چرا نمی‌توان میان بهره بازار بین بانکی، سود سپرده و تسهیلات شکاف ایجاد کرد؟

اصلاح نرخ بهره بین‌بانکی در هفته‌های اخیر را می‌توان گامی در مسیر اصلاح سیاست پولی و نزدیک‌کردن نرخ‌های بازار پول به واقعیت‌های اقتصادی دانست. با این حال، تداوم نرخ‌ سود سپرده قانونی در سطح ۲۳درصد، اثربخشی این سیاست را با چالش مواجه می‌کند. نرخ بهره بین‌بانکی مستقیما بر هزینه تامین منابع بانک‌ها…

چرا بین اسناد سیاستگذاری و اجرای آن شکاف می‌افتد؟

دنیای اقتصاد: سند تحول بنیادین آموزش و پرورش که در آذر ۱۳۹۰ به تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی رسید، یکی از جامع‌ترین اسناد سیاستی نظام تعلیم و تربیت رسمی کشور به شمار می‌رود. این سند با هدف ایجاد تغییرات بنیادین در کارکردها، فرایندها و نتایج نظام آموزشی تدوین شد و بر ارتقای نقش مدرسه، توسعه…

اخبار سیاست گذاری

  • شنبه، ۰۴ مهر ۱۴۰۵
  • مهدی دارابی، تثبیت نرخ ارز را به منزله شوک بیشتر در آینده دانست

    روزنامه شماره ۶۶۶۵

    مخاطرات تثبیت دلار در شرایط تورمی

    دنیای اقتصاد: هفته گذشته «دنیای اقتصاد» در گزارشی با عنوان «وسوسه دلواپسان ارزی» به بررسی پیامد‌های سیاست تثبیت نرخ ارز پرداخت. در شرایطی که اقتصاد ایران با محدودیت منابع ارزی، ریسک‌های سیاسی و تجاری و کاهش ظرفیت عرضه ارز روبه‌رو است، پایین نگه داشتن دستوری نرخ ارز می‌تواند در بلندمدت فشار بیشتری برای جهش نرخ ارز ایجاد کند. مهدی دارابی، دستیار ارزی رئیس‌کل بانک مرکزی نیز در خصوص تثبیت نرخ ارز هشدار داد. از نظر او، با وجود شرایط تورمی و بی‌ثباتی متغیرهای کلان اقتصادی، تثبیت نرخ ارز می‌تواند به انباشت فشارهای اقتصادی و ایجاد شوک در آینده منجر شود.
  • اولویت اصلی سیاستگذار تا پایان سال 

    سال ۱۴۰۵ برخلاف سال‌های گذشته با شرایط جنگ تحمیلی سوم آغاز شد. در نتیجه شرایط جنگ حاکم بر کشور، اقتصاد نیز تحت فشار قرار گرفته و در نتیجه آن تمام بخش‌های تولیدی اقتصاد از یک سو با کاهش تقاضا و از سوی دیگر، با افزایش مشکلات عدیده برای ادامه تولید مواجه شدند.
  • هزینه زندگی در ترکیه

    نرخ تورم ترکیه در ماه اوت ۳۱.۵ درصد بود. هر چند که برخی از نهادهای مستقل این کشور مانند «گروه پژوهش تورم» یا ENAG آمار تورم را بالاتر از آمار رسمی ذکر می‌کنند. برای مثال در ماه ژوئیه درحالی‌که اداره آمار ترکیه، نرخ تورم را حول و حوش ۳۱.۸ درصد اعلام کرده بود، این نهاد نرخ تورم را ۵۰ درصد می‌دانست. حال با همین نرخ تورم و البته افزایش قیمت سوخت در این کشور - برای مثال قیمت هر لیتر بنزین در استانبول نزدیک به ۹۰ لیر است - یک خانواده ترکیه‌ای چگونه زندگی می‌کند؟
  • پنجشنبه، ۰۲ مهر ۱۴۰۵
  • تثبیت دلار در شرایط کمبود منابع چگونه تعادل بازار را برهم می‌زند؟

    روزنامه شماره ۶۶۶۴

    وسوسه دلواپسان ارزی

    بازگشت دوباره بحث تثبیت نرخ دلار در شرایطی مطرح شده که اقتصاد ایران با محدودیت منابع ارزی، ریسک‌های سیاسی، محدودیت‌های تجاری و کاهش ظرفیت عرضه ارز مواجه است. در چنین وضعیتی، پایین نگه داشتن دستوری نرخ ارز می‌تواند به جای ایجاد ثبات پایدار، شکاف میان نرخ رسمی و بازار را افزایش داده و زمینه‌ساز شکل‌گیری رانت، تقاضای مازاد و در نهایت جهش ارزی شود. تجربه ارز ۴۲۰۰تومانی و ۲۸۵۰۰تومانی نشان می‌دهد که تثبیت نرخ غیرواقعی نمی‌تواند کمبود منابع ارزی را برطرف کند. دولت دوازدهم تا تیرماه۱۴۰۰ حدود ۶۶‌میلیارد دلار ارز ۴۲۰۰تومانی برای واردات کالاهای اساسی اختصاص داد؛ اما این سیاست نتوانست به اهداف مورد نظر دست یابد. همچنین رئیس کل بانک مرکزی درباره تجربه ارز ۲۸۵۰۰تومانی اعلام کرده است که این سیاست در سال‌های ۱۴۰۲ تا ۱۴۰۴ حدود ۷.۵‌میلیارد دلار تعهد و بدهی ارزی ایجاد کرده و با پیش‌خور کردن منابع آینده، فشار ارزی را افزایش داده است. تثبیت نرخ پایین‌تر از سطح تعادلی، تقاضا برای ارز ارزان را افزایش می‌دهد و از سوی دیگر می‌تواند انگیزه صادرکنندگان برای عرضه ارز با نرخ پایین را کاهش دهد. یکی از عوامل جهش نرخ ارز، در گذشته عدم بازگشت کامل ارز توسط تراستی‌ها و صادرکنندگان بوده است. همچنین به نظر می‌رسید برخی از حامیان تثبیت ارز، در پشت صحنه به دنبال گرفتن رانت از طریق این سیاست هستند. سیدکمال سیدعلی، معاون اسبق ارزی بانک مرکزی، در مصاحبه با «دنیای‌اقتصاد» اشاره کرد که چندنرخی بودن ارز و فاصله نرخ‌ها را از عوامل اصلی شکل‌گیری رانت می‌داند. به گفته او، کاهش نرخ ارز وارداتی لزوما به کاهش قیمت کالا برای مصرف‌کننده منجر نمی‌شود و ممکن است منفعت ناشی از ارز ارزان نصیب واردکننده شود. در این شرایط، به جای تثبیت دستوری، کاهش تدریجی شکاف نرخ‌های ارزی، شفافیت در تخصیص منابع و سیاست‌های هدفمند برای کالاهای ضروری می‌تواند مسیر مطلوب‌تری برای مدیریت بازار ارز باشد.
  • دسترسی خانوارها به انرژی بهتر شده اما تعداد قطعی‌ها افزایش یافته است

    روزنامه شماره ۶۶۶۴

    نقشه فقر انرژی

    بازوی پژوهشی مجلس در گزارشی با موضوع ابعاد فقر انرژی، تصویری متفاوت از عرضه انرژی ارائه می‌دهد. تقریبا تمام خانوار‌های شهری و روستایی دسترسی مناسبی به برق و گاز دارند؛ با این حال، طی سال‌های اخیر، مدت‌زمان خاموشی‌ها و همچنین قطعی گاز صنایع افزایش یافته است. 
  • چهارشنبه، ۰۱ مهر ۱۴۰۵
  • چرا محاصره واشنگتن نتوانست باعث تغییر نگاه تهران شود؟

    روزنامه شماره ۶۶۶۳

    جنگ اقتصادی بدون دستاورد سیاسی

    محاصره دریایی، تحریم‌های نفتی و محدودیت‌های هوانوردی درآمدهای ارزی و تجارت ایران را تحت فشار قرار داده است؛ اما این امر تاکنون تغییر اساسی در موضع تهران ایجاد نکرده‌اند.
  • آیا رویکردهای حمایتی فعلی به رفاه پایدار خانوارها کمک می‌کند؟

    روزنامه شماره ۶۶۶۳

    آسیب‌شناسی زنان سرپرست خانوار

    رشد ۷۰ درصدی تعداد زنان سرپرست خانوار طی دو دهه اخیر و رسیدن آن به بیش از ۳.۵‌میلیون خانوار، در سال ۱۴۰۰، همراه با پراکندگی سیاست‌ها و غلبه رویکردهای صرفا حمایتی، باعث شده بسیاری از طرح‌های موجود به توانمندسازی پایدار منجر نشوند. در این راستا، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی در یک گزارش سیاستی، گذار از حمایت‌های پراکنده به یک نظام یکپارچه، چندبعدی و توانمندساز را به عنوان راهکار اصلی بهبود رفاه خانوارها معرفی کرده است. اگرچه سرپرستی خانوار توسط زنان به خودی خود یک چالش اجتماعی محسوب نمی‌شود، اما کیفیت حضور این افراد در بازار کار می‌تواند مشکلاتی برای رفاه آنان به همراه بیاورد. این زنان علاوه بر تامین معیشت خانواده، با فقر، بیکاری، محدودیت فرصت‌های شغلی، کمبود مهارت، آسیب‌های اجتماعی و ضعف شبکه‌های حمایتی مواجه‌اند. نرخ اشتغال آنها تنها ۱۸ درصد (در برابر نرخ ۷۵ درصدی اشتغال مردان) است و سهم قابل‌توجهی در دو دهک پایین درآمدی دارند، درحالی‌که تنها ۱۴ درصد از این خوانوارها از پوشش حمایتی بهزیستی برخوردارند. قوانین بالادستی بر عدالت و فرصت برابر تاکید دارند، اما پراکندگی قوانین، نبود برنامه جامع توانمندسازی و برخی مواد قانون مدنی و کار که نقش سنتی مرد را به‌عنوان نان‌آور تثبیت می‌کنند، محدودیت ایجاد کرده‌اند.
  • سه‌شنبه، ۳۱ شهریور ۱۴۰۵
  • آیا سیاست‌های انضباطی بانک مرکزی، اقتصاد را از مسیر تورم بالا خارج می‌کند؟

    روزنامه شماره ۶۶۶۲

    بازگشت رشد نقدینگی از قله

    عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی، به‌تازگی اعلام کرد: «رشد نقدینگی پنج‌ماهه در پایان مردادماه نسبت به پایان سال۱۴۰۴، ۱۹درصد بوده است.» بررسی‌های «دنیای‌اقتصاد» نشان می‌دهد در این صورت، رشد نقطه‌به‌نقطه نقدینگی در مردادماه به ۵۴.۳درصد رسیده است. رشد نقطه‌به‌نقطه نقدینگی از ۲۷.۷درصد در بهمن‌۱۴۰۳، پس از طی یک مسیر صعودی، به قله ۵۶درصدی رسیده بود. حال با آمارهای جدید رئیس کل بانک مرکزی، نرخ رشد نقدینگی با اندکی عقبگرد به سطح ۵۴.۳درصد کاهش یافته است. با وجود این کاهش، رشد نقدینگی همچنان در سطح بالایی قرار دارد. سیاست‌های انضباطی بانک مرکزی و کنترل رشد نقدینگی برای مهار تورم ضروری است؛ اما به‌تنهایی کافی نیست و مهار پایدار تورم به ترکیبی از انضباط پولی، کنترل مخارج دولت و کاهش تنش‌های خارجی نیاز دارد. رفع محاصره و تحریم‌ها نیز برای تقویت عرضه اقتصاد اهمیت دارد. همچنین کارشناسان معتقدند اعلام منظم آمارهای پولی و بانکی توسط بانک مرکزی، به جای اعلام شفاهی آمارها، رویکردی حرفه‌ای‌تر و دقیق‌تر است.
  • آیا تنها ۳ دهک شامل افزایش مبلغ می‌شوند؟

    روزنامه شماره ۶۶۶۲

    شارژ کالابرگ برای کم‌درآمدها

    همزمان با اعلام وزیر اقتصاد مبنی بر افزایش اعتبار کالا برگ از ۱۵ مهرماه، کلیات طرح افزایش اعتبار کالابرگ در جلسه‌ای با حضور رئیس‌جمهور به تصویب رسید. هفته‌هاست که وزارت اقتصاد، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، بانک مرکزی و خود ریاست اظهارات متعددی در خصوص افزایش مبلغ کالابرگ داشته‌اند. در این میان، چالش اصلی، ایجاد یک منبع پایدار برای تامین مالی کالابرگ است. از دی‌ماه ۱۴۰۴ که واریز همگانی مبلغ کالابرگ صورت گرفته، سطح عمومی قیمت‌ها با افزایش قابل‌توجهی مواجه بوده است.
  • دوشنبه، ۳۰ شهریور ۱۴۰۵
  • رشد فصلی تولید ناخالص داخلی به کمترین سطح ۷.۵ سال اخیر رسید

    روزنامه شماره ۶۶۶۱

    تبخیر ۱۰ درصدی اقتصاد

    رشد اقتصادی در بهار۱۴۰۵ با ثبت رقم منفی ۱۰.۱درصد، به کمترین سطح ۷.۵سال اخیر رسید. بر اساس گزارش مرکز آمار ایران، رشد اقتصادی بدون نفت نیز در این فصل منفی ۴.۶درصد ثبت شده است؛ با این حال، افت شدید تولید نفت و گاز تحت‌تاثیر جنگ ۴۰ روزه، مهم‌ترین عامل کاهش رشد اقتصادی بوده است. در این میان، اغلب بخش‌های اقتصاد با رشد منفی مواجه شدند و تنها بخش «کشاورزی»، عمدتا تحت‌تاثیر افزایش بارش‌ها، رشد مثبت ۲.۳درصدی را تجربه کرد. ثبت رشد منفی ۱۰.۱درصدی به معنای از دست رفتن بخشی از تولید اقتصادی در یک فصل است و در کنار تورم بالا، تصویری نامساعد از وضعیت اقتصاد ایران ارائه می‌دهد. تشدید فشارهای ناشی از جنگ و محدودیت‌های اقتصادی، چشم‌انداز فعالیت‌های اقتصادی را تحت‌تاثیر قرار داده است؛ شرایطی که بازگشت اقتصاد به مسیر رشد را بیش از گذشته به کاهش تنش‌ها و بهره‌گیری از ظرفیت دیپلماسی برای پایان جنگ وابسته می‌کند.
  • تناقض میان موفقیت در مهار تورم و ناتوانی اقتصاد جدید در ایجاد سریع فرصت‌های شغلی؛

    روزنامه شماره ۶۶۶۱

    هزینه تخریب خلاق برای میلی

    دنیای اقتصاد: آرژانتین تنها چندماه با موعد انتخابات ریاست جمهوری فاصله دارد و رسانه‌ها در حال بررسی تجربه اقتصادی خاویر میلی در آرژانتین هستند. در دوران خاویر میلی، مهار موفق تورم با آزادسازی اقتصاد و کاهش حمایت از صنایع داخلی همراه شده است. با این حال، در شرایطی که دولت، تعطیلی کارخانه‌ها و حذف صنایع ناکارآمد را بخشی از «تخریب خلاق» و گذار به اقتصادی صادرات‌محور مبتنی بر نفت، گاز و معدن می‌داند، منتقدان از تعطیلی هزاران واحد تولیدی، کاهش اشتغال رسمی و فشار بر درآمد خانوارها سخن می‌گویند. در این میان نکته حائز اهمیت، تناقض میان موفقیت در مهار تورم و ناتوانی اقتصاد جدید در ایجاد سریع فرصت‌های شغلی جایگزین است. این چالش می‌تواند آینده سیاسی و اقتصادی پروژه اصلاحات میلی را تعیین کند.
  • یکشنبه، ۲۹ شهریور ۱۴۰۵
  • چگونه تورم و کاهش درآمد باعث جانشینی کالاها در سفره خانوار شد؟

    روزنامه شماره ۶۶۶۰

    تغییر ناگزیر ذائقه ایرانی

    بررسی آمارهای هزینه خانوار نشان می‌دهد مصرف کالاهای خوراکی که افزایش قیمت بالایی داشته‌اند با کاهش شدید مواجه شده‌ است. مصرف سرانه کل گوشت در ایران از حدود ۳۵کیلوگرم در سال۱۳۸۳ به حدود ۲۵کیلوگرم در سال۱۴۰۳ رسیده است. در همین دوره، مصرف سرانه گوشت قرمز از حدود ۱۴کیلوگرم در اواسط دهه۱۳۸۰ به حدود ۵کیلوگرم در سال‌های اخیر کاهش یافته است. در مقابل، خانوارها برای جبران این افت، مصرف گوشت مرغ را در محدوده حدود ۲۰کیلوگرم به ازای هر نفر حفظ کرده‌اند و سهم مرغ از سبد مصرف گوشت از حدود ۳۰درصد در دهه۱۳۶۰ به نزدیک ۶۰درصد در سال‌های اخیر افزایش یافته است. این روند جایگزینی در بسیاری از کشورهای جهان نیز مشاهده می‌شود؛ اما شدت آن در ایران بیشتر بوده است. بنابراین کاهش مصرف گوشت قرمز را نمی‌توان صرفا تغییر ذائقه دانست و کاهش درآمد واقعی خانوارها و افزایش قیمت مواد غذایی نقش مهمی در این تغییر داشته است.
  • درآمد آمریکایی‌ها در سال ۲۰۲۵ رکورد زد؛

    روزنامه شماره ۶۶۶۰

    تقویت اقتصاد با حضور زنان

    دنیای اقتصاد: گزارش سالانه اداره سرشماری آمریکا نشان می‌دهد درآمد خانوارهای آمریکایی در سال ۲۰۲۵ به بالاترین سطح خود رسید؛ هرچند این بهبود میان گروه‌های مختلف جامعه یکسان نبود. بر اساس این گزارش، درآمد میانه خانوارها با ۲.۶ درصد رشد واقعی نسبت به سال ۲۰۲۴، به ۸۷ هزار و ۴۶۰ دلار رسید؛ رقمی که از رکورد پیش از همه‌گیری کرونا نیز فراتر رفت. با این حال، بخش عمده این افزایش نصیب خانوارهای پردرآمد شد و درآمد خانوارهای کم‌درآمد تغییر محسوسی نداشت.
  • مدیریت ریسک طلب در اقتصاد تورمی

    در اقتصادی که ارزش پول ملی و قدرت خرید آن با نوسان‌های قابل‌توجه مواجه است، معامله نقدی همچنان ساده‌ترین راه برای کاهش ریسک اقتصادی قراردادهاست. دریافت وجه همزمان با انتقال کالا، ارائه خدمت یا انجام تعهد، فروشنده و ارائه‌دهنده خدمت را از بخش مهمی از مخاطرات ناشی از کاهش ارزش پول، تاخیر در پرداخت و دشواری‌های وصول مطالبات مصون می‌دارد.
  • بن‌بست پاسخ‌گویی در دو سوی پیشخوان

    تجربه ناخوشایند سرگردانی میان باجه‌های فیزیکی و سامانه‌های الکترونیکی بانک‌ها، این روزها وجه مشترک زندگی روزمره شهروندان است. صف‌های طولانی و پاسخ‌های تکراری در شعب، حالا به شکل خطاهای نامفهوم و درگاه‌های بی‌سرانجام در فضای مجازی بازتولید شده‌اند. ارجاع مراجعان به عبارت‌هایی نظیر قطع بودن سامانه‌های مرکزی، اختلال ارتباطی با ثبت احوال یا به‌روزرسانی زیرساخت، به یک شیوه رایج برای شانه خالی کردن از بار پاسخ‌گویی بدل شده است.
  • لغو مجوز فعالیت بانک ملت در ترکیه

    دنیای اقتصاد: به نقل از خبرگزاری T۲۴ ترکیه، هیات تنظیم و نظارت بانکی ترکیه (BDDK) مجوز فعالیت بانک ملت را در این کشور لغو کرد. این تصمیم در پی انتشار مصوبه هیات تنظیم و نظارت بانکی در روزنامه رسمی ترکیه اعلام شده است. بر اساس این مصوبه، مجوز فعالیت «شعبه مرکزی بانک ملت تهران در استانبول، ترکیه» لغو شده است.
  • شنبه، ۲۸ شهریور ۱۴۰۵
  • آیا مرزهای زمینی می‌توانند جایگزین مرزهای دریایی شوند؟

    روزنامه شماره ۶۶۵۹

    فاز دوم فشار اقتصادی

    «فاز دوم فشار اقتصادی» پس از اجرای عملیات «طرد اقتصادی» آمریکا شکل گرفته و هدف آن دیگر صرفا محدود کردن صادرات نفت یا نهادهای دولتی و حاکمیتی نیست، بلکه شبکه گسترده تجارت، حمل‌ونقل، بانکداری و واسطه‌های مالی ایران را هدف قرار داده است. در مرحله جدید، فشارها از کشتیرانی و نفت به حوزه‌های بانکی، هوانوردی، دارایی‌های دیجیتال و رمزارزها گسترش یافته و بخش مهمی از این فشارها نیز متوجه شرکت‌ها و موسسات مستقر در کشورهای همسایه و کشورهای ثالث شده است. در حوزه مالی، آمریکا به جای تمرکز صرف بر بانک‌های ایرانی، بانک‌ها و شبکه‌هایی را در کشورهای روسیه ترکیه و امارات هدف قرار داده که طبق ادعای آمریکا امکان انجام معاملات با ایران را فراهم می‌کنند. در حوزه هوایی نیز ده‌ها شرکت و نهاد مرتبط با صنعت هوانوردی ایران تحریم شده‌اند. در حوزه رمزارزها نیز به تازگی پلتفرم BitBank و افراد مرتبط با آن هدف قرار گرفته‌اند. همزمان محدودیت‌های دریایی، ایران را به سمت استفاده بیشتر از مرزهای زمینی، ریلی و دریای خزر سوق داده است. اما پاکستان، ترکیه، افغانستان و ترکمنستان با ازدحام کامیون‌ها، کمبود زیرساخت و تاخیرهای طولانی مواجه شده‌اند و مسیرهای جایگزین نیز به روابط سیاسی با کشورهای همسایه وابسته‌اند. همچنین هزینه حمل زمینی در برخی مسیرها چند برابر حمل دریایی است. تحریم‌ها در فاز دوم به حوزه‌های مختلف فعالیت و ارتباط تجاری با ایران مربوط شده‌اند و همین امر دامنه آنها را به شرکت‌های غیردولتی نیز کشانده است. در این شرایط ۷ماه پس از آغاز جنگ، ترامپ بار دیگر گزینه حمله گسترده به ایران را مطرح کرده؛ اما همزمان از ادامه تماس با تهران و امکان توافق سخن می‌گوید. افزایش هزینه‌های نظامی، فشار اقتصادی و سیاسی در آستانه انتخابات آمریکا و نگرانی متحدان عرب از گسترش جنگ، تصمیم واشنگتن را پیچیده کرده است. اکنون پرسش این است که تهدید دوباره نشانه فاز سوم جنگ گسترده است یا ابزار فشار و اهرمی برای بازگشت به مذاکره است؟
  • چشم‌انداز بازارهای جهانی تصویری پیچیده‌تر از قبل پیدا کرده است

    روزنامه شماره ۶۶۵۹

    دیده‌بانی بازارها با افزایش بهره

    پس از افزایش نرخ بهره توسط فدرال‌رزرو، بانک‌های مرکزی و بازارها آرایش جدیدی به خود گرفتند. در این میان، آینده رشد اقتصادی جهان، شوک انرژی و جنگ، بدهی فزاینده دولت‌ها و سرمایه‌گذاری سنگین در هوش مصنوعی، مسیر بازارهای سهام، اوراق، ارز و کالا را پیچیده کرده است.
  • مزایای سرمایه‌گذاری در صندوق‌های ارزی با درآمد ثابت

    طی سالیان گذشته و پس از ایجاد اوراق مرابحه ارزی با هدف تامین مالی توسعه صنایع صادرات‌محور کشور، یکی از دغدغه‌های مهم، امکان سرمایه‌گذاری عموم مردم و فعالان اقتصادی با مبالغ خرد در این ابزار بود. این موضوع از آن حیث اهمیت داشت که امکانی را برای کسب سود ارزی برای دارندگان ارز فراهم می‌کرد که در حال حاضر پس‌اندازهای ارزی خود را در خارج از شبکه بانکی نگهداری می‌کنند.
  • پنجشنبه، ۲۶ شهریور ۱۴۰۵
  • چگونه تقاضای مصرفی غیرنقدی در اقتصاد تورمی فراگیر شد؟

    روزنامه شماره ۶۶۵۸

    نرخ سود خرید قسطی

    افزایش قیمت کالاها و کاهش قدرت خرید خانوار، خرید قسطی را به یکی از مسیرهای اصلی تامین کالای مصرفی تبدیل کرده است. بررسی «دنیای‌اقتصاد» از نرخ‌های خرید اقساطی در بازارهای مختلف نشان می‌دهد فاصله میان نرخ سود موثر و تورم، بسته به نوع کالا و دوره بازپرداخت، متفاوت است. در برخی معاملات، نرخ سود موثر از تورم پایین‌تر است و در برخی دیگر، هزینه تامین مالی از رشد عمومی قیمت‌ها نیز فراتر می‌رود. برای نمونه، نرخ سود موثر خرید قسطی خودرو در نمونه بررسی‌شده ۷۱درصد بوده که ۱۸واحد درصد پایین‌تر از تورم ۸۹درصدی قرار دارد. در خریدهای چهارقسطه نیز نرخ سود موثر ۳۲درصد محاسبه شده است. در مقابل، نرخ سود موثر خرید قسطی طلای زینتی و برخی لوازم برقی به حدود ۹۵درصد و در بازار تلفن همراه به ۲۰۵درصد می‌رسد که فراتر از تورم است. این تفاوت نشان می‌دهد که ارزیابی هزینه خرید قسطی تنها با مقایسه قیمت نقدی و مجموع اقساط کامل نمی‌شود. نوع کالا، مدت بازپرداخت، زمان پرداخت، تورم و روند تغییر قیمت کالا نیز هزینه واقعی معامله را تعیین می‌کند. 
  • چهارشنبه، ۲۵ شهریور ۱۴۰۵
  • دومین بانک بزرگ روسیه به دلیل ارتباط با ایران تحریم شد

    روزنامه شماره ۶۶۵۷

    مثلث تحریمی علیه ایران

    آمریکا در چارچوب تشدید فشار اقتصادی بر ایران، بانک‌ها و واسطه‌های مالی کشورهای ثالث را هدف قرار داده است. پس از اقدامات علیه شعب اماراتی Banque Misr و بانک ترکیه‌ای Golden Global، بانک روسی VTB نیز تحریم شد. واشنگتن این بانک را به ایجاد مسیرهای تسویه برای بانک مرکزی و بانک‌های ایرانی و انتقال دارایی‌های مسدودشده ایران متهم کرده است. این اقدامات با هدف افزایش هزینه همکاری مالی با ایران و جلوگیری از دور زدن تحریم‌ها انجام می‌شود. تحریم بانک بزرگ روسی با توجه به ارتباط آن با چین، می‌تواند هشداری به بانک‌های چینی نیز باشد. 
  • سه‌شنبه، ۲۴ شهریور ۱۴۰۵
  • آیا وعده «تحصیل رایگان» با وجود سازوکارهای فعلی، شدنی است؟

    روزنامه شماره ۶۶۵۶

    شهریه ممنوع با دست‌های خالی

    اگرچه تحصیل رایگان در مدارس دولتی از الزامات قانون اساسی است و وزارت آموزش‌وپرورش نیز بر ممنوعیت دریافت شهریه تاکید دارد، اما اداره مدارس با منابع محدود نیز به ماموریتی دشوار تبدیل شده است. محدودیت بودجه، سهم بالای هزینه‌های پرسنلی و ناکافی‌بودن اعتبارات جاری مدارس موجب شده است بخشی از هزینه‌های روزمره از طریق پرداخت‌های خانواده‌ها تامین شود. در این شرایط، با توجه به افزایش هزینه‌های جاری آموزش، پرسش اصلی این است که آیا می‌توان بدون اصلاح سازوکار تامین مالی مدارس، اصل آموزش بدون شهریه را در عمل محقق کرد؟ 
  • کشورهای غنی و فقیر چگونه از هوش مصنوعی نفع می‌برند؟

    روزنامه شماره ۶۶۵۶

     رالی جهانی در اقتصاد AI

    به تازگی صندوق بین‌المللی پول در مقاله‌ای با عنوان «دستاوردهای تجمیعی هوش مصنوعی و توزیع آنها: شواهد جهانی از داده‌های استفاده»، به بررسی این امر پرداخته است که استفاده واقعی از هوش مصنوعی چه میزان منفعت اقتصادی ایجاد کرده است و این منافع در میان کشورها و گروه‌های مختلف شغلی چگونه توزیع شده‌اند؟
  • دوشنبه، ۲۳ شهریور ۱۴۰۵
  • چگونه همه‌گیری کووید باعث افزایش ازدواج در ایران شد؟

    روزنامه شماره ۶۶۵۵

    اثر کرونا بر فرزندآوری و ازدواج

    در دوره کرونا از دست‌دادن نزدیکان احتمال ازدواج را ۲.۵واحد درصد کاهش، اما از دست‌دادن شغل این احتمال را ۴.۴واحد درصد افزایش داد. نگرانی از واکسیناسیون نیز احتمال فرزندآوری را کاهش داد.
  • آیا چین به دنبال بازگشت ثبات اقتصادی در خاورمیانه است؟

    روزنامه شماره ۶۶۵۵

    نگرانی پکن از آشفتگی منطقه

    بی‌ثباتی خاورمیانه برای چین تنها یک مساله ژئوپلیتیک نیست؛ بلکه مستقیما امنیت انرژی و تجارت این کشور را تهدید می‌کند. درحال حاضر، چین بزرگ‌ترین واردکننده انرژی در جهان است و در سال ۲۰۲۵، حدود نیمی از واردات نفت خام این کشور از خاورمیانه تامین شد؛ بنابراین اختلال تردد در هرمز می‌تواند هزینه انرژی و حمل‌ونقل چین را افزایش دهد. از سوی دیگر، تجارت چین و کشورهای شورای همکاری خلیج فارس در سال گذشته حدود ۳۰۰‌میلیارد دلار برآورد شده است. در چنین شرایطی، پکن احتمالا تلاش خواهد کرد فعالیت دیپلماتیک خود را برای کاهش تنش، بازگشت امنیت کشتیرانی و احیای ثبات منطقه افزایش دهد؛ رویکردی که در مواضع اخیر چین و بیانیه BRICS نیز قابل مشاهده است.
  • یکشنبه، ۲۲ شهریور ۱۴۰۵
  • «دنیای اقتصاد» پیش‌شرط افزایش ظرفیت تولید را بررسی می‌کند

    روزنامه شماره ۶۶۵۴

    رشد ۱۴۰۵ در تنگنای سرمایه

    با افزایش ریسک‌های سیاسی ناشی از جنگ و تشدید تحریم‌ها، سرمایه‌گذاری در سال۱۴۰۴ با کاهش ۱۲درصدی مواجه شده است. پیش از این، کاهش‌های شدید سرمایه‌گذاری تنها در ابتدای دهه۱۳۹۰ همزمان با تشدید تحریم‌ها، سال۱۳۹۴ به‌دلیل کاهش شدید قیمت نفت و سال۱۳۹۷ پس از خروج آمریکا از برجام رخ داده بود. افزایش تنش‌های خارجی از ابتدای دهه۱۳۹۰ موجب شد رشد میانگین سالانه سرمایه‌گذاری در این دهه به منفی ۶.۲درصد برسد؛ درحالی‌که این رقم در دهه قبل حدود ۷.۷درصد بود. همچنین نرخ سرمایه‌گذاری به محدوده ۲۶درصد کاهش یافته که در مقایسه با میانگین ۳۱درصدی دهه۱۳۸۰ اقتصاد ایران و همچنین کشورهای درحال‌توسعه، رقم پایینی محسوب می‌شود. برای مثال، کشورهای آسیای جنوب شرقی در سال‌های متمادی نرخ‌های سرمایه‌گذاری بالای ۴۰درصد را ثبت کرده‌اند. از این رو، تحقق رشد اقتصادی در سال‌های آینده نیازمند ترمیم روند سرمایه‌گذاری، تجهیز منابع مالی و کاهش نااطمینانی‌های اقتصادی است.
  • همتی بر رعایت ضوابط مبارزه با پول‌شویی در بانک‌ها تاکید کرد

    روزنامه شماره ۶۶۵۴

    ردیابی پول‌های مشکوک

    تراکنش‌های بانکی مشکوک که منجر به اخلال در نظام پولی و ارزی کشور ‌شود از سوی بانک مرکزی، مورد رصد و شناسایی قرار می‌گیرد. شفافیت در جریان پول، یکی از ملزومات کنترل ریسک در بازارهای دارایی است. وقتی افرادی در بازار ارز، فلزات گران‌بها و رمزارز فعالیت مالی مشکوک دارند، شناسایی مسیر جابه‌جایی پول آنها می‌تواند به کشف منشأ وجوه و شناسایی ذی‌نفعان واقعی کمک کند.
  • وال‌استریت و کامودیتی‌ها به تطابق تورم اوت با پیش‌بینی‌ها روی‌ خوش نشان دادند

    روزنامه شماره ۶۶۵۴

    عبور بازارها از شوک تورم

    افزایش تورم ماهانه آمریکا در ماه اوت برخلاف انتظارها شوک چندانی به بازارها وارد نکرد. کارشناسان دلیل این موضوع را تطابق این آمار با پیش‌بینی‌ها می‌دانند. با این حال احتمال ۸۶درصدی افزایش نرخ بهره، چشم‌انداز فعالان اقتصادی را محتاطانه نگه داشته است.
  • شنبه، ۲۱ شهریور ۱۴۰۵
  • هزینه سرانه خوراکی‌ها در یک دوره ۱۴ ساله ۴۳ درصد کاهش یافت

    روزنامه شماره ۶۶۵۳

    تهدید سفره خانوار ایرانی

    بررسی آمارهای بودجه خانوار نشان می‌دهد سفره ایرانیان طی بیش از یک دهه گذشته به‌طور معناداری کوچک‌تر شده است. هزینه سرانه خوراک خانوار در سال۱۴۰۳، آخرین سالی که داده‌های رسمی منتشرشده، حدود ۴۳درصد کمتر از سال ۱۳۹۰ بوده است. در این مدت، هزینه سرانه ماهانه خوراک به قیمت واقعی از حدود ۲‌میلیون و ۶۶۰هزار تومان به حدود یک‌میلیون و ۵۰۰هزار تومان کاهش یافته است. این افت پس از دو شوک اقتصادی در ابتدای دهه۱۳۹۰ و سال۱۳۹۷ رخ داده که همزمان با تشدید تحریم‌ها بوده است. با توجه به ثبت تورم نقطه‌به‌نقطه خوراکی بالای ۱۰۰ درصد در سال گذشته، انتظار می‌رود فشار بر سبد غذایی خانوارها پس از سال۱۴۰۳ نیز افزایش یافته باشد. تضعیف سفره خانوارها در میان دهک‌های درآمدی یکسان نبوده است. دهک اول با کاهش ۵۴درصدی هزینه خوراک بیشترین آسیب را دیده، درحالی‌که افت این هزینه در دهک دهم حدود ۳۵ درصد بوده است.
  • ایران می‌کوشد راهی برای مقابله با فشارها پیدا کند؛

    روزنامه شماره ۶۶۵۳

    بازی اقتصادی با کارت بریکس

    دنیای‌اقتصاد- محمدامین مکرمی: بریکس در سال‌های اخیر از چارچوبی برای همکاری چند اقتصاد نوظهور به گروهی گسترده‌تر از کشورهای خارج از مدار غرب تبدیل شده است. ایران نیز اکنون در میان اعضای اصلی این گروه قرار دارد و همین موضوع ظرفیت‌های اقتصادی بریکس را برای تهران مهم‌تر کرده است. با این حال، بریکس هنوز یک ائتلاف منسجم نیست و اختلاف منافع اعضا می‌تواند دامنه اثرگذاری آن را محدود کند.