کینز برای ۲۰۳۰ چه پیش‌بینی‌ای داشت و چقدر از آن محقق شد؟

در تاریک‌ترین روزهای اقتصاد جهانی در سال ۱۹۳۰، هنگامی که چرخ‌های تولید در پی «رکود بزرگ اقتصادی» از حرکت ایستاده بودند و موجی از ناامیدی و سیاهی همه‌جا را فراگرفته بود، جان مینارد کینز، اقتصاددان برجسته و بلندآوازه بریتانیایی، قلم به دست گرفت تا در برابر آنچه خود آن را «حمله شدید بدبینی اقتصادی»…

اعطای جایزه علوم اقتصادی سال ۲۰۲۶ به رابرت ای.‌ هال و مایکل وودفورد برای پژوهش‌های آنان درباره بنیان‌های خرد تثبیت اقتصاد کلان، فرصتی برای بازاندیشی در یکی از چالش‌های اساسی اقتصاد ایران است: چرا ناترازی شبکه بانکی، رشد نقدینگی و تورم مزمن، با وجود مداخلات متعدد پولی و نظارتی، همچنان تداوم دارند؟…

اخبار اندیشه

  • شنبه، ۲۵ مهر ۱۴۰۵
  • کینز برای ۲۰۳۰ چه پیش‌بینی‌ای داشت و چقدر از آن محقق شد؟

    روزنامه شماره ۶۶۸۳

    رویای عصر فراغت و آزمون بزرگ AI

    در تاریک‌ترین روزهای اقتصاد جهانی در سال ۱۹۳۰، هنگامی که چرخ‌های تولید در پی «رکود بزرگ اقتصادی» از حرکت ایستاده بودند و موجی از ناامیدی و سیاهی همه‌جا را فراگرفته بود، جان مینارد کینز، اقتصاددان برجسته و بلندآوازه بریتانیایی، قلم به دست گرفت تا در برابر آنچه خود آن را «حمله شدید بدبینی اقتصادی» می‌نامید، ایستادگی کند. جهان در آن لحظه درگیر بحرانی عمیق بود؛ گرسنگی، بیکاری گسترده و فروپاشی نظام مالی، امواج سهمگینی بود که انسان‌ها را در بر گرفته بود. با این حال، نگاه کینز به زمین خیره نمانده بود، بلکه به افق‌های دوردست تاریخ دوخته شده بود.
  • نوبل اقتصاد ۲۰۲۶ و معمای اصلاح نظام بانکی ایران

    اعطای جایزه علوم اقتصادی سال ۲۰۲۶ به رابرت ای.‌ هال و مایکل وودفورد برای پژوهش‌های آنان درباره بنیان‌های خرد تثبیت اقتصاد کلان، فرصتی برای بازاندیشی در یکی از چالش‌های اساسی اقتصاد ایران است: چرا ناترازی شبکه بانکی، رشد نقدینگی و تورم مزمن، با وجود مداخلات متعدد پولی و نظارتی، همچنان تداوم دارند؟ آثار‌ هال درباره تصمیم‌گیری آینده‌نگر و پژوهش‌های وودفورد درباره سیاست پولی و انتظارات، چارچوبی برای شناخت رابطه میان انگیزه‌های تصمیم‌گیرندگان، اعتبار سیاستگذار و پیامدهای سیاست‌های اقتصادی فراهم می‌آورند. از این منظر، اصلاح نظام بانکی صرفا مساله کنترل متغیرهای پولی نیست، بلکه به بازنگری در قواعد تخصیص اعتبار، سازوکارهای نظارت و انگیزه‌های حاکم بر تصمیم‌های بانکی نیاز دارد.
  • پنجشنبه، ۲۳ مهر ۱۴۰۵
  • از ویرانه تا ثروت؛

    روزنامه شماره ۶۶۸۲

    معجزه اقتصادی آلمان پس از جنگ

    آلمان غربی پس از ویرانه‌های سهمگین جنگ، با آزادسازی قیمت‌ها، اصلاحات پولی و کاهش مالیات، معجزه اقتصادی‌ای رقم زد و به‌گونه‌ای از خاکستر خود برخاست که تا اوایل دهه۱۹۶۰، به بزرگ‌ترین اقتصاد اروپا و سومین اقتصاد بزرگ جهان تبدیل شد.
  • جایزه نوبل برای «مبانی خرد»

    جایزه یادبود آلفرد نوبل در علوم اقتصادی (که به طور عامیانه به عنوان جایزه نوبل اقتصاد شناخته می‌شود) امسال به رابرت ای. ‌هال از دانشگاه استنفورد و مایکل وودفورد از دانشگاه کلمبیا به خاطر تحقیقات‌شان در زمینه «مبانی خرد تثبیت کلان ‌اقتصادی» اهدا شد. این پنج کلمه به‌تنهایی نمی‌توانند عظمت و وسعت خدمات و دستاوردهای آنها را به‌درستی توصیف کنند. ‌هال و وودفورد اقتصاددانان کلانی هستند که آثار برجسته‌شان زمانی ظهور کرد که علم اقتصاد کلان در بحران به سر می‌برد. اقتصاد کینزی سنتی از دهه ۱۹۴۰ به بعد بر مباحث سیاستگذاری اقتصادی سایه افکنده بود. به طور کلی، اقتصاددانان کینزی طرفدار استفاده از ابزارهای سیاست مالی (به‌ویژه مالیات‌ها و مخارج دولتی) برای تثبیت اقتصاد بودند. این ابزارها برای حدود ۲۰ سال موفق به نظر می‌رسیدند. اما از اواخر دهه ۱۹۶۰ و در طول دهه ۷۰، روابط و معادلات سنتی کلان اقتصادی از هم پاشید. تقارنی به ظاهر غیرممکن از تورم در حال رشد و بیکاری بالا، ویژگی بارز این دوره بود. سیاست‌های هزینه‌کرد کینزی عملا کارآیی خود را از دست داده و ناتوان شده بودند. منتقدان مکتب کینزی سر برآوردند و علم اقتصاد کلان فریاد می‌زد که به نظریه‌های جدیدی نیازمند است.
  • چهارشنبه، ۲۲ مهر ۱۴۰۵
  • چرا نوبل اقتصاد ۲۰۲۶ به هال و وودفورد رسید؟

    روزنامه شماره ۶۶۸۱

    در اهمیت پاسخ‌های «خرد» به سوالات «کلان»

    فرض کنید مبلغی معادل ۱۰۰۰ دلار دریافت می‌کنید. چه مقدار از آن را خرج می‌کنید؟ پیش از پاسخ دادن، باید چند نکته را بدانیم: آیا این پرداخت یک‌باره است؟ آیا نخستین پرداخت از مجموعه‌ای از پرداخت‌های آتی است؟ آیا امکان استقراض دارید؟ آیا از قبل پس‌اندازی در اختیار دارید؟
  • یکشنبه، ۱۹ مهر ۱۴۰۵
  • جمع‌گرایی اخلاق را کنار می‌زند،سرمایه‌داری آن را احیا می‌کند

    روزنامه شماره ۶۶۷۸

    چرا سرمایه‌داری زنده است؟

    بیش از بیست سال پیش، یکی از دانشجویان مقطع فوق‌لیسانس مدیریت (MBA) من که در دوران حکومت کمونیستی در آلبانی بزرگ شده و سپس به آمریکا مهاجرت کرده بود، ماجرایی را در کلاس مطرح کرد. او با هیجان و شگفتی فراوان، بزرگ‌ترین و غیرمنتظره‌ترین تفاوت فکری میان آلبانیایی‌ها و آمریکایی‌ها را برای هم‌کلاسی‌هایش شرح داد.
  • شنبه، ۱۸ مهر ۱۴۰۵
  • چگونه از ترازنامه بانک مرکزی می‌توان برای کنترل تورم بهره برد

    روزنامه شماره ۶۶۷۷

    ابزار مغفول در سیاستگذاری پولی

    بانک‌های مرکزی باید اوراق قرضه مصون از تورم را به‌عنوان دارایی‌های اصلی در ترازنامه خود نگهداری کنند. بانک‌های مرکزی، مانند هر بانک دیگری، دارایی و بدهی دارند. پول، شامل اسکناس و ذخایر، یعنی حساب‌هایی که بانک‌ها نزد بانک مرکزی دارند، در سمت بدهی ترازنامه قرار می‌گیرد. بانک‌های مرکزی در مقابل، اوراق بهاداری را به‌عنوان دارایی در اختیار دارند. بنابراین، اگر بانک مرکزی زمانی نیاز داشته باشد حجم پول را جذب و بدهی‌های خود را کاهش دهد، می‌تواند دارایی‌های خود را به فروش برساند.
  • تاملاتی در چهار دهه تدریس مبانی اقتصاد

    اکنون نزدیک به نیم قرن است که درس «مبانی اقتصاد خرد» (معروف به ECON ۱۰۱) را به‌طور منظم تدریس می‌کنم. نخستین‌باری که این درس را ارائه دادم، پاییز سال ۱۹۸۲ در دانشگاه اوبرن بود؛ یعنی همان نخستین سال تحصیلم در مقطع تحصیلات تکمیلی در آن دانشگاه (پس از آنکه اوایل همان سال مدرک کارشناسی ارشد اقتصادم را از دانشگاه نیویورک گرفته بودم). به‌جز چند سال در دهه ۱۹۹۰، از آن زمان تاکنون هر ترم، از جمله در بسیاری از ترم‌های تابستانی، مبانی اقتصاد خرد را تدریس کرده‌ام. تعداد کل دانشجویانی که در این سال‌ها در درس «مبانی اقتصاد خرد» داشته‌ام، احتمالا حدود ۱۲ هزار نفر است. من بیشتر این درس را در آمفی‌تئاترهایی تدریس می‌کنم که گنجایش ۲۰۰ تا ۳۵۰ دانشجو را دارند.
  • چهارشنبه، ۱۵ مهر ۱۴۰۵
  • استدلال‌های پیچیده همیشه راه‌گشا نیست؛

    روزنامه شماره ۶۶۷۵

    دفاع از تجارت آزاد را ساده نگه داریم

    پل کروگمن زمانی گفته بود: «اگر برای اقتصاددانان یک اعتقادنامه وجود داشت، بی‌تردید باید این دو گزاره را در بر می‌گرفت: «من مزیت نسبی را می‌فهمم» و «من از تجارت آزاد حمایت می‌کنم.»
  • پیروزی اولیه رقیب رئیس‌جمهور برزیل به دلایل مختلفی مهم است

    روزنامه شماره ۶۶۷۵

    داسیلوا در خط پایان؟

    در ۴ اکتبر، فلاویو بولسونارو، پسر رئیس‌جمهور پیشین برزیل، ژائیر بولسونارو (۲۰۱۹–۲۰۲۳)، در دور نخست انتخابات ریاست‌جمهوری با کسب ۴۷درصد آرا، در برابر رئیس‌جمهور کنونی، لولا داسیلوا، که ۴۵درصد آرا را به دست آورد، پیروز شد. نظرسنجی‌ها در ابتدا پیش‌بینی می‌کردند که داسیلوا پیروز شود. بااین‌حال، اکنون انتظار می‌رود بولسونارو در دور دوم انتخابات در ۲۵ اکتبر پیروز شود، زیرا سایر نامزدها از نظر ایدئولوژیک به او نزدیک‌تر از داسیلوا هستند.
  • سه‌شنبه، ۱۴ مهر ۱۴۰۵
  • وقتی سرعت اقتصاد کند می‌شود، مردم ارزیابی مطلوبی از دولت ندارند

    روزنامه شماره ۶۶۷۴

    عینک رشد اقتصادی

    مطالعات جدید اقتصادی نشان می‌دهد پیامدهای رشد اقتصادی فراتر از افزایش رفاه مادی است و افت آن می‌تواند ارزیابی‌ افراد از دولت را تحت تاثیر قرار دهد و نگاه‌هایی همچون «بازی جمع صفر» را تقویت کند.
  • اتحادیه‌های بخش دولتی، پاسخگویی را نابود می‌کنند

    در ماه نوامبر امسال، مردم ایالت ورمونت آمریکا درباره «پیشنهاد شماره ۳» رای‌گیری خواهند کرد؛ لایحه‌ای برای اصلاح قانون اساسی ایالت که هدف آن تثبیت و دائمی‌کردن حق «مذاکره دسته‌جمعی» برای اتحادیه‌های کارمندی در قانون اساسی است. اگر این طرح رای بیاورد، پارلمان ایالت ورمونت دیگر حق نخواهد داشت هیچ قانونی تصویب کند که حق کارکنان را برای مذاکره دسته‌جمعی درباره حقوق، ساعت کاری، شرایط استخدام و ایمنی محیط کار محدود کند، کاهش دهد یا ملغی سازد.
  • دوشنبه، ۱۳ مهر ۱۴۰۵
  • چرا اقتصاددانان چپ‌گرا بالاخره دارند به بازار آزاد روی خوش نشان می‌دهند؟

    روزنامه شماره ۶۶۷۳

    واگرایی به سمت بازار

    در طول یک دهه گذشته، بدنه اصلی علم اقتصاد وارد دوره‌ای عجیب از «تئوری‌زدایی» و اتکای ساده‌لوحانه به داده‌های آماری مقطعی شده بود. در این دوران، تصور می‌شد که می‌توان قوانین اساسی عرضه و تقاضا را نادیده گرفت و با نسخه‌هایی نظیر چاپ پول، کسری بودجه‌های غول‌آسا، وضع تعرفه‌های حمایتی، تعیین دستوری دستمزدها و اختیارات بی‌حدومرز اداری، جامعه را به سوی رفاه سوق داد. اما تجربه عملی سال‌های اخیر و برخورد سخت با دیوار واقعیت، تمام این پندارهای مداخله‌گرایانه را نقشه بر آب کرد. پیامدهای تورمی کسری بودجه، شکست پروژه‌های ‌میلیاردی دولت در توسعه زیرساخت‌ها، و از سوی دیگر، جهش اقتصادی غیرمنتظره آرژانتین تحت سایه اصلاحات بازار آزاد، اقتصاددانان را از خواب غفلت بیدار ساخت.
  • یکشنبه، ۱۲ مهر ۱۴۰۵
  • چرا لیبرتارینیسم ایدئولوژی تایید رذیلت نیست؟

    روزنامه شماره ۶۶۷۲

    مرد پوشالی منتقدان آزادی

    دنیل مک‌کارتی، عضو برجسته در حوزه اندیشه محافظه‌کارانه در بنیاد هریتیج، اخیرا در صفحات امریکن اسپکتیتر، نوعی «اعلامیه درگذشت» برای لیبرتارینیسم نوشته است. مقاله او تازه‌ترین نمونه از سیلی از اعلامیه‌های پیروزمندانه مفسران سیاسی در جناح چپ و راست است که مدعی‌اند ما آمریکایی‌ها، پس از آنکه خود را با این فلسفه به‌مثابه نوعی غذای ناسالم سیر کرده‌ایم، اکنون به رژیم سالم‌تری از دولت‌گرایی روی آورده‌ایم. بااین‌حال، مرثیه مک‌کارتی نیز مانند نمونه‌های دیگر، به خطاهایی آلوده است. در اینجا به سه مورد اشاره می‌کنم.
  • وقتی زمان مشتری بخشی از قیمت را تشکیل می‌دهد، قدرت قیمت‌گذاری شکل متفاوتی پیدا می‌کند

    روزنامه شماره ۶۶۷۲

    هزینه زمان و بازتعریف حاشیه سود

    حتی یک بلیت رایگان تئاتر هم ممکن است بیش از حد گران باشد. ممکن است آن را نپذیرید، چون برای عصر شما ارزش قائلید. این واقعیت آشنا، پیامدی کمتر آشنا دارد: بالا بودن حاشیه سود روی بلیت، لزوما به معنای بالا بودن حاشیه سود برای کل تجربه یک شب بیرون رفتن نیست.
  • پنجشنبه، ۰۹ مهر ۱۴۰۵
  • قیمت‌ها و سازوکار بازار چگونه به غریبه‌هایی که هرگز یکدیگر را ندیده‌اند کمک می‌کنند؟

    روزنامه شماره ۶۶۷۰

    تواضع؛ بهای ورود به جهان متمدن

    اگر هر از گاهی علف‌های هرز و نهال‌های خودروینده اطراف چمنزارم را کوتاه نکنم، ظرف چند هفته درختچه‌های کوچک همه‌جا را می‌گیرند. اگر از ماهیچه‌های بدنمان استفاده نکنیم، به مرور زمان تحلیل می‌روند و ضعیف می‌شوند. اگر بعد از هر وعده غذایی آشپزخانه را تمیز نکنیم، خیلی زود فضای لازم برای درست کردن یک غذای سالم دیگر از بین می‌رود. در سراسر جهان پیرامون ما، حفظ نظم نیازمند رسیدگی و مراقبت مداوم است. زندگی ما انسان‌ها در واقع مبارزه‌ای دائمی و بی‌وقفه علیه «آنتروپی» است؛ یعنی همان قانون طبیعی تمایل همه چیز به سمت بی‌نظمی، فرسایش، شلوغی و نابودی.
  • پژوهش‌های محمود ممدانی چه درس‌هایی برای پسرش دارد؟

    روزنامه شماره ۶۶۷۰

    میراث ناملموس پدر برای شهردار نیویورک

    پیش از آنکه زهران ممدانی با وعده مواد غذایی ارزان، کنترل اجاره‌بها و فراخوان برای تصاحب ابزارهای تولید وارد صحنه سیاسی نیویورک شود، پدرش، محمود ممدانی، خود در حال ارائه دیدگاه‌ها و دستاوردهای مهمی در عرصه سیاست بود. کار پدر ممدانی ماهیتی دانشگاهی‌تر دارد و عموما از سیاست‌های چپ‌گرایانه مبتنی بر «چیزهای رایگان» جالب‌تر است. محمود ممدانی، به‌ویژه در یک موضوع، دهه‌ها از زمانه خود جلوتر بود؛ موضوعی که بسیاری از دانشگاهیان در دهه ۱۹۷۰درباره آن به‌شدت در اشتباه بودند: جمعیت.
  • چهارشنبه، ۰۸ مهر ۱۴۰۵
  • یک مطالعه تاریخی در آمریکا، حقیقت یک نظم بهره‌کش را نشان می‌دهد

    روزنامه شماره ۶۶۶۹

    اجاره‌ زندانیان؛ صورت جدید برده‌‌داری

    از زمان انتشار «پروژه ۱۶۱۹» (مجموعه‌ای تاریخی که تلاش داشت نظام سرمایه‌داری آمریکا را به نژادپرستی و برده‌داری گره بزند)، حامیان بازار آزاد به‌درستی در برابر این ادعا ایستادند و آن را رد کردند.
  • سیاست جدید وزارت‌ خزانه‌داری آمریکا در بازار اوراق چیست؟

    روزنامه شماره ۶۶۶۹

    آزمون و خطا برای بدهی بهتر

    خزانه‌داری آمریکا در حال بازخرید اوراق بلندمدت است. خزانه‌داری تا حدی بر این باور است که قیمت اوراق بلندمدت بیش از حد پایین و بازده آنها بیش از حد بالاست. هدف خزانه‌داری این است که قیمت‌ها را بالا ببرد یا دست‌کم بدهی را در قیمت‌های جذاب بازخرید کند. خزانه‌داری می‌گوید: «این افزایش در حجم عملیات بازخرید، نشان‌دهنده تمایل خزانه‌داری به فراهم‌کردن حمایت نقدشوندگی بیشتر در بخش اوراق اسمی با سررسیدهای طولانی‌تر است.» در محافل سیاستگذاری، «غیرنقدشونده» معمولا به معنای قیمت‌های پایینی است که می‌توان با مداخلات نسبتا کوچکی آنها را بالا برد.
  • سه‌شنبه، ۰۷ مهر ۱۴۰۵
  • اقتصاد به شما می‌آموزد چگونه رفتار انسان را حتی فراتر از بازار درک کنید

    روزنامه شماره ۶۶۶۸

    تداوم و پایان جنگ از لنز نظریه قیمت

    در یادداشت‌هایم همواره بر اهمیت نظریه قیمت تاکید کرده‌ام. تصور رایجی که از پیش درباره نظریه قیمت وجود دارد این است که این نظریه صرفا به فهم فعالیت‌های بازار مربوط می‌شود. واژه «قیمت» نیز ظاهرا چنین برداشتی را ایجاد می‌کند. بااین‌حال، به نظر من نظریه قیمت برای اندیشیدن درباره فعالیت‌های غیربازاری نیز به همان اندازه فعالیت‌های بازاری سودمند است.
  • دوشنبه، ۰۶ مهر ۱۴۰۵
  • چرا ایده‌های «هوی لانگ» دوباره محبوب شده‌اند؟

    روزنامه شماره ۶۶۶۷

    موج دوباره پوپولیسم

    ستایش جی. دی. ونس از «هوی لانگ» نشان می‌دهد که چگونه جریان راست پوپولیست امروز، با آغوش باز به سراغ همان هزینه‌کردهای سنگین دولتی و کنترل‌های اقتصادی رفته که روزگاری چپ‌گرایان را به خاطرش محکوم می‌کرد.
  • نقش سرکوب مالی در توزیع رانت

    «سرکوب مالی» (Financial Repression) به مجموعه‌ای از سیاست‌های دولت‌ها اطلاق می‌شود که با مداخله مستقیم در بازارهای مالی، تعادل طبیعی نرخ بهره، تخصیص اعتبار و جریان سرمایه را بر هم می‌زند.
  • یکشنبه، ۰۵ مهر ۱۴۰۵
  • مجموعه‌ای جدید،۲۴ اندیشمند ناشناخته بازار آزاد را معرفی و ایده‌های آنها را احیا می‌کند؛

    روزنامه شماره ۶۶۶۶

    قهرمانان گمنام بازار

    خوانندگان «موسسه تحقیقات اقتصادی آمریکا» (AIER) با بسیاری از نام‌های بزرگ و سرشناس عرصه پژوهش و ترویج اقتصاد بازار آزاد نظیر لودویگ فون میزس، فردریش ‌هایک و میلتون فریدمن به‌خوبی آشنا هستند. اما واقعیت این است که شمار زیادی از دیگر اندیشمندان و تاثیرگذاران مهم این حوزه همچنان ناشناخته و گمنام باقی مانده‌اند. کتاب جدیدی با عنوان «قهرمانان گمنام بازار: ۲۴ اقتصاددان کمترشناخته‌شده که باید بشناسید» (Unsung Heroes of the Market: The ۲۴ Underrated Economists You Need to Know)، منتشرشده توسط «مووسسه ایندیپندنت»، به معرفی ۲۴ تن از این چهره‌ها می‌پردازد. هر فصل از این کتاب به‌ دست نویسنده یا نویسندگانی به نگارش درآمده که تسلط و اشراف بسیار عمیقی بر موضوع و شخصیت مورد نظر داشته‌اند.
  • چهار پاسخ متفاوت به یک پرسش

    تاریخ اندیشه اقتصادی را می‌توان تاریخ تلاش انسان برای پاسخ به چند پرسش بنیادین دانست: ثروت چگونه تولید می‌شود؟ منابع کمیاب چگونه باید تخصیص یابند؟ بازار تا چه اندازه می‌تواند نظم اقتصادی ایجاد کند؟ دولت از کجا باید وارد اقتصاد شود و مرز مداخله آن کجاست؟ و مهم‌تر از همه آیا آزادی اقتصادی بدون دخالت دولت امکان تحقق دارد یا اینکه خود بازار نیز برای حفظ کارکردش به قواعد و نهادهای عمومی نیازمند است؟ در طول دو قرن گذشته اقتصاددانان پاسخ‌های متفاوتی به این پرسش‌ها داده‌اند و همین اختلاف دیدگاه یکی از مهم‌ترین موتورهای تحول علم اقتصاد بوده است. در میان آنان کارل مارکس، جان مینارد کینز، فردریش ‌هایک و میلتون فریدمن جایگاهی ویژه دارند. چهار متفکری که اگرچه در مبانی نظری فاصله بسیار زیادی با یکدیگر داشتند اما همگی در تلاش بودند به یک مساله مشترک پاسخ دهند: نظم اقتصادی چگونه شکل می‌گیرد و چه کسی باید مسوول اصلاح ناکارآمدی‌های آن باشد؟
  • چهارشنبه، ۰۱ مهر ۱۴۰۵
  • صعود و افول یک موج زودگذر در اقتصاد رفتاری؛

    روزنامه شماره ۶۶۶۳

    پسـا «سقلمه»

    نیک چاتر و جرج لوونستین در کتاب «تقصیر خودت است» (It’s On You)، از مدافعان سرسخت «سقلمه» (اقدامات ظریف سیاستگذاری برای شکل دادن به رفتار مردم بدون اجبار)، به منتقدانی تبدیل شده‌اند که آن را ناکارآمد و گمراه‌کننده می‌دانند.
  • یکشنبه، ۲۹ شهریور ۱۴۰۵
  • چگونه می‌توان منافع فناوری را به ‌میلیون‌ها نفر خارج از اقتصاد رسمی رساند؟

    روزنامه شماره ۶۶۶۰

    هوش مصنوعی و اقتصاد غیررسمی

    چگونه هوش مصنوعی می‌تواند به نفع افراد بیشتری در اقتصادهای در حال توسعه تمام شود؟ هر پاسخ جدی و واقعی به این سوال، باید از بررسی «زندگی اقتصادی واقعی مردم» آغاز شود. بیشتر بحث‌های امروز در سطح جهان درباره هوش مصنوعی، حول محور اقتصادهای پیشرفته و بازارهای کار رسمی می‌چرخد؛ یعنی شغل‌های حقوق‌بگیری ثابت، افرادی که حساب بانکی دارند و نهادهایی که می‌توانند میزان درآمد مردم را به دقت اندازه‌گیری کنند. اما آسیای جنوب شرقی به نقطه شروع متفاوتی نیاز دارد.
  • پاس گل تعرفه‌ای کنگره به ترامپ

    نزدیک به یک دهه است که قوه مجریه از اختیارات گسترده و بسیار صلاحدیدی که کنگره در طول قرن بیستم در زمینه وضع تعرفه‌ها به آن اعطا کرده، سوءاستفاده کرده است. این سوءاستفاده‌ها هزینه‌های اقتصادی سنگینی بر بنگاه‌ها و مصرف‌کنندگان آمریکایی تحمیل کرده، جایگاه بین‌المللی ایالات متحده را تضعیف کرده و به رونق رابطه‌بازی و رانت‌جویی گروه‌های ذی‌نفع در واشنگتن دامن زده است.
  • شنبه، ۲۸ شهریور ۱۴۰۵
  • چرا یک نظریه اقتصادی به پروژه سیاسی تبدیل شد؟

    روزنامه شماره ۶۶۵۹

    مارکسیسم پس از مارکس

    تاریخ اندیشه اقتصادی را می‌توان تا حد زیادی تاریخ تلاش برای پاسخ به یک پرسش بنیادین دانست: ثروت چگونه تولید می‌شود و مناسبات اقتصادی چگونه سازمان می‌یابد؟ اما در قرن نوزدهم با گسترش سرمایه‌داری صنعتی پرسش دیگری نیز به تدریج اهمیت یافت: آیا نظامی که بر مالکیت خصوصی، بازار و انباشت سرمایه استوار است صرفا یک شیوه کارآمد برای سازمان‌دهی تولید است یا ساختاری تاریخی و موقتی که سرانجام باید جای خود را به نظامی دیگر بدهد؟ مارکس با طرح این پرسش اقتصاد را وارد قلمرو گسترده‌تری کرد که در آن تولید و توزیع ثروت از تاریخ، قدرت و ساختار اجتماعی جدا نبود. اهمیت مارکس در تاریخ اندیشه اقتصادی تا حد زیادی از همین تلاش برای عبور از اقتصاد به اقتصاد سیاسی ناشی می‌شود.
  • معمای حاکمیت پولی و بازتولید سلطه در جوامع اقتدارگرا؛

    روزنامه شماره ۶۶۵۹

    پول خودکامه

    پول در ظاهر ابزاری برای مبادله و تخصیص منابع است، اما در نظام‌های اقتدارگرا همچون برخی کشورهای آمریکای لاتین و عربستان می‌تواند به سازوکاری برای تثبیت قدرت سیاسی و بازتولید نابرابری تبدیل شود. آنچه از آن با عنوان «پول خودکامه» می‌توان یاد کرد، وضعیتی است که در آن نظام مالی، بانک‌ها، اعتبارات و رانت‌های اقتصادی نه در خدمت رقابت سالم و رفاه عمومی، بلکه در خدمت کنترل اجتماعی و تحکیم اقتدار سیاسی قرار می‌گیرند که می‌توان نمود آن را در برخی کشورهای آمریکای لاتین و عربستان مشاهده کرد.
  • پنجشنبه، ۲۶ شهریور ۱۴۰۵
  • دانستنى‌هاى روزمره اقتصادى؛

    روزنامه شماره ۶۶۵۸

    مالیات تورمى به زبان کوچه و بازار

    فرض کنید در یک سال فقط ١٠٠ واحد کالا تولید مى‌شود و دولت تصمیم مى‌گیرد ٣٠ واحد آن را مصرف کند یا به کسانى که دولت مى‌خواهد واگذار کند که مصرف کنند. اگر دولت از ما فقط مالیات متعارف بگیرد گویى معادل ارزش ٣٠ واحد کالا مالیات مى‌گیرد و قادر به خرید آن ٣٠ واحد کالا خواهد بود و آن گاه مردم فقط قادر خواهند بود ٧٠ واحد کالا بخرند.