اخبار مولدان انرژی

نظام برق ایران در نقطه‌ای قرار گرفته است که تصمیم‌های امروز آن می‌تواند پیامدهای اقتصادی، زیست‌محیطی و اجتماعی مهمی برای دهه‌های آینده پیش رو داشته باشد. طی سال‌های گذشته توسعه ظرفیت تولید برق در کشور عمدتا بر پایه نیروگاه‌های فسیلی، به‌ویژه نیروگاه‌های گازی و سیکل ترکیبی، شکل گرفته است. این الگوی توسعه بر این فرض استوار بوده که دسترسی گسترده به گاز طبیعی، تولید برق را در ایران کم‌هزینه و پایدار می‌کند. با این حال، تجربه سال‌های اخیر و تحولات جهانی در حوزه انرژی نشان می‌دهد که ارزیابی هزینه تولید برق تنها بر اساس قیمت سوخت یا هزینه سرمایه‌گذاری نیروگاه‌ها تصویر کاملی از واقعیت ارائه نمی‌دهد.

تامین پایدار برق، یکی از پیش‌نیازهای اساسی تداوم فعالیت‌های صنعتی و تولیدی به شمار می‌رود. با این حال، طی سال‌های گذشته شکاف میان تولید و مصرف برق در کشور به‌طور فزاینده‌ای افزایش یافته و این وضعیت به اعمال محدودیت‌های جدی بر بخش صنعت انجامیده است. تداوم این شرایط، تهدیدی برای استمرار فعالیت بنگاه‌های اقتصادی و امنیت سرمایه‌گذاری محسوب می‌شود. در همین راستا، سیاستگذار دستورالعمل‌هایی را با هدف تقویت نقش صنایع در تولید انرژی تدوین کرده است. این رویکرد، توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر توسط صنایع را نیز در بر می‌گیرد. با وجود این، محدودیت‌های قابل‌توجهی در مسیر اجرای این سیاست‌ها وجود دارد؛ محدودیت‌هایی که از نبود سیاستگذاری منسجم نشأت می‌گیرد و می‌تواند تلاش صنایع را برای توسعه تولید برق تجدیدپذیر در پیچ‌وخم بوروکراسی اداری کم‌اثر کند.

تنوع‌بخشی به سبد انرژی مصرفی صنایع به یکی از اولویت‌های اساسی کشورها بدل شده است. در این میان با توجه به بروز محدودیت جدی در تامین منابع انرژی کشور، تولید برق تجدیدپذیر توسط صنایع کشور به سیاستی جدی برای مقابله با ناترازی‌ها بدل شده است. این اقدام می‌تواند گرهی از تک‌محوری در تامین سبد انرژی کشور را رفع کند. در میان منابع تولید انرژی تجدیدپذیر، کشور ما از ظرفیت بالایی برای توسعه نیروگاه‌های خورشیدی برخوردار است. تکیه بر این انرژی می‌تواند بخشی از راهکار مدیریت ناترازی انرژی کشور باشد. با این حال تحقق این هدف مستلزم ایجاد چارچوب‌های اقتصادی پایدار، ثبات مقررات و توسعه زیرساخت‌های لازم برای سرمایه‌گذاری در این حوزه است. در ایران با توجه به رشد مصرف برق صنایع انرژی‌بر و شکل‌گیری ناترازی در تولید و مصرف برق، مشارکت صنایع در توسعه نیروگاه‌های خورشیدی می‌تواند به کاهش فشار بر شبکه سراسری و افزایش تنوع منابع تولید برق کمک کند. در این میان عواملی مانند ثبات مقررات، امکان فروش برق مازاد، دسترسی به شبکه و وجود مدل‌های اقتصادی قابل پیش‌بینی برای سرمایه‌گذاری، نقش تعیین‌کننده‌ای در تحقق این هدف خواهد داشت.

سندیکای شرکت‌های تولیدکننده برق در ماه‌های ابتدایی سال ۱۳۸۶ با مشارکت ۲۴ شرکت فعال در حوزه سرمایه‌گذاری نیروگاهی تشکیل شد. آنچه که طی این سال‌ها در سندیکا پیگیری و دنبال شده، ایجاد بستری مساعد برای انسجام و تقویت جایگاه بخش خصوصی در صنعت تولید برق بوده است. سندیکا بر مبنای اهداف اساسنامه‌ای خود، باید تشویق و حمایت از سرمایه‌گذاری خصوصی و غیردولتی در امر احداث نیروگاه‌های جدید، خرید نیروگاه‌های موجود و تلاش برای افزایش تولید برق در جهت تامین برق و ایجاد انگیزه و بستر مساعد برای سرمایه‌گذاری در حوزه نیروگاهی را دنبال کرده و در کنار آن با تقویت تعامل و همکاری با بخش‌های ذی‌ربط حاکمیت اعم از دستگاه‌های دولتی، نهادها و سازمان‌ها زمینه را برای تسهیل سرمایه‌گذاری در تولید برق و رفع چالش‌های موجود فراهم کند. با این همه واقعیت این است که از زمان آغاز تجدیدساختار در صنعت برق و واگذاری نیروگاه‌ها به عنوان بخشی از کلیدی‌ترین تاسیسات و زیرساخت‌های این صنعت به بخش خصوصی و غیردولتی، رویدادها و فراز و نشیب‌های بسیاری در صنعت برق رخ داده است.

فعالان شهرک‌های صنعتی معتقدند ناترازی برق اکنون به نقطه‌ای رسیده که عملا بخشی از صنایع کوچک را از چرخه تولید خارج کرده است. این در حالی است که سیاستگذاران طی سال‌های گذشته بارها از حمایت از تولید و ضرورت حفظ اشتغال صنعتی سخن گفته‌اند. خاموشی‌هایی که در ابتدا قرار بود مقطعی و محدود باشد، اکنون به گفته صنعتگران به برنامه‌ای دائمی تبدیل شده؛ برنامه‌ای که نه ‌تنها ظرفیت تولید را کاهش داده، بلکه هزینه تامین انرژی، نگهداری ماشین‌آلات و تامین مواد اولیه را هم به شکل بی‌سابقه‌ای افزایش داده است.

صنعت برق ایران به عنوان یکی از پایه‌های اساسی توسعه اقتصادی، اجتماعی و صنعتی کشور، در سال ۱۴۰۴ با چالش‌های متعددی روبه‌رو بوده است که ریشه در سیاست‌های گذشته، محدودیت‌های اقتصادی، تحریم‌های ظالمانه بین‌المللی و تحولات جهانی دارد. با این حال، فرصت‌های قابل‌توجهی نیز وجود دارد که می‌تواند این صنعت را به سمت پایداری و رشد هدایت کند. ظرفیت نصب‌شده برق ایران در سال ۱۴۰۴ حدود ۹۲ هزار مگاوات است، اما پیک تقاضا در تابستان به بیش از ۷۰ هزار مگاوات رسید که منجر به کسری برق شد. تقاضای برق سالانه حدود ۵-۷ درصد رشد دارد، اما سرمایه‌گذاری‌ها به دلیل تحریم‌های بین‌المللی، نوسانات ارزی و قیمت‌گذاری دستوری، عقب مانده است.

در شرایطی که ناترازی برق به یکی از مهم‌ترین چالش‌های زیرساختی کشور تبدیل شده و خاموشی‌های پراکنده در تابستان و زمستان به بخشی از تجربه روزمره خانوارها و صنایع بدل شده است، سیاستگذاران بیش از هر زمان دیگری به توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر، به ‌ویژه نیروگاه‌های خورشیدی خانگی، چشم دوخته‌اند.

با افزایش محدودیت در واردات مواد اولیه و بالا رفتن هزینه‌های تولید، ضرورت بازنگری در مدل‌های مصرف منابع بیش از گذشته احساس می‌شود. اقتصاد چرخشی می‌تواند راهبردی عملی برای کاهش وابستگی و افزایش تاب‌آوری صنایع ایران باشد.