در اهمیت اسکناس + فایل صوتی
استقلال از زیرساختهای فنی: اسکناس برای استفاده نیازمند برق، اینترنت، شبکه بانکی و... نیست. افراد بهراحتی میتوانند بدهی خود را با آن صاف کنند؛ بدون آنکه نیازمند پشتیبانی بیشتری در هنگام معامله باشند.
بهینه در دوره بحران: در زمان بلایای طبیعی مانند سیل، زلزله یا جنگ و حملات سایبری، اسکناس تضمینکننده انجام معاملات است. از همین روست که بانکهای مرکزی در دنیا همواره بر گردش پول کاغذی تاکید دارند و خط قرمزی برای میزان معاملات حضوری با اسکناس دارند که نباید اقتصاد به سطحی پایینتر از این حداقل برسد. توجه به این مورد بهخصوص برای کشور ما که وارد دورهای شده است که ریسک جنگ و حملات سایبری به شکل فزایندهای بالا رفته، بسیار ضروری است. اگر مردم به اندازه کافی اسکناس برای انجام معاملات خود داشته باشند، در پی وقوع این حملات، سیاستگذار دغدغه کمتری نسبت به اختلال در معاش مردم خواهد داشت.
دسترسی همگانی: اسکناس تنها ابزار معاملهای است که میتواند دردسترس همگان قرار بگیرد. این امر بهخصوص برای اقشار آسیبپذیر پر اهمیت است؛ زیرا کمتر امکان داشتن حساب یا دسترسی همیشگی به اینترنت دارند.
حفظ حریم خصوصی: اسکناس حریم خصوصی افراد را حفظ میکند. بسیاری از مردم تمایلی ندارند برای دولت، بهخصوص دولتهای غیردموکراتیک، زندگی خوانایی داشته باشند. اسکناس این حریم را برای افراد تضمین میکند.
اعتماد به نظام پولی: وجود پول کاغذی موجب میشود تا این اطمینان وجود داشته باشد که مردم همواره بتوانند بخشی از دارایی خود را خارج از شبکه بانکی و بهصورت پول نگهداری کنند. هرچند وجود تورم باعث میشود تا این دورههای نگهداری برای ایرانیان کوتاه باشد، اما وجود این امکان یعنی سیاستگذار به حریم خصوصی افراد احترام گذارده است، یعنی این سیگنال را داده است که ضرورتی نمیبیند تمام سرمایه مردم زیر دست خودش و شبکه بانکی باشد؛ امری که بر اعتبار بانک مرکزی میافزاید. این مورد را مقایسه کنید با وضعیتی که افراد از این امکان محروم هستند و باید سرمایه خود را برای انجام نیازهای روزانه وارد شبکه بانکی کنند. بگذریم از اینکه در مقاطعی امکان برداشت نیز منتفی میشود. گویی عمدی وجود دارد که مردم برای گذران زندگی عادی خود، باید یک ریالشان را هم به دولت نشان دهند. آیا دیگر اعتماد متقابلی باقی میماند؟
با توجه به موارد فوق و بهخصوص ریسکهای ناشی از جنگ و حملات سایبری و همچنین بازگشت اعتماد به شبکه بانکی، نیاز است تا هر چه سریعتر اسکناسهای درشت برای انجام معاملات در دسترس عموم قرار گیرد و معاملات با پول کاغذی حداقل به سطح متوسط جهانی برسد؛ امری که با توجه به معیارهای جهانی و نرخ ارز، دسترسی به اسکناس درشت حداقل تا سطح ۱۰۰میلیون ریال را برای امروز ضروری میکند.
* اقتصاددان
سرمقاله امروز روزنامه دنیای اقتصاد را بشنوید:
پویا جبل عاملی، مترجم و اقتصاددانی که مدرک دکتری خود را از دانشگاه لستر انگلیس گرفته است. او کتابهای اقتصادی مهمی را به زبان فارسی برگردانده است. از بهترین ترجمههای پویا جبل عاملی میتوان به «اقتصاد کلان مدرن»، «چرا کشورها شکست میخورند» و «جاده باریک آزادی» اشاره کرد.
