زادروز فیلسوف عصر روشنگری
فرانسیس بیکن، فیلسوف و حقوقدان بزرگ فرانسوی ۲۲ ژانویه ۱۵۶۱ به دنیا آمد و در نهم آوریل سال ۱۶۲۶ درگذشت. او از متفکران بزرگ عصر روشنگری است. فرانسیس بیکن (francis bacon) فیلسوف و دانشمند قرن هفدهم آغازگر زمینه تجربهگرایی در اروپا است. دیدگاه وی در تاریخ علم به سودگرایی معروف است. در نظر بیکن روششناسی علمی بسیار حائز اهمیت است. او بهکارگیری منطق سنتی را در کشف حقایق علمی بیفایده میدانست و فقط تجربه و آزمایش را در راه رسیدن به علم قبول داشت. روششناسی علمی بیکن عبارت است از مشاهده و تجربه در امور طبیعت جهت جمعآوری دادهها و اطلاعات مورد نیاز برای شناخت واقعیتهای جهان و تاکید بر استقراء که در آن مواد قوه تعقل بهکار رود.
بیکن یکی از مهمترین اشخاصی است که اروپاییان را وارد تجدد علم و حکمت کرده است، هرچند که برخی از معاصران و دانشمندان قبل از او مانند گالیله، داوینچی و... نیز خدمات ارزندهای را جهت پیشرفت علم اروپا ارائه کردهاند ولی بیکن روش تازهای را بنیان نهاد و قواعد و اصول آن را به دست داده است. بیکن دیدگاه و نظریات خود را در کتاب شش جلدی خود یعنی «احیاء العلوم کبیر» بیان کرد که از این شش جلد، دو جلد اول کامل بوده و چهار جلد بعدی ناقص نوشته شده ولی با این حال دو جلد اول توانسته نظریات و رویکرد او را بهطور کامل بیان کند. بیکن در این کتاب فواید و سود علم و فضیلت را در زندگی انسان و بهبود اوضاع و احوال حیات مردم بیان کرده و به انتقاد از کسانی که در علم و حکمت بهجای تاکید بر محتوا و معنی به الفاظ و مجادله مشغولند، میپردازد. به این ترتیب علم و حکمت قدیم را مورد انتقاد قرار میدهد و خطا و ناقص بودن و بیحاصلی و بیثمری آن را بازمینماید و طریقه و روشی را که در کسب علم درست و منطقی میداند، نشان میدهد. در بخشی از کتاب به تقسیمبندی علم و فنون میپردازد و علوم را به سه دسته حافظه، متخیله و عقل منقسم میداند. آنچه مربوط به حافظه است، تاریخ است و علوم متخیله، شعر است. علم عقلی فلسفه است، و فلسفه سه موضوع دارد، خدا، طبیعت و انسان. وی تاکید میکند که باید برای پیشرفت علم و گسترش نوآوریها در جامعه تلاش کرد، از اینرو سفارش میکند که باید برای پیشرفت علم وسایل فراهم کرد، مانند مدرسه و کتابخانه و انجمنهای علمی.