چرا نمی‌توان میان بهره بازار بین بانکی، سود سپرده و تسهیلات شکاف ایجاد کرد؟

اصلاح نرخ بهره بین‌بانکی در هفته‌های اخیر را می‌توان گامی در مسیر اصلاح سیاست پولی و نزدیک‌کردن نرخ‌های بازار پول به واقعیت‌های اقتصادی دانست. با این حال، تداوم نرخ‌ سود سپرده قانونی در سطح ۲۳درصد، اثربخشی این سیاست را با چالش مواجه می‌کند. نرخ بهره بین‌بانکی مستقیما بر هزینه تامین منابع بانک‌ها…

چرا بین اسناد سیاستگذاری و اجرای آن شکاف می‌افتد؟

دنیای اقتصاد: سند تحول بنیادین آموزش و پرورش که در آذر ۱۳۹۰ به تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی رسید، یکی از جامع‌ترین اسناد سیاستی نظام تعلیم و تربیت رسمی کشور به شمار می‌رود. این سند با هدف ایجاد تغییرات بنیادین در کارکردها، فرایندها و نتایج نظام آموزشی تدوین شد و بر ارتقای نقش مدرسه، توسعه…

اخبار سیاست گذاری

  • پنجشنبه، ۱۹ شهریور ۱۴۰۵
  • «دنیای اقتصاد» روند درآمدهای نفتی و مالیاتی را بررسی می‌کند

    روزنامه شماره ۶۶۵۲

    افزایش میزان نااطمینانی بودجه

    همزمان با کند شدن روند تحقق درآمدهای مالیاتی، چشم‌انداز درآمدهای نفتی نیز با ابهام‌های جدی روبه‌رو شده است؛ موضوعی که می‌تواند فشار بر منابع بودجه دولت را در ماه‌های آینده افزایش دهد. تازه‌ترین گزارش پژوهشکده امور مالیاتی نشان می‌دهد در پنج‌ماه نخست سال۱۴۰۵ حدود ۷۹۸هزار‌میلیارد تومان مالیات وصول شده که معادل ۲۸.۳درصد درآمد مالیاتی پیش‌بینی‌شده در قانون بودجه است؛ نسبتی کمتر از عملکرد سال‌های ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۳؛ هر چند احتمال افزایش نرخ تحقق مالیات در ماه‌های آینده وجود دارد. از سوی دیگر، گزارش‌های منتشرشده درباره کاهش صادرات نفت و افت ذخایر شناور نفت، از محدود شدن ظرفیت درآمدزایی نفتی حکایت دارد. کاهش همزمان سرعت تحقق دو منبع اصلی درآمد دولت، یعنی مالیات و نفت، می‌تواند دامنه نااطمینانی بودجه را افزایش دهد و دولت را برای تامین منابع مالی با چالش بیشتری روبه‌رو کند. در چنین شرایطی، نحوه مدیریت کسری بودجه و انتخاب ابزارهای تامین مالی، به یکی از مهم‌ترین متغیرهای تعیین‌کننده ثبات اقتصاد کلان تبدیل خواهد شد.
  • پیام افزایش تنش در خاورمیانه بر متغیرهای اقتصادی بررسی شد

    روزنامه شماره ۶۶۵۲

    التهاب بازارها در جنگ نفتکش‌ها

    عبور نفت از ۱۰۰دلار در صورت تداوم می‌تواند به افزایش تورم و محدود شدن کاهش نرخ بهره و فشار بر بازار سهام در سطح جهان منجر شود.
  • تقاضای سنگین برای «عسکه ۲» پس از کاهش قیمت اوراق

    روزنامه شماره ۶۶۵۲

    استقبال از اوراق سلف سکه

    دنیای‌اقتصاد:‌عرضه اوراق سلف موازی استاندارد سکه طلا در نماد «عسکه ۲» در حالی روز گذشته آغاز شد که تقاضای قابل‌توجهی از سوی سرمایه‌گذاران برای این ابزار به ثبت رسید. در فاصله چند ساعت از آغاز معاملات، بیش از ۴۱‌میلیون واحد سفارش خرید در سقف مجاز قیمت روزانه ثبت شد؛ رقمی که نشان‌دهنده استقبال قابل‌توجه فعالان بازار از ابزار جدید بانک مرکزی است.
  • چهارشنبه، ۱۸ شهریور ۱۴۰۵
  • چگونه تورم بر ارزش خرید خانوار اثرگذار بوده است؟

    روزنامه شماره ۶۶۵۱

    تقاضای واقعی در سراشیبی

    گزارشی که به تازگی از تراکنش‌های شاپرک منتشر شده است، نشان‌دهنده تداوم رشد حقیقی مصرف برای چهارمین ماه متوالی بود. این آمار که عمدتا شامل حجم و تعداد تراکنش‌های صورت‌گرفته از پایانه‌های فروشگاهی است، حاکی از رشد ۲.۵درصدی ارزش حقیقی تراکنش‌ها در مرداد ماه بود. با این حال، بررسی روند بلندمدت داده‌ها نشان می‌دهد که متوسط ارزش حقیقی هر تراکنش طی سال‌های اخیر روندی کاهشی را تجربه کرده است. این وضعیت می‌تواند نشان‌دهنده اثر تورم بر مصرف خانوارها و حرکت مصرف‌کنندگان به سمت خریدهای کوچک‌تر و ضروری‌تر باشد.
  • تله کودکان کار

    کار کودکان در اغلب موارد نه نتیجه بی‌توجهی والدین، بلکه پیامد مستقیم فقر خانوارها و ناکافی بودن درآمد والدین است. هنگامی که دستمزد والدین برای تامین حداقل معیشت کافی نباشد، خانواده ناچار می‌شود کودکان را وارد بازار کار کند که این وضعیت به یک «تله اقتصادی» منتهی می‌شود؛ زیرا ورود کودکان به بازار کار عرضه نیروی کار را در شرایط فقر و دستمزدهای کم افزایش داده و دستمزد بزرگسالان را بیشتر کاهش می‌دهد و همین کاهش دستمزد، خانواده‌های بیشتری را دوباره به استفاده از نیروی کار کودکان سوق می‌دهد. از این رو، کار کودک هم محصول فقر و هم عاملی برای تداوم آن است.
  • آیا هزینه اصلاحات اقتصادی برای خاویر میلی دردسرساز خواهد شد؟

    روزنامه شماره ۶۶۵۱

    دردسر انتخاباتی لیبرتارین آرژانتینی

    خاویر میلی، رئیس‌جمهور آرژانتین، با اجرای سیاست‌های ریاضتی، کاهش هزینه‌های دولت، مقررات‌زدایی و کنترل شدید تورم، توانسته تورم ماهانه را از ۱۳ درصد به حدود ۲ درصد کاهش دهد، وضعیت مالی دولت و اعتماد بازارها را بهبود بخشد و فقر را در آرژانتین، یک‌سوم کاهش دهد؛ با این حال، به‌رغم رشد اقتصادی مثبت در دو سال اخیر، اقتصاد در بخش‌های اشتغال‌زا مانند تولید و ساخت‌وساز همچنان ضعیف است، ۲۳۰ هزار شغل رسمی خصوصی از بین رفته و دستمزدها نیز هنوز به سطح پیش از ریاست‌جمهوری او بازنگشته‌اند.
  • سه‌شنبه، ۱۷ شهریور ۱۴۰۵
  • افزایش نرخ بنزین به ۱۰ هزار تومان کدام مشکل را حل خواهد کرد؟

    روزنامه شماره ۶۶۵۰

    سردرگمی سیاست‌های بنزینی

    افزایش نرخ سوم بنزین به ۱۰ هزار تومان، در ظاهر یک جهش ۱۰۰درصدی در قیمت سوخت است، اما در عمل تصویری متفاوت از سیاستگذاری بنزین ارائه می‌دهد. قیمت واقعی بنزین آزاد، با وجود افزایش‌های اسمی، همچنان در سطوحی نزدیک به دهه‌های گذشته قرار دارد و فاصله آن با تورم عمومی اقتصاد نیز نشان می‌دهد که این افزایش لزوما به معنای اصلاح جدی قیمت سوخت نیست. از سوی دیگر، حفظ سهمیه ۱۱۰ لیتری و باقی ماندن نرخ‌های یارانه‌ای، ساختار چندنرخی را پابرجا نگه داشته و شکاف میان قیمت‌ها را بیشتر کرده است.
  • مشارکت خانم‌ها در بازار کار چگونه افزایش می‌یابد؟

    روزنامه شماره ۶۶۵۰

    خسارات خانه‌نشینی زنان

    در بسیاری از کشورهای خاورمیانه، شمال آفریقا و جنوب آسیا، تبعیض‌های فرهنگی، قانونی و خانوادگی زنان را از بازار کار دور نگه داشته و مانع افزایش ثروت جامعه شده است. رفع این موانع می‌تواند درآمد سرانه را تا حدود یک‌پنجم افزایش دهد. چهار عامل اصلاح قوانین، تغییر هنجارهای اجتماعی، آموزش و فناوری دیجیتال و ایجاد انگیزه‌های اقتصادی، می‌توانند در رفع این موانع موثر باشند. تجربه عربستان نشان می‌دهد اصلاحات قانونی و الگوگیری اجتماعی می‌تواند مشارکت زنان را افزایش دهند. فارغ از این، شناخت منافع مالی کار کردن زنان می‌تواند موانع را برطرف کند.
  • دوشنبه، ۱۶ شهریور ۱۴۰۵
  • کشورها به سمت ارزهای جایگزین می‌روند؟

    روزنامه شماره ۶۶۴۹

    تحریم‌ها علیه سلطه دلار

    دلار بیش از هشت دهه ستون اصلی نظام پولی جهان بوده، اما جنگ‌ها، تحریم‌ها و تحولات ژئوپلیتیک به تدریج انحصار آن را کاهش داده‌اند. به‌رغم افت نسبی سهم دلار از ذخایر ارزی جهان از سال۱۹۹۹، شواهدی از خروج گسترده و سیستماتیک کشورها از دلار به سوی ارزی جایگزین وجود ندارد. با این حال، استفاده سیاسی از دلار و تحریم‌ها می‌تواند کشورها را به سمت ارزهای جایگزین سوق دهد. آنچه اکنون رخ می‌دهد پایان سلطه دلار نیست، بلکه نشانه کاهش نسبی انحصار آن است.
  • پیشنهادی برای تجارت دریایی با وجود محاصره

    در شرایطی که محاصره دریایی و محدودیت‌های ناشی از جنگ، تجارت خارجی ایران و تردد کشتی‌ها در منطقه را با چالش جدی مواجه کرده است، یکی از راهکارهای قابل تأمل، استفاده از ظرفیت کشورهای ثالث در تجارت دریایی با ایران است. پیشنهاد این است که در معاملات وارداتی و صادراتی، کشور طرف معامله علاوه بر خرید یا فروش کالا، کشتی و محموله را نیز متعلق به خود داشته باشد.
  • پاسخ مدنی‌زاده به وزیر خزانه‌داری آمریکا

    شادا: وزیر اقتصاد در واکنش به اظهارات اخیر وزیر خزانه‌داری آمریکا درباره تشدید تحریم‌ها و فشار اقتصادی علیه ایران گفت: تصور اینکه بتوان با فشار بر اقتصاد ایران، تصمیمات یک ملت را تغییر داد، اشتباه است.
  • یکشنبه، ۱۵ شهریور ۱۴۰۵
  • دو اقتصاددان برجسته بررسی کردند؛

    روزنامه شماره ۶۶۴۸

    مسیر ترمیم اقتصاد ایران

    «هاشم پسران» و «ران اسمیت»، چشم‌انداز اقتصاد ایران در سایه تحریم‌ها، جنگ و شوک‌های ژئوپلیتیک را در دو سناریو ترسیم کردند. در سناریوی نخست، تداوم درگیری و محدودیت دسترسی به ارز، همراه با تشدید تورم، کمبود کالا و احتمال سهمیه‌بندی، می‌تواند نارسایی‌های موجود را عمیق‌تر کند و اقتصاد را به سمت ابرتورم سوق دهد. در سناریوی دوم، پایان درگیری و آغاز اصلاحات اقتصادی می‌تواند زمینه ثبات ارزی، کاهش تورم و بازگشت رشد را فراهم کند؛ هرچند تحقق این مسیر مستلزم اصلاح نظام ارزی و یارانه‌ای، سامان‌دهی نظام بانکی و کاهش رانت و ناکارآمدی‌های ساختاری است. 
  • شنبه، ۱۴ شهریور ۱۴۰۵
  • چرا برای اصلاحات سوخت باید شرایط مصرف داخل دهک‌ها را بررسی کرد؟

    روزنامه شماره ۶۶۴۷

    آسیب‌پذیری بنزینی کم‌درآمدها

    در سال‌های گذشته، تاکید کارشناسان و مسوولان بر منتفع شدن کم‌درآمدها از افزایش قیمت بنزین بوده است. بررسی آمارها اما نشان‌دهنده الگوی پیچیده‌تری از مصرف بنزین است. در داخل هریک از دهک‌‌های کم‌درآمد جامعه، دو دسته خانوار قابل شناسایی است؛ خانوارهایی که مصرف بنزین آنها نزدیک به صفر است و خانوارهایی که مصرف نسبتا بالایی دارند. کمتر بودن مصرف بنزین در دهک‌های پایین، عمدتا به‌دلیل تعداد بیشتر خانوارهای دسته اول است، نه مصرف کمتر خانوارهای دسته دوم. حدود ۷۴درصد خانوارهای دهک اول در سال۱۴۰۳، بنزین مصرف نکرده‌اند. این آمار برای دهک دهم حدود ۲۹درصد است. در همین حال، ۱۰درصد پر مصرف دهک اول در سال۱۴۰۳، مصرفی بیش از ۱۵۰لیتر در هر ماه داشته است. «ساختار دوگانه» مصرف در هر دهک، به‌خصوص دهک‌های پایین، موجب ناکارآمدی سیاست‌هایی می‌شود که تنها بر تفاوت‌های «بین‌دهکی» تاکید دارند. پیچیدگی الگوی مصرف بنزین، ضرورت بحث‌های کارشناسی بیشتری را از آنچه درحال وقوع است، در پی دارد.
  • «دنیای‌ اقتصاد» با استفاده از نظرات ۸ اقتصاددان، بررسی می‌کند

    روزنامه شماره ۶۶۴۷

    هزارتوی سیاستگذاری پولی

    کمتر دوره‌ای در سال‌های اخیر می‌توان یافت که سیاستگذار پولی همزمان با این حجم از متغیرهای متعارض روبه‌رو بوده باشد؛ متغیرهایی که هر تصمیم را به معادله‌ای چندمجهولی تبدیل کرده‌اند. در میانه بحران‌های مختلفی که کشور با آنها دست‌وپنجه نرم می‌کند، سیاستگذاری پولی نیز سخت‌تر شده است. از یک‌سو، برخورد بانک مرکزی با برخی بانک‌ها به‌دلیل رعایت نکردن مقررات کارسازی تراکنش‌ها و اعمال جریمه و احکام انضباطی، نشانه‌ای از تلاش برای تثبیت اقتدار نظارتی بر شبکه بانکی است. از سوی دیگر، پرونده به‌مراتب دشوارتری روی میز قرار دارد: تصمیم درباره نرخ بهره.
  • «تجارت فردا» بررسی کرد؛

    روزنامه شماره ۶۶۴۷

    سهم تورم از آتش جنگ

    جنگ علاوه بر تخریب زیرساخت‌ها و کاهش تولید، با اختلال در تجارت، کاهش عرضه ارز و تشدید انتظارات تورمی، به افزایش قیمت‌ها دامن می‌زند. تجربه اقتصاد ایران در جنگ نشان می‌دهد شدت تورم به وضعیت اقتصاد پیش از جنگ نیز وابسته است. اقتصاد امروز با تورم مزمن، کسری بودجه، رشد نقدینگی، کاهش ارزش ریال و ناترازی‌های گسترده روبه‌رو است؛ بنابراین جنگ می‌تواند این مشکلات را تشدید کند. حال آنکه ریشه تورم در ایران، در ناترازی‌های انباشته و اصلاحات به‌تعویق‌افتاده نیز نهفته است. هفته‌نامه «تجارت فردا» سهم تورم از آتش جنگ را بررسی کرده است. 
  • جمعه، ۱۳ شهریور ۱۴۰۵
  • گرانی‌ها را به این صورت تلف می‌کنید؟

    رئیس اصناف دزدی می‌کند!

    دنیای اقتصاد: ۳۰ مرداد ۱۳۵۲، اسدالله علم، وزیر دربار وقت، در یادداشت‌های روزانه‌اش از دیدار با هوشنگ انصاری، وزیر اقتصاد و گفت‌وگو درباره گرانی و آشفتگی اقتصادی سخن گفته است.
  • پنجشنبه، ۱۲ شهریور ۱۴۰۵
  • اثر سبقت رشد قیمت‌ها از درآمد چیست؟

    روزنامه شماره ۶۶۴۶

    تهدید تورمی سفره خانوار

    در نیم‌دهه اخیر، سطح عمومی قیمت‌ها در اقتصاد ایران حدود هفت‌برابر شده و نرخ دلار نیز به حدود ۷.۲برابر سطح سال۱۴۰۰ رسیده است؛ درحالی‌که حداقل دستمزد تنها ۶.۳برابر افزایش یافته است. این شکاف در اقلام خوراکی عمیق‌تر است؛ به‌طوری‌که قیمت برخی کالاهای اساسی مانند روغن، گوشت و لبنیات با سرعتی بسیار بیشتر از دستمزد رشد کرده‌اند. حاصل این روند، کاهش قدرت خرید واقعی خانوار و کوچک‌تر شدن سهم درآمد از سبد مصرفی است؛ روندی که می‌تواند خود را در تشدید فقر غذایی و کاهش کیفیت سفره خانوار نشان دهد.
  • چین همچنان قیمت نفت را پایین نگه داشته است؛

    روزنامه شماره ۶۶۴۶

    بازی پکن در میدان جنگ

    دنیای‌اقتصاد: در روزهای اخیر، بحث‌های مختلفی در مورد عمق رابطه استراتژیک ایران و چین به گوش می‌رسد. تحلیلگران معتقدند چین در حال حاضر اگرچه رابطه‌ای راهبردی با ایران دارد اما به دلیل شرایط حاکم بر سیاست خارجی، ایران را به چشم یک متحد نمی‌بیند. فارغ از این، کنترل تقاضای بازار نفت توسط چین از زمان حمله آمریکا و اسرائیل به ایران، یکی از مهم‌ترین دلایل ثبات نسبی قیمت نفت و عدم افزایش آن به سطوح بیش از ۱۲۰ دلار بوده است.
  • روایت نقش مالیات در خروج بانک‌ها از بنگاه‌داری؛

    روزنامه شماره ۶۶۴۶

    وقتی دارایی‌های غیرمولد اعتبار را می‌بلعد

    هر اندازه که ناترازی بانک‌ها با دارایی‌های غیرمولد تشدید شده است، اقتصاد کشور نیز مانند برج کج پیزا، بیشتر به سمت رکود تورمی متمایل شده است. گزاره‌ای که نشان می‌دهد نقش بانک‌ها تا چه اندازه در رونق تولید اثرگذار بوده است. محض نمونه، تا پایان آذرماه ۱۴۰۴، بانک مرکزی گفته است ۲۷ بانک در مجموع ۴۵۲۲ ملک مسکونی در اختیار داشته‌اند. این یعنی بانک‌ها ملک‌داری را بر تسهیل‌گری ترجیح داده‌اند و قانون رفع موانع تولید نیز جلودار آنها نبوده است. پرسشی که مطرح می‌شود این است که آیا مالیات می‌تواند به‌عنوان یک اهرم فشار بر بانک‌ها برای تزریق منابع به تولید عمل کند؟
  • چهارشنبه، ۱۱ شهریور ۱۴۰۵
  • چرا صحبت‌های رئیس کل برای آرامش نرخ دلار کافی نیست؟

    روزنامه شماره ۶۶۴۵

    گام تکمیلی سیاستگذاری اقتصادی

    رئیس کل بانک مرکزی به تازگی در سخنان خود اعلام کرد «در ماه‌های نخست سال، بسیاری از کارشناسان و تحلیلگران با دیدن ابعاد تحریم و محاصره، پیش‌بینی می‌کردند که اقتصاد ایران وارد دالان ابرتورم خواهد شد؛ اما ما اجازه ندادیم این پیش‌بینی‌ها محقق شود.» بررسی‌ها نشان می‌دهد تورم ماهانه در دو ماه تیر و مرداد نسبت به سه ماه نخست سال، با کاهش روبه‌رو شده است، با این حال پس از تشدید محاصره دریایی و انتظارات تورمی در شهریور ماه، نرخ ارز و تورم در این ماه احتمالا روندی مشابه سه ماه نخست سال داشته باشد. هرچند رخ دادن ابرتورم در چنین شرایطی نیز، نامحتمل به نظر می‌رسد.
  • زنگ خطر ناترازی و تورم به صدا درآمد؛

    روزنامه شماره ۶۶۴۵

    آدرس اشتباه در بانکداری اسلامی

    دنیای اقتصاد: روز گذشته، سی‌وششمین همایش بانکداری اسلامی با محوریت بررسی چالش‌های روز نظام بانکی، از ناترازی و نقدینگی گرفته تا فشارهای ارزی، تامین مالی تولید و الزامات فقهی بانکداری برگزار شد. این رویداد به همت موسسه عالی آموزش بانکداری ایران و دبیری فرشاد حیدری، با حضور جمعی از مدیران ارشد بانکی، اعضای شورای فقهی بانک مرکزی و استادان اقتصاد شکل گرفت. در پنل نخست، عبدالناصر همتی، سیدمصطفی محقق‌داماد، غلامرضا مصباحی‌مقدم، حسینعلی سعدی و طهماسب مظاهری مهم‌ترین چالش‌های نظام بانکی را از زوایای مختلف بررسی کردند.
  • سه‌شنبه، ۱۰ شهریور ۱۴۰۵
  • دکتر محمد طبیبیان در گفت‌وگو با گروه رسانه‌ای‌ «دنیای‌اقتصاد» تاکید کرد

    روزنامه شماره ۶۶۴۴

    فرصت توسعه بعد از جنگ

    پایان جنگ و احتمال رفع تحریم‌ها می‌تواند یکی از مهم‌ترین فرصت‌های اقتصادی پیش‌ روی ایران در سال‌های اخیر باشد؛ اما آیا این گشایش سیاسی و اقتصادی به‌تنهایی می‌تواند کشور را در مسیر توسعه پایدار قرار دهد؟ محمد طبیبیان، اقتصاددان، در گفت‌وگو با گروه رسانه‌ای «دنیای‌اقتصاد» تاکید کرد که رفع تحریم‌ها شرط لازم برای بهبود اقتصاد ایران است؛ اما به‌هیچ‌وجه شرط کافی نیست. به اعتقاد او، اگر گشایش در روابط خارجی با اصلاح قواعد بازی اقتصاد، بهبود کیفیت حکمرانی و اصلاحات نهادی همراه نشود، منابع جدید نیز سرنوشتی متفاوت از گذشته نخواهند داشت و ممکن است به جای تقویت سرمایه‌گذاری و بهره‌وری، صرف مصرف، واردات و توزیع رانت شوند. طبیبیان معتقد است پرسش اصلی سیاستگذاران نباید انتخاب میان الگوهای توسعه آمریکا، اروپا یا چین باشد؛ زیرا هیچ‌یک از این کشورها با یک نسخه جادویی به توسعه نرسیده‌اند. آنچه اقتصادهای موفق را به یکدیگر پیوند می‌دهد، وجود نهادهای کارآمد، ثبات و پیش‌بینی‌پذیری سیاست‌ها، امنیت حقوق مالکیت، رقابت، ارتباط با اقتصاد جهانی و دولت‌های پاسخگو است. از نگاه او، ایران باید به جای کپی‌برداری از یک مدل خاص، از تجربه مشترک کشورهای موفق درس بگیرد و متناسب با شرایط تاریخی، اجتماعی و نهادی خود، مسیر توسعه را طراحی کند. این اقتصاددان همچنین تاکید کرد که سال‌ها تحریم و محدودیت خارجی، علاوه بر کاهش سرمایه‌گذاری و فرسایش زیرساخت‌ها، ساختارهایی مبتنی بر رانت، چندنرخی بودن و فعالیت‌های غیرشفاف را در اقتصاد تقویت کرده است. از این رو، حتی در صورت رفع تحریم‌ها، بدون اصلاح این ساختارها و شفاف شدن رابطه اختیار، مسوولیت و پاسخگویی، نمی‌توان انتظار جهش پایدار اقتصادی داشت. به باور طبیبیان، پایان جنگ و رفع تحریم، «فرصت» است نه «توسعه»؛ توسعه زمانی محقق می‌شود که همزمان با عادی‌سازی روابط خارجی، محیطی امن، رقابتی و پیش‌بینی‌پذیر برای سرمایه‌گذاری ایجاد شود و منابع تازه به جای توزیع رانت، به افزایش بهره‌وری، توسعه زیرساخت‌ها و سرمایه انسانی اختصاص یابد.
  • هزینه‌های اقتصادی سیاست‌های مهاجرتی دونالد ترامپ برای آمریکا چقدر است؟

    روزنامه شماره ۶۶۴۴

    آسیب محدودیت ورود نیروی کار

    دنیای اقتصاد: از زمان بازگشت ترامپ، کاهش ورود مهاجران، افزایش اخراج‌ها و محدودیت ویزاهای مهاجرتی باعث شده خالص مهاجرت از بیش از ۲‌میلیون نفر در سال‌های ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۴ به حدود صفر در ۲۰۲۵ برسد و نیروی کار آمریکا از ژانویه بیش از یک‌میلیون نفر کاهش یابد. در نتیجه، رشد اشتغال از میانگین ماهانه بیش از ۲۳۰ هزار شغل در سال‌های ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۴ به حدود ۳۰ هزار شغل در یک‌ونیم سال اخیر سقوط کرده، درحالی‌که تعداد بیکاران تقریبا ثابت مانده است. کاهش نیروی کار همچنین می‌تواند رشد بالقوه تولید ناخالص داخلی را محدود کند؛ زیرا در گذشته افزایش نیروی کار سالانه حدود ۱.۴ واحد درصد به رشد بالقوه اقتصاد کمک می‌کرد، اما این سهم در ۲۰۲۶ ممکن است تقریبا به صفر برسد.
  • دوشنبه، ۰۹ شهریور ۱۴۰۵
  • «دنیای اقتصاد» ۶ ماه پس از آغاز تهاجم آمریکا و اسرائیل بررسی می‌کند

    روزنامه شماره ۶۶۴۳

    اثر جنگ بر اقتصاد ایران و جهان

    ۶ماه پس از آغاز تهاجم علیه ایران، منطقه و جهان با پیامدهای اقتصادی گسترده‌ای روبه‌رو شده‌اند. در ایران، اقتصاد با تورم نقطه به نقطه ۸۹درصد، رشد نرخ ارز به حدود ۲۰۰هزار تومان، ریزش آمار اشتغال و پیش‌بینی رشد منفی ۵.۴درصد اقتصاد مواجه است. صادرات نفت و میعانات نیز در پی محاصره آمریکا از بیش از ۲.۲‌میلیون بشکه در روز در فوریه به کمتر از ۵۰۰ هزار بشکه در ماه‌های اخیر رسیده است؛ هر چند آمار دقیقی از صادرات نفت در هفته‌های اخیر وجود ندارد. در سوی دیگر، جنگ برای آمریکا نیز تاکنون دست‌کم ۳۷.۵‌میلیارد دلار هزینه داشته و هزینه‌های نظامی را افزایش داده است. در سطح جهانی، قیمت نفت برخلاف پیش‌بینی‌ها از ۱۵۰دلار عبور نکرد، اما هزینه حمل‌ونقل، بیمه و انرژی افزایش یافت و تورم جهانی را تشدید کرد. این درگیری نظامی، همچنین هزینه تامین مالی دولت‌های گروه هفت را تاکنون حدود ۱۶‌میلیارد دلار افزایش داده است.
  • شنبه، ۰۷ شهریور ۱۴۰۵
  • دنیای اقتصاد پاسخ می‌دهد؛

    روزنامه شماره ۶۵۷۷

    چرا روسیه به دنبال تضعیف پول ملی است؟

    دنیای اقتصاد: معمولاً دولت‌ها و بانک‌های مرکزی در سراسر جهان تمام توان خود را به کار می‌گیرند تا ارزش پول ملی را تقویت یا تثبیت کنند، اما روسیه این روزها مسیری کاملاً متضاد را در پیش گرفته است. وزارت دارایی این کشور پنجم اوت (چهارده مرداد) با اعلام افزایش حدود ۲۰ درصدی خرید روزانه ارز و طلا، حجم مداخلات روزانه خود را از ۵.۴ میلیارد روبل در ژوئیه به ۶.۵ میلیارد روبل رساند.
  • سه سناریو برای شاخص قیمت‌ها در ماه‌های آینده ترسیم شد

    روزنامه شماره ۶۶۴۲

    مسیریابی تورم تا پایان ۱۴۰۵

    بر اساس تازه‌ترین آمارهای منتشرشده، مرکز آمار ایران تورم ماهانه مرداد را ۳.۴درصد و تورم نقطه‌به‌نقطه را ۸۹درصد اعلام کرده است. در مقابل، بانک مرکزی نرخ تورم ماهانه را ۳.۷درصد و تورم نقطه‌به‌نقطه را ۸۴.۴درصد برآورد کرده است. اگرچه میان دو نهاد در سطح ارقام اختلاف اندکی وجود دارد، اما هر دو گزارش از تداوم تورم بالا و شکنندگی روند کاهش آن حکایت دارند. بررسی‌های «دنیای‌اقتصاد» پیش‌تر در گزارشی، با فرض تداوم شرایط «نه جنگ و نه صلح»، تورم نقطه‌ای مرداد را ۸۶.۹درصد پیش‌بینی کرده بود که اختلاف اندکی با آمارهای نهایی دارد. اکنون با انتشار داده‌های جدید، می‌توان مسیر تورم تا پایان سال را در سه سناریو به‌روزرسانی کرد.در سه‌ماه نخست سال، همزمان با جنگ و محاصره دریایی، میانگین تورم ماهانه به ۶.۴درصد رسید. اما پس از اجرای تفاهم اسلام‌آباد و تداوم آتش‌بس، این میانگین در تیر و مرداد به ۳.۲درصد کاهش یافت. این امر نشان می‌دهد کاهش تنش‌های خارجی می‌تواند به تعدیل فشارهای تورمی کمک کند. در سناریوی نخست، اگر تنش‌ها دوباره تشدید شود یا محاصره دریایی ادامه یابد و میانگین تورم ماهانه ۶.۴درصد تا پایان سال وجود داشته باشد، تورم نقطه‌ای اسفندماه به ۹۹.۲درصد خواهد رسید؛ وضعیتی که اقتصاد را در آستانه تورم سه‌رقمی قرار می‌دهد و فشار قابل‌توجهی بر قدرت خرید خانوارها وارد می‌کند. در سناریوی میانی یا «نه جنگ و نه صلح»، با فرض تداوم میانگین تورم ماهانه ۴.۸درصدی پنج‌ماه نخست سال، تورم نقطه‌ای پایان سال به ۸۰.۳درصد می‌رسد. البته کاهش نرخ تورم در این سناریو به معنای کاهش قیمت‌ها نیست، بلکه تنها از سرعت افزایش آنها کاسته می‌شود. در خوش‌بینانه‌ترین سناریو نیز، با فرض تداوم تفاهم، آتش‌بس و میانگین تورم ماهانه ۳.۲درصدی، تورم نقطه‌ای اسفندماه می‌تواند به ۶۱.۷درصد کاهش یابد. این برآوردها نشان می‌دهد که در شرایط کنونی، مهار پایدار تورم بیش از هر زمان دیگری به کاهش تنش‌های سیاسی و ثبات در روابط خارجی گره خورده است و تنش‌زدایی می‌تواند یکی از مهم‌ترین پیش‌شرط‌های کنترل تورم و بهبود رفاه خانوارها باشد. 
  • تصمیم‌های سخت و پرهزینه لازم است؛

    روزنامه شماره ۶۶۴۲

    مردی برای بحران

    اقتصاد ایران با تورم، کسری بودجه، ناترازی بانک‌ها، کمبود انرژی و افت سرمایه‌گذاری دست‌وپنجه نرم می‌کند و بسیاری از راه‌حل‌ها نیز شناخته شده‌اند؛ اما اجرای آنها تصمیم‌هایی سخت و پرهزینه می‌خواهد. در چنین شرایطی، تاریخ ایران روایتی برای امروز دارد. در شهریور ۱۳۲۰، وقتی اشغال کشور نظم سیاسی را لرزاند، محمدعلی فروغی پس از ۶سال خانه‌نشینی بازگشت تا کشور را از یکی از دشوارترین بزنگاه‌های تاریخ عبور دهد. تجربه او نشان داد که بحران، متخصصان را به قدرت بازمی‌گرداند؛ اما اختیار نیز برای اثرگذاری آنان ضروری است. شماره جدید هفته‌نامه «تجارت فردا» به این دوره از تاریخ پرداخته است.
  • آیا کاهش معاملات دلاری برای تنوع‌بخشی به دارایی‌ها کافی است؟

    روزنامه شماره ۶۶۴۲

    دلارزدایی با ابزار مشتقه ارزی

    مقاله‌ای تازه از صندوق بین‌المللی پول، با بررسی دارایی‌ها و بدهی‌های دلاری حدود ۴۰ کشور در فاصله سال‌های ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۴، به پرسشی مهم درباره دلارزدایی پاسخ می‌دهد: آیا کاهش استفاده از دلار در معاملات تجاری و مالی، به‌تنهایی می‌تواند وابستگی کشورها به دلار و ریسک ناشی از نوسانات آن را کاهش دهد؟ پاسخ این پژوهش منفی است. استدلال اصلی این است که کاهش واقعی ریسک دلاری، علاوه بر کاهش استفاده از دلار، به امکان مدیریت دارایی‌ها و بدهی‌های دلاری موجود نیز بستگی دارد. برای این کار، کشورها و شرکت‌ها به بازارهای ارز و به‌ویژه بازارهای مشتقه عمیق و نقدشونده نیاز دارند. با توجه به شرایط تحریمی اقتصاد ایران و نیاز به تنوع‌بخشی به روش‌های پرداخت، پیش از فاصله‌گرفتن از دلار، لازم است که زیر‌ساخت‌های مربوط به تعمیق بازار و دسترسی به ابزار‌های مالی ایجاد شود.
  • پنجشنبه، ۰۵ شهریور ۱۴۰۵
  • چرا انفجار جمعیتی دهه ۶۰ به رشد ازدواج و باروری در دهه ۹۰ منجر نشد؟

    روزنامه شماره ۶۶۴۱

    فرصت‌سوزی در رشد جمعیت

    جمعیت ایران از اواخر دهه۱۳۵۰ تا اوایل دهه۱۳۷۰ با یک انفجار جمعیتی روبه‌رو شد؛ رخدادی که نسل پرجمعیت متولدان دهه۶۰ را شکل داد. در نگاه نخست، انتظار می‌رفت با ورود این نسل به سن اشتغال و ازدواج، تولید ناخالص داخلی، شمار ازدواج‌ها و میزان فرزندآوری نیز رشد قابل‌توجهی را تجربه کند. با این حال، آمارها نشان می‌دهد که شمار ازدواج‌ها و تولد نوزادان نه‌تنها متناسب با جمعیت این نسل افزایش نیافته، بلکه روندی نزولی را طی کرده است. بر اساس داده‌های مرکز آمار، تعداد وقایع ازدواج از حدود ۸۷۵هزار مورد در سال۱۳۹۰ به کمتر از ۴۳۲هزار مورد در سال۱۴۰۴ کاهش یافته است. همچنین نرخ باروری نیز به سطحی پایین‌تر از نرخ جایگزینی جمعیت رسیده، درحالی‌که شمار طلاق‌ها طی سال‌های اخیر روندی افزایشی داشته است. «دنیای‌اقتصاد» در گفت‌وگو با زهرا افشاری، استاد اقتصاد دانشگاه الزهرا و نادر مطیع حق‌شناس، استادیار موسسه تحقیقات جمعیت کشور، ریشه‌های این تناقض جمعیتی را بررسی می‌کند. به اعتقاد این کارشناسان، پرجمعیت بودن یک نسل به‌تنهایی تضمین‌کننده افزایش ازدواج و فرزندآوری نیست؛ زیرا حضور جمعیت زیاد در سن ازدواج تنها ظرفیت بالقوه ایجاد می‌کند و تحقق آن نیازمند بسترسازی مناسب سیاستگذاران است. در این میان، افزایش سن ازدواج و گسترش تجرد قطعی موجب شده است ورود به سن ازدواج الزاما به تشکیل خانواده بیشتر منجر نشود. از سوی دیگر، نااطمینانی اقتصادی، بیکاری، ناپایداری اشتغال، کاهش قدرت خرید و افزایش هزینه مسکن، تشکیل خانواده را به تعویق انداخته است. همچنین تغییرات فرهنگی و ارزشی، از جمله افزایش سطح تحصیلات، شهرنشینی، تغییر سبک زندگی، فردگرایی و تحول نگرش به ازدواج و فرزندآوری نیز در این روند نقش داشته‌اند. در نتیجه، پنجره جمعیتی تنها در صورت همراهی با اشتغال، ثبات اقتصادی و همسویی تحولات فرهنگی می‌تواند به فرصتی برای رشد جمعیتی و اقتصادی تبدیل شود.
  • آیا سیاست‌های اسکات بسنت، باعث اختلال سیاستگذاری کوین وارش در نرخ بهره می‌شود؟

    روزنامه شماره ۶۶۴۱

    خزانه‌داری علیه فدرال‌رزرو

    دنیای اقتصاد – گروه اقتصاد بین‌الملل: بازار اوراق قرضه آمریکا به یکی از مهم‌ترین میدان‌های اختلاف میان سیاست مالی و سیاست پولی این کشور تبدیل شده است. تصمیم اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، برای افزایش قابل‌توجه خرید اوراق بلندمدت دولت با هدف پایین آوردن هزینه استقراض، نگرانی سرمایه‌گذاران درباره استقلال سیاست پولی و مسیر مهار تورم را افزایش داده است. این تصمیم در شرایطی اتخاذ شده که بازده اوراق بلندمدت آمریکا به بالاترین سطح خود در ۱۹ سال گذشته رسیده و همزمان تورم همچنان بالاتر از هدف بانک مرکزی قرار دارد.