررات، مجوزهای بانکی و مبارزه با پول‌شویی بانک مرکزی در سرمقاله امروز روزنامه دنیای اقتصاد نوشت: اخیرا کلیپی از دکتر سیدفرید موسوی، نماینده مجلس و عضو سابق هیات‌مدیره بانک ملی ایران، در فضای مجازی منتشر شده که در آن با لحنی انتقادی درباره ساختار مدیریتی بانک‌ها سخن می‌گوید و از جمله اظهار می‌کند که «اعضای هیات‌مدیره بانک‌ها هیچ اختیاری ندارند و نشسته‌اند پیپ می‌کشند».

سه‌شنبه، ۱۴ مهر ۱۴۰۵

روزنامه شماره ۶۶۷۵

حلقه مفقوده حاکمیت شرکتی در بانک‌ها + فایل صوتی
امیرحسین امین‌آزاد*
اخیرا کلیپی از دکتر سیدفرید موسوی، نماینده مجلس و عضو سابق هیات‌مدیره بانک ملی ایران، در فضای مجازی منتشر شده که در آن با لحنی انتقادی درباره ساختار مدیریتی بانک‌ها سخن می‌گوید و از جمله اظهار می‌کند که «اعضای هیات‌مدیره بانک‌ها هیچ اختیاری ندارند و نشسته‌اند پیپ می‌کشند».
«سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

بازار؛ مدرسه فراموش‌شده اقتصاد ایران

دنیای اقتصاد: دکتر جعفر خیرخواهان؛ اقتصاددان در سرمقاله امروز روزنامه دنیای اقتصاد نوشت: بازار بیش از آنکه صرفاً محلی برای مبادله کالا و خدمت باشد، یک نهاد اجتماعی و «مدرسه» یادگیری اعتماد، مسئولیت و آینده‌نگری است.

دوشنبه، ۱۳ مهر ۱۴۰۵

روزنامه شماره ۶۶۷۴

بازار؛ مدرسه فراموش‌شده اقتصاد ایران + فایل صوتی
دکتر جعفر خیرخواهان*
حجت‌الله صیدی، رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار، درباره کتاب «روزگار محسن» جمله‌ای گفت که بیش از آنکه اقتصادی به نظر برسد، رنگ‌وبوی اخلاقی و اجتماعی دارد: «بازار، اگر درست فهمیده شود، فقط محل معامله و تبادل کالا نیست، بلکه مدرسه‌ای است برای یادگیری اعتماد، مسوولیت، ریسک و آینده‌نگری.» با درنگی در این عبارت، متوجه می‌شویم موضوع بسیار فراتر از توصیه‌ای اخلاقی به کاسب و تاجر است. این جمله ما را به یکی از پرسش‌های قدیمی و بنیادین علم اقتصاد بازمی‌گرداند: بازار با انسان چه می‌کند؟

یکشنبه، ۱۲ مهر ۱۴۰۵

روزنامه شماره ۶۶۷۳

آیا «جنگ سوم» محتمل است؟ + فایل صوتی
کوروش احمدی*
به‌رغم برخی حدس‌و‌گمان‌ها، هنوز نمی‌توان گفت که «جنگ سوم» با ابعادی وسیع‌تر اجتناب‌ناپذیر شده‌ است. شاخص‌های نظامی و حرکات ترامپ مبنای این حدس‌و‌گمان‌ها است. شدت گرفتن لفاظی‌های ترامپ علیه ایران و از جمله استفاده او از واژه annihilate (نابود کردن) در سخنرانی‌اش در سازمان ملل که برخی آن را به اندیشیدن به نوعی سلاح هسته‌ای ربط داده‌اند و برخی شایعات دیگر در این رابطه، قابل‌توجه است.

شنبه، ۱۱ مهر ۱۴۰۵

روزنامه شماره ۶۶۷۲

از پول ارزان تا سرمایه‌گذاری کارآمد + فایل صوتی
دکتر ولی‌الله سیف*
وقتی از مشکلات تولید و سرمایه‌گذاری در اقتصاد ایران سخن می‌گوییم، یکی از نخستین پاسخ‌هایی که مطرح می‌شود، کمبود نقدینگی و منابع مالی است. راه‌ حل نیز معمولا روشن به نظر می‌رسد: افزایش تسهیلات بانکی. اما شاید لازم باشد یک گام به عقب برگردیم و سوال بنیادی‌تری را مطرح کنیم: آیا مشکل اقتصاد ایران واقعا کمبود منابع مالی است یا نحوه قیمت‌گذاری و تخصیص این منابع؟
سرمقاله «دنیای اقتصاد» را بشنوید؛

پایش عملکرد و یادگیری

دنیای اقتصاد: دکتر علینقی مشایخی؛ اقتصاددان در سرمقاله امروز روزنامه دنیای اقتصاد نوشت: ظرفیت یادگیری سازمان‌ها و حکومت‌ها تعیین‌کننده توانمندی آن‌هاست. یادگیری در این نهادها در دو لایه صورت می‌پذیرد؛ در لایه سطحی، ذهنیت غالب بدون تغییر می‌ماند و تنها اقدامات جدیدی درون همان چارچوب قبلی تعریف می‌شود.

جمعه، ۱۰ مهر ۱۴۰۵

روزنامه شماره ۶۶۷۱

پایش عملکرد و یادگیری + فایل صوتی
دکتر علینقی مشایخی*
همان‌طور که انسان‌ها ظرفیت یادگیری دارند، سازمان‌ها و حکومت‌ها نیز به‌عنوان یک سازمان ظرفیت یادگیری دارند. ظرفیت برخی بسیار کم و حتی نزدیک به صفر است و برخی دیگر ظرفیت زیادی برای یادگیری دارند و به سرعت یاد می‌گیرند و خود را توانمندتر می‌کنند. یادگیری انسان‌ها در یک فرد شکل می‌گیرد و او از نظر ذهنی و عملی توانمندتر می‌شود؛ اما در سازمان‌ها یادگیری سبب می‌شود ذهنیت غالب در سازمان که متشکل از وجوه مشترک ذهنیت مدیران و افراد موثر سازمان است، تغییر کند. تغییر ذهنیت غالب در یک سازمان بر راهبرد،…

چهارشنبه، ۰۸ مهر ۱۴۰۵

روزنامه شماره ۶۶۷۰

بدهی‌ها؛ تعهد امروز و ثروت فردا + فایل صوتی
مهرزاد علیجانی*
در نگاه نخست، رتبه‌بندی کشورها بر اساس بدهی دولت به ازای هر نفر می‌تواند تصویری نگران‌کننده از اقتصادهای بدهکار ارائه کند؛ اما این شاخص، اگر بدون توجه به تعریف بدهی، طلبکار، ارز بدهی و دارایی ایجادشده در مقابل آن تفسیر شود، می‌تواند ما را به نتیجه‌ای نادرست برساند. برای تحلیل دقیق‌تر باید میان چهار مفهوم تمایز گذاشت: بدهی دولت، بدهی عمومی، بدهی خارجی و بدهی داخلی.

سه‌شنبه، ۰۷ مهر ۱۴۰۵

روزنامه شماره ۶۶۶۹

رقابت نابرابر دولتی + فایل صوتی
دکتر‌ هاشم اورعی*
آژانس بین‌المللی انرژی در آمار مربوط به سال۲۰۲۴ اعلام کرده است که در جهان، ۳۴درصد نیروگاه‌ها زغال‌سنگی هستند و بازدهی مورد انتظار و متوسط نیروگاه‌های زغال‌سنگی حدود ۳۸درصد است. همچنین ۲۳درصد نیروگاه‌های جهان گازی هستند و بازدهی مورد انتظار نیروگاه‌های گازی در عمل حدود ۴۸ تا ۵۰درصد است. حدود ۲درصد نیروگاه‌های جهان نفتی هستند که انتظار می‌رود بازدهی متوسط آنها حدود ۳۸درصد باشد و تنها حدود ۹درصد نیروگاه‌ها نیز هسته‌ای هستند که بازدهی مورد انتظار آنها ۳۳درصد است.
«سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

قهرمانان پالایشگاه آبادان

دنیای اقتصاد: پرهام پهلوان، سردبیر روزنامه دنیای اقتصاد در سرمقاله امروز این روزنامه نوشت: آبادان شهری زنده بود که نفت در مرکز آن ایستاده بود. موسیقی، کافه‌ها، خیابان‌ها و... همه به این شهر رنگ و بوی دیگری داده بودند. پالایشگاه آبادان نه کارخانه‌ای در حاشیه، بلکه قلب شهر بود. آبادان مجموعه‌ای از آبادی‌ها و نخلستان‌ها بود که پس از احداث پالایشگاه، رشد اقتصادی و جمعیتی آن شتاب گرفت. پالایشگاه با ظرفیت سالانه ۱۲۰هزار تن آغاز به کار کرد و با توسعه در دهه‌های بعد، با ظرفیت ۲۱‌میلیون تن به یکی از…

دوشنبه، ۰۶ مهر ۱۴۰۵

روزنامه شماره ۶۶۶۸

قهرمانان پالایشگاه آبادان + فایل صوتی
پرهام ‌پهلوان*
آبادان شهری زنده بود که نفت در مرکز آن ایستاده بود. موسیقی، کافه‌ها، خیابان‌ها و... همه به این شهر رنگ و بوی دیگری داده بودند. پالایشگاه آبادان نه کارخانه‌ای در حاشیه، بلکه قلب شهر بود. آبادان مجموعه‌ای از آبادی‌ها و نخلستان‌ها بود که پس از احداث پالایشگاه، رشد اقتصادی و جمعیتی آن شتاب گرفت. پالایشگاه با ظرفیت سالانه ۱۲۰هزار تن آغاز به کار کرد و با توسعه در دهه‌های بعد، با ظرفیت ۲۱‌میلیون تن به یکی از بزرگ‌ترین پالایشگاه‌های جهان بدل شد.

یکشنبه، ۰۵ مهر ۱۴۰۵

روزنامه شماره ۶۶۶۷

ضرورت واقع‌بینی آماری + فایل صوتی
دکتر علیرضا سلطانی*
در ادبیات اقتصاد سیاسی، شاخص‌ها و ارقام کلان تنها زمانی ارزش سیاستگذاری و اتکا دارند که بتوانند تصویری قابل اتکا از واقعیت اقتصادی، کیفیت معیشت و نحوه توزیع منابع در بدنه جامعه ارائه دهند. این روزها استناد به برخی آمارهای کلان بین‌المللی، مانند گزارش‌های صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی که حجم تولید ناخالص داخلی (GDP) ایران را بر اساس شاخص «برابری قدرت خرید» (PPP) نزدیک به ۱.۶ تا ۱.۸تریلیون دلار ارزیابی می‌کنند، به دستاویزی برای ارائه تصویری مثبت از وضعیت اقتصادی کشور تبدیل شده است.
سرمقاله «دنیای اقتصاد» را بشنوید؛

اهمیت یک تصمیم

دنیای اقتصاد: دکتر امیر ثامنی، کارشناس برنامه‌ریزی در سرمقاله امروز روزنامه دنیای اقتصاد نوشت: بهانه یادداشت حاضر به بررسی و حسن استفاده از دو یادداشت اخیر آقای دکتر محمدمهدی بهکیش درخصوص الگوی توسعه آتی کشور و دکتر علینقی مشایخی درباره ضرورت بازنگری در کلان‌استراتژی کشور به‌منظور طرح مساله در خصوص راه‌حل‌یابی برای شرایط این روزهای کشور و خروج از بحران در«دنیای‌اقتصاد» بازمی‌گردد.

شنبه، ۰۴ مهر ۱۴۰۵

روزنامه شماره ۶۶۶۶

اهمیت یک تصمیم + فایل صوتی
دکتر امیر ثامنی*
بهانه یادداشت حاضر به بررسی و حسن استفاده از دو یادداشت اخیر آقای دکتر محمدمهدی بهکیش درخصوص الگوی توسعه آتی کشور و دکتر علینقی مشایخی درباره ضرورت بازنگری در کلان‌استراتژی کشور به‌منظور طرح مساله در خصوص راه‌حل‌یابی برای شرایط این روزهای کشور و خروج از بحران در«دنیای‌اقتصاد» بازمی‌گردد.
«سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

راه‌های دیگر را دریابید

دنیای اقتصاد: دکتر پویا جبل عاملی، اقتصاددان در سرمقاله امروز روزنامه دنیای اقتصاد نوشت: اقتصاد ایران در ۶ماه نخست سال۱۴۰۵، وارد مرحله‌ای از حیات خویش شده است که شاید با هیچ یک از دوران پیشین خود مشابهتی نداشته باشد. هرچند در طول جنگ‌های جهانی و اشغال ایران، وضعیت به غایت بغرنج بود؛ اما در آن زمان محاصره‌ای به شکل کنونی وجود نداشت. حتی تحریم‌های سختی که بیش از یک دهه است بر آسمان اقتصاد ایران سایه افکنده با محاصره قابل مقایسه نیست.

جمعه، ۰۳ مهر ۱۴۰۵

روزنامه شماره ۶۶۶۵

راه‌های دیگر را دریابید + فایل صوتی
دکتر پویا جبل‌عاملی*
اقتصاد ایران در ۶ماه نخست سال۱۴۰۵، وارد مرحله‌ای از حیات خویش شده است که شاید با هیچ یک از دوران پیشین خود مشابهتی نداشته باشد. هرچند در طول جنگ‌های جهانی و اشغال ایران، وضعیت به غایت بغرنج بود؛ اما در آن زمان محاصره‌ای به شکل کنونی وجود نداشت. حتی تحریم‌های سختی که بیش از یک دهه است بر آسمان اقتصاد ایران سایه افکنده با محاصره قابل مقایسه نیست.

چهارشنبه، ۰۱ مهر ۱۴۰۵

روزنامه شماره ۶۶۶۴

پارادایم‌شیفت در فهم بهره + فایل صوتی
دکتر غلامرضا سلامی*
در میان همه پارادایم‌هایی که پس از انقلاب اسلامی بر ساختار اقتصاد ایران اثر گذاشته‌اند، شاید هیچ‌یک به اندازه نحوه مواجهه با «ربا» و «بهره» بر نظام بانکی و تخصیص منابع اقتصادی کشور تاثیرگذار نبوده باشد.