«تیان شیا»؛ نظم بینالمللی چینمحور
محمدحسین باقی/ روزنامهنگار
در زمانهایی طی سلسلههای «هان»، «تانگ»، «مینگ» و «چینگ»، روابط خارجی مطابق با مدل توصیفشده از سوی حامیان پارادایم «تیان شیا» نبود. برای مثال، در دوران تانگ، ژاپن ملزم به موافقت با وضعیت واسالی نبود. شمال چین هم پس از شورش سال ۷۵۵ «آن لوشان» چنین نبود. در دوره چینگ، روابط بهطور مساوی با مسکو، هرات، لهاسا و خوقند انجام میشد و به گفته پروفسور «جوزف فلچر» استاد فقید هاروارد «اصلا هیچ استثنایی برای اقدام چین نبود. آنها معاملات مرسوم در طرفِ دیده نشده یک سنت تثبیتشده درازدامن بودند.» علاوه…