عوامل واگرایی مقادیر تولید با درآمد صنعت شکر ارزیابی شد
بهبود درآمد قندوشکریها
بررسی روند تولید صنعت قند و شکر نشان میدهد میانگین تولید سالانه این صنعت طی ۱۵ سال گذشته حدود ۲میلیون و ۸۳۷ هزار تن بوده و به دلیل نوسانات شدید، رشد متوسط تولید در این دوره عملا صفر درصد بوده است. افت تولید در چهار سال اخیر به روند غالب صنعت تبدیل شده است؛ بهطوری که تولید در سالهای ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۴ به ترتیب ۱۷، ۳۱، ۳۰ و ۲ درصد کاهش یافته است.
در سال ۱۴۰۴ مجموع تولید صنعت به یکمیلیون و ۴۱۵ هزار تن رسید که نسبت به سال قبل ۲درصد افت داشت. این روند در زمستان نیز ادامه یافت و تولید شرکتهای بورسی با کاهش ۳۵درصدی به ۲۲۹ هزار و ۴۸۸ تن رسید.
در دو ماه نخست سال جاری نیز مجموع تولید صنعت به ۱۰۶ هزار و ۴۰۷ تن محدود شد که نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۱۱درصد کاهش نشان میدهد. بررسی عملکرد شرکتها نشان میدهد تنها «قثابت» برخلاف جریان عمومی حرکت کرده و با رشد ۱۰۷درصدی، تولید خود را به ۲۷۵ تن رسانده است.
فروش از تولید فاصله گرفت
برخلاف افت تولید، روند فروش صنعت در مقیاس سالانه تصویر متفاوتی ارائه میدهد. میانگین فروش سالانه قندوشکریها طی ۱۵ سال گذشته حدود ۳میلیون و ۳۴۳ هزار تن بوده و سالانه به طور متوسط ۲درصد رشد کرده است. پس از چهار سال افت متوالی فروش در فاصله سالهای ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۲، روند نزولی صنعت متوقف شد و در سالهای ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ به ترتیب رشد ۱۱ و یکدرصدی در مقادیر فروش به ثبت رسید.
در مقیاس فصلی اما فشار بر صنعت همچنان ادامه دارد. فروش زمستان ۱۴۰۴ با افت ۲۰درصدی به ۳۴۷ هزار و ۱۶۷ تن رسید. با این حال، در دو ماه نخست سال جاری فروش صنعت با رشد ۲درصدی نسبت به مدت مشابه سال گذشته به ۹۱ هزار و ۲۴۳ تن رسید. در این دوره «قچار» با رشد ۱۵۱درصدی و فروش ۷ هزار و ۵۸۳ تن، بهترین عملکرد را در میان شرکتهای این گروه ثبت کرد.
نرخها جای خالی تولید را پر کردند
اگرچه افت تولید همچنان مهمترین چالش صنعت قند و شکر محسوب میشود، اما صورتهای مالی شرکتها از رشد قابلتوجه درآمدها حکایت دارد. بررسی روند بلندمدت نشان میدهد درآمد این صنعت طی ۱۵ سال گذشته به طور متوسط سالانه ۴۰درصد افزایش یافته است.
در سال ۱۴۰۴ مجموع درآمد قندوشکریها با رشد ۶۱درصدی به ۳۴ هزار و ۳۹۷میلیارد تومان رسید. این روند در زمستان نیز ادامه یافت و درآمد صنعت با افزایش ۳۳درصدی نسبت به زمستان سال قبل به ۱۱ هزار و ۹۵۴میلیارد تومان رسید.
در دو ماه نخست سال جاری نیز با وجود کاهش تولید، درآمد صنعت جهش ۱۷۳درصدی را تجربه کرد و به ۵ هزار و ۵۰۴میلیارد تومان رسید. در این میان، «قپیرا» با رشد کمسابقه هزار و ۵۳درصدی، درآمد خود را به یک هزار و ۱۵۴میلیارد تومان رساند و بهترین عملکرد درآمدی صنعت را به ثبت رساند.
قیمتها ناجی قندوشکریها شدند
مقایسه روند تولید، فروش و درآمد نشان میدهد موتور اصلی رشد درآمد صنعت در شرایط کنونی افزایش نرخ فروش محصولات است، نه رشد حجم تولید. کاهش برداشت محصولات کشاورزی ناشی از خشکسالی، ظرفیت تولید کارخانهها را محدود کرده، اما افزایش قیمت فروش شکر باعث شده ارزش فروش شرکتها همچنان در مسیر صعودی باقی بماند. این موضوع نشان میدهد در شرایط فعلی، رشد درآمد صنعت بیش از آنکه متکی بر توسعه تولید باشد، از محل افزایش ارزش فروش محصولات حاصل شده است.
سودآوری در مسیر ثبات
بررسی شاخصهای سودآوری نیز نشان میدهد صنعت قند و شکر توانسته با وجود افت تولید، حاشیه سود خود را حفظ کند. میانگین حاشیه سود این صنعت طی ۱۵ سال گذشته ۱۳درصد بوده و در سال ۱۴۰۴ نیز بدون تغییر در همین سطح باقی مانده است.
در مقیاس فصلی، وضعیت صنعت اندکی بهتر بوده است. حاشیه سود قندوشکریها در پاییز و زمستان ۱۴۰۴ به ترتیب به ۱۷ و ۱۵درصد رسید که بالاتر از میانگین تاریخی فصلی صنعت قرار دارد. این موضوع نشان میدهد افزایش نرخ فروش محصولات توانسته بخشی از فشار ناشی از افت تولید و رشد هزینهها را جبران کند و از کاهش بیشتر سودآوری شرکتها جلوگیری کند.
پاشنهآشیل قندوشکریها
خشکسالی به مهمترین متغیر اثرگذار بر صنعت قند و شکر تبدیل شده است. ادامه کاهش برداشت چغندرقند و نیشکر، ظرفیت تولید کارخانهها را در سالهای اخیر محدود کرده و باعث شده صنعت برای چهارمین سال متوالی با افت تولید مواجه شود. در چنین شرایطی، افزایش نرخ فروش توانسته آثار مالی این کاهش را تا حد زیادی خنثی کند، اما تداوم این روند میتواند وابستگی سودآوری شرکتها به سیاستهای قیمتگذاری را افزایش دهد. به بیان دیگر، تا زمانی که عرضه مواد اولیه کشاورزی بهبود پیدا نکند، رشد درآمد صنعت بیش از آنکه بر افزایش تولید استوار باشد، بر رشد ارزش فروش متکی خواهد ماند.
