بررسی عملکرد شرکتهای روغن خوراکی بورس تهران نشان میدهد
روغنیها در دو مسیر متفاوت
تولید صنعت روغن خوراکی در ۵ماه نخست امسال حدود ۵درصد کمتر از مدت مشابه سال قبل بود. این میزان افت در مقایسه با بسیاری از صنایع بورسی چندان بزرگ نیست و نشان میدهد فعالیت تولیدی شرکتهای روغنی در این مدت با اختلال جدی همراه نشده است. در این صنعت، برخلاف گروههایی که وابستگی بیشتری به گاز، برق یا خوراک صنعتی دارند، سیاستهای ارزی و تجاری در تامین مواد اولیه نقش پررنگتری در روند تولید دارد. در میان چهار شرکت مورد بررسی، «غبشهر» کمترین افت تولید را ثبت کرد و مقدار تولید آن حدود ۴درصد کاهش یافت. «غپونه» تنها شرکتی بود که برخلاف جریان کلی گروه حرکت کرد و تولید آن حدود ۱۸درصد افزایش یافت. «غمارگ» و «غکورش» نیز کاهش تولید داشتند و در محدوده نزدیک به میانگین صنعت قرار گرفتند. البته روند ماهانه تولید غمارگ نوسان بیشتری نسبت به سایر شرکتها داشت.
فروش از تولید جا ماند
فاصله میان تولید و فروش در ۵ماه نخست امسال بیشتر شد. مقدار فروش صنعت حدود ۱۶درصد پایین آمد؛ درحالیکه تولید تنها ۵درصد افت کرده بود. این اختلاف میتواند ناشی از تغییر زمان فروش و افزایش موجودی شرکتها باشد؛ هرچند نمیتوان صرفا از روی این دادهها درباره علت آن با قطعیت اظهارنظر کرد.
«غکورش» بیشترین کاهش مقدار فروش را میان شرکتهای گروه داشت و فروش آن نزدیک به ۲۴درصد پایین آمد. «غبشهر» نیز با افت حدود ۹درصدی، عملکردی نزدیکتر به میانگین صنعت ثبت کرد. «غپونه» در این بخش نیز متفاوت ظاهر شد و مقدار فروش آن حدود ۲۴درصد افزایش یافت. به این ترتیب، این شرکت کوچکتر تنها شرکت گروه بود که هم در تولید و هم در فروش رشد کرد.
ارز، معادله روغنیها را تغییر داد
تغییرات درآمد صنعت را نمیتوان بدون توجه به سیاست ارزی دولت در تامین مواد اولیه بررسی کرد. واردات دانههای روغنی و روغن خام سالها تحت تاثیر نرخهای ترجیحی و دولتی قرار داشت و این سیاست نقش مهمی در قیمتگذاری روغن خوراکی داشت. با تغییر این سیاست نرخ تامین مواد اولیه و در ادامه نرخ فروش محصولات شرکتها تغییر کرد.
روند نرخ فروش محصولات نیز از نیمه دوم۱۴۰۴ وارد مسیر افزایشی شد. نرخ فروش روغن خوراکی در غبشهر که در پایان۱۴۰۳ حدود ۸۰میلیون تومان به ازای هر تن بود، در اسفند۱۴۰۴ به حدود ۲۶۰میلیون تومان رسید و در مرداد۱۴۰۵ به حدود ۳۸۰میلیون تومان افزایش یافت. در «غکورش» نیز نرخ فروش از حدود ۱۰۰میلیون تومان در شهریور۱۴۰۴ به حدود ۲۷۰میلیون تومان در آذر و نزدیک به ۳۹۰میلیون تومان در مرداد۱۴۰۵ رسید. «غپونه» نیز افزایش نرخ فروش را تجربه کرد و نرخ آن از حدود ۷۰میلیون تومان در شهریور۱۴۰۴ به بیش از ۳۱۰میلیون تومان در مرداد۱۴۰۵ رسید. در «غمارگ» نرخ فروش نوسان بیشتری داشت و در مرداد۱۴۰۵ به حدود ۵۵۰میلیون تومان به ازای هر تن رسید. این تغییرات نشان میدهد افزایش نرخ فروش در ماههای اخیر نقش اصلی را در رشد درآمد شرکتهای روغنی داشته و اثر آن از کاهش حجم تولید و فروش بیشتر بوده است.
درآمد چهاربرابر شد
درآمد فروش صنعت روغن خوراکی در پنج ماه نخست۱۴۰۵ به حدود ۹۸هزار میلیارد تومان رسید. این رقم در مدت مشابه سال قبل حدود ۲۴.۷هزار میلیارد تومان بود و به این ترتیب درآمد صنعت نزدیک به چهاربرابر شد. نکته مهم اینجاست که این رشد در شرایطی اتفاق افتاده که حجم تولید و فروش صنعت کاهش داشته است. بنابراین افزایش نرخ فروش، نقش اصلی را در تغییر چهره درآمدی شرکتهای روغنی ایفا کرده است. روند ماهانه درآمد نیز شدت این تغییر را نشان میدهد. درآمد صنعت در فروردین۱۴۰۵ با ثبت ۱۴.۱هزار میلیارد تومان، حدود چهار برابر فروردین سال قبل بود. این روند در اردیبهشت ادامه پیدا کرد و درآمد به ۲۲.۸هزار میلیارد تومان رسید. در خرداد، درآمد صنعت به حدود ۲۲هزار میلیارد تومان افزایش یافت که نسبت به خرداد سال قبل رشدی ۵۷۷درصدی داشت. درآمد تیر و مرداد نیز بهترتیب ۲۰.۱ و ۱۸.۹هزار میلیارد تومان ثبت شد و در مقایسه با مدت مشابه سال قبل حدود سهبرابر بود. در میان شرکتهای گروه نیز افزایش درآمد همزمان با رشد نرخ فروش اتفاق افتاد. با این حال، شدت این رشد برای همه شرکتها یکسان نبود و عملکرد مقداری آنها نیز در این تفاوت نقش داشت. غمارگ با رشد ۴۲۲درصد درآمد پنجماهه امسال خود بهترین عملکرد را در صنعت روغن خوراکی داشته است. پس از آن شرکتهای «غکورش»، «غبشهر» با جهش ۲۹۶درصد بهترین عملکرد را داشتند و عضو کوچک این صنعت یعنی شرکت «غپونه» نیز ۲۴۸درصد به درآمد خود در سال جاری افزوده است.
حاشیه سود از کف فاصله گرفت
حاشیه سود صنعت روغن خوراکی در سالهای اخیر نوسان زیادی داشته است. افزایش هزینه مواد اولیه در کنار سیاستهای تنظیم بازار باعث شده بود حاشیه سود شرکتها در دورههایی به سطوح پایینی برسد. حاشیه سود خالص صنعت در سال۱۴۰۳ تقریبا به صفر رسیده بود؛ اما در سال۱۴۰۴ به ۵درصد افزایش یافت و در بهار۱۴۰۵ به ۱۳درصد رسید. در همین فصل، حاشیه سود ناخالص صنعت به ۲۲درصد و حاشیه سود عملیاتی به ۱۸درصد رسید. افزایش نرخ فروش مهمترین عامل تغییر این ارقام بود و باعث شد رشد هزینههای مواد اولیه فشار کمتری بر سود شرکتها وارد کند. در میان شرکتها، «غکورش» در سال۱۴۰۴ حاشیه سود ناخالص ۲۷درصدی داشت و در بهار۱۴۰۵ نیز حاشیه سود ناخالص آن در محدوده ۲۲درصد قرار گرفت. «غپونه» با حاشیه سود حدود ۱۴درصد، روند باثباتتری داشت و «غبشهر» نیز با حاشیه سود نزدیک به ۱۵درصد در محدوده میانگین گروه قرار گرفت. «غمارگ» همچنان در انتهای جدول سودآوری قرار دارد. این شرکت در سالهای اخیر نوسان بیشتری در حاشیه سود تجربه کرده و در برخی دورهها حاشیه سود خالص آن منفی بوده است. در سال۱۴۰۴ نیز حاشیه سود خالص «غمارگ» به منفی ۱۹درصد رسید. با این حال، تغییر نرخ فروش در بهار امسال اثر خود را در صورتهای مالی این شرکت هم نشان داد و حاشیه سود ناخالص آن را به ۲۷درصد رساند.
