شماره روزنامه ۶۶۷۱
|

بیست‌ و دو سال پیش، صندوق بین‌المللی پول امیدوارکننده‌ترین گزارش را درباره عملکرد اقتصاد ایران منتشر کرد. این گزارش، متوسط رشد اقتصاد در چهار سال نخست برنامه سوم توسعه را ۵/۶ درصد و متوسط تورم را ۱۵ درصد ثبت کرده بود. امروز همان نهاد، ۵/۵ درصد رشد منفی و ۷۰ درصد تورم را پیش‌بینی می‌کند و تصویر…

سیاستگذار برای کنترل التهاب قیمت‌ها در شرایط تشدید تنش چه کند؟

بررسی تاریخ جنگ‌ها نشان می‌دهد که افزایش ریسک وقوع تنش‌های ژئوپلیتیک، می‌تواند از مسیرهای مختلفی بر متغیرهای کلان اقتصادی تاثیرات بگذارد. بر اساس گزارش پژوهشکده پولی و بانکی، جنگ و تشدید ریسک‌های ژئوپلیتیک می‌تواند از مسیر افزایش هزینه انرژی و کالاهای اساسی، اختلال در زنجیره تامین، تشدید انتظارات…

اخبار سیاست گذاری

    شنبه، ۱۱ مهر ۱۴۰۵
  • دوربرگردان توسعه

    بیست‌ و دو سال پیش، صندوق بین‌المللی پول امیدوارکننده‌ترین گزارش را درباره عملکرد اقتصاد ایران منتشر کرد. این گزارش، متوسط رشد اقتصاد در چهار سال نخست برنامه سوم توسعه را ۵/۶ درصد و متوسط تورم را ۱۵ درصد ثبت کرده بود. امروز همان نهاد، ۵/۵ درصد رشد منفی و ۷۰ درصد تورم را پیش‌بینی می‌کند و تصویر اقتصادی را نشان می‌دهد که زیر فشار کسری‌ها، ناترازی‌ها و محدویت‌های خارجی کمر خم کرده است. چرا اقتصاد ایران فرصت ساختن آینده‌ای بهتر را از دست داد؟
  • سیاستگذار برای کنترل التهاب قیمت‌ها در شرایط تشدید تنش چه کند؟

    روزنامه شماره ۶۶۷۱

    راهکار کنترل تورم در جنگ

    بررسی تاریخ جنگ‌ها نشان می‌دهد که افزایش ریسک وقوع تنش‌های ژئوپلیتیک، می‌تواند از مسیرهای مختلفی بر متغیرهای کلان اقتصادی تاثیرات بگذارد. بر اساس گزارش پژوهشکده پولی و بانکی، جنگ و تشدید ریسک‌های ژئوپلیتیک می‌تواند از مسیر افزایش هزینه انرژی و کالاهای اساسی، اختلال در زنجیره تامین، تشدید انتظارات تورمی و افزایش مخارج نظامی، فشار تورمی ایجاد کند. این گزارش نشان می‌دهد مهار تورم در شرایط جنگی با یک ابزار سیاستی امکان‌پذیر نیست و به بسته‌ای هماهنگ از سیاست‌های پولی، مالی و حمایتی نیاز دارد. کنترل رشد پایه پولی و اعتبارات، جلوگیری از پولی‌سازی کسری بودجه، مدیریت نوسانات ارزی و هدایت اعتبارات به تولید کالاهای ضروری از مهم‌ترین محورهای این بسته سیاستی هستند. از نگاه کارشناسان در شرایط جنگ، پولی‌سازی کسری بودجه جنگی و حرکت به سمت تامین مالی تورمی، باعث افزایش چالش‌های اقتصادی می‌شود.
  • نرخ بیکاری به ۴.۲ درصد رسید؛

    روزنامه شماره ۶۶۷۱

    اشتغال کم‌رمق در سپتامبر

    بازار کار آمریکا در سپتامبر با ایجاد تنها ۲۹ هزار شغل و افزایش نرخ بیکاری به ۴.۲ درصد، نشانه‌هایی از کاهش شتاب اقتصاد نشان داد.
  • دولت تامین منابع افزایش اعتبار کالابرگ را دنبال می‌کند؛

    روزنامه شماره ۶۶۷۱

    وعده رئیس‌کل برای شارژ کالابرگ

    دنیای اقتصاد: رئیس کل بانک مرکزی از برنامه دولت برای افزایش حمایت معیشتی از اقشار کم‌درآمد خبر داد. به گفته همتی، تلاش می‌شود مبلغ کالابرگ این گروه‌ها تا ۵۰ درصد افزایش یابد. او تاکید کرده که اجرای این طرح در حال بررسی است و تامین منابع مالی موردنیاز، شرط اصلی افزایش اعتبار کالابرگ خواهد بود.
    پنجشنبه، ۰۹ مهر ۱۴۰۵
  • چگونه می‌توان شاخص اصلی بازار ارز را در شرایط افزایش نااطمینانی مدیریت کرد؟

    روزنامه شماره ۶۶۷۰

    بادبان سیاستی در تلاطم ارزی

    از پایان مرداد تا هشتم مهرماه، نرخ ارز در بازار آزاد ۳۶درصد افزایش یافته و شکاف میان نرخ رسمی و آزاد نیز از ۱۹.۹درصد به ۴۶.۱درصد رسیده است. کارشناسان معتقدند این تحولات بیش از آنکه ناشی از عوامل اقتصادی باشد، تحت‌تاثیر ریسک‌های سیاسی، افزایش انتظارات تورمی و محدودیت‌های ارزی قرار دارد. بانک مرکزی با عرضه ۲‌میلیارد دلار اسکناس، تشدید نظارت و ممنوعیت تسهیلات بانکی برای خرید ارز، طلا و رمزارز، تلاش کرده است فشار تقاضا در بازار را کاهش دهد. با این حال، از نگاه کارشناسان، همزمان با تقویت سمت عرضه، باید منشأ تقاضای ارز نیز شناسایی و مدیریت شود؛ چراکه عرضه ارز بدون کاهش نگرانی‌ها درباره آینده اقتصاد و بازار ارز، نمی‌تواند فشارهای صعودی را به‌صورت پایدار مهار کند. سیاستگذار علاوه بر بازارسازی کوتاه‌مدت، باید با بهره‌گیری از ابزارهای مناسب، نقش ضربه‌گیر شوک‌های ارزی را ایفا کند. در چنین شرایطی، مدیریت بازار نیازمند ارتباط شفاف بانک مرکزی با فعالان اقتصادی، مدیریت انتظارات، تعمیق بازار ارز و توسعه ابزارهای پوشش ریسک است.
  • آیا طرح شهرداری، با وجود تورم ۱۲۱ درصدی خوراکی‌ها ممکن است؟

    روزنامه شماره ۶۶۷۰

    ملاحظات «تورم صفر»

    همزمان با اجرای طرح «تورم صفر» از سوی شهرداری تهران، مرکز آمار تورم اقلام خوراکی را در شهریورماه ۱۲۱.۱درصد اعلام کرد. با وجود تداوم علل بنیادین تورم، تثبیت قیمت کالاهای اساسی به مدت ۶ماه می‌تواند پیامد‌هایی متفاوت با اهداف تعریف‌شده را محقق سازد.
    چهارشنبه، ۰۸ مهر ۱۴۰۵
  • تورم نقطه‌به نقطه به مرز ۹۰ درصد رسید؛

    تورم ۳رقمی همچنان میهمان سفره‌های مردم

    دنیای اقتصاد: بر اساس گزارش مرکز آمار، در آخرین ماه تابستان سال جاری تورم سیر صعودی خود را حفظ کرده و از ۸۹ درصد در مرداد ماه، به حدود ۹۰ درصد رسیده است.
  • چه نوع سیاستگذاری برای آرامش در پلتفرم‌های خرید و فروش فلز زرد احتیاج است؟

    روزنامه شماره ۶۶۶۹

    جویندگان طلای آنلاین

    رشد قابل‌توجه قیمت طلای جهانی و بالا بودن تورم در سال‌های اخیر، طلا را به یکی از مقاصد مهم حفظ ارزش دارایی خانوارها تبدیل کرده است. بخشی از این بازار در سال‌های اخیر از ویترین طلافروشی‌ها به صفحه تلفن همراه منتقل شده است و پلتفرم‌های آنلاین امکان خرید طلا در حجم پایین و بدون نیاز به نگهداری فیزیکی آن را فراهم کرده‌اند؛ اما توسعه سریع این بازار پرسش‌هایی درباره نحوه نگهداری طلا، میزان ذخایر و تعهدات پلتفرم‌ها در برابر مشتریان ایجاد کرده است. انتشار خبرهایی درباره اختلال در فعالیت یکی از این پلتفرم‌ها نیز بار دیگر موضوع نظارت و اعتماد در بازار طلای آنلاین را به کانون توجه آورد. اکنون پرسش اصلی این است که سیاستگذار چگونه می‌تواند میان توسعه این بازار و کنترل ریسک‌های آن تعادل برقرار کند؟ شفافیت موجودی طلا، ایجاد یک رویه نظارتی مشخص و معتبر، نگهداری در خزانه مستقل و حسابرسی قابل‌راستی‌آزمایی، از جمله سازوکارهایی است که می‌تواند پایه‌های اعتماد را در این بازار تقویت کند. 
  • آیا افزایش صادرات نفتی از تنگه و ادامه سیاست‌های محاصره باعث واکنش نظامی ایران خواهد شد؟

    روزنامه شماره ۶۶۶۹

    منطقه در دو راهی جنگ و صلح

    دنیای اقتصاد: ایران از زمان ازسرگیری محاصره دریایی آمریکا در ماه ژوئیه، نتوانسته است نفت خام خود را از طریق تنگه هرمز جابه‌جا کند. با این حال، طبق ادعای برخی ردیاب‌های نفتی، صادرات نفت خام خاورمیانه در ماه جاری به حدود بالاترین سطح خود از زمان آغاز جنگ در فوریه بازگشته است. به گزارش وال‌استریت ژورنال، این امر ممکن است منجر به واکنش ایران شود.
    سه‌شنبه، ۰۷ مهر ۱۴۰۵
  • اگر یارانه الکترونیک با شاخص قیمت‌ها تعدیل می‌شد به چه رقمی می‌رسید؟

    روزنامه شماره ۶۶۶۸

    جاماندگی کالابرگ از تورم

    مرکز پژوهش‌های مجلس در گزارشی از جاماندگی قدرت خرید کالابرگ الکترونیک نسبت به تورم خبر می‌دهد. بر اساس این گزارش، اگرچه اعتبار ماهانه این طرح به یک‌میلیون تومان افزایش یافته و تعداد مشمولان به حدود ۸۶‌میلیون نفر رسیده است، اما رشد شدید قیمت کالاهای اساسی موجب کاهش قابل‌توجه قدرت خرید این اعتبار شده است. هزینه سبد ۱۱قلم کالای مشمول کالابرگ از دی‌ماه۱۴۰۴ تا مردادماه۱۴۰۵ حدود ۶۷درصد افزایش یافته و از ۲‌میلیون و ۲۶۰هزار تومان به حدود ۳‌میلیون و ۷۹۰هزار تومان رسیده است. در نتیجه، سهم کالابرگ یک‌میلیون‌تومانی از هزینه این سبد از ۴۴درصد به ۲۶درصد کاهش یافته است. بررسی‌های «دنیای‌اقتصاد» نیز نشان می‌دهد با فرض تداوم متوسط تورم خوراکی ماه‌های اخیر، رشد قیمت‌ها تا شهریورماه به حدود ۶۹درصد می‌رسد. به نظر می‌رسد تا زمانی که ثبات در اقتصاد کلان برقرار نشود، طرح‌های حمایتی از این دست نمی‌توانند به بهبود پایدار وضعیت معیشتی خانوارها منجر شوند. بر اساس آیین‌نامه، اعتبار کالابرگ باید متناسب با تغییر قیمت کالاها به‌صورت فصلی تعدیل شود، اما در فروردین و تیرماه۱۴۰۵ این افزایش انجام نشده است. همزمان، تامین منابع مالی طرح نیز با ابهام روبه‌رو است. برآورد مرکز پژوهش‌ها نشان می‌دهد ادامه اجرای کالابرگ در ۶ماه آینده به بیش از ۶۰۰هزار‌میلیارد تومان منابع نیاز دارد و وابستگی منابع به درآمدهای نفتی، فروش فرآورده‌ها، تسعیر ارز و صندوق توسعه ملی، ریسک تامین مالی را افزایش داده است. همچنین مطالبات فروشگاه‌ها در مردادماه به حدود ۳۰هزار‌میلیارد تومان رسید. مرکز پژوهش‌ها پیشنهاد می‌کند به جای افزایش یکسان اعتبار برای همه، حمایت‌ها به‌صورت هدفمند و پلکانی افزایش یابد. بر این اساس، اعتبار دهک‌های پایین و خانوارهای تحت پوشش نهادهای حمایتی می‌تواند تا ۶۰درصد افزایش پیدا کند و سایر گروه‌ها متناسب با منابع موجود حمایت شوند.
  • راهکار بهبود سطح زندگی خانوارها چیست؟

    روزنامه شماره ۶۶۶۸

    مانور میدانی بهبود معیشت

    دنیای اقتصاد: همزمان که بخش‌های اقتصادی دولت به دنبال تدوین یک بسته جامع برای تامین منابع هدفمندی یارانه‌ها هستند، سیاست‌های معیشتی در سطح ملی و شهری در حال گسترش است. در این راستا، معاون اول رئیس‌جمهور به تیم اقتصادی دولت یک هفته فرصت داده تا منابع و مصارف هدفمندی، راهکار وصول مطالبات دولت و ظرفیت صرفه‌جویی انرژی را مشخص کند. این دستور را می‌توان نشانه‌ای از تشدید دغدغه دولت درباره تراز منابع و مصارف سیاست‌های حمایتی دانست؛ آن هم در شرایطی که بیش از ۷۵‌میلیون نفر از جمعیت کشور از منابع هدفمندی منتفع می‌شوند. همچنین علیرضا زاکانی، شهردار تهران، از آغاز طرح جدید مدیریت شهری برای حمایت از معیشت شهروندان خبر داد.
    دوشنبه، ۰۶ مهر ۱۴۰۵
  • ارتباط بین متغیرهای اقتصادی با آسیب‌های اجتماعی بررسی شد

    روزنامه شماره ۶۶۶۷

    پیامد اجتماعی فقر و تورم

    شرایط اقتصادی یکی از عوامل موثر بر بروز جرائم و آسیب‌های اجتماعی است؛ هرچند نمی‌توان تمامی بزهکاری‌ها را به متغیرهای اقتصادی نسبت داد. شواهد پژوهشی نشان می‌دهد شوک‌هایی مانند تورم، رکود، بیکاری و نابرابری درآمدی، از طریق کاهش قدرت خرید، افزایش فشار روانی و تضعیف انسجام اجتماعی با افزایش سرقت، قتل و خودکشی ارتباط دارند. در ایران، پژوهشی درباره سال‌های ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۱ نشان می‌دهد همزمان با افزایش تورم، تعداد سرقت‌های ثبت‌شده نیز رشد کرده است. همچنین بررسی داده‌های سال‌های ۱۳۹۱ تا ۱۴۰۳ نشان می‌دهد همبستگی نرخ دستگیرشدگان سرقت با تورم ۰.۶۸ و با نرخ فقر ۰.۶۲ بوده است. در مورد قتل نیز همبستگی با تورم ۰.۷۲ و با فقر ۰.۷۸ گزارش شده است. این ارقام به‌تنهایی رابطه علّی را اثبات نمی‌کنند؛ اما از وجود ارتباط میان شرایط اقتصادی و آسیب‌های اجتماعی حکایت دارند. مطالعات بین‌المللی نیز نشان می‌دهند تورم و نابرابری اقتصادی می‌توانند با افزایش جرائم خشن، به‌ویژه قتل، همراه باشند. این اثر در مناطق محروم، دارای فقر و بیکاری بالا و زیرساخت‌های ضعیف، شدیدتر بوده است. در حوزه خودکشی نیز پژوهش‌های انجام‌شده نشان می‌دهند متغیرهایی مانند بیکاری و تورم با نرخ خودکشی، به‌ویژه در گروه‌های سنی بالای ۴۰سال ارتباط دارند. در ایران نیز، بررسی سال‌های ۱۳۹۱ تا ۱۴۰۳ نشان می‌دهد همبستگی نرخ خودکشی با تورم ۰.۶۵ و با نرخ فقر ۰.۸۶ بوده است. مقابله پایدار با آسیب‌های اجتماعی تنها از مسیر سیاست‌های انتظامی و قضایی امکان‌پذیر نیست و بهبود شرایط اقتصادی نیز اهمیت دارد. مهار تورم، کنترل رشد نقدینگی، اصلاح نظام بانکی، تقویت رشد اقتصادی و کاهش فقر می‌تواند از فشارهای اقتصادی موثر بر بروز آسیب‌های اجتماعی بکاهد. در شرایطی که اقتصاد ایران در دهه ۱۳۹۰ رشد متوسطی نزدیک به صفر داشته و در بهار امسال نیز منفی ۱۰.۱درصد بوده، رفع موانع رشد همچون تحریم‌ها به یکی از الزامات مهم سیاستگذاری اقتصادی و اجتماعی تبدیل شده است.
  • وزارت امور اقتصادی و دارایی اعلام کرد؛

    روزنامه شماره ۶۶۶۷

    ۸ همت تسهیلات برای بنگاه‌های آسیب‌دیده

    شادا: وزارت امور اقتصادی و دارایی از پرداخت بیش از ۸ هزار‌میلیارد تومان تسهیلات برای حفظ اشتغال بنگاه‌هایی خبر داد که در پی شرایط جنگی در معرض آسیب و کاهش نیروی کار قرار گرفته‌اند.
    یکشنبه، ۰۵ مهر ۱۴۰۵
  • نرخ تورم ماهانه در سه ماه تابستان زیر ۴ درصد ثبت شد

    روزنامه شماره ۶۶۶۶

    عبور تورم از دالان التهاب؟

    رئیس کل بانک مرکزی به تازگی اعلام کرد که تورم نقطه به نقطه شهریور ماه ۸۳.۸درصد بوده و تورم ماهانه در این ماه نیز ۳.۹ درصد شده است. این آمار حاکی از آن است که تورم نقطه‌ای در شهریور ماه پس از ۱۵ ماه تغییر روند داشته و نسبت به ماه قبل با ۰.۶ واحد درصد کاهش روبه‌رو شده است. بانک مرکزی همچنین به تازگی اعلام کرده بود که رشد نقدینگی در مردادماه روند کاهشی پیدا کرده است و به ۵۴.۳ درصد رسیده است. در سه ماه اخیر، تورم ماهانه ارقامی زیر ۴ درصد را ثبت کرده که نسبت به میانگین ۷.۵ درصدی ۳ ماه اول سال کاهش داشته است. در این شرایط، به نظر می‌رسد متغیرهای پولی تا حدودی از التهاب فاصله گرفته‌اند اما ادامه مسیر به وضعیت ریسک‌های سیاسی وابسته است.
  • بیش از ۱.۵‌میلیارد دلار به شکل اسکناس به کشور بازگشت؛

    روزنامه شماره ۶۶۶۶

    شارژ سیاستی عرضه دلار

    دنیای اقتصاد: در شرایط کنونی تجارت، تنها داشتن ارز نمی‌تواند تداوم واردات کالاهای مورد نیاز کشور را تضمین کند، بلکه بازگشت ارز صادراتی، عرضه آن در بازار رسمی، انتقال ارز از صادرکننده به واردکننده و سرعت دسترسی واردکننده نیز در کنار ایجاد منابع ارزی، اهمیت می‌یابد. طی ماه‌های گذشته، با تشدید محاصره اقتصادی و تجاری از سوی غرب، تامین منابع ارزی برای بازرگانان و نهاد‌های پولی ایران با محدودیت بیشتری مواجه شده است. در این راستا، بانک مرکزی برای تامین ارز واردات، در شرایط محدودیت منابع، تلاش کرده عرضه ارز موجود را افزایش دهد و مسیر رسیدن آن به واردکننده را کوتاه‌تر کند. در روزهای اخیر نیز مقامات بانک مرکزی عملکرد این نهاد را در خصوص مدیریت منابع ارزی شرح دادند.
  • حق رشد در قراردادهای چهره‌ها (سلبریتی‌ها)

    در دنیای امروز، شهرت تنها یک ویژگی شخصی نیست؛ بلکه به یک سرمایه اجتماعی و اقتصادی تبدیل شده است. بسیاری از چهره‌های مشهور در حوزه‌های مختلف هنری، ورزشی، رسانه‌ای و اجتماعی، مسیر رشد خود را با بهره‌گیری از حمایت، آموزش، تبلیغات، امکانات و سرمایه‌گذاری اشخاص یا مجموعه‌هایی طی می‌کنند که در شکل‌گیری جایگاه حرفه‌ای آنان نقش داشته‌اند.
    شنبه، ۰۴ مهر ۱۴۰۵
  • مهم‌ترین عوامل شکل‌دهی رشد و تورم تا پایان سال ۱۴۰۵ چه هستند؟

    روزنامه شماره ۶۶۶۵

    دوراهی اقتصاد در نیمه دوم

    براساس اعلام مرکز آمار ایران رشد اقتصادی در فصل بهار منفی ۱۰.۱ درصد ثبت شده است. همچنین آخرین آمار تورم حاکی از آن است که تورم نقطه به نقطه در مرداد ماه امسال برابر با ۸۹ درصد ثبت شده است.
  • مهدی دارابی، تثبیت نرخ ارز را به منزله شوک بیشتر در آینده دانست

    روزنامه شماره ۶۶۶۵

    مخاطرات تثبیت دلار در شرایط تورمی

    دنیای اقتصاد: هفته گذشته «دنیای اقتصاد» در گزارشی با عنوان «وسوسه دلواپسان ارزی» به بررسی پیامد‌های سیاست تثبیت نرخ ارز پرداخت. در شرایطی که اقتصاد ایران با محدودیت منابع ارزی، ریسک‌های سیاسی و تجاری و کاهش ظرفیت عرضه ارز روبه‌رو است، پایین نگه داشتن دستوری نرخ ارز می‌تواند در بلندمدت فشار بیشتری برای جهش نرخ ارز ایجاد کند. مهدی دارابی، دستیار ارزی رئیس‌کل بانک مرکزی نیز در خصوص تثبیت نرخ ارز هشدار داد. از نظر او، با وجود شرایط تورمی و بی‌ثباتی متغیرهای کلان اقتصادی، تثبیت نرخ ارز می‌تواند به انباشت فشارهای اقتصادی و ایجاد شوک در آینده منجر شود.
  • اولویت اصلی سیاستگذار تا پایان سال 

    سال ۱۴۰۵ برخلاف سال‌های گذشته با شرایط جنگ تحمیلی سوم آغاز شد. در نتیجه شرایط جنگ حاکم بر کشور، اقتصاد نیز تحت فشار قرار گرفته و در نتیجه آن تمام بخش‌های تولیدی اقتصاد از یک سو با کاهش تقاضا و از سوی دیگر، با افزایش مشکلات عدیده برای ادامه تولید مواجه شدند.
  • هزینه زندگی در ترکیه

    نرخ تورم ترکیه در ماه اوت ۳۱.۵ درصد بود. هر چند که برخی از نهادهای مستقل این کشور مانند «گروه پژوهش تورم» یا ENAG آمار تورم را بالاتر از آمار رسمی ذکر می‌کنند. برای مثال در ماه ژوئیه درحالی‌که اداره آمار ترکیه، نرخ تورم را حول و حوش ۳۱.۸ درصد اعلام کرده بود، این نهاد نرخ تورم را ۵۰ درصد می‌دانست. حال با همین نرخ تورم و البته افزایش قیمت سوخت در این کشور - برای مثال قیمت هر لیتر بنزین در استانبول نزدیک به ۹۰ لیر است - یک خانواده ترکیه‌ای چگونه زندگی می‌کند؟
    پنجشنبه، ۰۲ مهر ۱۴۰۵
  • تثبیت دلار در شرایط کمبود منابع چگونه تعادل بازار را برهم می‌زند؟

    روزنامه شماره ۶۶۶۴

    وسوسه دلواپسان ارزی

    بازگشت دوباره بحث تثبیت نرخ دلار در شرایطی مطرح شده که اقتصاد ایران با محدودیت منابع ارزی، ریسک‌های سیاسی، محدودیت‌های تجاری و کاهش ظرفیت عرضه ارز مواجه است. در چنین وضعیتی، پایین نگه داشتن دستوری نرخ ارز می‌تواند به جای ایجاد ثبات پایدار، شکاف میان نرخ رسمی و بازار را افزایش داده و زمینه‌ساز شکل‌گیری رانت، تقاضای مازاد و در نهایت جهش ارزی شود. تجربه ارز ۴۲۰۰تومانی و ۲۸۵۰۰تومانی نشان می‌دهد که تثبیت نرخ غیرواقعی نمی‌تواند کمبود منابع ارزی را برطرف کند. دولت دوازدهم تا تیرماه۱۴۰۰ حدود ۶۶‌میلیارد دلار ارز ۴۲۰۰تومانی برای واردات کالاهای اساسی اختصاص داد؛ اما این سیاست نتوانست به اهداف مورد نظر دست یابد. همچنین رئیس کل بانک مرکزی درباره تجربه ارز ۲۸۵۰۰تومانی اعلام کرده است که این سیاست در سال‌های ۱۴۰۲ تا ۱۴۰۴ حدود ۷.۵‌میلیارد دلار تعهد و بدهی ارزی ایجاد کرده و با پیش‌خور کردن منابع آینده، فشار ارزی را افزایش داده است. تثبیت نرخ پایین‌تر از سطح تعادلی، تقاضا برای ارز ارزان را افزایش می‌دهد و از سوی دیگر می‌تواند انگیزه صادرکنندگان برای عرضه ارز با نرخ پایین را کاهش دهد. یکی از عوامل جهش نرخ ارز، در گذشته عدم بازگشت کامل ارز توسط تراستی‌ها و صادرکنندگان بوده است. همچنین به نظر می‌رسید برخی از حامیان تثبیت ارز، در پشت صحنه به دنبال گرفتن رانت از طریق این سیاست هستند. سیدکمال سیدعلی، معاون اسبق ارزی بانک مرکزی، در مصاحبه با «دنیای‌اقتصاد» اشاره کرد که چندنرخی بودن ارز و فاصله نرخ‌ها را از عوامل اصلی شکل‌گیری رانت می‌داند. به گفته او، کاهش نرخ ارز وارداتی لزوما به کاهش قیمت کالا برای مصرف‌کننده منجر نمی‌شود و ممکن است منفعت ناشی از ارز ارزان نصیب واردکننده شود. در این شرایط، به جای تثبیت دستوری، کاهش تدریجی شکاف نرخ‌های ارزی، شفافیت در تخصیص منابع و سیاست‌های هدفمند برای کالاهای ضروری می‌تواند مسیر مطلوب‌تری برای مدیریت بازار ارز باشد.
  • دسترسی خانوارها به انرژی بهتر شده اما تعداد قطعی‌ها افزایش یافته است

    روزنامه شماره ۶۶۶۴

    نقشه فقر انرژی

    بازوی پژوهشی مجلس در گزارشی با موضوع ابعاد فقر انرژی، تصویری متفاوت از عرضه انرژی ارائه می‌دهد. تقریبا تمام خانوار‌های شهری و روستایی دسترسی مناسبی به برق و گاز دارند؛ با این حال، طی سال‌های اخیر، مدت‌زمان خاموشی‌ها و همچنین قطعی گاز صنایع افزایش یافته است. 
    چهارشنبه، ۰۱ مهر ۱۴۰۵
  • چرا محاصره واشنگتن نتوانست باعث تغییر نگاه تهران شود؟

    روزنامه شماره ۶۶۶۳

    جنگ اقتصادی بدون دستاورد سیاسی

    محاصره دریایی، تحریم‌های نفتی و محدودیت‌های هوانوردی درآمدهای ارزی و تجارت ایران را تحت فشار قرار داده است؛ اما این امر تاکنون تغییر اساسی در موضع تهران ایجاد نکرده‌اند.
  • آیا رویکردهای حمایتی فعلی به رفاه پایدار خانوارها کمک می‌کند؟

    روزنامه شماره ۶۶۶۳

    آسیب‌شناسی زنان سرپرست خانوار

    رشد ۷۰ درصدی تعداد زنان سرپرست خانوار طی دو دهه اخیر و رسیدن آن به بیش از ۳.۵‌میلیون خانوار، در سال ۱۴۰۰، همراه با پراکندگی سیاست‌ها و غلبه رویکردهای صرفا حمایتی، باعث شده بسیاری از طرح‌های موجود به توانمندسازی پایدار منجر نشوند. در این راستا، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی در یک گزارش سیاستی، گذار از حمایت‌های پراکنده به یک نظام یکپارچه، چندبعدی و توانمندساز را به عنوان راهکار اصلی بهبود رفاه خانوارها معرفی کرده است. اگرچه سرپرستی خانوار توسط زنان به خودی خود یک چالش اجتماعی محسوب نمی‌شود، اما کیفیت حضور این افراد در بازار کار می‌تواند مشکلاتی برای رفاه آنان به همراه بیاورد. این زنان علاوه بر تامین معیشت خانواده، با فقر، بیکاری، محدودیت فرصت‌های شغلی، کمبود مهارت، آسیب‌های اجتماعی و ضعف شبکه‌های حمایتی مواجه‌اند. نرخ اشتغال آنها تنها ۱۸ درصد (در برابر نرخ ۷۵ درصدی اشتغال مردان) است و سهم قابل‌توجهی در دو دهک پایین درآمدی دارند، درحالی‌که تنها ۱۴ درصد از این خوانوارها از پوشش حمایتی بهزیستی برخوردارند. قوانین بالادستی بر عدالت و فرصت برابر تاکید دارند، اما پراکندگی قوانین، نبود برنامه جامع توانمندسازی و برخی مواد قانون مدنی و کار که نقش سنتی مرد را به‌عنوان نان‌آور تثبیت می‌کنند، محدودیت ایجاد کرده‌اند.
    سه‌شنبه، ۳۱ شهریور ۱۴۰۵
  • آیا سیاست‌های انضباطی بانک مرکزی، اقتصاد را از مسیر تورم بالا خارج می‌کند؟

    روزنامه شماره ۶۶۶۲

    بازگشت رشد نقدینگی از قله

    عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی، به‌تازگی اعلام کرد: «رشد نقدینگی پنج‌ماهه در پایان مردادماه نسبت به پایان سال۱۴۰۴، ۱۹درصد بوده است.» بررسی‌های «دنیای‌اقتصاد» نشان می‌دهد در این صورت، رشد نقطه‌به‌نقطه نقدینگی در مردادماه به ۵۴.۳درصد رسیده است. رشد نقطه‌به‌نقطه نقدینگی از ۲۷.۷درصد در بهمن‌۱۴۰۳، پس از طی یک مسیر صعودی، به قله ۵۶درصدی رسیده بود. حال با آمارهای جدید رئیس کل بانک مرکزی، نرخ رشد نقدینگی با اندکی عقبگرد به سطح ۵۴.۳درصد کاهش یافته است. با وجود این کاهش، رشد نقدینگی همچنان در سطح بالایی قرار دارد. سیاست‌های انضباطی بانک مرکزی و کنترل رشد نقدینگی برای مهار تورم ضروری است؛ اما به‌تنهایی کافی نیست و مهار پایدار تورم به ترکیبی از انضباط پولی، کنترل مخارج دولت و کاهش تنش‌های خارجی نیاز دارد. رفع محاصره و تحریم‌ها نیز برای تقویت عرضه اقتصاد اهمیت دارد. همچنین کارشناسان معتقدند اعلام منظم آمارهای پولی و بانکی توسط بانک مرکزی، به جای اعلام شفاهی آمارها، رویکردی حرفه‌ای‌تر و دقیق‌تر است.
  • آیا تنها ۳ دهک شامل افزایش مبلغ می‌شوند؟

    روزنامه شماره ۶۶۶۲

    شارژ کالابرگ برای کم‌درآمدها

    همزمان با اعلام وزیر اقتصاد مبنی بر افزایش اعتبار کالا برگ از ۱۵ مهرماه، کلیات طرح افزایش اعتبار کالابرگ در جلسه‌ای با حضور رئیس‌جمهور به تصویب رسید. هفته‌هاست که وزارت اقتصاد، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، بانک مرکزی و خود ریاست اظهارات متعددی در خصوص افزایش مبلغ کالابرگ داشته‌اند. در این میان، چالش اصلی، ایجاد یک منبع پایدار برای تامین مالی کالابرگ است. از دی‌ماه ۱۴۰۴ که واریز همگانی مبلغ کالابرگ صورت گرفته، سطح عمومی قیمت‌ها با افزایش قابل‌توجهی مواجه بوده است.
    دوشنبه، ۳۰ شهریور ۱۴۰۵
  • رشد فصلی تولید ناخالص داخلی به کمترین سطح ۷.۵ سال اخیر رسید

    روزنامه شماره ۶۶۶۱

    تبخیر ۱۰ درصدی اقتصاد

    رشد اقتصادی در بهار۱۴۰۵ با ثبت رقم منفی ۱۰.۱درصد، به کمترین سطح ۷.۵سال اخیر رسید. بر اساس گزارش مرکز آمار ایران، رشد اقتصادی بدون نفت نیز در این فصل منفی ۴.۶درصد ثبت شده است؛ با این حال، افت شدید تولید نفت و گاز تحت‌تاثیر جنگ ۴۰ روزه، مهم‌ترین عامل کاهش رشد اقتصادی بوده است. در این میان، اغلب بخش‌های اقتصاد با رشد منفی مواجه شدند و تنها بخش «کشاورزی»، عمدتا تحت‌تاثیر افزایش بارش‌ها، رشد مثبت ۲.۳درصدی را تجربه کرد. ثبت رشد منفی ۱۰.۱درصدی به معنای از دست رفتن بخشی از تولید اقتصادی در یک فصل است و در کنار تورم بالا، تصویری نامساعد از وضعیت اقتصاد ایران ارائه می‌دهد. تشدید فشارهای ناشی از جنگ و محدودیت‌های اقتصادی، چشم‌انداز فعالیت‌های اقتصادی را تحت‌تاثیر قرار داده است؛ شرایطی که بازگشت اقتصاد به مسیر رشد را بیش از گذشته به کاهش تنش‌ها و بهره‌گیری از ظرفیت دیپلماسی برای پایان جنگ وابسته می‌کند.
  • تناقض میان موفقیت در مهار تورم و ناتوانی اقتصاد جدید در ایجاد سریع فرصت‌های شغلی؛

    روزنامه شماره ۶۶۶۱

    هزینه تخریب خلاق برای میلی

    دنیای اقتصاد: آرژانتین تنها چندماه با موعد انتخابات ریاست جمهوری فاصله دارد و رسانه‌ها در حال بررسی تجربه اقتصادی خاویر میلی در آرژانتین هستند. در دوران خاویر میلی، مهار موفق تورم با آزادسازی اقتصاد و کاهش حمایت از صنایع داخلی همراه شده است. با این حال، در شرایطی که دولت، تعطیلی کارخانه‌ها و حذف صنایع ناکارآمد را بخشی از «تخریب خلاق» و گذار به اقتصادی صادرات‌محور مبتنی بر نفت، گاز و معدن می‌داند، منتقدان از تعطیلی هزاران واحد تولیدی، کاهش اشتغال رسمی و فشار بر درآمد خانوارها سخن می‌گویند. در این میان نکته حائز اهمیت، تناقض میان موفقیت در مهار تورم و ناتوانی اقتصاد جدید در ایجاد سریع فرصت‌های شغلی جایگزین است. این چالش می‌تواند آینده سیاسی و اقتصادی پروژه اصلاحات میلی را تعیین کند.
    یکشنبه، ۲۹ شهریور ۱۴۰۵
  • چگونه تورم و کاهش درآمد باعث جانشینی کالاها در سفره خانوار شد؟

    روزنامه شماره ۶۶۶۰

    تغییر ناگزیر ذائقه ایرانی

    بررسی آمارهای هزینه خانوار نشان می‌دهد مصرف کالاهای خوراکی که افزایش قیمت بالایی داشته‌اند با کاهش شدید مواجه شده‌ است. مصرف سرانه کل گوشت در ایران از حدود ۳۵کیلوگرم در سال۱۳۸۳ به حدود ۲۵کیلوگرم در سال۱۴۰۳ رسیده است. در همین دوره، مصرف سرانه گوشت قرمز از حدود ۱۴کیلوگرم در اواسط دهه۱۳۸۰ به حدود ۵کیلوگرم در سال‌های اخیر کاهش یافته است. در مقابل، خانوارها برای جبران این افت، مصرف گوشت مرغ را در محدوده حدود ۲۰کیلوگرم به ازای هر نفر حفظ کرده‌اند و سهم مرغ از سبد مصرف گوشت از حدود ۳۰درصد در دهه۱۳۶۰ به نزدیک ۶۰درصد در سال‌های اخیر افزایش یافته است. این روند جایگزینی در بسیاری از کشورهای جهان نیز مشاهده می‌شود؛ اما شدت آن در ایران بیشتر بوده است. بنابراین کاهش مصرف گوشت قرمز را نمی‌توان صرفا تغییر ذائقه دانست و کاهش درآمد واقعی خانوارها و افزایش قیمت مواد غذایی نقش مهمی در این تغییر داشته است.
  • درآمد آمریکایی‌ها در سال ۲۰۲۵ رکورد زد؛

    روزنامه شماره ۶۶۶۰

    تقویت اقتصاد با حضور زنان

    دنیای اقتصاد: گزارش سالانه اداره سرشماری آمریکا نشان می‌دهد درآمد خانوارهای آمریکایی در سال ۲۰۲۵ به بالاترین سطح خود رسید؛ هرچند این بهبود میان گروه‌های مختلف جامعه یکسان نبود. بر اساس این گزارش، درآمد میانه خانوارها با ۲.۶ درصد رشد واقعی نسبت به سال ۲۰۲۴، به ۸۷ هزار و ۴۶۰ دلار رسید؛ رقمی که از رکورد پیش از همه‌گیری کرونا نیز فراتر رفت. با این حال، بخش عمده این افزایش نصیب خانوارهای پردرآمد شد و درآمد خانوارهای کم‌درآمد تغییر محسوسی نداشت.