-
در اقتصاد سیاسی قرن بیستویکم، یارانه انرژی دیگر یک متغیر بودجهای ساده یا صرفا ابزار تثبیت قیمت محسوب نمیشود، بلکه به گره راهبردی تلاقی سه حوزه بنیادین حکمرانی تبدیل شده است: نظام رفاه اجتماعی، معماری مالی دولت و مسیر گذار اقلیمی. دولتها امروز نه با مساله صرفِ هزینه انرژی، بلکه با چگونگی طراحی نهادی انتقال رفاه در شرایط محدودیت کربنی، فشارهای مالی و نابرابری اجتماعی مواجهند. خطا در این طراحی میتواند همزمان به تشدید نابرابری، اتلاف منابع عمومی و قفلشدن ساختار مصرف در الگوی پرکربن بینجامد.…
-
تحلیلی بر ریشههای ناترازی اقتصادی و ساختار سرمایهگذاری در صنعت حملونقل ریلی ایران
روزنامه شماره ۶۴۷۹چرا «سرمایه» از «ریل» گریزان است؟
دنیای اقتصاد-رضادهقان:شبکه ریلی نتوانسته به پیشران اصلی جابهجایی کالا در کشور تبدیل شود و هنوز در کریدورهای مهم اقتصادی، نقش حاشیهای دارد. بررسی ریشههای این وضعیت نشان میدهد، مادامی که «سرمایه» از «ریل» گریزان است، این صنعت به جایگاه تراز نخواهد رسید. اما چرا تمایل به سرمایهگذاری در صنعت ریلی پایین است؟ بررسی «دنیای اقتصاد» نشان میدهد تصمیمات سیاستگذاران در حوزه نحوه توزیع یارانه انرژی، جذابیت اقتصادی این صنعت را به حداقل رسانده است.
-
در گفتوگو با ۵ صاحبنظر بررسی شد؛ چگونه یارانه انرژی، اقتصاد را بلعید؟
روزنامه شماره ۶۴۶۲داستان تراژیک ناترازی
دنیای اقتصاد: ناترازی انرژی یک شبه ایجاد نشده؛ برای بازخوانی این پرونده لازم است تحولات انتهای دهه ۸۰ شمسی، جایی که طرح هدفمندسازی یارانهها کلید خورد، بررسی شود. اجرای نادرست این پروژه به عنوان محصول مشترک دولت و مجلس وقت، فرصت طلایی اصلاح ساختار انرژی کشور را هدر داد. رویکردی که با افزایش همزمان مصرف خانگی و افت بهرهوری در صنعت، مشکل قابل حل را به بحران پیچیده تبدیل کرد. ۵ صاحبنظر در گفتوگو با «دنیای اقتصاد» حکمرانی انرژی در دو دهه گذشته را آسیبشناسی کردند.
-
تله نهادی یارانه پنهان
محسن راجی اسدآبادی*یکی از بحثهای دیرپای اقتصاد ایران مساله یارانه انرژی بوده، پدیدهای که معمولا در قالب مفاهیمی چون ناکارآمدی قیمتی، اتلاف منابع و بار مالی بر دوش دولتها مطرح میشود. اگر چارچوب تحلیلی داگلاس نورث (برنده نوبل اقتصادی) در کتاب «فهم فرآیند تحول اقتصادی» را مبنا قرار دهیم، یارانه پنهان تنها یک سیاست غلط اقتصادی نیست، بلکه نشانهای از عمق مشکل ساختاریِ توسعه در ایران است.
-
توسعه نامتوازن در بخش حملونقل، طی ۵ سال آینده قابل اصلاح است؟
روزنامه شماره ۶۴۱۵آینده حملونقل در سه سناریو
دنیای اقتصاد-رضا دهقان: با وجود شبکهای گسترده از جادهها و هزاران کیلومتر ریل، نظام حملونقل کشور از کارآیی متوازن برخوردار نیست؛ بهطوریکه بیش از ۸۵ درصد بار و مسافر کشور هنوز از طریق جاده جابهجا میشود و شبکه ریلی و هوایی سهم اندکی در این میان دارند. این وضعیت، فقط یک مساله فنی یا اقتصادی نیست؛ بلکه پیامد مستقیم نوع حکمرانی و الگوی تصمیمگیری در بخش حملونقل است.
-
پشت پرده صادرات یارانه انرژی + فیلم
اکوایران : در شرایط کنونی، یارانههای انرژی به صنایع مختلف در کشور ما میتواند به عنوان یک شمشیر دو لبه عمل کند. از یک سو، این یارانهها به تولیدکنندگان کمک میکند تا هزینههای خود را کاهش دهند و در نتیجه قیمت محصولات را پایین نگه دارند. اما از سوی دیگر، ناترازی گاز و مصرف بیرویه انرژی میتواند به کاهش کیفیت محصولات و آسیب به محیط زیست منجر شود.
-
اثرات مخرب یارانه انرژی
محمدرضا عبادی صوفلو*در سالهای اخیر، برق در ایران بیش از هر کالای دیگری به یارانهها گره خورده است. قیمتی که بهطور مصنوعی پایین نگه داشته شد، مصرفکننده را به ولع مصرف عادت داد و انگیزه سرمایهگذاری تولیدکنندگان را کاهش داد.
-
ریشههای کمبود انرژی
رامین فروزنده*با دوباره مطرح شدن بحث ناترازی انرژی شاهد انتشار آمیختهای از گزارههای درست و بعضا نادرست هستیم. مضافا گزارههای دیگری وجود دارند که مغفول واقع شدهاند. حل کوتاهمدت مساله نیازمند اقداماتی نسبتا آسان خواهد بود و حل بلندمدت نیازمند اتخاذ تصمیمهای دشوار سیاستگذاری است. نوشته حاضر قصد دارد به مرور آمارهای مشهوری از قبیل شدت مصرف انرژی، سهم بخشهای مختلف از مصرف انرژی و میزان یارانه انرژی بپردازد.
-
اقدام مهم خاویر میلی؛
یارانه انرژی از طبقه مرفه قطع می شود
اقتصادنیوز: اقدام اخیر خاویر میلی، رئیس جمهور آرژانتین، سالانه حدود ۲.۶ میلیون دلار برای دولت آرژانتین صرفهجویی به همراه خواهد داشت.
-
قیمت غیریارانهای آب برای مشترکان بدمصرف مشخص شد
تسنیم: تعرفههای جدید آب شرب و بهداشتی که از سوی وزیر نیرو ابلاغ شده، از ابتدای خردادماه در قبوض آب لحاظ خواهد شد.
-
بررسی صندوق بینالمللی پول نشان میدهد؛ چگونه اصلاح یارانه انرژی با حمایت مردم ممکن میشود؟
روزنامه شماره ۶۲۷۲شرط بقای اصلاحات انرژی
دنیای اقتصاد -سینا ولیمیرزا : در دورهای که بسیاری از کشورها با رشد اقتصادی پایین و بدهیهای سنگین دستوپنجه نرم میکنند، سیاستگذاران ناگزیر هستند، به دنبال تصمیماتی دشوار اما ضروری باشند.
-
جاده عبور از خاموشی
محمدرضا آریافر*مصرف بیرویه انرژی در ایران یکی از چالشهای اساسی اقتصاد کشور است که میتواند در بلندمدت پایداری تامین انرژی را به خطر بیندازد. ایران به عنوان یکی از بزرگترین دارندگان ذخایر نفت و گاز جهان، همواره از یارانههای سنگین انرژی برای حمایت از مصرفکنندگان داخلی استفاده کرده است. این سیاست اگرچه در کوتاهمدت به رفاه عمومی کمک کرده، اما در بلندمدت به افزایش مصرف بیرویه، کاهش صادرات و ایجاد ناترازی در تراز انرژی کشور منجر شده است. در این دستنوشته به بررسی موردی دلایل بحران مصرف انرژی،…
-
آیا معضل قیمت حاملهای انرژی را میتوان با مدلهای ریاضی حل کرد؟
روزنامه شماره ۶۱۷۷ناترازی بنزین و چالش قیمتگذاری
دنیای اقتصاد : مساله قیمتگذاری بنزین در ایران یکی از مسائل پیچیده و حساس است که ارتباط مستقیم با معادلات اقتصادی، اجتماعی و سیاسی کشور دارد. در سالهای اخیر، افزایش قیمت بنزین همواره منجر به نارضایتیهای گستردهای در سطح جامعه شده که آخرین آنها در سال۱۳۹۸ رخداد لذا دولتها با چالشهای فراوانی در این زمینه مواجه بودهاند.
-
در نشست گفتوشنود اقتصادی بررسی شد؛
روزنامه شماره ۶۱۷۵تحلیل حساسیت سیاستگذاری سوختی
از زمان حفر نخستین چاه نفت در ایران، همواره چالشهایی بین ملت و دولت بر سر این منابع خدادادی وجود داشته است. از جمله این چالشها میتوان به نوع مالکیت، قانونگذاری، چارچوبهای قیمتگذاری، نحوه تخصیص و توزیع درآمدهای نفتی و... اشاره کرد. این چالشها به مشکلی ختم شدهاند که به آن «ناترازی انرژی» میگویند. «دنیایاقتصاد» در نشست گفتوشنود اقتصادی با موضوع «چالش بنزین و نفت»، این مساله را به بحث گذاشت. در این نشست که به میزبانی مرتضی کاظمی، اقتصاددان، برگزار شد، موضوع یادشده با…
-
رصد مسیر سیاستگذاری خاویر میلی در آرژانتین چه تجاربی را نشان میدهد؟
روزنامه شماره ۶۱۷۴آفت اصلاحات نیمهکاره
دنیای اقتصاد: در سالهای گذشته دولتهای مختلف داخلی در هنگام مواجهه با کمبود منابع، در شرایط اجبار دست به تعدیلات قیمتی در حوزههای مختلفی زدهاند. با توجه به شرایط نابسامان اقتصاد کلان و تورمهای بالا، اثرات این نوع اصلاحات کوتاهمدت بوده و با سرعت زیادی خنثی شدهاند. این موضوع تایید میکند که اصلاحات اقتصادی تنها معادل افزایش قیمت نیست و باید گامهای تکمیلی طی شود. بسیاری از کشورها برای ایجاد ثبات اقتصادی و سپس حرکت در مسیر رشد اقتصادی، در وهله اول اصلاحات جامع و منسجمی با تمرکز بر کاهش هزینههای دولت و…
-
«دنیایاقتصاد» چالشهای صنعت آلومینیوم را بررسی میکند
روزنامه شماره ۶۱۷۲نقشآفرینان نامرئی بازار آلومینیوم
دنیای اقتصاد - سید سجاد موسوی: صنعت آلومینیوم از جمله صنایعی است که از یارانه انرژی بالایی برای تولید بهره میبرد و با وجود این، نظارت لازم بر عرضه و تقاضای این محصول در بورسکالا حاکم نشده است؛ در واقع صنایعی که از آلومینیوم در تولید محصول نهایی خود استفاده میکنند، معتقدند عرضه اندک این محصول به هیچ عنوان تناسبی با میزان تقاضا ندارد اما بخشی دیگر از فعالان صنعت آلومینیوم معتقدند بخش زیادی از تقاضای شکل گرفته در بورسکالا برای این فلز با هدف دلالی صورت میگیرد؛ در واقع با توجه به اینکه قیمت شمش بر مبنای دلار نیمایی تعیین…
-
انتقاد رییسجمهور از مصرف پرمصرفها؛
روزنامه شماره ۶۱۷۱استفاده ۱۰برابری افراد مرفه از انرژی
رئیسجمهوری با بیان اینکه امروز یارانه زیادی به برق، گاز و بنزین میدهیم و کسانی که انرژی بیشتری مصرف میکنند، یارانه بیشتری نیز دریافت میکنند، گفت: امروز افراد پولدار تا ۱۰برابر افراد فقیر از انرژی و یارانه انرژی استفاده میکنند. به گزارش «شانا» به نقل از پایگاه اطلاعرسانی ریاستجمهوری، مسعود پزشکیان با بیان اینکه هیچجای دنیا اینگونه مثل ما برای روشنایی، لوستر روشن نمیکنند، اما در عموم خانههای ما لوستر روشن است، اظهار کرد: امروز یارانه زیادی به برق، گاز و بنزین میدهیم و…
-
مدیرعامل فولاد مبارکه در استودیوی اکو ایران:
بسیاری از کشورهای توسعهیافته و درحالتوسعه یارانه انرژی را برای حمایت از صنعت در نظر میگیرند
طیب نیا با بیان اینکه صنعت فولاد به صنعت مادر مشهور است و زیربنای توسعه و اقتصاد در کشورهای توسعهیافته و درحالتوسعه است، گفت: اساساً هر کشوری در هر منطقهای توسعه خود را با سرمایهگذاری در حوزه صنعت فولاد آغاز کرده؛ همچنان که سرگذشت کشورهای توسعهیافته نشان میدهد تمامی آنها ابتدا در حوزه صنعت فولاد سرمایهگذاری کرده و تا امروز نیز سعی کردهاند جایگاه خود را بهلحاظ تکنولوژی و تولید انواع محصولات در صنعت فولاد جهان حفظ کنند. مشروح گفتوگوی اکو ایران با مدیرعامل فولاد مبارکه اصفهان را می…
-
مسیر پیشنهادی اصلاح انرژی
حسین جلیلی *افزایش قیمت حاملهای انرژی، بهویژه بنزین در ایران همواره یکی از مباحث اقتصادی و اجتماعی مهم بوده که دیدگاههای متفاوتی را به خود جلب کرده است. موافقان این سیاست بر این باورند که قیمت بنزین در ایران تفاوت قابلتوجهی با قیمت جهانی دارد و یارانههای گسترده انرژی موجب اتلاف منابع و مصرف بیرویه شده است.
-
چرا با وجود یارانه انرژی تولید آلومینیوم در ایران گران است؟!
روزنامه شماره ۶۰۱۰۲نگاه شرکتهای آلومینیومی به آفریقا
دنیای اقتصاد-سید سجاد موسوی: هم اکنون حدود ۷۰۰هزار تن آلومینیوم در کشور تولید میشود که برای این میزان ۱ میلیون و ۴۰۰هزار تن پودر آلومینا نیاز است اما در کشور ما ۲۵۰هزار تن از این پودر تولید میشود و مابهالتفاوت آن باید از طریق واردات تامین شود؛ چرا که منابع بوکسیت به عنوان ماده معدنی تولید پودر آلومینا در ایران بسیار کمیاب است. به همین جهت کارشناسان اعتقاد دارند مهمترین اقدام دولت چهاردهم در این صنعت، برداشت از معدن بوکسیت گینه است که با وجود گذشت ۳۰ سال از اجاره آن، کماکان آوردهای برای ما نداشته و در واقع شاهد…
-
رئیسجمهور آتی و یارانه انرژی؛ کدام وعده منطقی است؟
محمدرضا آریافر / دانشجوی دکترای اقتصاد منابع و انرژی دانشگاه فردوسی مشهدیارانه انرژی به معنای ارائه کمکهای مالی یا تخفیفهای قیمتی توسط دولت به منظور کاهش هزینههای انرژی برای مصرفکنندگان است. این یارانهها ممکن است به صورت مستقیم به مصرفکنندگان پرداخت شود یا به شکل تخفیف در قیمتگذاری محصولات انرژی مانند بنزین، گاز و برق اعمال شود. یارانه پنهان انرژی به یارانههایی اطلاق میشود که به طور مستقیم به مصرفکنندگان پرداخت نمیشود، بلکه از طریق کاهش قیمتهای انرژی اعمال میشود.
-
ابعاد پنهان یارانه ۵ میلیونی/چرا یارانه جدید قابل پرداخت نیست؟
اقتصادنیوز: یک اقتصاددان درباره یارانه ۵ میلیون تومانی تأکید کرد: این مساله اصلا امکانپذیر نیست و چنین منبع درآمدی برای این منظور اصلا در اختیار دولت قرار ندارد.
-
ریزش شدید در بازار سرمایه متوقف شد
روزنامه شماره ۶۰۲۰بورس آرام گرفت
عاطفه چوپان: بازارهای موازی کمی بعد از مشخصشدن ابعاد حادثهای که برای رئیسجمهور و تیم همراه او اتفاق افتاد از حالت ترس خارج شدند و به تعادل رسیدند، بازار سهام اما تا قبل از معاملات روز گذشته در ترس و ابهام باقیماند و با وجود ارزندگی ذاتی با صفهای فروش طولانی و ریزشهای قابلتوجه مواجه بود. ارزش معاملات به کفهای تاریخی خود رسید و شاخصهای بورس کفهای حمایتی متعددی را ازدست دادند. -
دولت جدید و یارانههای انرژی
دکتر علی مختاری*پنجاهسال پیش وزیر انرژی ونزوئلا، خوآن پابلو پرز آلفونزو و از بنیانگذاران اوپک، جمله مشهوری برای وصف کشورش ونزوئلا گفت: «نفت، ما را به ویرانی خواهد کشاند. نفت، فضولات شیطان است.» او چند سال پس از تاسیس اوپک درگذشت؛ اما شاید اگر امروز زنده بود، اقتصاد ایران را بالاتر از ونزوئلا بهعنوان بهترین شاهد در تایید کلامش به جهانیان معرفی میکرد.
-
بررسی روند توسعه پایدار جهانی و برآورد مقادیر واقعی یارانههای انرژی
روزنامه شماره ۵۹۴۰بحران انرژی و چالشهای توسعه پایدار جهانی
دکتر علی محمدیپور/ مدرس دانشگاه و عضو انجمن اقتصاد انرژی ایرانآژانس بینالمللی انرژی (IEA)، اولین گزارشهای عملکردی در رابطه با پیمان آبوهوایی گلاسکو در COP۲۶ را اخیرا منتشر کرد. بررسیهای آژانس حاکی از افزایش تعداد کشورها و جهش دو برابری مقادیر واقعی یارانههای انرژی در جهان بوده و در این میان، اوضاع کشورهایی نظیر روسیه، ایران و چین نیز وخیم گزارش شدهاست. متاسفانه در نتیجه تشدید بحران انرژی، حتی کشورهای توسعهیافته بهویژه اروپایی نیز در این رابطه، مداخلات واقعا چشمگیری داشتهاند. در ایران سهم کل یارانههای انرژی از تولید ناخالص داخلی از ۱۴ به…
-
پرداخت سالانه ۱۰۰میلیارد دلار یارانه انرژی
معاون وزیر نفت در امور برنامهریزی با بیان اینکه بین ۸۰ تا ۱۰۰میلیارد دلار یارانه انرژی در کشور پرداخت میشود، گفت: بیشترین یارانه انرژی را در دنیا پرداخت میکنیم، اما طرحهای بهینهسازی تاکنون به نتیجه نرسیدهاست. هوشنگ فلاحتیان در گفتوگو با «ایرنا» درخصوص تولید و مصرف منابع هیدروکربنی در کشور، اظهار کرد: میزان تولید نفت و گاز کشور به میزان قبل از تحریمها در حال بازگشت است و در حالحاضر ۳.۴میلیون بشکه نفت در روز تولید میکنیم و قصد داریم تا پایان امسال میزان تولید خود را به بیش از…
-
مشوق به جای یارانه انرژی
میثم رنجبریان / عضو هیاتمدیره و معاون امور صنایع گمرکی منطقه ویژه اقتصادی سلفچگانمناطق ویژه اقتصادی به عنوان یک محرک برای دستیابی به بازارهای صادراتی آغاز به کار کردند. یعنی فلسفه شکلگیری این مناطق برای قدرت بخشی به بخش صادرات و گسترش صادرات غیرنفتی همچنین انتقال تکنولوژی و رونق بازار کار بود. در آغاز یک الگوبرداری از مناطق ویژه اقتصادی در دنیا بهویژه کشور چین صورت گرفت و قرار شد که بوروکراسیهای اداری در کشور کوتاه شده و امتیازاتی در نظر گرفته شود تا مناطق ویژه و آزاد کارخود را با سهولت بیشتری انجام دهند.
-
سهم ناچیز مردم عادی از یارانه سوخت هواپیما
قیمت پایین سوخت هواپیما در ایران باعث شده که دولت سالانه ۳۵هزار میلیاردتومان بابت حمایت از سفرهای هوایی اقشار پردرآمد به شرکتهای هواپیمایی پرداخت کند؛ درحالی که سهم مردم عادی از این یارانه تقریبا هیچ است. طبق گزارش مرکز آمار در بین خانوارهای ایرانی فقط حدود ۰.۰۶درصد از خانوارها از هواپیما استفاده میکنند و از این بین، ۸۵درصد از این خانوارها در سه دهک بالای درآمدی قرار دارند، در نتیجه توجیهی وجود ندارد که دولت هزینه فرصت یا یارانه پنهان سوخت هواپیما را برای قشر معدودی از دهکهای بالا…
-
در نشست اقتصاد انرژی ایران وضعیت صنایع انرژیبر مورد بررسی قرار گرفت
روزنامه شماره ۵۸۳۰سود و زیان یارانه انرژی
دنیای اقتصاد: ایران دومین کشور به لحاظ پرداخت یارانه انرژی است و روسیه در صدر قرار دارد. البته با احتساب جمعیت، سرانه یارانه انرژی در ایران بعد از کشورهای حوزه خلیج فارس است. نکته حائز اهمیت در زمینه پرداخت یارانه انرژی ناعادلانه بودن آن است؛ دهک دهم (ثروتمندان) ۲/۳ برابر بیش از دهک اول انرژی مصرف میکند. در این شرایط قیمتگذاری دستوری و پایین نگه داشتن قیمت و تعدیلنکردن آن با توجه به تورم، باعث شده از سویی انگیزه بهبود وضعیت مصرف وجود نداشته باشد و از سوی دیگر صنایع کشور بهبود بهرهوری را دنبال نکند، چرا…
-
سیدمهدی بنیطبا در دومین کنفرانس بهینهسازی مصرف انرژی تشریح کرد
روزنامه شماره ۵۸۱۱نظام ناعادلانه یارانه انرژی و راهکارها
دنیای اقتصاد: گزارشها نشان میدهد که توزیع یارانه انرژی در کشور در چارچوب نظام سیاستی فعلی به میزان زیادی ناعادلانه است. آنطور که سیدمهدی بنیطبا، رئیس دفتر اقتصادی مرکز پژوهشهای مجلس در گزارش خود نشان داد، حدود ۱۰۱ میلیارد دلار یارانه انرژی در کشور پرداخت میشود که از این رقم سهم گاز خانگی و بنزین هر کدام ۲۰ میلیارد دلار و سهم یارانه برق خانگی ۸/ ۷میلیارد دلار است. سهم سه دهک پردرآمد کشور از ۲۰ میلیارد دلار یارانه بنزین برابر با ۳/ ۵۴ درصد و سهم سه دهک اول درآمدی برابر با ۳/ ۹درصد از مجموع کل…