تشکلها در ایران بیشتر شکلی بودهاند تا محتوایی
همزمان با افتتاح «خانه تشکلهای اتاق بازرگانی اصفهان»، با احمدرضا همتی، رئیس اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان محصولات کشاورزی استان که از سال ۱۳۸۰ به عضویت اتاق ایران درآمده، درباره انتظارات از این رویداد و افق پیش روی تشکلها به گفتوگو نشستیم. او با لحنی صریح، هم از ظرفیتهای بالفعل نشده میگوید و هم از تهدیدهایی که با دیپلماسی تشکلی میتوان به فرصت بدل کرد.
خانه تشکلها قرار است افتتاح شود، این اتفاق چه تأثیرات مثبتی در حوزه تشکلهای اقتصادی بخش خصوصی اصفهان میتواند داشته باشد؟
اگر نگاهی به کشورهای در حال توسعه یا پیشرفته بیندازیم، یکی از شاخصهای اصلی شکوفایی آنها، وجود تشکلهای اقتصادی قوی است. این شاخص باید در ایران هم محقق شود. نمیشود گفت اصلاً اتفاق نیفتاده، اما متأسفانه بیشتر جنبه شکلی داشته تا محتوایی. حالا کاری که اتاق اصفهان انجام داده و بها دادن به تشکلها، جای امیدواری دارد. الان تعداد تشکلهای استان بالای ۴۰ مورد است و اینها میتوانند هم از نظر شکلی و هم بهخصوص محتوایی بسیار اثرگذار باشند. بنابراین این قضیه را باید به فال نیک گرفت.
با افتتاح این خانه، در حوزه تشکیل بانک اطلاعاتی، آموزش و ارتباطات تجاری چه روندی پیش رو خواهد بود؟
هر تشکلی اساسنامه مستقل دارد؛ گرچه عمدتاً تیپ هستند، اما در تعاریف و اهداف با هم متفاوتند. بنابراین هر تشکل با توجه به اهدافی که دنبال میکند، نیازمند بانکهای اطلاعاتی است. اگر بخواهم مثال بزنم، در تشکل خودمان بیشتر به دنبال ایجاد زیرساختها بودهایم، بهخصوص در ارتباط با ارتقا و توسعه صادرات محصولات کشاورزی. یکی از مصداقهای عینی آن، پایانه صادرات بار هوایی یا همان کارگو ترمینال فرودگاه اصفهان است که از سال ۱۳۹۸ ایجاد شد. درست زمانی که کرونا همه جا را فرا گرفته بود و پروتکلهای بهداشتی اجازه حمل با لنج و کشتی را نمیداد، همان تهدید تبدیل به فرصت شد. آن فضا باعث شد محمولههای صادراتی از مسیر هوایی ارسال شوند. یک تشکل حتی در سطح ملی میتواند چنین کاراییهایی داشته باشد، به شرطی که داده و اطلاعات لازم تحت عنوان بانکهای اطلاعاتی به بهترین شکل فراهم شده باشد. ما این مسیر را دنبال کردهایم.
در شرایط فعلی که صادرات محصولات کشاورزی از بنادر جنوبی با محدودیت مواجه شده، تشکلی مثل اتحادیه شما در اصفهان به عنوان یکی از قطبهای تولید، چه نقشی میتواند ایفا کند؟
الان شرایط، شرایط معقول و منطقی نیست. عملاً حوزه خلیج فارس را از دست دادهایم. اما حوزه کشورهای CIS یا همان اوراسیا را در پیش داریم که ایران عضو رسمی آن است و میتواند از تعرفههای صفر درصد یا ترجیحی استفاده کند. متأسفانه همان مواقعی که میشد کار کرد، به دلیل نگاه نکردن منطقی و معنادار به تشکلها، آن اتفاقی که باید در اوراسیا میافتاد نیفتاده است. با این حال، هنوز هم از مسیر زمینی، از طریق مبادی ارس و آستارا، محصولات کشاورزی مثل فلفل دلمهای و انواع محصولات گلخانهای صادر میشود. اینجا یک واقعیت تلخ دیگر هم هست که باید گفت، نه از باب انتقاد، بلکه از سر واقعبینی: قدرت خرید داخلی کم شده و مردم توان خرید ندارند. اگر نتوانیم برای محصولات، فضای صادراتی و بستر مناسب ایجاد کنیم، تولیدکنندگان دچار ضرر و زیانهای هنگفتی خواهند شد که واقعاً قابل توصیف نیست. تشکلها برای چنین روزهایی به وجود آمدهاند. ما نمیتوانیم شعار بدهیم که همین الان هم همه چیز حل شده، اما این نگاهی که اتاق اصفهان در پیش گرفته، قابل تقدیر است. در عین بینظمیها، یک نظم حسابشدهای برای ایجاد فضا برای تشکلها در اتاق اصفهان شکل گرفته. امیدوارم این روند تداوم داشته باشد و خروجیهای خوبی از آن حاصل شود. بنا نیست معجزه کنیم، ولی همین فضاسازی و بسترسازی در قالب واحدهای مستقل تشکلها، قدم بزرگی است.
نکتهای هست که بخواهید در پایان اضافه کنید؟
همتی در پایان تاکید کرد که شکلگیری این فضا تنها شروع راه است و برای ثمربخشی، نیازمند همراهی جمعی است.او گفت: «همه باید کمک کنند تا این بستر آرامآرام به آن فضای منطقیای برسد که هر کشوری برای توسعه صادرات و ارتقای اقتصادی به آن نیاز دارد.» به باور وی، رسانهها میتوانند با بازتاب برنامهریزیها و پیگیریهای مستمر اتاق اصفهان، نقشی مؤثر ایفا کنند. او تصریح کرد که اتاق بازرگانی بهعنوان پارلمان بخش خصوصی، وظیفه خود را انجام میدهد، اما این کافی نیست؛ دستگاههای حاکمیتی استان نیز باید فعالتر از گذشته از این فضاها حمایت کنند. همتی عملکرد استان اصفهان را در این زمینه در قیاس با سایر استانها قابل قبول ارزیابی کرد، اما آن را کافی ندانست و خواستار نقشآفرینی جدیتر دولت در ایجاد بسترهای حقوقی و ارتباطی برای تسهیل توسعه روابط تجاری شد.
