نخستین دریافتهای ایرانیان از تمدن جدید
روزنامه شماره ۵۳۰۸الگوی نوسازی امیرکبیر
نهتنها در زمان قاجاریه، بلکه افرادی تا زمان انقراض این حکومت و حتی دوره پس از آن، میپنداشتند که ایران نیازی به پیشرفتهای دیگران ندارد و همچنان میتواند در مدار تمدن قدیم به حیات خود ادامه دهد. پادشاهان قاجار در رأس این عده بودند. اینان نهتنها قادر به فهم سخنان میرزا مصطفی افشار* نبودند، بلکه مانعی اساسی در راه فهم سخنان وی و امثال او به شمار میآمدند. اما افشار پاسخی اساسی و محکم و البته تاریخی و ماندگار برای آنان داشت: