-
جماران: کوروش احمدی، دیپلمات پیشین، گفت: اگر بخواهیم درباره سناریوی جنگ سوم صحبت کنیم، باید بگوییم که چنین جنگی ممکن است، اما به هیچ وجه اجتنابناپذیر نیست.
-
هدفی تازه برای تغییرات اقلیمی؟
نیک کلارک*جهان در سال۲۰۱۵ بر محدودسازی افزایش دما توافق کرد؛ اکنون این هدف در حال دستنیافتنی شدن است. آیا زمان بازنگری رسیده است؟ امضای توافق پاریس توسط ۲۰۰کشور در سال۲۰۱۵ لحظهای نادر از همبستگی جهانی بود؛ سرخوشی آن روزها واقعی بود. این معاهده بینالمللی آبوهوایی، در میان تشویق و اشک، تقریبا از سوی تمام کشورهای جهان تصویب شد. تعهد اصلی این توافق، جلوگیری از افزایش دمای زمین بیش از ۱.۵درجه سلسیوس (۲.۷درجه فارنهایت) بالاتر از سطح پیش از صنعتیشدن در اواسط قرن نوزدهم بود. اما اکنون، ۱۱سال بعد، روشن شده…
-
رشد کمرمق اقتصاد جهانی؛
روزنامه شماره ۶۵۷۷فرصتهای شغلی جوانان را محدود کرده است؛ بازار کار علیه جوانان
دنیای اقتصاد: بازار کار جوانان در جهان بار دیگر با نشانههایی از ضعف روبهرو شده است. رشد اقتصادی کمرمق، افزایش تنشهای ژئوپلیتیک و کاهش سرعت ایجاد فرصتهای شغلی باعث شده است جوانان در بسیاری از کشورها برای ورود به بازار کار با موانع بیشتری مواجه شوند. سازمان بینالمللی کار نیز هشدار داده است که در کنار این عوامل، گسترش هوش مصنوعی میتواند فشارهای تازهای بر بازار کار وارد کند.
-
اقتصادهای درحالتوسعه، ظرفیت بیشتری برای استفاده از AI دارند
روزنامه شماره ۶۶۲۵سود اقتصادها از هوش مصنوعی
دنیای اقتصاد: بانک جهانی در تازهترین گزارش خود اعلام کرده است که اقتصادهای در حال توسعه، برخلاف تصور رایج، در مقایسه با کشورهای ثروتمند منافع بیشتری از گسترش هوش مصنوعی خواهند برد و در عین حال با تهدیدهای کمتری مواجه هستند.
-
چرا کاهش تنش در ایران همواره دشوارتر از افزایش آن است؟
روزنامه شماره ۶۶۰۹برندگان و بازندگان صلح
دنیای اقتصاد: هر تغییر بزرگ در مناسبات خارجی، علاوه بر فرصتهایی که ایجاد میکند، به بازتوزیع منافع نیز میانجامد. صلح و کاهش تنش، همانگونه که برندگان خود را دارد، گروههایی را نیز با خطر از دست دادن قدرت، نفوذ یا منافع اقتصادی روبهرو میکند. در چند دهه گذشته، بسیاری از توافقها و ابتکارهایی که با هدف کاهش تنش در روابط ایران با غرب شکل گرفتهاند، یا هرگز به مرحله اجرا نرسیدهاند یا پس از مدتی در مسیر اجرا با مانع و بنبست مواجه شدهاند. دلیل اصلی احتمالا این بوده که توافقها و تفاهمنامهها… -
بازی «شی» برای مات کردن سیلیکون ولی
دنیای اقتصاد: نبرد بر سر آینده هوش مصنوعی اکنون به سواحل رودخانه هوانگپو در شانگهای کشیده شده است. شی جینپینگ برای نخستین بار در تاریخ ۹ ساله مهمترین اجلاس هوش مصنوعی چین، شخصا این رویداد را افتتاح کرد؛ اقدامی که پیامی کاملا روشن در بر دارد: رقابت بر سر این فناوری، به همان اندازه که معطوف به افزایش بهرهوری در برنامهنویسی است، به دنبال تثبیت نفوذ ژئوپلیتیک نیز هست. -
کاهش بازتابندگی زمین، مقابله با گرمایش جهانی را دشوارتر کرده است؛
روزنامه شماره ۶۵۷۷معمای تازه تغییرات اقلیمی
دنیای اقتصاد: در حالی که افزایش گازهای گلخانهای همچنان مهمترین عامل گرمایش زمین به شمار میرود، دانشمندان اکنون با پدیدهای روبهرو شدهاند که میتواند این روند را بیش از پیش تشدید کند.
-
دکتر محمود سریعالقلم، استاد دانشگاه شهید بهشتی، ارائه کرد
روزنامه شماره ۶۶۰۵گزارش داوُس چین ۲۰۲۶
مجمع جهانی اقتصاد که به اختصار «اجلاس داوُس» خوانده میشود، در طول نزدیک به ۶دهه به یکی از معدود بسترهایی بدل شده که در آن، رهبران سیاسی، مدیران ارشد بنگاههای بزرگ جهانی، دانشگاهیان و صاحبنظران اقتصادی، بدون واسطه دیپلماسی رسمی، رودررو با یکدیگر به گفتوگو مینشینند. اهمیت این نشستها از آنجا ناشی میشود که تصمیمها و جهتگیریهای کلان اقتصاد جهانی، پیش از آنکه در قالب سیاستهای رسمی دولتها یا گزارشهای نهادهای بینالمللی منتشر شوند، نخست در راهروها و میزگردهای داوس شکل میگیرند و آزموده…
-
آلن گرینسپن، رئیس فدرال رزرو در دوران شکوفایی و بحران
دنیای اقتصاد: آلن گرینسپن، چهرهای که نزدیک به دو دهه فرمان فدرال رزرو آمریکا را در دست داشت و نام او با دوران طولانی رونق اقتصادی گره خورد، در صد سالگی درگذشت.
-
یک اقتصاددان گزارش سیاستی اجلاس ۷ کشور صنعتی را مورد انتقاد قرار داد
روزنامه شماره ۶۵۹۵گروه هفت علیه علم اقتصاد
جان کاکرین* ترجمه: مهران خسروزادهیک اقتصاددان گزارش سیاستی نشست اقتصادی گروه ۷ را مورد انتقاد قرار داد. به زعم او، این گزارش درحالیکه اسامی اقتصاددانان سرشناسی را بر روی خود دارد، نقطه مقابل هر آن چیزی است که علم اقتصاد نمایندگی میکند.
-
دکتر حسین عبدهتبریزی در یک مقاله تشریحی تبیین کرد
روزنامه شماره ۶۵۸۱اشتغال؛ اولویت اقتصاد ایران
بیکاری پس از جنگ به یکی از مهمترین مسائل اقتصاد ایران تبدیل شده است. از یکسو، لشکر صنوف، بخشهای مهمی از مشاغل را به خود اختصاص دادهاند که نتیجهای جز بهرهوری پایین و افزایش هزینههای مبادله ندارد و از سوی دیگر رانندگی در تاکسیهای اینترنتی به یکی از بزرگترین پناهگاههای بیکاری پنهان در اقتصاد ایران مبدل شده است؛ مشاغلی که فقط با قیمت پایین سوخت امکان تداوم و توجیه اقتصادی دارند. همچنین در شرایط جنگی اقتصاد دیجیتال، اقتصاد ساحلی و اقتصاد هوایی نیز با عدم قطعیتهای فراوان بخش عمدهای از…
-
ظرفیت دولت مهمتر از اندازه دولت
در بسیاری از کشورهای در حال توسعه، دولتها معمولا با مجموعهای از اهداف سیاسی، امنیتی، ایدئولوژیک و اجتماعی مواجهاند و اغلب نیز منابع محدودی برای تحقق همزمان همه این اهداف دارند. اما تجربه تاریخی برخی کشورها نشان میدهد که نقطه آغاز جهش اقتصادی، نه صرفا منابع طبیعی، نه جغرافیا و نه حتی صرفا دموکراسی، بلکه یک انتخاب سیاسی مشخص بوده است: انتخاب توسعه بهعنوان اولویت اصلی حکومت. این همان نقطهای است که مفهوم دولت توسعهگرا شکل میگیرد.
-
کشورهای درحال توسعه و حاشیه خلیج فارس چگونه از جنگ آسیب دیدند؟
روزنامه شماره ۶۵۵۴فقیر و غنی در آتش جنگ
دنیای اقتصاد: جنگ با ایران و پیامدهای آن نهتنها معادلات ژئوپلیتیک خاورمیانه را دگرگون کرده، بلکه بهسرعت به شوک چندلایهای در اقتصاد جهانی تبدیل شده است؛ شوکی که بیش از همه کشورهای در حال توسعه و همچنین جریان سرمایهگذاری جهانی را تحت فشار قرار داده است. این بحران در زمانی رخ داده که بسیاری از اقتصادهای نوظهور پس از سالها تحمل پیامدهای همهگیری کووید-۱۹، جنگ اوکراین و افزایش تعرفههای تجاری آمریکا، نشانههایی از بهبود و تابآوری از خود نشان میدادند.
-
بازسازی دوباره ساختارها
محسن راجي اسدآبادي*در بسیاری از کشورهای در حال توسعه، مساله امروز نه کمبود منابع طبیعی است و نه فقدان نیروی انسانی تحصیلکرده. طی سه دهه گذشته، نرخ باسوادی در اغلب این کشورها به بالای ۸۵درصد رسیده و سهم جمعیت دارای تحصیلات دانشگاهی در برخی از آنها بیش از سه برابر شده است. زیرساختهای فیزیکی گسترش یافته، شهرنشینی افزایش پیدا کرده و دسترسی به فناوریهای ارتباطی بهطور بیسابقهای رشد کرده است. با این حال، رشد اقتصادی پرنوسان، کاهش سرمایهگذاری مولد، افت بهرهوری و فرسایش اعتماد عمومی نشان میدهد مساله در سطح…
-
توسعه به مثابه یک مسیر غیرخطی و انباشتی
محسن راجی اسدآبادی *یکی از ریشهدارترین کژفهمیها در سیاستگذاری توسعه، تلقی فرآیند پیچیده وچند بعدی تحول جوامع به عنوان مسیری خطی، یک شکل و قابل تکرار است. این نگاه سادهانگارانه که ریشه در نظریههای نوسازی دهههای ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ دارد، چنین القا میکند که اگر کشورهای در حال توسعه صرفا از الگوها و نهادهای جوامع پیشرفته تقلید کنند، به سرانجام مشابهی دست خواهند یافت. اما شواهد تاریخی و یافتههای پژوهشی در علوم اقتصادی و اجتماعی، تصویری کاملا متفاوت ارائه میدهند: توسعه، فرآیندی «انباشتی»، «وابسته به مسیر» و عمیقا…
-
بهای هر بشکه نفت برنت از مرز ۸۰ دلارعبور کرد؛
سناریوی نفت ۱۰۰ دلاری
دنیای اقتصاد: به دنبال تهاجم آمریکا به ایران، بازار جهانی نفت بار دیگر در آستانه یک نقطه عطف قیمتی قرار گرفته است.
-
آمارها از قدرت، ثروت و رفاه کشورها چه میگویند؟
دنیای اقتصاد: مقایسه اقتصاد کشورها همواره یکی از چالشبرانگیزترین مباحث تحلیل اقتصادی بوده است. اما سوال اینجاست که پیشروی اقتصادها در طول زمان چگونه بوده است؟
-
تجربه جهانی تغذیه در مدارس:
سرمایهگذاری هوشمند برای نسل آینده
گروه محتوا- در میان چالشهای متعدد توسعهای که کشورهای در حال توسعه با آن مواجه هستند، شاید یکی از مؤثرترین و در عین حال نادیده گرفتهشدهترین راهکارها، سرمایهگذاری مستقیم و هدفمند بر سلامت و تغذیه کودکان از طریق نظام آموزشی باشد. این گزاره نه یک آرمانگرایی صرف، بلکه نتیجهای ملموس و تکرارشونده از تجربیات کشورهایی است که علیرغم محدودیتهای منابع، با درک صحیح از پیوند ناگسستنی بین سلامت، آموزش و توسعه اقتصادی، برنامههای تغذیه مدرسهای را به سیاستی پایدار و اولویتدار تبدیل کردهاند. تمرکز…
-
خوانشی در اندیشه اسنایدر و عجماوغلو
روزنامه شماره ۶۵۰۴آزادی و دولت کارآمد
عباس عبدالخانی *آزادی یکی از بنیادیترین مفاهیمی است که در طول تاریخ سیاسی و اقتصادی همواره مورد بحث بوده است، اما پرسش اساسی این است که آیا آزادی تنها به معنای فقدان محدودیت و دخالت دولت است یا چیزی فراتر از آن دارد؟ تیموتی اسنایدر و دارون عجماوغلو، هر دو از منظرهای متفاوت، این پرسش را مورد بررسی قرار دادهاند، اما هر یک بر جنبه خاصی تاکید دارند. اسنایدر به بعد اخلاقی و نهادگرایانه آزادی توجه دارد و عجماوغلو بعد اقتصادی و نهادی آن را مورد تحلیل قرار میدهد. بررسی تطبیقی دیدگاههای این دو متفکر نشان میدهد…
-
چرا ایران صفوی صنعتی نشد؟
روزنامه شماره ۶۴۹۵جای خالی مهار قدرت
کاوه قدیری *کتاب (اقتصاد ایران و نهادها) به بررسی این موضوع میپردازد که چرا در زمان صفوی با وجود رشد در تجارت با بخشهای دیگر دنیا و قدرتمند بودن کشور، انقلاب صنعتی و توسعه در ایران اتفاق نیفتاد و فاصله ایران با کشورهای در حال توسعه آن روز شروع به بیشتر شدن کرد. این کتاب به دنبال آن است که از رهیافت نهادی به این سوال جواب بدهد و به نظر نویسنده وضعیت اقتصادی امروز ایران بهدلیل نهادهایی است که در گذشته شکل گرفتهاند و برای بررسی این نهادها باید بهخصوص شرایط آنها در زمان حکومت صفویه را بررسی کنیم.
-
بازی بزرگان
جمعی از نویسندگان ترجمه: محمدحسین باقی
-
تحلیلی جامعهشناختی از بنگاههای خانوادگی
نقش کلیدی بنگاههای خانوادگی در اقتصاد جهانی
وحید ریحانی- بنگاههای خانوادگی در توسعه اقتصادی کشورها دارای جایگاه پُر اهمیتی هستند و سهم بزرگی از تولید ناخالص داخلی را بر عهده دارند. برای نمونه، در آمریکا بین ۶۰ تا ۷۰ درصد و در کشورهای در حال توسعه مانند هند، برزیل و اسپانیا این سهم حتی بیشتر است. شرکت و بنگاه اقتصادی نخست در چارچوب اقتصاد نهادگرای جدید و پیش از ورود به جامعهشناسی اقتصادی مطرح شد. پژوهشهای اقتصاددانانی چون رونالد کوز و الیور ویلیامسون شرکت را بهمثابه نهادی برای کاهش هزینههای مبادله و کنترل رفتارهای فرصتطلبانه در…
-
روایت تفاوت قدرتهای خرید از لنز شاخصهای کالایی
روزنامه شماره ۶۴۷۳خطکش کوکاکولا بر اقتصاد کشورها
دنیای اقتصاد - دنیا مشهدی علیپور: در جهانی که شاخصهای اقتصادی پیچیده مانند برابری قدرت خرید (PPP)، شاخص قیمت مصرفکننده (CPI) یا تولید ناخالص داخلی سرانه اغلب برای عموم مردم انتزاعی و دشوار به نظر میرسند، با استفاده از شاخصهای کالایی میتوان این مفاهیم را ملموس تر نمایش داد.
-
گزارش سال ۲۰۲۵ آژانس بینالمللی انرژی نشان میدهد
روزنامه شماره ۶۴۷۱رکوردشکنی تقاضای زغالسنگ
دنیای اقتصاد: آژانس بینالمللی انرژی (IEA) در گزارش سالانه خود اعلام کرد که تقاضای جهانی زغال سنگ در سال جاری به رکورد بیسابقه ۸.۸۵میلیارد تن میرسد و با افزایش ۰.۵ درصدی نسبت به سال گذشته همراه است، اما از سوی دیگر پیشبینی کرد که این تقاضا تا سال ۲۰۳۰ به تدریج کاهش یابد و حدود ۳ درصد پایینتر از سطح فعلی قرار گیرد.
-
«دنیای اقتصاد» تجربه دو کشور را در تعدیل قیمت سوخت بررسی کرد؛
روزنامه شماره ۶۴۵۱الگوی موفق اصلاحات انرژی
دنیای اقتصاد: اصلاحات انرژی صرفا به معنای تغییر ناگهانی قیمت حاملها نیست. برای اجرای کارآمد پروژه باید بستهای طراحی شود که در آن ابعاد اجتماعی، فرهنگی و سیاسی پروژه نیز گنجانده شود. در واقع دولت باید جراحی اقتصادی را در شرایطی انجام دهد که سرمایه اجتماعی در سطح قابل قبولی باشد و نقشه راه فازهای اجرایی در میانمدت، بهصورت مشخص طراحی شده باشد. تجربه اندونزی نشان میدهد که شفافیت در اطلاعات، بهخصوص مشخص بودن محل خرج منابع حاصل از اصلاحات انرژی، نقشی اساسی را در موفقیت سیاستها ایفا میکند. مردم اندونزی…
-
فرصتها و تهدیدهای پیشرو
محمدامین ناطقیراد*انتشار بیانیه مشترک پایانی بیستوچهارمین نشست شورای نخستوزیران سازمان همکاری شانگهای (SCO) در مسکو، نقطه عطفی در مرحله عملیاتی این سازمان پس از اجلاس سران در تیانجین محسوب میشود.
-
از پراکندگی نهادی تا حکمرانی مولد در چارچوب ارزشهای اسلامی؛
روزنامه شماره ۶۴۴۲قطبسازی اقتصادی در حکمرانی اسلامی
دکتر محمودرضا امینی *در روزگاری که اغلب کشورهای در حال توسعه با کمبود منابع روبهرو هستند، اقتصاد ایران از وفور امکانات، ظرفیتها و زیرساختها رنج میبرد؛ رنجی از نوع وفور، نه فقر. وفوری که در فقدان مدیریت شبکهای و راهبرد محور، به اتلاف تدریجی سرمایه ملی میانجامد.
-
رفیق بازی تجاری
تجارت جهانی عمدتاً میان کشورهایی که از نظر سیاسی روابط نزدیک و دوستانه دارند در حال رشد است، در حالی که میان کشورهایی با اختلافات عمیق سیاسی روندی کاهشی را تجربه میکند.
-
بار مالی تغییرات اقلیمی برای جهان؛
روزنامه شماره ۶۴۴۱تامین مالی سبز
دنیای اقتصاد - الینا قاسمی: درحالیکه جهان برای محدود کردن آثار گرمایش جهانی به دهها هزارمیلیارد دلار سرمایهگذاری اقلیمی نیاز دارد، تامین مالی اقلیمی به یکی از موضوعاتی تبدیل شده که محل بحث و بررسی سیاستگذاران و سرمایهگذاران است. کشورهای توسعهیافته برای عمل به تعهدات خود تعلل میکنند، کمکهای توسعهای رسمی در سال گذشته بیش از ۷درصد کاهش یافته و کشورهای در حال توسعه با انبوهی از بدهی ۸.۸هزار میلیارد دلاری مواجهاند که دریافت وامهای جدید را برایشان تقریبا غیرممکن کرده است.
-
پرونده امروز
روزنامه شماره ۶۴۴۰سیاستگذاری در خدمات عمومی
مریم رحیمی: رشد اقتصادی، توامان که عامل پیشرفت یک مملکت و موتور محرکه توسعه کشورهاست، همزمان معیاری برای سنجش فشار بر طبیعت نیز هست. تجربه جهانی نشان میدهد هر چه دامنه فعالیتهای اقتصادی گستردهتر میشود، تابآوری اکوسیستمها کاهش مییابد و منابع طبیعی در برابر بهرهبرداری فزاینده انسان آسیبپذیرتر میشوند.