سفرنامه

  • چرا شاه عباس صفوی از تهران بدش می‌آمد؟!

    همشهری آنلاین: سر نخ این روایت که شاه عباس صفوی از تهران بدش می‌آمد و تنها یک بار آنهم برای اولین و آخرین بار وارد تهران شد را باید در سفرنامه‌ «پیترو دلاواله» سفرنامه‌نویس مشهور ایتالیایی جست‌وجو کرد. او که سفرهای زیادی به ممالک خاورمیانه داشت، در سفرنامه‌اش از مهم‌ترین دلایل سفر خود به ایران نوشته است.
  • سرزمین ثروتمند و مردم فقیر

    ایزابلا بیشاپ، سیاح انگلیسی کتابی دارد با عنوان «سفر بـه ایران و کردستان». او درفوریه۱۸۹۰ از مسیر بغداد به ایران وارد شد. بیشاپ پیش از سفر به ایران، به مناطق مختلفی از جهان همچون آمریکا و جزایر اطراف آن تا مالزی، ویتنام و ژاپن سفر کرده بود. اقامت وی در حدود ۱۰۰سال پیش در میان ایل بختیاری و اطلاعاتی که از شیوه زندگی، کوچ، اقتصاد و فعالیت‌‌های اجتماعی و سیاسی آنها ارائه داده، بر ارزش‎‌‌های این سفرنامه افزوده است؛ چنان‌‌که برای قوم‌‌شناسان یا مردم‌‌شناسان و پژوهشگران تاریخ اجتماعی ایران که…
  • تجارت‏‌خانه پر رمز و راز

    انتشار سفرنامه‌های ژان شاردن و دیگر سیاحان در اروپا و معرفی زندگی خیال‌انگیز و باشکوه عصر صفویه، اروپاییان را تشویق می‌‌کرد تا به مشرق زمینِ افسانه‌ای سفر کنند. صادرات انواع پارچه‌های زربفت و ترمه و قالی، بین خواص اروپایی خریداران بسیار داشت. در دوران طلایی ملکه ویکتوریا، بازرگانان، فرش‌‌های فاخر فراهان‌‌ را از طریق استانبول به‌‌ اروپا می‌‌فرستادند.
  • نظاره‌گرِ گسست دولت و ملت

    یوشیدا ماساهارو (۱۹۲۱م.- ۱۸۵۲م.) از خاندانی سامورایی و اداری بود، در دانش و ادب چین پرورده شد، انگلیسی یاد گرفت، مدتی قضاوت کرد، به «حزب آزادی» پیوست و با سخنرانی‌ها و اشعاری که به لطافت گلدوزی روی کیمونو بود، نقش فعالی در مشروطه خواهی ژاپن ایفا کرد.
  • آلودگی هوای تهران در تاریخ

    ماساجی اینووه، سیاح ژاپنی که در سال‌های سلطنت مظفرالدین‌شاه به تهران رسید، اولین مواجهه‌اش با آلودگی تهران را این‌گونه توصیف می‌کند: در خیابان‌های تهران خط‌آهن برای واگن اسبی کشیده‌اند و درشکه هم زیاد تردد دارد؛ اما شهر پر از گرد و خاک است که هم درشکه‌سواران و هم پیاده‌ها را آزار می‌دهد.
  • شادی‎‌‌ها و گرفتاری‌‌های مالی نوروز در دوره قاجاریه

    اغلب سیاحان غربی که از دوران صفویه تا اواخر قاجار به ایران می‌‌آمدند، درباره نوروز نوشته‌‌اند؛ درباره جشن و رسوم و شادمانی بیشتر و درباره مشکلات و بی‌‌پولی و خرج‌‌های نوروز کمتر. معلوم است که از بیرون دیده‌‌اند ماجرا را و مسحور زیبایی و فرحناکی ایام نوروز در ایران بوده‌‌اند و کمتر خبر داشته‌‌اند از درون خانه‌ها و حال دل نان‌‌آوران خانواده‌ها در برابر هزینه‌های نوروز. درباره خوشی‌‌های جشن نوروز «هاینریش کارل بروگش» آلمانی که در اواسط قاجاریه به ایران آمده بود در سفرنامه‌‌اش می‌‌نویسند: «کلمه…
  • به‌گل نشستگان تاریخ در کرانه‌های خزر

    دریانوردی در دریای مازندران قدمتی فراتر از دوره صفوی ندارد و در منابع تاریخی قبل از این دوره خبری از دریانوردی و کشتیرانی در این بزرگ‌ترین دریاچه دنیا وجود ندارد. پیترو دلاواله، سفیر و نماینده ویژه پادشاه اروپایی مامور در دربار شاه عباس صفوی در سفرنامه خود می نویسد: « کشتی‌های کوچکی بین استرآباد، بادکوبه، دمیرقاپو و کمی بالاتر هشترخان رفت و آمد می‌کنند و می‌توانند تا پل مرکزی فرخ‌آباد ساری پیش آیند و پهلو بگیرند. این وسایل را گرچه کشتی می‌نامند، ولی حتی از قایق‌های معمولی ونیزی (تارتان) نیز…
  • تحلیل گفتمانی سفرنامه‌های ناصرالدین‌شاه

    نقد و بررسی سفرنامه‌های فرنگستان ناصرالدین‌شاه با روش تحلیل گفتمان، تاثیر و تعاملات عناصر زبانی و فرازبانی را در این متن برما آشکار کرده و توانایی درک معانی پنهان در ورای واژه‌ها را برای خواننده فراهم می‌سازد.
  • نه امکانات بود، نه توپچی

    «سراپا غرق جواهر بود و چنان‌که نشسته بود پیدا بود مرد زورمندی است که تقریبا چهل سال دارد و میلیون‌ها جواهر به خود بسته بود. تاجش و بازوبند چپش بسیار گرانبها بود. ریش سیاهش که زیباترین ریش‌های ایران بود تا به زانو می‌رسید. در پای تختش پسرانش صف کشیده بودند. دیگر هیچ‌کس در تالار نبود. دیگران همه در ده قدم فاصله در باغ صف کشیده و دست‌هایشان در آستین‌ها پنهان شده بود.{...} شاه به ما گفت که ما را مانند فرزندان خود دوست می‌دارد و آینده این را ثابت خواهد کرد. پس از آنکه محاسن هر یک از ما را به او…
  • شگفتی از مدرنیزاسیون غربی

    به یقین می‌توان گفت با مبنا قرار دادن محتوای سه سفرنامه شاه به فرنگ ذائقه عمده فکری او متوجه تجلیات مادی غرب و جنبه‌های مفرح و لذت‌مآبانه آن بوده است. بخش‌هایی همچون باغ‌وحش، پارک، موزه، تماشاخانه، دختران زیبا، شبکه‌های ارتباطی، کارخانه‌های صنعتی و... عمده بحث‌های وی، راجع به غرب در سفرنامه‌هایش است که به کرات به این موارد اشاره کرده است. چنانچه بر این موضوع تاملی شود متوجه می‌شویم که این موارد نه‌تنها بیم و هراسی بر ادامه حکومت شاه در پی نداشت بلکه در صورت تحقق می‌توانست شکوهمندی قدرتش را بر…
  • آگاهی به عقب‌ماندگی ایران

    ناصرالدین شاه، اساسا با فضای نشر و مطبوعات تا آنجا که مزاحمتی برای قدرتش نداشت و ثناگوی قدرتش بود مخالفتی نداشت و با هر روزنامه‌ای که کمترین نقد و انتقادی از حکومتش می‌کرد فورا دستور توقیف و بلوکه کردن آن را صادر می‌کرد. در همین راستا بود که دستور تاسیس اداره سانسور و وزارت انطباعات را صادر تا مانع از نشر مطالبی شوند که برخلاف میل و اراده او نوشته می‌شد.
  • اهمیت سفرنامه ها در حوزه تاریخ نگاری

    سفرنامه های بیگانه از مهم ترین منابع محتوایی تاریخ ایران هستند که باید مورد توجه و عنایت پژوهشگران حوزه تاریخ در تمامی ابعاد نظیر؛ مبانی اجتماعی و مسائل تمدنی قرار گیرند. سفرنامه‌ها منابع بی‌‌‌همتایی برای تحقیق در تاریخ ایران هستند. مهم‌ترین مقصد مطالعه تاریخ دستیابی به چراغ راه آینده است. چگونگی نیل به این هدف با گردآوری داده ها و دسته‌بندی اطلاعات و تجزیه و تحلیل زوایای پنهان و آشکار گذشته و نقد آن امکان‌پذیر است.
  • انکار واقعیت‌های تاریخی

    مواجهه‌ دریانوردان، تجار، میسیونرها، ماموران سیاسی و سیاحان اروپایی از ملیت‌های مختلف با سرزمین‌ها و مردمان شرقی، در وهله نخست به معنای شناخت عینی و بی‌واسطه نمایندگان جوامع و ملل غربی از شرق بود. تهیه و تدوین مجموعه عظیمی از سفرنامه‌ها، یادداشت‌ها، گزارش‌ها، آمارها، نقشه‌ها و نقاشی‌ها مواد خامی را برای تاریخ‌نگاری کشورهای اروپایی از شرق به وجود آورد که بر اساس آن، مدعا این بود که تلاش دانشمندان و به‌ویژه تاریخ‌نگاران اروپایی این است که تصویری روشن، دقیق و مطابق با واقع از شرق ارائه دهند.
  • آنها که تاریخ را جعل کردند

    نویسندگان غربی و روس، آثار معتبر مکتوبی در مورد افغانستان نوشته‌اند. آنچه عده‌‌‌ای در داخل افغانستان نوشته‌‌‌اند، زیر نظر حاکمان و برتری‌‌‌طلبان نوشته شده که اغلب جعل و دروغ است. اهالی افغانستان نه‌تنها اثر علمی در مورد افغانستان ننوشته‌‌‌اند، بلکه حتی چنان‌‌‌که لازم است، اثر مهمی را در مورد کشورشان ترجمه نکرده‌‌‌اند. مبارزان و آزادی‌خواهانی همچون میرغلام‌‌‌محمد غبار، صدیق فرهنگ، عبدالحی حبیبی و دیگران در مورد افغانستان آثاری نوشته‌اند که هر کدام از اینها دارای اشکالات بزرگ ارزیابی شده‌‌‌اند.…
  • زوال تمدن کاریزی ایران

    سفرنامه‌های بیگانه (اروپایی، آمریکایی و...) برای پژوهش در ابعاد گوناگون تاریخ ایران، به‌ویژه مبانی اجتماعی و مسائل تمدنی، از ارزش و اهمیتی ویژه برخوردارند. از این رو پژوهشگران تاریخ ایران، چه ایرانی و چه غیرایرانی، از دهه‌ها پیش به این ویژگی توجه کرده و بر پایه چنین سفرنامه‌هایی آثاری درخور توجه و ارزنده پدید آورده‌اند. با این حال بیشتر کارهایی که تاکنون در این زمینه، انجام شده در حکم گردآوری و دسته‌بندی داده‌های مندرج در سفرنامه‌ها، بیشتر رویکرد توصیفی و گزارشی داشته، و پژوهش‌های موردی و…
  • خاموشی ستاره فرانسوی سینما

    دنیای‌اقتصاد: ژان پل بلموندو، بازیگر افسانه‌ای و محبوب سینمای موج نو فرانسه که فیلم‌های زیادی را با فیلم‌سازان بزرگ معاصر کار کرد، در ۸۸ سالگی درگذشت. او آخرین روزهای زندگی‌اش را در وطنش و در پاریس گذراند و در همین شهر نیز از دنیا رفت.
  • طرح‌ریزی سفر برای پساموج

    دنياي اقتصاد: اگر کرونا نبود، اگر کرونا بود اما موج پنجم نبود، حتی اگر در یک موج کرونا بودیم اما سویه دلتا نبود حتما گروه زیادی از شهروندان برای عاشورا و تاسوعا تصمیم به سفر می‌گرفتند. اغلب افراد ترجیح می‌دهند در این ایام در مراسم‌های عزاداری شهر خودشان باشند یا مراسم شهرهای دیگر را ببینند، چه نخل‌گردانی در یزد باشد یا آیین‌های مردم ابیانه، یا خر‌ه‌مالی در لرستان و سینه‌زنی در بوشهر و ... با این حال امسال حتی رفتن از خانه به محل کار هم برای بسیاری تبدیل به یک کار پرخطر شده چه رسد به آنکه بخواهند در تجمعی…
  • انتشار آنلاین نقاشی‌های کافکا

    ایرنا: مجموعه‌ای از دست‌نوشته‌ها، نامه‌ها و طراحی‌های شخصی «فرانتس کافکا»، از چهره‌های سرشناس ادبیات قرن بیستم، پس از ترمیم، فهرست‌برداری و تهیه نسخه دیجیتال، روی شبکه جهانی اینترنت در دسترس عموم قرار گرفت.
  • پیدایش گذرنامه در ایران

    تاریخ روابط خارجی سرزمین ایران با همسایگان دور و نزدیک آن قدمتی چند هزار ساله دارد، با این حال متخصصان دانش دیپلماسی و نویسندگان آثار روابط سیاسی و خارجی ایران، آغاز جدی این روابط را، مربوط به عصر صفویه می‌دانند. ظهور حاکمیت صفویان در مجاورت مرزهای امپراتوری عثمانی سبب شد تا دولت‌های اروپایی به دولت تازه‌تاسیس صفوی بیش از پیش توجه نشان دهند و رفت ‌و ‌آمد سفیران اروپایی و ایرانی، تاریخ ایران را با چالش‌های نوینی رو‌به‌رو سازد.
  • اشارت‌های سفرنامه‌نویسان اروپایی به عید نوروز در روزگار صفویان

    در سفرنامه سیاحان اروپایی که در دوران صفویه و پس از آن به ایران آمدند، اشارت‌هایی به جشن نوروز و نحوه برگزار‌ی آن رفته است. در زیر بخش‌هایی از سفرنامه‌های چندین جهانگرد اروپایی آورده می‌شود:
  • شو شیاک، کاوشگر چینی

    روح‌اله‌حاتمی: شو شیاک (Xu Xiake) سفرنامه‌نویس (travel writer) و کاوشگر چینی از سلسله مینگ در قرن هفدهم میلادی بود که بیش از هر چیز به دلیل نگارش رساله‌های جغرافیایی زبانزد شده است و از شجاعت و فروتنی او در تاریخ چین به نیکی یاد می‌شود. شیاک بیش از ۳۰ سال در سراسر چین سفر کرد و شرح سفرهای خود را به شکل مبسوط به نگارش درآورد. سفرنویسی‌های وی پس از مرگش در کتاب «شرح اسفار شو شیاک» گرد آمد. سبک نگارش شیاک در ذیل سنت «ادبیات سفرنامه‌نویسی» چین قرار می‌گیرد که در آن با استفاده از سبک‌های روایی و…
  • درگذشت محمدعلی اسلامی ندوشن تکذیب شد

    ایرنا: علی اصغر دادبه رییس شورای نظارت بر نشر آثار دکتر محمدعلی اسلامی ندوشن در ایران چهارشنبه شب طی پیامی خبر درگذشت استاد اسلامی ندوشن را تکذیب کرد.
  • مبارزه با ایران‌هراسی

    دنیای‌اقتصاد: پنج‌شنبه گذشته فرهنگ ایران یکی از سفیران خود را از دست داد؛ آنا وانزان، مترجم و ایران‌شناس ایتالیایی در ۶۵ سالگی درگذشت.
  • شرح شهر شیراز

    حاکم شیراز هنوز نیامده است و این امر عزیمت مرا به‌تاخیر می‌اندازد، زیرا باید با او صحبت کنم و چند نفر سرباز برای همراهی خود بخواهم.
  • نخستین بحث‌های نظری در ضرورت اصلاحات

    از دیدگاه تاریخ اصلاحات و آشنایی ایرانیان با اندیشه مشروطه‌خواهی نخستین سفرنامه‌های ایرانیان به خارج از کشور مانند تحفة العالم عبداللطیف شوشتری، مسیر طالبی میرزا ابوطالب‌خان و به‌ویژه سفرنامه میرزا صالح شیرازی را می‌توان در شمار اسناد نخستین تاملات درباره اصلاحات دانست، هر چند که مفهوم اصلاحات در آن نوشته‌ها ظاهر نمی‌شود... جایگاهی که سفرنامه‌نویسان ایرانی در انتقال اندیشه تجدد به ایران داشته و به‌ویژه آنچه آنان درباره نهادهای نظام‌های جدید گفته‌‌اند، از این حیث ضرورت داشت که آگاهی‌های رجال…
  • نادیده‌های کره‌شمالی در یک نمایشگاه

    خبرآنلاین: عکس‌های سیدمجتبی دعایی از کره‌شمالی با عنوان «نیم دانگ پیونگ‌یانگ» در گالری آبان به نمایش در خواهد آمد. این عکس‌ها که حاصل دو سفر دعایی به کره‌شمالی است، تصویری زنده از جامعه‌ای است که برای ورود به آن و ارتباط گرفتن با مردمانش، محدودیت‌هایی جدی وجود دارد. عکاس در این دو سفر، با رضا امیرخانی هم‌سفر بوده که چند ماه پیش کتاب سفرنامه‌ او با نام «نیم دانگ پیونگ‌یانگ» منتشر شد و مورد اقبال خوانندگان قرار گرفت. افتتاحیه این نمایشگاه، جمعه ۴ مهر از ساعت ۴ تا ٧ عصر با حضور جمعی از هنرمندان، نویسندگان…
  • سوغات نیک و بد

    از بررسی سفرنامه‌ها و تحلیل آنچه سیاحان به قلم آورده‌اند، می‌توان به بسیاری از نقاط سایه‌روشن و ابهام‌آمیز تاریخ کشورمان پی برد. سفرنامه‌ها آینه تمام‌نمای گذشته ماست. بی‌آنکه تعصب نشان دهیم و از رک‌گویی سیاحان بهراسیم و موضع دفاعی بگیریم، باید واقع‌بینانه و منطقی بدان‌ها نظر افکنیم و گذشته اجدادمان را صادقانه جست‌وجو کنیم.
  • کار و بار صرافی‌ها در دوره قاجار

    بانکداری در ایران در ابتدا منحصر به فعالیت‌های صرافی بود. صرافی‌های بزرگی در مشهد، تهران، اصفهان و بوشهر وجود داشتند. موسسات صرافی عمده آن روزگار (قرن نوزدهم) شامل تجارتخانه برادران تومانیانس، تجارتخانه جمشیدیان و شرکت اتحادیه بودند که فعالیت برخی از آنها از سال ۱۳۰۰ هجری شمسی متوقف شد. قبل از اینکه بانک در کشور ایجاد شود صرافان وظیفه بانک را انجام می‌دادند، به‌عنوان مثال ادوارد براون مستشرق و ایران‌شناس معروف در سفرنامه خود (به سال ۱۸۸۸ میلادی) اشاره کرده است که هنگام سفر به شهرهای مختلف…
  • گفته‌ها

    «آقامحمدخان نوری فقط چند ساعت در اوایل صبح می‌خوابد و سراسر روز و تقریبا تمامی شب را کار می‌کند. می‌خواهد همه چیز را، داخله، خارجه، مالی، جزایی و تجاری زیر نظر داشته باشد. باقی وزرا اسمی بیش نیستند و اهمیتی ندارند و صدراعظم وظایف آنان را انجام می‌دهد.
  • درس‌های شکست مشروطیت

    علی مرادی مراغه ای/ محقق و مورخ
    خدایان سیزیف را محکوم کرده بودند که سنگی را بالای کوه ببرد و او تلاش می‌کرد سنگ را بالای کوه برساند، اما هنوز به میانه کوه نرسیده، سنگ به پایین می‌غلتید و این تلاش دوباره تکرار می‌شد... ۱۲۰سال پیش «خرنامه»ها، «یک کلمه»ها نوشته شد، همین‌طور شبنامه‌ها، سیاحت‌نامه‌ها و سفرنامه‌های ابراهیم بیک مراغه‌ای و حاج سیاح...تلاش‌ها و جانفشانی‌ها شد شاید ایرانیان، آن قطعه سنگ را به بالای کوه برسانند. ایرانیان برعلیه این تفکر سنتی که انسان را مهجور و دارای صغر عقلی و در نتیجه نیازمند چوپان و قیم می‌دانسته…

بیشتر