رنکینگ تولیدکنندگان فولاد
صنعت فولاد در دنیا روی دست چه شرکتهایی میچرخد؟
علی درویشان نویسنده نشریه
تولید فولاد یکی از شاخصههای پیشرفت جوامع است. تولید فولاد بود که توانست به سیطره اسپانیا و پرتغال بر جهان خاتمه دهد و سالها انگلستان را به عنوان قدرت برتر جهان معرفی کند، امپراتوریای که هیچگاه خورشید در آن غروب نمیکرد. به همین منظور در سالهای بعد عموم کشورهایی که تلاش برای صنعتی شدن داشتند، به سمت تولید انبوه فولاد حرکت کردند و هماینک تولیدکنندگان زیادی هم در کشورهای غربی و هم در کشورهای در حال توسعه وجود دارند و به نیاز کشور خود و دیگر کشورها در زمینه فولاد پاسخ میدهند. در حال حاضر شش تولیدکننده از ۱۰ تولیدکننده بزرگ دنیا چینی هستند و از ۲۰ تولیدکننده اول دنیا، ۱۰ تولیدکننده چینی، سه تولیدکننده هندی، دو تولیدکننده کرهای و یک تولیدکننده ژاپنی است.
ظرفیت سالانه تولید فولاد چین ۹۹۶ میلیون تن در سال است. میتوان این عدد را با ظرفیت تولید ایالات متحده مقایسه کرد که برابر با ۲۶/ ۹۰ میلیون تن در سال است. اتحادیه اروپا که پس از چین بزرگترین تولیدکننده فولاد در جهان است، سالانه ۱۷۷ میلیون تن و هند نیز سالانه ۱۱۱ میلیون تن تولید دارد. همانطور که دیده میشود، یکی از موتورهای رشد اقتصادی چین، تولید انبوه فولاد بوده است.اما جالب اینجاست که بزرگترین تولیدکننده فولاد در جهان، اروپایی است.
آرسلورمیتال (لوکزامبورگ، ۳۱/ ۹۷ میلیون تن در سال ۲۰۱۹)

آرسلورمیتال یک شرکت لوکزامبورگی چندملیتی است که مقر اصلی آن در شهر لوکزامبورگ قرار دارد. این شرکت در سال ۲۰۰۶ با ادغام شرکت آرسلور لوکزامبورگ با شرکت هندی میتال ایجاد شد. آرسلور در آن زمان از نظر گردش مالی بزرگترین تولیدکننده فولاد در جهان بود که ظرفیت تولید آن در سال ۲۰۰۴ بیش از ۴۵ میلیون تن بود. آرسلور در سال ۲۰۰۲ با ادغام سه شرکت آسرالیا اسپانیا، اوسینور فرانسه و آربد لوکزامبورگ ایجاد شده بود. شرکت آرسلورمیتال در سال ۲۰۰۹ در رتبه صد و بیستم پانصد شرکت برتر فورچون قرار گرفته بود.
این ادغام در واقع با خرید سهام شرکت آرسلور به وسیله غول فولادی هند یعنی میتال انجام شد. میتال هر سهم از شرکت آرسلور را ۳۷/ ۴۰ یورو خریداری کرد و نهایتاً ۳۳ میلیارد دلار برای خرید این شرکت پرداخت کرد. بعد از این خرید، میتال ادغامی را که قرار بود آرسلور با سورستال روسیه انجام دهد لغو کرد. در زمان این ادغام، شرکت آرسلورمیتال با فاصله بزرگترین تولیدکننده فولاد جهان بود و به تنهایی حدود ۱۰ درصد از فولاد جهان را تولید میکرد. درآمد این شرکت در سال ۲۰۰۷ بیش از ۱۰۵ میلیارد دلار بود. در سال ۲۰۰۸ این شرکت بیش از ۳۲۰ هزار کارمند در ۶۰ کشور جهان داشت. در این سال ارزش بازاری این کمپانی بیش از ۳۰ میلیارد دلار بود. در دسامبر ۲۰۰۸ و در پی بحران اقتصادی، اعلام کرد که دو کارخانه خود را در ایالات متحده تعطیل میکند و پس از خرید بزرگترین تولیدکننده فولاد در اوکراین، تعداد کارمندان خود را باز هم کاهش داد و از ۵۷ هزار نفر به کمتر از ۳۰ هزار نفر رساند.
تا سال ۲۰۱۰ درآمد اجرایی این شرکت تا یکسوم کاهش پیدا کرد و فروش آن نیز هر سال ۱۰ درصد کم میشد. با کاهش قیمت فولاد، درآمد کل این شرکت نیز بیش از ۵۰ درصد کم شد. به دلیل کاهش تقاضای فولاد در سالهای بعد، مجبور به فروش یکی دیگر از کارخانههای خود در اروپا شد و تا سال ۲۰۱۲ کار به جایی رسید که تنها ۹ کوره از ۲۵ کوره این شرکت در اروپا فعالیت میکردند. این شرکت در سال ۲۰۱۲ خبر از زیانی ۷۰۹ میلیوندلاری داد که نسبت به سود ۶۵۹ میلیوندلاری سال قبل نشان از عملکردی بسیار ضعیف داشت. در این سال این شرکت بیش از ۲۲ میلیارد دلار بدهی بانکی داشت.
در ژانویه ۲۰۱۳ این شرکت کارخانه تولید کربن فولادی متعلق به گروه تایسن گروپ آلمان در آلابامای آمریکا را به همراه گروه نیپون استیل به صورت ۵۰-۵۰ خریداری کرد. علاوه بر این در معدن سنگ آهن سنگال به مبلغ ۲/ ۲ میلیارد دلار سرمایهگذاری کرد و قرار بود برای این معدن بیش از ۷۵۰ کیلومتر خط آهن احداث کند. پس از آنکه نتوانست زمانبندی این قرارداد را رعایت کند دولت سنگال شکایت کرد و این شرکت بیش از ۱۵۰ میلیون دلار برای عدم اجرای تعهداتش جریمه شد.در دوره نوسانات شدید بازار فولاد در خلال سالهای ۲۰۱۲ و ۲۰۱۴، این شرکت تعداد زیادی از کارمندان خود را در اروپا تعدیل کرد و پس از سرمایهگذاریهایی که در چین انجام داد توانست تا سال ۲۰۱۴ ظرفیت تولید سنگ آهن خود را به بیش از ۱/ ۹۸ میلیون تن در سال برساند.
در سال ۲۰۱۵ شرکت بیش از ۹/ ۷ میلیارد دلار زیان نشان داد و بین فوریه ۲۰۱۵ تا فوریه ۲۰۱۶ سهام این شرکت بیش از ۶۰ درصد سقوط کرد و تبدیل به بدترین شرکت در گروه ۳۰۰ شرکت اروپایی فوتسی شد. مدیرعامل این شرکت اعلام کرد عملکرد ضعیف آن به دلیل افزایش شدید صادرات فولاد چین با قیمت بسیار پایین بود. در این مدت مدیرعامل شرکت اعلام کرد با استفاده از سیاستهای تعدیل نیروی انسانی و افزایش تولید تلاش دارد تا بدهیهای شرکت را کاهش دهد و سودآوری شرکت را بهبود ببخشد. در نهایت نیز مجبور شد ۳۵ درصد از سهام خود را به قیمت ۹۷۹ میلیون دلار به فروش برساند.
این شرکت نهایتاً بعد از پنج سال در سال ۲۰۱۷ سودآور شد. در این سال به دنبال ادغام با روتورانتیم سیدروگیا برزیل بود و سرانجام توانست این شرکت را نیز به گروه شرکتهای آرسلورمیتال اضافه کند. علاوه بر این با شرکت استیل اوتوریتی هند نیز مشارکتی انجام داد و انحصار فروش یکپنجم از تولیدات این کارخانه را به دست آورد. همانطور که مشاهده شد، این کمپانی در تحقیقات، تولید، توسعه و معدن آهن فعال است و توانسته است تا سال ۲۰۱۷ بیش از ۲۰۰ نوع مختلف فولاد به بازار ارائه کند که بیش از نیمی از آنها مربوط به بعد از سال ۲۰۰۷ هستند. یکی از مهمترین تولیدات این شرکت در سالهای اخیر، تولید فولاد یوسیبور ۲۰۰۰ بود که توانست وزن فولاد مصرفی در صنایع خودرو را با حفظ کیفیت تا یکسوم کاهش دهد.
شرکت آرسلور میتال همیشه به صورت یک دارایی خانوادگی خانواده میتال بوده است و هماینک نیز لاکشامی میتال صاحب و مدیرعامل این شرکت است و ۴۰ درصد از سهام و حق رای آن متعلق به این خانواده است.
گروه فولاد بائووو (چین، ۴۷/ ۹۵ میلیون تن در سال ۲۰۱۹)

گروه فولاد بائووو دومین شرکت بزرگ تولیدکننده فولاد در جهان است که دفتر مرکزی آن در برج بائواستیل در منطقه پودونگ شانگهای قرار دارد. این شرکت، یک شرکت دولتی چینی محسوب میشود. این شرکت هماینک بیش از ۱۳۰ هزار کارمند دارد و از سال ۲۰۱۶ و پس از ادغام شرکت آهن و فولاد ووهان، تبدیل به دومین تولیدکننده بزرگ فولاد جهان شده است.
در سال ۱۹۸۷ و در پی سیاستهای توسعهای دنگ شیائوپینگ رهبر وقت چین، طرحهای ایجاد کارخانههای بزرگ تولید فولاد در این کشور آغاز شدند. طرح بزرگ دولت، ایجاد یک کارخانه بزرگ تولید فولاد نزدیک بندر شانگهای در منطقه بائوشان بود. در این زمان گروهی از کارشناسان چینی به همراه دنگ شیائوپینگ از کارخانه نیپون استیل ژاپن دیدن کردند تا روش ایجاد کارخانه عظیم تولید فولاد را از همسایه شرقی خود بیاموزند. این کارخانه هنگامی که به راه افتاد، اجازه داشت تنها ۱۰ درصد از تولیدات خود را صادر کند و مجبور بود بقیه را برای نیاز داخلی در داخل چین به فروش برساند.
کارخانه آهن و استیل بائوشان از توسعه کشور چین منافع زیادی به دست آورد و نتیجه آن این شد که همه فولاد تولیدی این کارخانه در داخل چین به فروش میرسید. اما با آزادسازی اقتصاد این کشور، شرکت بائوشان با رقبای جهانی جدیدی روبهرو شد. در اواخر دهه ۱۹۹۰ محدودیت صادراتی این شرکت برداشته شد و توانست صادرات موفقی به بسیاری از کشورها به ویژه به کره جنوبی داشته باشد. هرچند به دلیل بحران اقتصادی با مشکلات زیادی مواجه شد، ولی در این دوره توانست با خرید چند کارخانه زیانده در این حوزه، خود را به عنوان یکی از قطبهای مهم تولید فولاد در جهان معرفی کند.
در سال ۱۹۹۸ شرکت آهن و استیل بائوشان در هلدینگ متالورژی شانگهای ادغام شد و گروه فولاد بائوشان شانگهای را ایجاد کرد و به دلیل این ادغام، بزرگترین تولیدکننده فولاد در چین ایجاد شد. در آن سال حجم تولید این شرکت حدود ۲۰ میلیون تن در سال بود. در سال ۱۹۹۷ گروه هلدینگ متالورژی شانگهای با گروه فولادسازی تایسن گروپ آلمان مشارکت کرده بود و گروه فولادسازی شانگهای گروپ را ایجاد کرده بود و با ادغام انجامشده در سال ۱۹۹۸ این گروه تبدیل به یکی از زیرمجموعههای گروه فولادسازی بائوشان شد.
در سال ۲۰۰۸ گروه فولاد بائواستیل به سمت جنوب چین حرکت کرد و کارخانه جدیدی را در زانجیانگ گواندونگ احداث کرد. در سال ۲۰۱۱ نیز ۵۱ درصد از سهام گروه آهن و فولاد گوانگدونگ شائوگوان را خریداری کرد. در سال ۲۰۱۶ نیز طرح ادغام گروه فولاد بائو و شرکت دولتی آهن و فولاد ووهان اجرا شد و پس از این ادغام، گروه فولاد بائووو ایجاد شد. در این سال گروه فولاد بائو به دلیل دزدی اطلاعات محرمانه به وسیله دادگاه آمریکا مورد مواخذه قرار گرفت و این پرونده با ورود متهمان متعدد دیگری از فولادسازیهای چین، همچنان در حال پیگیری است.
شرکت فولاد نیپون (ژاپن، ۶۸/ ۵۱ میلیون تن در سال ۲۰۱۹)

شرکت فولاد نیپون در سال ۲۰۱۲ و با ادغام شرکت قدیم فولاد نیپون و گروه فلزات سومیتومو ایجاد شد. شرکت قدیمی فولاد نیپون در سال ۱۹۷۰ با ادغام گروه آهن و استیل فوجی و گروه آهن و فولاد یاواتا ایجاد شده بود. این شرکت هماینک سومین تولیدکننده بزرگ فولاد در جهان است.
شرکت فولاد نیپون علاوه بر اینکه در تولید آهن و فولاد فعالیت میکند، اما سرمایهگذاری زیادی نیز در تولید نیمههادیها، نرمافزار و حتی محصولات مدیریت منابع انسانی انجام داده است. به دلیل این فعالیتها که برای گروه فولاد نیپون جانبی محسوب میشوند، این شرکت توانسته است بسیاری از نوسانات شدید بازار فولاد را به سلامت پشت سر بگذارد. به دلیل نیاز به کاهش هزینهها، این شرکت در سال ۱۹۹۹ مجبور به کاهش شدید نیروی انسانی خود شد، اما در سال ۲۰۰۳ و پس از آغاز رشد سریع اقتصادی چین و افزایش سریع تقاضا برای فولاد این شرکت توانست دوباره به سودآوری معقولی دست پیدا کند.
در اوایل سال ۲۰۱۱ این شرکت برنامه خود را برای ادغام در گروه فلزات سومیتومو اعلام کرد. در این زمان شرکت فولاد نیپون ظرفیت تولید حدود ۵/ ۲۶ میلیون تن در سال را داشت و سومیتومو سالانه حدود ۱۱ میلیون تن فولاد تولید میکرد و ادغام این دو شرکت باعث شد شرکتی با ظرفیت تولید ۳۷ میلیون تن فولاد خام در سال ایجاد شود. این ادغام در آن سال توانست ظرفیت تولید این شرکت را از ظرفیت تولید بائواستیل در آن زمان بیشتر کند. در اول آوریل ۲۰۱۹ اسم ژاپنی این شرکت که تا پیش از این شرکت فولاد نیپون و فلزات سومیتومو بود رسماً به شرکت فولاد نیپون تغییر کرد.
در می ۲۰۲۰ این شرکت اعلام کرد که فعالیت چهار کوره خود را متوقف خواهد کرد و یکی از این کورهها برای همیشه خاموش خواهد شد. این سیاست به دنبال دیگر سیاستهای این شرکت برای سودآوری در این سال اتخاذ شده است، چراکه در سال گذشته، این شرکت زیانده بوده است.
گروه HBIS (چین، ۵۶/ ۴۶ میلیون تن در سال ۲۰۱۹)

گروه HBIS یا با اسم زیرمجموعه آن گروه Hesteel کارخانه تولید آهن و فولاد دولتی چین است. این شرکت پس از شرکت چندملیتی آرسلورمیتال، دومین تولیدکننده بزرگ فولاد خام جهان در سال ۲۰۱۵ بوده است. اما پس از ادغام گروه بائوشان و ووهان، این شرکت به رتبه سوم سقوط کرد و هماینک چهارمین تولیدکننده بزرگ فولاد در جهان است. این شرکت در سال ۲۰۰۸ و با ادغام گروه آهن و فولاد تانگشان و گروه آهن و فولاد هاندان در ایالت هه بی ایجاد شد.
این شرکت در سال ۲۰۱۷ با سرمایهگذاری ۴/ ۴۲ میلیاردیوآنی کارخانههای خود را بهروزرسانی کرد و هرچند ظرفیت تولیدش دو میلیون تن کاهش پیدا کرد اما کارخانهها و تجهیزات خود را مدرن کرد تا بتواند در بازار پررقابت کنونی فعالیت کند. در سال ۲۰۱۸ گروه آهن و استیل صربستان HBIS که یکی از زیرمجموعههای گروه HBIS است اعلام کرد که ۱۵۰ میلیون یورو در کارخانه تولید استیل خود جهت بهروزرسانی تجهیزات سرمایهگذاری میکند. در همین سال این شرکت اعلام کرد که با همکاری شرکت تولید فولاد آسیا، کارخانهای را در میندانائو در جنوب فیلیپین احداث میکند و انتظار میرود که تا سال ۲۰۲۳ این کارخانه با ظرفیت تولید هشت میلیون تن فولاد در سال به بهرهبرداری برسد. این کارخانه در فضایی به وسعت ۳۰۵ هکتار ساخته میشود.
پرو دارای یکی از غنیترین زمینهای معدنی در جهان است و گروه HBIS اعلام کرده است که به همراه شرکت جونگرانگ شیندا در پروژه سرمایهگذاری و استخراج آهن در یکی از معادن پرو سرمایهگذاری میکند. این دو شرکت اعلام کردهاند که یک سرمایهگذاری مشترک برای استخراج سنگ آهن، مس، کبالت و طلا انجام میدهند. به دلیل این سرمایهگذاری، دو شرکت معدن را توسعه میدهند و در ادامه بندری نیز برای حملونقل منابع استخراجشده خواهند ساخت. شرکت جونگرانگ شیندا مجوز استخراج معدن پامپا د پونگو پرو را در سال ۲۰۱۶ به دست آورده و قرار است شرکت جینجائو پرو به عنوان بهرهبردار از این معدن استخراج را انجام دهد.
