آزمون‌های دولتی چگونه به ساخت یک امپراتوری کمک کردند؟

«امپراتوری چین مهد شایسته‌سالاری بود»؛ این روایتی است که سال‌هاست به ما گفته شده و ذهنیت نسل‌های مختلف را درباره نحوه اداره کشور چین شکل داده است. براساس این داستان رایج تاریخی، برای بیش از هزار سال، داوطلبانِ مشتاق ورود به ساختار قدرت، در آزمون‌های استخدامی بسیار سخت، نفس‌گیر و چندمرحله‌ای شرکت…

چرا تفاهم ایران و آمریکا به تعهدی پایدار تبدیل نشد؟

روحِ توافق

در سیاست بین‌الملل، تفاهم‌ها با امضا آغاز می‌شوند، اما با نهادها، اعتماد و اراده سیاسی دوام می‌آورند. تاریخ دیپلماسی نشان می‌دهد که متن توافق تنها کالبد آن است؛ آنچه توافق را به یک نظم پایدار تبدیل می‌کند، «روح توافق» است. روح توافق، مجموعه‌ای از عناصر سیاسی، حقوقی، نهادی و اجتماعی است که متن را…

اخبار اندیشه

یکشنبه، ۲۵ مرداد ۱۴۰۵

مدل رقابت «هاتلینگ» جدال دو نیروی متضاد را شرح می‌دهد
روزنامه شماره ۶۶۳۱

چرا رقبا اغلب شبیه هم می‌شوند؟

«چرا پمپ‌بنزین‌ها روبه‌روی یکدیگر قرار می‌گیرند؟» هاتلینگ. «چرا همه شاسی‌بلندها شبیه هم به نظر می‌رسند؟»‌ هاتلینگ. «چرا همه ویدئوهای کوتاه شبکه‌های اجتماعی شبیه یکدیگرند؟»‌ هاتلینگ. «چرا همه رستوران‌ها ساندویچ مرغ دارند؟» هاتلینگ.
روزنامه شماره ۶۶۳۱

تهدید دولت تقسیم‌گر

درحالی‌که بازتوزیع ثروت به‌عنوان یکی از وظایف دولت در نظر گرفته می‌شود، یک مورخ هشدار می‌دهد که انجام این کار مستلزم تمرکز سیاسی است و این تمرکز سیاسی، خطر انتقال اقتدار از افراد و جامعه مدنی به دولت را در پی دارد.

شنبه، ۲۴ مرداد ۱۴۰۵

بافت اجتماعی بسیار شکننده‌تر از آن چیزی است که تصور می‌کنیم
روزنامه شماره ۶۶۳۰

مدنیت؛ شیرازه نامرئی جامعه

هیچ‌گاه زمانی نبوده است که مردم برای بی‌ادبی در فرودگاه «بهانه‌ای» بیشتر از امروز داشته باشند. در جریان تعطیلی اخیر دولت که سازمان حفاظت فرودگاه را نیز تحت تاثیر قرار داد، برخی فرودگاه‌ها، از جمله فرودگاه بین‌المللی آتلانتا و فرودگاه هیوستون، با صف‌های بازرسی مواجه شدند که در برخی روزها به بیش از شش ساعت می‌رسید.
دارون عجم‌اوغلو و پرسش «چه بر سر دموکراسی لیبرال آمد؟»
روزنامه شماره ۶۶۳۰

ضرورت بازسازی سیاست رفاه مشترک

دموکراسی لیبرال در بخش بزرگی از قرن بیستم صرفا یک نظام سیاسی نبود. این نظام حامل یک وعده تاریخی بود. وعده‌ای که آزادی فردی را با حاکمیت قانون و مشارکت سیاسی پیوند می‌داد و همزمان نوید پیشرفت اقتصادی و برخورداری گسترده‌تر جامعه از ثمرات رشد را مطرح می‌کرد. در پایان قرن بیستم به نظر می‌رسید این الگو توانسته است جایگاهی مسلط در تصور جهان از نظم سیاسی مطلوب پیدا کند. پایان جنگ سرد نیز این تصور را تقویت کرد که دموکراسی لیبرال مسیر غالب آینده خواهد بود. با این حال در دهه‌های اخیر نشانه‌های آشکاری از فرسایش این اعتماد پدیدار شده است. کاهش اعتماد عمومی به نهادهای سیاسی و افزایش شکاف میان مردم و نخبگان و رشد جریان‌های پوپولیستی و اقتدارگرا این پرسش را به یکی از مسائل مهم سیاست معاصر تبدیل کرده است که چه بر سر دموکراسی لیبرال آمده است.

سه‌شنبه، ۲۰ مرداد ۱۴۰۵

چرا تفاهم ایران و آمریکا به تعهدی پایدار تبدیل نشد؟
روزنامه شماره ۶۶۲۹

روحِ توافق

در سیاست بین‌الملل، تفاهم‌ها با امضا آغاز می‌شوند، اما با نهادها، اعتماد و اراده سیاسی دوام می‌آورند. تاریخ دیپلماسی نشان می‌دهد که متن توافق تنها کالبد آن است؛ آنچه توافق را به یک نظم پایدار تبدیل می‌کند، «روح توافق» است. روح توافق، مجموعه‌ای از عناصر سیاسی، حقوقی، نهادی و اجتماعی است که متن را از سطح اعلام اراده به سطح تعهد الزام‌آور ارتقا می‌دهد. فقدان این روح، حتی دقیق‌ترین توافق‌ها را به اسنادی موقت و شکننده تبدیل می‌کند.
«قانون تحریم روسیه» چه اختیاراتی به ترامپ می‌دهد؟
روزنامه شماره ۶۶۲۹

ابزار جدید قانونی در خدمت تعرفه‌ها

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در طول دو دوره ریاست‌جمهوری خود تقریبا از تمام قوانین تعرفه‌ای موجود سوءاستفاده کرده و با استناد به توجیهات حقوقی‌ای که باورپذیری آنها بسیار دشوار است، به‌طور یک‌جانبه بر متحدان و دشمنان آمریکا مالیات وضع کرده است. این تعرفه‌ها موجی از شکایت‌های قضایی را به راه انداخته‌اند و دولت در چندین مورد از این پرونده‌ها تاکنون شکست خورده است.
آزمون‌های دولتی چگونه به ساخت یک امپراتوری کمک کردند؟
روزنامه شماره ۶۶۲۹

افسانه شایسته‌سالاری «چینگ‌ها»

«امپراتوری چین مهد شایسته‌سالاری بود»؛ این روایتی است که سال‌هاست به ما گفته شده و ذهنیت نسل‌های مختلف را درباره نحوه اداره کشور چین شکل داده است. براساس این داستان رایج تاریخی، برای بیش از هزار سال، داوطلبانِ مشتاق ورود به ساختار قدرت، در آزمون‌های استخدامی بسیار سخت، نفس‌گیر و چندمرحله‌ای شرکت می‌کردند و کسانی که بالاترین نمرات را به دست می‌آوردند، صاحب مناصب عالی در دیوان‌سالاری و ساختار اداری امپراتوری می‌شدند. در دنیایی که در آن اصل و نسب، خانواده و خاستگاه طبقاتی معمولا آینده هر فرد را تعیین می‌کرد، چنین سیستمی فوق‌العاده مدرن و پیشرو به نظر می‌رسید، چرا که مبنای حکمرانی را نه بر خون و تبار، بلکه بر استعداد، سواد و لیاقت افراد می‌گذاشت.

دوشنبه، ۱۹ مرداد ۱۴۰۵

چگونه می‌توان شکل‌گیری تبعیض نژادی و تداوم آن را توضیح داد؟
روزنامه شماره ۶۶۲۸

نژادپرستی در ترازوی انگیزه ها

سیاست‌های هویتی نقش پررنگ و محوری در شکاف‌های سیاسی دنیای معاصر ایفا می‌کنند و رفتار رای‌دهندگان، ترجیحات اجتماعی و حتی منازعات خشونت‌آمیز را شکل می‌دهند. نکته شگفت‌انگیز و تناقض‌نما این است که رفتارهای هویتی غالبا با منافع مادی و اقتصادی خود افراد در تناقض هستند. برای نمونه، طبقات کم‌درآمد و سفیدپوستان فقیر در ایالات متحده آمریکا بارها و بارها با طرح‌های بازتوزیع ثروت و برنامه‌های رفاهی دولت مخالفت کرده‌اند؛ آن هم درحالی‌که خودشان اصلی‌ترین ذی‌نفعان و منتفعان این سیاست‌های حمایتی بودند. این تناقض آشکار، دو پرسش بنیادی و کلیدی را پیش روی اقتصاددانان و جامعه‌شناسان قرار می‌دهد: نخست اینکه مشوق‌ها و انگیزه‌های اقتصادی چه نقشی در شکل‌گیری سیاست‌های هویتی و نفرت نژادی ایفا می‌کنند؛ و دوم اینکه اگر اقتصاد علت اصلی نیست، چه نیروها و عوامل دیگری این رفتارهای هویتی مخرب را پیش می‌برند.
معیار مناسب سنجش رفاه در تحلیل اقتصادی چیست؟
روزنامه شماره ۶۶۲۸

سنجش بازندگان با خط‌کش اقتصاد

هرگاه درباره رفاه می‌نویسم، سعی می‌کنم کار را با استفاده از کارآیی پارتو به‌عنوان معیار انجام دهم. با توجه به بازخوردهایی که هنگام نوشتن درباره رفاه دریافت می‌کنم، به نظر می‌رسد مردم این رویکرد را دوست ندارند. بااین‌حال، استدلال من این است که اگر بخواهید تحلیلی عینی از رفاه ارائه دهید، کارآیی پارتو تنها معیاری است که در اختیار داریم. هر معیار دیگری که افراد به کار می‌گیرند، مستلزم نوعی داوری اخلاقی ضمنی است. بدتر از آن، نادیده‌گرفتن این موضوع می‌تواند به واکنش‌ها یا نتایج سیاسی‌ای منجر شود که مردم را شگفت‌زده می‌کند. در واقع، هیچ دلیلی برای چنین شگفتی‌ای وجود ندارد. درک اینکه چه کسانی برنده و چه کسانی بازنده‌اند، بخش بزرگی از کار را در اقتصاد سیاسی انجام می‌دهد. افزون بر این، به نظر می‌رسد معیار پارتو از نظر تجربی نیز مرتبط‌ترین معیار باشد.

شنبه، ۱۷ مرداد ۱۴۰۵

چگونه جابه‌جایی‌های موقت، هویت ملی و رفتارهای انتخاباتی را دگرگون می‌کنند؟
روزنامه شماره ۶۶۲۶

پیامدهای سیاسی میزبانی از مهاجران داخلی

پدیده «بی‌جاشدگان و آوارگان داخلی» (IDPs) مرزهای هویت جمعی را بازتعریف کرده و رفتارهای سیاسی جوامع میزبان را حتی پس از بازگشت آوارگان به دیار خود، دستخوش تغییرات پایدار می‌سازد. شواهد تاریخی نشان می‌دهد که مواجهه با هم‌وطنانی از فرهنگ‌ها یا زبان‌های متفاوت، احساسات «محلی‌گرایی» را تقویت کرده و می‌تواند شکاف‌های سیاسی عمیقی بر جای بگذارد که فرآیند بازسازی ملی و صلح پایدار را به چالش بکشد.
روزنامه شماره ۶۶۲۶

ورود اوپن‌ای‌آی به پژوهش اقتصادی

اوپن‌ای‌آی، از شرکت‌های پیشگام حوزه هوش مصنوعی، با هدف گسترش شناخت علمی درباره پیامدهای اقتصادی این پدیده نوظهور، برنامه‌ای جدید با عنوان «تبادل پژوهش اقتصادی اوپن‌ای‌آی» راه‌اندازی کرده است؛ طرحی که قرار است زمینه همکاری میان این شرکت و پژوهشگران مستقل را برای بررسی تجربی اثرات هوش مصنوعی بر اقتصاد فراهم کند. این برنامه در شرایطی آغاز شده است که فناوری‌های مبتنی بر هوش مصنوعی با سرعتی بی‌سابقه در حال تغییر ساختار بازار کار، مدل‌های کسب‌وکار، فرآیندهای تولید و شیوه خلق و انتقال دانش هستند. اوپن‌ای‌آی معتقد است برای درک دقیق این تحولات، اتکا به تجربه‌های شخصی، روایت‌های پراکنده یا تحلیل‌های نظری کافی نیست و جامعه علمی نیازمند داده‌های واقعی و مطالعات تجربی روشمند است.

پنجشنبه، ۱۵ مرداد ۱۴۰۵

سرمایه‌گذاران چینی چه میزان از زمین‌های کشاورزی آمریکا را در اختیار دارند؟
روزنامه شماره ۶۶۲۵

خطر سیاسی سازی سرمایه گذاری خارجی

تهدید اقتصادی و کشاورزی ناشی از مالکیت چین بر زمین‌های کشاورزی ایالات متحده بسیار ناچیز و محدود است؛ اما ترس و نگرانی پرسروصدای جوامع غربی، بیش از آنکه ریشه در واقعیت‌های آماری داشته باشد، بازتابی از اضطراب‌های عمیق‌تر مردم درباره قدرت ملی، رقابت‌های ژئوپلیتیک و احساس افول اقتدار کشورشان است.

چهارشنبه، ۱۴ مرداد ۱۴۰۵

هیچ رابطه دقیقی میان افزایش نرخ بهره و رفتار تورم وجود ندارد
روزنامه شماره ۶۶۲۴

معمای پیش روی «وارش»

یک اقتصاددان مساله تورم را به کلافی سردرگم تشبیه کرد که فدرال‌رزرو با آن مواجه است. بر این اساس، درحالی‌که ابزار نرخ بهره در کوتاه‌مدت می‌تواند نرخ تورم را کنترل کند، در بلندمدت می‌تواند به موتور تشدید آن تبدیل شود.
روزنامه شماره ۶۶۲۴

چه کسی باید قیمت‌ها را تعیین کند؟

دولت‌ها همواره در پی آنند که به ما دیکته کنند چه قیمتی «خیلی بالا» یا «خیلی پایین» است. اما سرکوب قیمتی، چه مانع‌شدن از افزایش قیمت در بحران‌ها باشد و چه ممنوع‌کردن تخفیف‌ها، مکانیسم هوشمند بازار را از کار می‌اندازد، سیگنال‌های حیاتی اقتصاد را خفه می‌کند و در نهایت، حق مالکیت مشروع شهروندان را پایمال می‌سازد.

دوشنبه، ۱۲ مرداد ۱۴۰۵

طرح پرهزینه شهردار نیویورک برای فروشگاه‌های دولتی چیست؟
روزنامه شماره ۶۶۲۳

رویای خواربارفروشی ارزان قیمت

شهردار نیویورک با وفاداری کامل به ریشه‌های سوسیالیستی خود، برای دستیابی به هدف «کاهش هزینه‌های زندگی و ارتقای توان خرید مردم»، یکی از بدترین، پرهزینه‌ترین و ناکارآمدترین گزینه‌های ممکن را انتخاب کرده است.
روزنامه شماره ۶۶۲۳

پیام فریدمن برای منتقدان بازار

معاون رئیس‌جمهور آمریکا در اظهاراتی تازه خود را مخالف سیاست‌های مورد تایید میلتون فریدمن معرفی کرد. این اظهارات واکنش‌هایی را به دنبال داشت که عمدتا بر اهمیت ایده‌های فریدمن برای جهان امروز تاکید می‌کنند و به بازگویی درس‌های او برای سیاستگذاری اقتصادی می‌پردازد.

یکشنبه، ۱۱ مرداد ۱۴۰۵

چگونه ممانعت از ادغام دو ایرلاین به زیان مصرف‌کنندگان تمام شد؟
روزنامه شماره ۶۶۲۲

صورت‌حساب تنظیم‌گران برای مسافران

دولت واشنگتن جلوی ادغامی را گرفت که می‌توانست شرکت هواپیمایی «اسپریت ایرلاینز» (Spirit Airlines) را نجات دهد. سپس کنار نشست و ورشکستگی و فروپاشی آن را تماشا کرد. نتیجه این تصمیم: پروازهای کمتر، قیمت‌های بالاتر و یک نمونه کلاسیک و کتاب درسی از سیاست‌های اشتباهی که دقیقا بر علیه مصرف‌کنندگانی عمل کرد که قصد حمایت از آنها را داشت.
روزنامه شماره ۶۶۲۲

زباله‌ها چه درسی درباره دانش اقتصاد به ما می‌آموزند؟

آنچه در مورد یک خدمت ساده، روزمره و سرراست مانند جمع‌آوری زباله توسط دولت صدق می‌کند که قاعدتا باید یکی از آسان‌ترین و ابتدایی‌ترین وظایف یک حکومت باشد، به‌طریق اولی در مورد خدمات بسیار مهم‌تر، حساس‌تر، حیاتی‌تر و پیچیده‌تری همچون بهداشت و درمان، دارو، و آموزش و پرورش نیز کاملا صادق است: رقابت آزاد برای خدمت‌رسانی بهتر به مشتریان، برترین، کارآمدترین و استوارترین راه برای ارتقا و تامین رفاه و بهزیستی انسان‌هاست.

شنبه، ۱۰ مرداد ۱۴۰۵

نگاهی انتقادی به کتاب تازه کوئین اسلوبودین درباره پیوند پنهان میان نولیبرالیسم و راست افراطی
روزنامه شماره ۶۶۲۱

بازار آزاد و پوپولیسم به هم نزدیک می‌شوند

در سال‌های اخیر، پدیده‌ای عجیب در اقتصاد سیاسی جهان رخ داده است: طیفی از سیاستمداران و اندیشمندان راست افراطی که هم‌زمان از «بازار آزاد» و «مرزهای بسته»، از خصوصی‌سازی و از ملی‌گرایی نژادی سخن می‌گویند. این آمیزه که در نگاه اول متناقض به نظر می‌رسد، موضوع تازه‌ترین کتاب کوئین اسلوبودین (Quinn Slobodian)، تاریخ‌نگار برجسته اندیشه اقتصادی، با عنوان «فرزندان نامشروع‌ هایک: نژاد، طلا، ضریب هوشی و سرمایه‌داری راست افراطی» (Hayek's Bastards: Race, Gold, IQ, and the Capitalism of the Far Right, انتشارات زون بوکز، ۲۰۲۵) است. کتابی که به فهرست نهایی جایزه ملی منتقدان کتاب آمریکا (NBCC) نیز راه یافت و اکنون یکی از پرمناقشه‌ترین آثار در حوزه تاریخ فکری اقتصاد سیاسی محسوب می‌شود.
روزنامه شماره ۶۶۲۱

تحریف نظرات‌ هایک و میزس

یک تاریخدان می‌کوشد دو اقتصاددان لیبرال کلاسیک را به راست‌گرایان نژادپرست پیوند دهد و در این فرآیند سخنان آنها را در هم می‌آمیزد و دگرگون می‌سازد. کوئین اسلوبودین، مورخ دانشگاه بوستون، خود را متقاعد کرده است که ترامپیسم ریشه‌های فکری خود را به اقتصاددانان اتریشی، فردریش ‌هایک و لودویگ فون میزس، می‌رساند. او نخستین بار تز «از اتریشی‌گری تا ترامپیسم» خود را در دو مقاله علمی در سال ۲۰۱۹ مطرح کرد و ادعا کرد که آثار‌ هایک حاوی گرایشی ظریف به جبرگرایی زیستی است که آن را برای طیفی از نژادپرستان علمی و شبه‌روشنفکران دلباخته به ضریب هوشی در جناح تندروی راست جذاب کرده است. او درباره میزس ادعاهای صریح‌تری مطرح کرد و گفت که میزس ظاهرا «روزنه‌ای میان‌پرانتزی به امکان‌پذیری نظریه نژاد» باقی گذاشته که نظریه‌پردازان مدرن نژاد از آن به‌عنوان «راه عبور» استفاده کرده‌اند تا در نهایت به مقصد کنونی خود، یعنی ترامپیسم، برسند.

چهارشنبه، ۰۷ مرداد ۱۴۰۵

دفاع ناشیانه از صنایع داخلی چگونه بنیان‌های اقتصاد را نابود می‌کند؟
روزنامه شماره ۶۶۱۹

علیه حمایت‌گرایی

حمایت‌گرایی با هدف دفاع از صنایع داخلی، در عمل با افزایش هزینه‌ها به مصرف‌کنندگان آسیب می‌زند و صلح جهانی را تهدید می‌کند. استدلال‌های آزادی، صلح و اقتصاد نشان می‌دهند که تعرفه‌ها و موانع تجاری، رفاه همه طرفین را کاهش می‌دهند و روابط ملت‌ها را تیره می‌سازند.
پیامدهای نادیده گرفتن سیگنال‌های بازار؛
روزنامه شماره ۶۶۱۹

چرا سوسیالیسم شکست خورد؟

اقتصاد یک بازی با حاصل‌جمع صفر نیست که در آن سود یک نفر به قیمت زیان دیگری تمام شود؛ همچنین صرفا مجموعه‌ای از اعداد یا آمار و ارقام بی‌هدف نیست، بلکه حاصل «کنش آگاهانه انسانی» است.

سه‌شنبه، ۰۶ مرداد ۱۴۰۵

مروری بر کتاب «جامعه مدنی؛ آزادی، اقتصاد و سیاست» دکتر موسی غنی‌نژاد
روزنامه شماره ۶۶۱۸

آزادی اقتصادی و سیاسی

«جامعه مدنی؛ آزادی، اقتصاد و سیاست» نوشته دکتر موسی غنی‌نژاد، پیوند ناگسستنی آزادی اقتصادی و سیاسی را آسیب‌شناسی می‌کند و هشداری صریح می‌دهد که بدون حاکمیت قانون، حقوق مالکیت و نهادهای مدنی مستقل، توسعه پایدار ممکن نیست. اثری که در شرایط کنونی ایران، پرسش‌های اساسی درباره نسبت دولت، بازار و آزادی را پیش می‌کشد.
کودکان آلمانی در یک دوره سه‌هفته‌ای، اداره شهر را شبیه‌سازی می‌کنند
روزنامه شماره ۶۶۱۸

آموزش زیست جمعی به سبک ژرمن‌ها

برای بیشتر کودکان، بازی کردن «شهر» چیزی بیش از چند مغازه مقوایی و پول‌های خیالی نیست. اما در آلمان و اتریش، هزاران کودک بخشی از تعطیلات تابستانی خود را صرف اداره چیزی می‌کنند که شباهت بسیار زیادی به یک اقتصاد واقعی دارد. آنها شهردار انتخاب می‌کنند، روزنامه منتشر می‌کنند، کسب‌وکار راه می‌اندازند، نان می‌پزند، در دادگاه به پرونده‌ها رسیدگی می‌کنند و مالیات می‌پردازند.

دوشنبه، ۰۵ مرداد ۱۴۰۵

اثر انقلاب روسیه بر تغییرات اجتماعی قرن بیستم چه بود؟
روزنامه شماره ۶۶۱۷

ریشه‌های بلشویکی سیاست‌های اجتماعی

برخی از رویدادهای تاریخی میراثی بسیار بزرگ و ماندگار از خود به جای می‌گذارند؛ میراثی که پیامدهای آن سراسر جهان را فرامی‌گیرد و برای دهه‌ها، و حتی سده‌ها، باقی می‌ماند. نمونه‌های شناخته‌شده‌ای از تاریخ معاصر عبارتند از: انقلاب فرانسه، کنفرانس ۱۸۸۵ برلین و پیروزی متفقین در جنگ جهانی دوم. این رویدادها تا مدت‌ها پس از پایان یافتنشان، و احتمالا حتی تا به امروز، شکل‌دهنده کشمکش‌ها، سیستم‌های سیاسی و نحوه سیاستگذاری در کشورهای بی‌شماری بوده‌اند.
روزنامه شماره ۶۶۱۷

قیمت‌گذاری دستوری در پمپ بنزین

محافظه‌کاران اغلب از برنی سندرز، الکساندریا اوکاسیو کورتز و ممدانی انتقاد می‌کنند، چرا که معتقدند دولت باید تصمیمات اقتصادیِ بخش خصوصی را هدایت و مدیریت کند. با این حال، زمانی که پرزیدنت دونالد ترامپ اخیرا به خرده‌فروشان بنزین هشدار داد قیمت‌های خود را کاهش دهند، وگرنه با «مشکلات بزرگی» روبه‌رو خواهند شد، او دقیقا دست به دامن همان فرض و دیدگاه مشابه شد: اینکه سیاستمداران باید به کسب‌وکارهای خصوصی فشار بیاورند تا قیمت‌هایی را مطالبه کنند که از نظر دولت قابل قبول است.

یکشنبه، ۰۴ مرداد ۱۴۰۵

رویکرد صحیح به قانون‌گذاری «مدل‌های زبانی هوشمند» چیست؟
روزنامه شماره ۶۶۱۶

مقررات‌گذاری هوش مصنوعی

در قسمت دوم این مجموعه، نحوه عملکرد هوش مصنوعی و تفاوت آن با فناوری‌های پیشین بررسی شد. مدل‌های زبانی بزرگ مانند ChatGPT با تحلیل داده‌های عظیم، قادر به تولید محتوای جدید و ارتباط طبیعی هستند. بااین‌حال، فناوری‌های نوظهور اغلب با انتظارات اغراق‌آمیز مواجه می‌شوند و به وعده‌های اولیه نمی‌رسند (مانند پیش‌بینی اشتباه درباره حذف شغل رادیولوژی). در کنار این واقعیت‌گرایی، نگرانی‌هایی درباره سناریوهای وجودی مانند «آخرالزمان گیره‌کاغذ» مطرح شده‌اند که در آن هوش مصنوعیِ فوق‌هوشمند می‌تواند به‌طور ناخواسته منابع جهان را نابود کند. باوجود هشدارهای برخی چهره‌های سرشناس، اکثر کارشناسان معتقدند فناوری فعلی هنوز فاصله زیادی با هوش انسانی دارد و این خطرات در حال حاضر دور از ذهن به نظر می‌رسند.
روزنامه شماره ۶۶۱۶

رمزارزها؛ ابزار تامین مالی جدید دامداران

گردنبندهای هوشمند، سلامت گله را به‌صورت لحظه‌ای پایش می‌کنند تا از تقلب جلوگیری شود و کسب‌وکارهای کوچک کشاورزی بتوانند با وثیقه‌گذاری دام‌های خود، هزاران دلار اعتبار دریافت کنند.

شنبه، ۰۳ مرداد ۱۴۰۵

آیا تولید ناخالص داخلی تغییرات استانداردهای زندگی را اندازه‌گیری می‌کند؟
روزنامه شماره ۶۶۱۵

سنجش کیفیت زندگی در سایه هوش مصنوعی

اگر مانند من باشید، احتمالا از بحث‌های بی‌پایان درباره تولید ناخالص داخلی (GDP) خسته شده‌اید. اگر هم مانند من نیستید یا با این بحث‌ها آشنایی ندارید، شاید بد نباشد ابتدا توضیحی بدهم. بخش بزرگی از انتقادهای رایج و غیرتخصصی به علم اقتصاد، به تولید ناخالص داخلی مربوط می‌شود. این انتقادها معمولا چنین استدلال می‌کنند: «تولید ناخالص داخلی در اندازه‌گیری X ناتوان است و X همان چیزی است که واقعا اهمیت دارد؛ بنابراین، تولید ناخالص داخلی معیار مناسبی نیست.» در بسیاری از موارد، این انتقادها الزاما نادرست نیستند. تولید ناخالص داخلی X را اندازه‌گیری نمی‌کند، زیرا اساسا برای اندازه‌گیری آن طراحی نشده است. هدف GDP اندازه‌گیری ارزش کل کالاها و خدمات نهاییِ تازه تولیدشده در یک اقتصاد، طی یک دوره زمانی مشخص و در محدوده جغرافیایی همان اقتصاد است. بنابراین، مگر آنکه X نیز دقیقا همین تعریف را داشته باشد، نباید انتظار داشت که GDP آن را اندازه‌گیری کند.
روزنامه شماره ۶۶۱۵

سه سناریو، یک متغیر

کمتر پیش می‌آید که رسانه‌های اقتصادی، موسسات پیش‌بینی اقتصاد و اندیشکده‌های سیاست‌پژوه، با وجود تفاوت در ماموریت، چارچوب تحلیلی و حتی پیش‌فرض‌های سیاسی، درباره پیامدهای اقتصادی یک بحران ژئوپلیتیک به برداشت‌های مشابه برسند. معمولا هر بحران، روایت‌های متفاوتی می‌آفریند؛ برخی بر امنیت منطقه‌ای تمرکز می‌کنند، برخی بر بازارهای انرژی، برخی بر تجارت جهانی و برخی دیگر بر متغیرهای اقتصاد کلان. از همین رو، انتظار می‌رود تصویرهای متفاوتی نیز از آینده ارائه شود.