تکمیل پازل افت تورم در پاییز

مفهوم شاخص قیمت کالاهای وارداتی

مرکز آمار در گزارشی به بررسی شاخص قیمت کالاهای وارداتی در فصل پاییز۱۴۰۰پرداخت. قیمت کالاهای وارداتی یکی از مهم‌ترین عوامل اثرگذار بر میزان مبادلات خارجی کشورهاست. این شاخص یکی از عوامل تعیین‌‌کننده رابطه مبادله بوده و تغییرات آن از اهمیت بالایی برخوردار است. در ادبیات اقتصادی رابطه مبادله به رابطه میان قیمت کالاهای صادراتی و قیمت کالاهای وارداتی گفته می‌‌شود که می‌‌توان آن ‌‌را از تقسیم شاخص بهای کالاهای صادراتی به شاخص بهای کالاهای وارداتی به‌دست آورد. بهبود این رابطه نشان می‌‌دهد با مقدار معینی صادرات می‌‌توان به کالاهای وارداتی بیشتری دست یافت و به این ترتیب سطح زندگی مردم را ارتقا داد. به عبارت دیگر می‌توان گفت منظور از بهبود رابطه مبادله، افزایش قیمت کالاهای صادراتی به نسبتی بیش از افزایش کالاهای وارداتی است. درنتیجه بهبود یا افزایش رابطه مبادله موجب بهبود تراز پرداخت‌‌های کشور می‌‌شود. مورد دیگر اینکه در طرح شاخص قیمت کالاهای وارداتی و صادراتی از کلیه کدهای تعرفه وارداتی و صادراتی کشور سال ٩٥ (سال پایه) استفاده می‌شود.

روش جمع‌‌آوری اطلاعات با استفاده از آمارهای ثبتی گمرک نیز سیستم طبقه‌‌بندی نظام هماهنگ‌‌شده توصیف و کدگذاری (HS) است. نتایج حاصل از این طرح در سطح کل کشور و برای ٢٠ گروه‌‌ اصلی طبقه‌‌بندی HS به تفکیک دلاری و ریالی بیان شده است. نکته دیگر اینکه برای محاسبه شاخص فصل بهار۱۴۰۰ از داده‌های مقدماتی گمرک جمهوری اسلامی استفاده شده است. از این‌‌رو نتایج اعلام‌شده به‌صورت مقدماتی است و استفاده از آنها باید با ملاحظه انجام شود.

کد تعرفه یا همان کد HS، یک کد بین‌‌المللی ۸رقمی منحصر به فرد در بین تمام کشور‌‌ها طبق سیستم نمانکلاتور است که تمام کالاها را با توجه به مشخصات دقیق طبقه‌‌بندی می‌‌کند و ۲۱ قسمت (دو عدد اول)، ۹۹فصل (دو عدد دوم) و دو عدد بعدی شماره اصلی و دو عدد آخر شماره فرعی است.

کاهش ۴۰ درصدی تورم نقطه‌ای

شاخص مهمی که در این گزارش به آن اشاره شده، تورم نقطه‌ای است. در بخش نخست به تورم نقطه‌ای کالاهای وارداتی پرداخته شده است. بررسی گزارش‌های رسمی نشان می‌دهد تغییرات شاخص قیمت کالاهای وارداتی مبتنی بر داده‌های ریالی در فصل پاییز نسبت به فصل مشابه سال قبل معادل ۹/ ۴۴۵درصد بوده که در مقایسه با تورم نقطه به نقطه تابستان (برابر با ۴/ ۴۸۵درصد) حدود ۵/ ۳۹واحد درصد کاهش داشته است.

 همچنین تغییرات شاخص قیمت کالاهای وارداتی مبتنی بر داده‌های دلاری در فصل مذکور نسبت به فصل مشابه سال قبل برابر ۹/ ۵۴درصد بوده که در مقایسه با تورم نقطه به نقطه فصل قبل (برابر با ۱/ ۵۲ درصد) حدود ۸/ ۲واحد درصد رشد داشته است. دیگر اینکه در گروه‌های اصلی طبقه‌بندی مربوط به گروهHS کمترین نرخ تورم نقطه‌ای در بخش ریالی مربوط به گروه «چوب و اشیاء چوبی » (۶/ ۹ درصد) و بیشترین نرخ مربوط به گروه «آلات و دستگاه‌هاى اپتیک، عکاسى، سینماتوگرافى» (۷/ ۶۴۰درصد) بوده است. همچنین بیشترین کاهش مربوط به گروه «‌‌پوست خام، چرم، پوست‌‌هاى نرم و اشیای ساخته‌شده از این مواد» (منفی ۷/ ۰ درصد) است.

افت ۱۵ درصدی تورم فصلی

شاخص دومی که در این گزارش به آن اشاره شده، تورم فصلی است. بررسی گزارش‌های رسمی نشان می‌دهد تغییرات شاخص قیمت کالاهای وارداتی مبتنی بر داده‌های ریالی در فصل پاییز نسبت به فصل قبل معادل ۶/ ۴۸درصد بوده که در مقایسه با تورم فصلی تابستان (برابر با ۷/ ۶۳درصد) حدود ۱/ ۱۵واحد درصد کاهش داشته است. همچنین تغییرات شاخص قیمت کالاهای وارداتی مبتنی بر داده‌های دلاری در فصل مذکور نسبت به فصل قبل برابر ۱/ ۱۲درصد بوده که در مقایسه با تورم فصلی تابستان (برابر با ۷/ ۸درصد) حدود ۴/ ۳واحد درصد رشد داشته است.

دیگر اینکه در گروه‌های اصلی طبقه‌بندی مربوط به گروهHS کمترین نرخ تورم فصلی در بخش ریالی مربوط به گروه «مروارید طبیعی یا پرورده، سنگ‌های گرانبها » (معادل یک درصد) و بیشترین نرخ مربوط به گروه «فلزات معمولی و مصنوعات آنها» (۷/ ۶۳ درصد) بوده است. همچنین بیشترین کاهش مربوط به گروه «محصولات صنایع غذایی، نوشابه‌ها» (منفی۱/ ۱درصد) است.

کاهش ۳۶درصدی تورم سالانه

شاخص سومی که در این گزارش به آن اشاره شده، تورم سالانه است. بررسی گزارش‌های رسمی نشان می‌دهد تغییرات میانگین شاخص قیمت کالاهای وارداتی مبتنی بر داده‌های ریالی در چهار فصل منتهی به فصل پاییز معادل ۳/ ۴۷۸درصد بوده که در مقایسه با تورم سالانه تابستان (برابر با ۸/ ۵۱۳درصد) حدود ۵/ ۳۵واحد درصد کاهش داشته است. همچنین تغییرات میانگین شاخص قیمت کالاهای وارداتی مبتنی بر داده‌های دلاری در چهار فصل منتهی به فصل پاییز سال جاری برابر ۳/ ۵۵درصد بوده که در مقایسه با تورم سالانه تابستان (برابر با ۳/ ۵۴درصد) حدود یک واحد درصد رشد داشته است. دیگر اینکه در گروه‌های اصلی طبقه‌بندی مربوط به گروهHS کمترین نرخ تورم سالانه در بخش ریالی مربوط به گروه «چوب و اشیای چوبی» (معادل ۴/ ۹درصد) و بیشترین نرخ مربوط به گروه «آلات و دستگاه‌های اپتیک» (۴/ ۷۱۶درصد) بوده است. همچنین بیشترین کاهش مربوط به گروه «پوست خام، چرم» (منفی ۱/ ۰درصد) است.

در نهایت کارشناسان بر این باورند که کاهش تورم نقطه‌ای، فصلی و سالانه کالاهای وارداتی (مبتنی بر داده‌های ریالی) در کنار رشد سه شاخص مذکور بر مبنای داده‌های دلاری به دلیل ثبات و حتی کاهش نرخ ارز رخ داده است. کاهش تورم تولیدکننده در بخش خدمات و بخش صنعت در فصل پاییز در کنار افت تورم کالاهای وارداتی می‌تواند پازل کاهش تورم در سومین فصل سال را کامل کند.

 این موضوع به آن معناست که مصرف‌کننده در ماه مذکور با افزایش قیمت کمتری نسبت به فصل‌های قبلی روبه‌رو بوده است. پیش‌تر «دنیای‌اقتصاد» در گزارش‌هایی با نام «بازگشت نرم تورم پیش‌‌‌‌‌‌نگر» و « علامت دوم افت تورم پیش‌‌‌‌نگر» به افت تورم تولیدکننده بخش خدمات و صنعت پرداخته بود.