جایگاه بی‌نظیر خرمای هرمزگان در دنیا
«خرما» یکی از محصولات عمده کشاورزی استان‌های جنوبی، جنوب شرقی و غربی کشور است که سالانه درآمد قابل‌توجهی از فروش داخلی و صادرات آن به دست می‌آید. برآوردهای موجود نشان می‌دهد از آنجا که خرما یکی از محصولات بسیار مهم صادراتی کشور به شمار می‌رود، می‌تواند ارزآوری قابل‌توجهی برای اقتصاد ایران داشته باشد. علاوه بر این، با تولید، برداشت، فرآوری و فروش این محصول، اشتغالزایی مناسبی در کشور به وجود می‌آید. استان هرمزگان از پتانسیل و جایگاه خاصی در تولید خرما برخوردار است به گونه‌‌ای که بر اساس اظهار رییس سازمان جهاد کشاورزی استان هرمزگان، این استان پنج ماه از سال را به برداشت خرما می‌پردازد؛ به‌این‌ترتیب که فصل برداشت خرما از خردادماه با رقم «آل مهتری» میناب شروع و در آبان ماه با نوع «پیارم» پایان می‌یابد. خرماهای مردا سنگ، خاصویی، برهی، مجول، کریته، پیارم، زاهدی، شاهانی، دیری، آل مهتری، مضافتی، خنیزی، زرک و کلک سرخ از مرغوب‌ترین ارقام خرما در استان هرمزگان به شمار می‌رود که پتانسیل قوی تجاری و صادراتی نیز دارند.
این در حالی است که در ۱۶ خرداد ۹۶ «مسعود گرگیچ» مدیر امور باغبانی سازمان جهاد کشاورزی استان هرمزگان اذعان کرد که در سال حدود ۴۰ میلیون دلار خرما از هرمزگان به کشورهای مختلف ازجمله آمریکا، استرالیا، کانادا، روسیه، کشورهای آسیای میانه و حاشیه خلیج‌فارس صادر می‌شود. البته او با توجه به اصلاح نخلستان‌های فرسوده، تغذیه مناسب و توسعه کشت ارقام تجاری، پیش‌بینی کرده بود که تولید خرمای امسال پنج درصد نسبت به سال قبل افزایش یابد و بتوان ۱۵۰ هزار تن محصول برداشت کرد. در این زمینه، «ابراهیم پور حیدری» رئیس انجمن خرمای هرمزگان و عضوهیات نمایندگان اتاق بازرگانی بندرعباس ۱۹ تیرماه امسال با گریز به صادرات ۲۸ هزار تنی خرمای هرمزگان به خارج از کشور در سال گذشته به ارزش بیش از ۳۹ میلیون دلار، خبر داده بود: «در سه‌ماهه امسال ۶ هزار تن خرمای هرمزگان با ارقام مضافتی، پیارم و کریته به بازارهای جهانی مالزی، هندوستان، چین، کانادا و تایلند صادرشده که این صادرات بیش از ۱۴ میلیون دلار برای کشور ارزآوری داشته است. حال او که ۲۰ درصد خرمای استان هرمزگان را در چرخه صادرات خارجی و ۸۰ درصد را مصرف داخلی کشور ارزیابی می‌کند، در گفتگو با «دنیای اقتصاد» به جایگاه استان هرمزگان در تولید خرما در کشور و جهان می‌پردازد.
استان هرمزگان را به لحاظ تولید و برداشت خرما چگونه ارزیابی می‌کنید؟
استان هرمزگان ازنظر تولید مقام سوم و ازنظر سطح زیر کشت خرما مقام چهارم کشور را به خود اختصاص داده است.
با این تفسیر آیا خرمای ایران در حال حاضر جایگاه مناسبی در بازارهای جهانی دارد؟ چه اقداماتی را برای توسعه بازار خرما و افزایش درآمدزایی آن می‌توان انجام داد؟
خرمای استان هرمزگان ازنظر کیفیت، به خصوص در رقم پیارم رتبه دوم جهان را دارد و تاکنون انجمن ملی خرمای استان هرمزگان برای شناسایی و بازاریابی این محصول تلاش‌های زیادی انجام داده است. ازجمله این تلاش‌ها می‌توان به‌طور خاص به شرکت در نمایشگاه‌های بین‌المللی و عرضه نمونه همراه با آنالیز اشاره کرد. البته ضروری است که در آینده نیز با احداث دفاتر نمایندگی در کشورهای هدف و تزریق نقدینگی بین مباشرین خرید، در پیشرفت میزان صادرات و چرخه ارزش آن اقداماتی به عمل آید.
عمده مقاصد صادراتی خرمای ایران چه کشورهایی هستند؟
عمده کشورهای هدف صادرات خرمای ایران کشورهای هندوستان، امارات متحده عربی، مالزی، اندونزی، روسیه، کشورهای آسیای مرکزی و اروپا هستند که میزان خرماهای صادراتی به نسبت ذائقه مردمان این کشورها فرق می‌کند.
در این بین چه کشورهایی درصحنه بین‌المللی به‌عنوان رقبای اصلی ایران به شمار می‌روند؟
رقبای ایران درصحنه بین‌المللی کشورهای عربستان سعودی، تونس، الجزایر، مصر و عراق هستند. البته درمجموع ۳۰ کشور خرماخیز در جهان وجود دارد که فقط ۶ کشور به لحاظ تولید این محصول و عرضه در بازارهای جهانی قابل رقابت هستند.
چه میزان از تولیدات خرما صادر و چه میزان در داخل مصرف می‌شود؟
استان هرمزگان از سطح زیر کشت ۳۸ هزار هکتار، سالیانه ۱۴۳ هزار تن خرما تولید می‌کند که از این میزان تولید معادل ۲۰ هزار تن در سال مصرف سرانه استان هرمزگان است و ۳۰ هزار تن نیز صادرات خارج از کشور با ارزآوری ۳۸ میلیون دلار انجام می‌شود. همچنین ۵۰ هزار تن خرما در بخش صنعت فرآوری داخل و خارج از استان مصرف می‌شود. علاوه بر این‌ها با توجه به اینکه در غرب استان ۲ هزار هکتار سطح زیر کشت دیم وجود داشته، ۴ هزار تن خرما از چرخه تولید خارج شده است، زیرا این خرما قابل استفاده نیست. درمجموع با توجه به این برآوردها، باقیمانده خرماهای تولیدی که حدود ۴۰ هزار تن است، در داخل کشور مصرف می‌شوند.
چه گونه‌ها و انواعی از خرما در بندرعباس تولید می‌شوند؟ کیفیت محصولات خرمای بندرعباس چگونه است؟
در استان هرمزگان ۴۰ نوع خرما تولید می‌شود که از بین آنها ارقام مردا سنگ، زرد، مضافتی، کریته، خنیزی، آل مهتری، زرک، خاصویی، هلیلی و پیارم به دلیل کیفیت بالا و تقاضایی که برای آنها وجود دارد، قابل صادرات هستند.
سرمایه‌گذاری موردنیاز برای توسعه این بخش چه میزان است؟
سرمایه‌گذاری در این بخش در فاز نخست نیازمند احداث پایانه صادراتی است که معادل ۱۵ میلیون دلار هزینه لازم دارد. البته این پایانه باید مدرن باشد که شامل کارخانه بسته‌بندی، سردخانه‌های زیر صفر و بالای صفر و سالن نگهداری در مکان‌های مختلف می‌شود. در این میان، تشویق و ارشاد مباشرین خرید در بخش تجارت، درزمینه اشتغالزایی و صادرات خرمای استان هرمزگان بسیار موثر خواهد بود. بدون شک توسعه و سرمایه‌گذاری در این خصوص علاوه بر افزایش صادرات افزایش اشتغال را در پی خواهد داشت.
