بازگشت جریان عرضه، نگرانی معاملهگران را کاهش داد؛
عقبنشینی نفت از قله جنگ
به گزارش گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد-محمد امین مکرمی؛ بازار جهانی نفت در حال پاک کردن اثر یکی از بزرگترین شوکهای ژئوپلیتیک سال است. پس از ماهها نگرانی درباره اختلال در عرضه نفت خاورمیانه و پیامدهای جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، قیمت نفت اکنون به سطوح پیش از آغاز درگیریها بازگشته است. افزایش صادرات از خلیج فارس و ازسرگیری جریان عرضه باعث شده معاملهگران بخش بزرگی از ریسک جنگ را از قیمت نفت خارج کنند.
نفت برنت، شاخص اصلی بازار جهانی، روز پنجشنبه با افت ۸/۱ درصدی به ۴/۷۲ دلار در هر بشکه رسید؛ سطحی که حتی اندکی پایینتر از قیمت آن در آستانه آغاز حملات نظامی به ایران در اواخر فوریه است. این نخستین بار از زمان شروع جنگ محسوب میشود که نفت برنت به زیر قیمت پیش از بحران سقوط میکند. همزمان ساختار بازار نیز نشان میدهد معاملهگران حاضرند برای تحویل نفت در ماههای آینده بهای بیشتری پرداخت کنند؛ نشانهای که معمولا از مازاد عرضه در کوتاهمدت حکایت دارد.
براساس گزارش فایننشال تایمز، یکی از مهمترین عوامل افت قیمتها، آزاد شدن حجم بزرگی از نفتی است که در طول بحران در منطقه خلیج فارس انباشته شده بود. دادههای رهگیری کشتیها نشان میدهد تنها در یک روز، ۳۱ نفتکش از خلیج فارس خارج شدهاند که نسبت به روز قبل نزدیک به ۵۰ درصد افزایش داشته است. این افزایش ناگهانی صادرات موجب شده بازار با موجی از عرضه روبهرو شود و نگرانیها درباره اختلال در عبور نفتکشها از تنگه هرمز تا حد زیادی فروکش کند.
در طول جنگ، بیش از یک میلیارد بشکه نفت در منطقه خلیج فارس عملا محبوس شده بود. بسیاری از تولیدکنندگان ناچار شدند تولید خود را کاهش دهند و صادرات از مسیر تنگه هرمز با محدودیتهای جدی مواجه شد. در چنین شرایطی، کشورهای مصرفکننده برای تامین نیازهای خود به برداشت از ذخایر استراتژیک روی آوردند. همین وضعیت سبب شد ذخایر جهانی نفت کاهش یابد و قیمتها در ماه مارس تا ۱۲۶ دلار در هر بشکه صعود کند.
با این حال، از همان زمان بسیاری از معاملهگران بر این باور بودند که آمریکا قادر نخواهد بود جنگی با چنین هزینههای سنگین اقتصادی را برای مدت طولانی ادامه دهد. همین انتظار موجب شد بازار به تدریج احتمال پایان بحران و بازگشت صادرات نفت را در قیمتها منعکس کند. اکنون با برقراری آتشبس و افزایش جریان صادرات، این پیشبینیها به واقعیت نزدیک شده است
خوشبینی فراتر از واقعیت
کارشناسان معتقدند واکنش فعلی بازار بیش از حد خوشبینانه است. فرانسیس آزبورن، رئیس بخش تحلیل نفت در موسسه آرگوس مدیا، میگوید معاملهگران در حال قیمتگذاری بر مبنای بازگشت شرایط عادی هستند و ریسکهای میانمدت و بلندمدت را نادیده میگیرند. به گفته او، خطرات ژئوپلیتیک همچنان پابرجاست و کاهش سریع قیمتها لزوما به معنای رفع کامل تهدیدها نیست.
برخی تحلیلگران نیز بر این باورند که بازار در ارزیابی وضعیت عرضه دچار افراط شده است. آمریتا سن، بنیانگذار موسسه انرژی اسپکتس، تاکید میکند که ذخایر نفتی جهان در سطوح شکنندهای قرار دارد و بخش قابلتوجهی از موجودی انبارها طی ماههای بحران مصرف شده است. با این وجود، معاملهگران فرض را بر این گذاشتهاند که شرایط کنونی پایدار نخواهد ماند و عرضه در نهایت به حالت عادی بازمیگردد.
از سوی دیگر، تصمیم دولت آمریکا برای تعلیق ۶۰روزه تحریمهای نفتی ایران نیز بر انتظارات بازار اثر گذاشته است. این اقدام چشمانداز افزایش عرضه نفت از منطقه را تقویت کرده و به کاهش نگرانیها درباره کمبود نفت کمک کرده است. مقامهای آمریکایی اعلام کردهاند که تنها در ۲۴ ساعت، حدود ۲۰میلیون بشکه نفت از تنگه هرمز عبور کرده است؛ رقمی معادل نزدیک به یکپنجم مصرف روزانه جهان.
با وجود این، برخی کارشناسان هشدار میدهند که جهش فعلی صادرات نفت از خلیج فارس نمیتواند برای مدت طولانی ادامه پیدا کند. بخشی از نفتی که اکنون وارد بازار شده، حاصل تخلیه محمولههای انباشتهشده در دوران بحران است و پس از پایان این ذخایر، بازار دوباره با واقعیت محدودیت عرضه روبهرو خواهد شد. همچنین راهاندازی مجدد میادین نفتی و بازگشت کامل زنجیره حملونقل به زمان نیاز دارد.
در نتیجه، هرچند افت اخیر قیمتها نشانهای از فروکش کردن نگرانیهای فوری درباره جنگ و اختلال عرضه است، اما هنوز نمیتوان از بازگشت کامل ثبات به بازار نفت سخن گفت. بسیاری از تحلیلگران معتقدند اثر روانی پایان بحران در حال حاضر بر بازار غالب شده است، اما در ماههای آینده عوامل بنیادین عرضه و تقاضا بار دیگر تعیینکننده مسیر قیمتها خواهند بود. به همین دلیل، کاهش قیمت نفت را باید بیش از آنکه نشانه پایان همه ریسکها دانست، بازتاب خوشبینی بازار به تداوم روند صلح و عادی شدن جریان انرژی در خاورمیانه تلقی کرد.
