عملکرد صنعت قند و شکر در پنجماه نخست۱۴۰۵ بررسی شد
کام شیرین قندی ها
تولید در فصل کمکار
صنعت قند و شکر از جمله گروههای فصلی بورس تهران است و زمان برداشت چغندرقند و نیشکر نقش مهمی در میزان تولید شرکتها دارد. به همین دلیل، ماههای بهار معمولا در شمار کمتولیدترین دورههای سال قرار میگیرند و بخشی از کارخانهها در این مقطع با ذخایر تولیدی دوره قبل فعالیت میکنند یا برای فصل تولید بعدی آماده میشوند.
با وجود این الگوی فصلی، تولید صنعت در پنجماه نخست امسال حدود ۱۱درصد بیشتر از مدت مشابه سال قبل بود. بنابراین افزایش تولید در این دوره را نمیتوان بهتنهایی نشانه افزایش ظرفیت صنعت دانست و بخشی از تغییرات میتواند ناشی از تفاوت عملکرد شرکتها در دوره مشابه سال قبل باشد.
در میان شرکتهای گروه، قمرو و قلرست عملکرد بهتری در تولید داشتند و مقدار تولید آنها بهترتیب حدود ۱۶ و ۱۸درصد افزایش یافت. قثابت نیز رشد چندبرابری تولید را ثبت کرد؛ اما پایین بودن پایه تولید این شرکت در سال قبل باعث شده مقایسه درصدی، تصویر بزرگتری از تغییرات واقعی فعالیت آن نشان دهد. در مقابل، «قنقش» و «قزوین» با کاهش تولید همراه شدند. به این ترتیب، رشد ۱۱درصدی تولید صنعت در سطح کلان، حاصل حرکت یکدست شرکتهای قندی نبوده و تفاوت عملکرد میان شرکتها همچنان قابل توجه است.
فروش از تولید عقب ماند
رشد تولید صنعت هنوز به افزایش فروش تبدیل نشده است. مقدار فروش شرکتهای قندی در پنجماه نخست امسال حدود ۳درصد کمتر از مدت مشابه سال قبل بود و در عمل میتوان گفت بازار فروش گروه نسبت به سال گذشته تغییر محسوسی نداشته است. این فاصله میان تولید و فروش میتواند به افزایش موجودی شرکتها منجر شده باشد. با توجه به روند صعودی نرخ شکر، نگهداری بخشی از تولید برای فروش در دورههای بعد یکی از توضیحات احتمالی این اختلاف است. در بین شرکتها، «قپیرا» متفاوتترین عملکرد را داشت و مقدار فروش آن بیش از دوبرابر شد. «قشیر» نیز با رشد حدود ۴۲درصدی فروش، عملکردی بالاتر از میانگین صنعت ثبت کرد. در سوی دیگر، «قتربت» با افت نزدیک به ۷۴درصدی مقدار فروش، ضعیفترین عملکرد گروه را به خود اختصاص داد. «قهکمت» و «قزوین» نیز با کاهش فروش همراه شدند. این اختلاف عملکرد نشان میدهد بخشی از شرکتها توانستهاند افزایش تولید یا موجودی خود را به فروش تبدیل کنند؛ درحالیکه برخی دیگر با کاهش محسوس حجم فروش مواجه شدهاند.
قیمت، معادله درآمدی را تغییر داد
درحالیکه مقدار فروش صنعت تقریبا در سطح سال گذشته باقی مانده، درآمد شرکتهای قندی مسیر متفاوتی را طی کرده است. درآمد فروش صنعت در سال۱۴۰۴ نسبت به سال قبل حدود ۶۸درصد افزایش یافت و در پنجماه نخست۱۴۰۵ نیز نسبت به مدت مشابه سال قبل ۱۱۷درصد بیشتر شد.
محرک اصلی این تغییر، افزایش نرخ فروش شکر بود. نرخ فروش محصول اصلی شرکتهای این صنعت که در سال۱۴۰۳ در بسیاری از شرکتها در محدوده ۳۵میلیون تومان به ازای هر تن قرار داشت، در سال۱۴۰۴ به حدود ۴۶میلیون تومان رسید. این نرخ در ماههای نخست امسال نیز به مسیر صعودی خود ادامه داد و در بهار و تابستان به محدوده ۸۰ تا ۸۵میلیون تومان رسید.
به این ترتیب، رشد درآمد صنعت بیش از آنکه از افزایش حجم فعالیت ناشی شود، از تغییر قیمت فروش محصول آمده است. این اتفاق در شرایطی رخ داده که مقدار فروش گروه تقریبا در سطح سال گذشته باقی مانده است. بنابراین افزایش نرخ فروش توانسته اثر محدود شدن حجم فروش را خنثی کند و درآمد شرکتها را به سطح بالاتری برساند.
در میان شرکتها، «قپیرا» بیشترین رشد درآمد را ثبت کرد و درآمد آن در پنجماه نخست امسال بیش از سهبرابر شد. قشیر نیز رشد حدود ۴۲درصدی مقدار فروش را تجربه کرد و در نتیجه افزایش حجم فروش در کنار رشد نرخ، به رشد درآمد آن کمک کرد. «قصفها» و «قهکمت» نیز رشد درآمدی نزدیک به دوبرابر داشتند و «قمرو» و «قزوین» نیز در زمره شرکتهای با رشد بالای درآمد قرار گرفتند.
در مقابل، «قتربت» در نقطه مقابل جریان صنعت قرار گرفت. درآمد این شرکت حدود ۸۴درصد کاهش یافت که با افت شدید تولید و کاهش نزدیک به ۷۴درصدی فروش آن همخوانی دارد.
دادههای ماهانه نیز تفاوت رفتار شرکتها را پررنگتر میکند. درآمد «قشکر» در پنجماه نخست۱۴۰۵ به حدود ۵۹۱میلیارد تومان رسید و بخش عمده این رقم در خرداد و تیر شناسایی شد. درآمد این شرکت در این دو ماه بهترتیب حدود ۲۵۴ و ۲۵۹میلیارد تومان بود. این در حالی است که درآمد «قجام» در پنجماه نخست امسال حدود ۴۰میلیارد تومان ثبت شد و پایینتر از مدت مشابه سال قبل قرار گرفت.
آهنگ متفاوت رشد درآمد شرکتها
رشد ۱۱۷درصدی درآمد صنعت، تصویری از عملکرد کل گروه ارائه میکند؛ اما در سطح شرکتها دامنه تغییرات بسیار گستردهتر است. «قپیرا» با رشد بیش از سهبرابری درآمد در میان شرکتهای بزرگتر گروه قرار گرفت و «قصفها» و «قهکمت» نیز رشد قابل توجهی را ثبت کردند. در مقابل، «قتربت» با افت ۸۴درصدی درآمد از جریان کلی صنعت فاصله گرفت.
در میان شرکتهای کوچکتر نیز درصدهای رشد باید با احتیاط خوانده شود. «قشکر» نمونه روشنی از این وضعیت است. درآمد این شرکت در سالهای گذشته بهشدت نوسان داشته و بخش قابل توجهی از فروش آن معمولا در نیمه دوم سال شناسایی شده است. بنابراین جهش درآمدی ماههای خرداد و تیر امسال را نمیتوان صرفا به معنای تغییر بنیادی در وضعیت شرکت دانست.
این تفاوتها نشان میدهد عامل مشترک صنعت، افزایش نرخ فروش بوده است؛ اما شدت اثر آن بر درآمد شرکتها به حجم تولید، مقدار فروش و زمان شناسایی درآمد نیز وابسته بوده است.
افزایش متغیرهای سودآوری
افزایش نرخ فروش در بهبود سودآوری صنعت نیز خود را نشان داده است. حاشیه سود ناخالص صنعت که در سال۱۴۰۴ حدود ۱۴درصد بود، در بهار۱۴۰۵ به ۲۱درصد رسید. حاشیه سود عملیاتی نیز از ۱۳درصد در سال گذشته به ۱۷درصد افزایش یافت و حاشیه سود خالص از ۱۴درصد به ۱۶درصد رسید.
مقایسه با بهار سال گذشته، شدت این تغییر را بیشتر نشان میدهد. حاشیه سود ناخالص صنعت در بهار۱۴۰۴ حدود ۱۳درصد بود و در بهار امسال به ۲۱درصد رسید. حاشیه سود عملیاتی از ۱۴درصد به ۱۷درصد و حاشیه سود خالص از ۱۴درصد به ۱۶درصد افزایش یافت. به این ترتیب، بیشترین بهبود در سطح ناخالص اتفاق افتاده است و نشان میدهد افزایش نرخ فروش توانسته فاصله بیشتری میان درآمد فروش و بهای تمامشده ایجاد کند.
روند تاریخی نیز نشان میدهد حاشیه سود صنعت در سالهای اخیر نوسان قابل توجهی داشته است. حاشیه سود ناخالص از ۱۹درصد در سال۱۴۰۳ به ۱۴درصد در سال۱۴۰۴ کاهش یافت؛ اما در نخستین فصل۱۴۰۵ دوباره به ۲۱درصد رسید. حاشیه سود خالص نیز پس از ثبت ۱۷درصد در سال۱۴۰۳، در سال۱۴۰۴ به ۱۴درصد رسید و در بهار امسال به ۱۶درصد افزایش یافت.
در نهایت افزایش نرخ فروش در صنعت قند و شکر تنها به رشد درآمد منجر نشده و بخشی از اثر آن در صورتهای مالی و حاشیه سود شرکتها نیز منعکس شده است.
