اسارت کالاییها در قفس نرخ بهره
دنیای‌اقتصاد - شکیبا خیرخواهان : رشد کند اقتصادی در سال جاری میلادی و رکود فراگیر، بازارهای کالایی را بیش از هر زمان دیگری با چالش مواجه کرده است. افزایش قیمت‌ها و تورم افسارگسیخته نیز بانک‌های مرکزی با محوریت فدرال‌رزرو را مصمم کرده است تا نرخ بهره را به‌طور پیوسته افزایش دهند. تشدید سیاست‌‌‌های انقباضی طی روز چهارشنبه گذشته در جلسه ماه سپتامبر فدرال‌رزرو نیز واهمه از تداوم رکود را تشدید کرد و موجب کاهشی‌شدن بازارها شد. درست است که سیاست انقباضی به‌طور سنتی موجب کاهش رشد قیمت‌ها خواهد شد؛ اما بانکجهانی در تازه‌‌‌ترین گزارش خود اعلام کرده است که افزایش نرخ بهره به‌تنهایی کافی نخواهد بود و اگر بانک‌های مرکزی به این سیاست اکتفا کنند، ممکن است تشدید رکود، خسارت‌‌‌های بیشتری را به بازارهای جهانی وارد کند.
ترس بازار از رکود
افزایش نرخ بهره در جلسه چهارشنبه گذشته فدرال‌رزرو، ریسک تداوم رکود اقتصادی را برای چندمین بار در سال‌جاری افزایش داد. روز ۲۱سپتامبر فدرال‌رزرو در نشست خود اعلام کرد که برای بازگرداندن تورم تا سطح ۲درصد، نرخ بهره را ۷۵واحد دیگر افزایش خواهد داد. به دنبال این خبر، سایر بانک‌های مرکزی در اقصی‌نقاط جهان تصمیم مشابهی گرفتند؛ اقدامی که ریسک رکود اقتصادی را بالا برد و موجب ریزش بازارهای مختلف، از جمله بازار فلزات شد. روز گذشته، در پی سیاست انقباضی سختگیرانه فدرال‌رزرو، بهای مس در بورس فلزات لندن به ۷هزار و ۸۱۵دلار به ازای هر تن رسید. قیمت این فلز نسبت به ابتدای ماه میلادی جاری کاهش حدود ۴۰۰دلاری داشت. ترس از کاهش تقاضا، مانع اصلی رشد قیمت کاتد مس بوده است. همچنین بهای آلومینیوم در روزهای اخیر با کاهش ۱۰۰دلاری مواجه شد. قیمت محموله‌‌‌های سنگآهن نیز در منطقه پرمصرف چین حدود ۹۸دلار کاهش داشت و به کمترین سطح در ۱۰ماه اخیر رسید.
ریزش نرخ‌ها پس از افزایش نرخ بهره
معاملات مس، علاوه بر واهمه از رکود، از سیاست‌‌‌های چین به جهت کنترل کرونا هم تاثیر می‌پذیرد. عدم‌قطعیت در این بازار نیز پس از اینکه پیش‌بینی در خصوص رشد اقتصادی چین کمتر از حد انتظار برآورد شد، بیشتر شده است. پیش‌بینی شده بود که اقتصاد این کشور در پایان سال ۲۰۲۲، ۴درصد رشد کند؛ اما در آخرین برآوردها این میزان کاهش یافته و به ۳/ ۳درصد رسیده است. تحلیلگران معتقدند، سیاست‌‌‌های سختگیرانه این کشور برای کنترل گسترش سویه‌‌‌های جدید کووید - ۱۹ تاثیر شدیدی بر اقتصاد این کشور گذشته است که حتی ممکن است تا سال آینده نیز برقرار باشد. همچنین برخی دیگر از تحلیلگران هشدار داده‌اند که با توجه به استقبال از انرژی‌‌‌های پاک، تقاضا برای فلز مس در سال‌های آتی بسیار افزایش خواهد یافت؛ عاملی که موجب برهم زدن تعادل عرضه و تقاضا نیز خواهد شد. به گزارش بلومبرگ، کاهش قیمت‌ها در این بازار در سال‌جاری نیز این احتمال را تقویت خواهد کرد.
چهارشنبه گذشته، بازار سنگآهن عیار ۶۲درصد در شرق‌‌‌آسیا نیز کاهشی شد. تحلیلگران هوتای‌فیوچر معتقدند، اگرچه افزایش تقاضای کارخانه‌های فولادی برای پرکردن ذخایر انبارهای خود موجب بهبود نسبی این بازار شده؛ اما همچنان به دلیل سیاست‌‌‌های کلان، چه در چین و چه در سطح جهانی، چشم‌‌‌انداز بازار بسیار بدبینانه است. بحران املاک نیز در چین پابرجاست که بر انتظارات تقاضا برای سنگآهن و به تبع آن فولاد تاثیر می‌‌‌گذارد. براساس گزارش‌های آماری سیتی‌گروپ، حدود ۳۰درصد از متقاضیان وام املاک در این کشور، اعتبار مناسبی برای دریافت وام ندارند. آمارهای قبلی نیز حاکی از آن بود که سرمایه‌گذاری در حوزه املاک در دومین اقتصاد بزرگ دنیا، بیش از ۱۳درصد کاهش یافته است، در حالی که افزایش قیمت املاک و مستغلات در این کشور نیز بر سایر مشکلات افزوده است. البته برخی نیز امیدوارند با ادامه سرمایه‌گذاری در زیرساختها تقاضای فولاد در چین بهبود یابد. مقامات در چین از ابتدای سال‌جاری با افزایش سرمایه‌گذاری در زیرساختها و بسته‌‌‌های حمایتی به مقابله با رکود جهانی پرداختند. کارشناسان معتقدند، سرمایه‌گذاری در زیرساختها ممکن است قیمت فولاد را افزایش دهد. پیش‌بینی می‌شود که نرخ رشد سرمایه‌گذاری در زیرساختها به ۱۱درصد برسد که به بهبود تقاضای فولاد کمک خواهد کرد.
هشدار بانکجهانی در خصوص غفلت فدرال‌رزرو
در حالی که بانک‌های جهانی در دنیا با محوریت فدرال‌رزرو اصلی‌ترین گام در مسیر مبارزه با تورم را افزایش نرخ بهره می‌‌‌دانند، بانک جهانی در تازه‌‌‌ترین مطالعه خود هشدار داد که اقتصاد جهانی ممکن است طی سال آینده وارد رکود شود و دلیل آن را این واقعیت می‌‌‌داند که بانک‌های مرکزی در حال حاضر بر افزایش نرخ بهره متمرکز شده‌اند و از انجام اقدامات اساسی اقتصادی در راستای کاهش تورم غفلت می‌کنند. به گزارش الجزیره، بانکجهانی معتقد است، افزایش بی‌سابقه نرخ‌های بهره از سوی بانک‌های مرکزی ممکن است برای کاهش نرخ‌های تشدید‌کننده تورم جهانی به سطوح قبل از شروع همه‌گیری کرونا کافی نباشد و دولت‌‌‌ها نیازمند انجام اقدامات بیشتری باشند، در حالی که فدرال‌رزرو در جلسه چهارشنبه گذشته اعلام کرد افزایش نرخ‌های بهره همچنان ادامه خواهد داشت. البته این نهاد خاطرنشان کرد که نرخ بهره باید در سطح محدودی افزایش یابد و تا مدتی ثابت بماند.
بازار نوسانی نفت
روز گذشته بهای نفت در بحبوحه نگرانی‌ها نسبت به رکود اقتصادی و رشد ارزش دلار آمریکا پس از جلسه فدرال‌رزرو کاهش پیدا کرد. بهای معاملات نفت برنت ۴۱سنت معادل ۵/ ۰درصد کاهش یافت و به ۹۰دلار و ۵سنت در هر بشکه رسید. بهای معاملات وست‌تگزاس اینترمدییت آمریکا نیز ۳۰سنت معادل ۴/ ۰درصد کاهش پیدا کرد و به ۸۳دلار و ۱۹سنت در هر بشکه رسید. شاخص نفت آمریکا روز پنج‌شنبه با ۵۵سنت افزایش بسته شد، در حالی که ابتدای معاملات تا ۳دلار افزایش داشت. قیمت نفت از عوامل موثر بر بازارهای کالایی به‌خصوص بازارهای پتروشیمی است که به عنوان ماده اولیه کاربرد دارد. تینا تنگ، تحلیلگر شرکت سی‌ام‌سی مارکتس درباره وضعیت بازار اظهار کرد: به‌دنبال تسریع افزایش نرخ‌های بهره از سوی بانک‌های مرکزی جهان، ریسک رکود اقتصاد جهانی، مسائل عرضه در بازارها را با وجود تشدید تنش‌‌‌های جنگ روسیه و اوکراین، تحت‌الشعاع قرار داده است.
با این حال، افت شدید ذخایر نفت استراتژیک آمریکا ممکن است از قیمت‌ها در مقطعی حمایت کند؛ زیرا مسائل کمبود عرضه به شکل اجتناب‌ناپذیری در بازارهای فیزیکی دیده می‌شود و همزمان، توافق هسته‌ای ایران هنوز حاصل نشده است. همچنین برخی تحلیلگران معتقدند، قیمت نفت نوسانی خواهد ماند؛ چراکه معامله‌‌‌گران در بازار انرژی از طرفی با مشکلات تقاضا روبه‌‌‌رو بوده و از طرفی دیگر همچنان در برابر کمبود عرضه آسیب‌پذیر هستند.
