صنایع اصفهان درگیر سه چالش
ماهی در استخر، نقدینگی در بنبست
در نخستین جلسه، تولیدکنندگان آبزیان استان از دو بحران توأمان گفتند: فروش زیر قیمت تمامشده و انباشت محصول.
حمیدرضا مقضی، فعال این صنعت، گفت: بازار شب عید و صادرات عملا از دست رفته. بسیاری از تولیدکنندگان اکنون با انباشت ماهی در استخرها و نبود نقدینگی برای خرید خوراک مواجه هستند. قیمت فعلی قزلآلا حتی هزینه تمامشده را هم پوشش نمیدهد. وی افزود: در منطقه ورزنه حدود ۶۰۰استخر پرورش قزلآلا فعال است و توقف سفارشهای عمده برخی سازمانها، فشار را دوچندان کرده است. آرش رنجبر، دیگر فعال حوزه آبزیان، به معمای همیشگی نقدینگی اشاره کرد و گفت: تولیدکنندگان نهاده را نقد میخرند؛ اما محصول را مدتدار میفروشند. این فاصله، فشار سنگینی روی واحدها ایجاد کرده است. او قطعی برق را یکی دیگر از مشکلات جدی دانست که برنامهریزی تولید را مختل کرده است. در بخش صادرات، علیرضا مهدیه به یک چالش تازه اشاره کرد: قطعی اینترنت و اختلال در پرداختهای آنلاین، فروش بینالمللی آبزیان به بازارهایی همچون امارات و انگلستان را با مشکل مواجه کرده است. برخی کسبوکارها بر بستر فروش آنلاین فعالیت میکنند و هر اختلالی عملا آنها را متوقف میکند. محمد کشتکار، مشاور فعال در این حوزه، وضعیت مزارع ورزنه را ورشکستگی خاموش دانست و گفت: کاهش تقاضا، گرانی خوراک و انباشت محصول در سردخانهها، شرایط دشواری را رقم زده است. قیمت تمامشده نسبت به سال قبل افزایش یافته است؛ اما بازار کشش ندارد.
گلخانهها در جدال با قطع برق
دومین جلسه به گلخانهداران اختصاص داشت. آنچه بیش از همه تکرار شد، قطعی برق و کمبود سهمیه گازوئیل بود.
مرتضی امینی، فعال گلخانهداری، گفت: قیمت خیار گلخانهای به حدی پایین آمده است که هزینه تولید را هم پوشش نمیدهد. قطع برق در بخش کشاورزی خسارت سنگین میزند؛ زیرا سیستمهای تهویه و سرمایش به برق وابستهاند و بسیاری گلخانهها برق مجزا ندارند. وی افزود: کمبود آب و موانع اداری دریافت مجوز (بهویژه در حاشیه رودخانهها و مشکلات حریم) از دیگر چالشها است. ناهید بنیهاشم، دیگر گلخانهدار با تاکید بر شکنندگی سیستمهای هیدروپونیک گفت: حتی قطعی کوتاهمدت برق میتواند خسارت جدی به تولید وارد کند. سهمیه گازوئیل تخصیصیافته کافی نیست و تنها بخشی از درخواست پرداخت میشود. او همچنین به محدودیت واردات نهال و نهاده اشاره کرد. احمد ورد، فعال اقتصادی، تورم و افزایش هزینههای تولید را در کنار بحران انرژی قرار داد و گفت: افزایش قیمت نهادهها و تبعات جنگهای منطقهای، هزینه تولید را به شدت بالا برده است. اولویت تامین انرژی با بخش خانگی است و صنعت و کشاورزی با محدودیت جدی روبهرو میشوند.
محمود زاهدی، گلخانهدار، ضعف مدیریتی را ریشهایتر دانست. وی گفت: بخش زیادی از مشکلات ناشی از ضعف مدیریت و نبود برنامهریزی در مصرف انرژی است. فرآیند دریافت مجوز و تاییدیههای استاندارد نیز دشوار است و بسیاری کارشناسان با فناوریهای جدید آشنایی ندارند. حمیدرضا عجمی از تصمیمهای تلخ برخی تولیدکنندگان گفت و افزود: برخی گلخانهداران بهدلیل کاهش تقاضا و مشکلات بازار، ناچار شدهاند محصول خود را دور بریزند. تا وضعیت مالی کشاورزان بهبود نیابد، بسیاری راهکارهای تخصصی قابل اجرا نیست.
استانداردهای قدیمی و صادرات درجا
سومین جلسه به صنعت عسل و فرآوردههای زنبورعسل پرداخت. مهمترین محورها تعدد مراجع نظارتی، گسترش تقلب و موانع صادراتی بود.
علیرضا مقیمی، فعال این صنعت، گفت: ضعف نظارت موجب شده است عسل تقلبی به طور گسترده وارد بازار شود و سلامت مصرفکننده را تهدید کند. مالیات ارزش افزوده بر عسل نیز هزینه را برای مصرفکننده افزایش داده است. مرضیه جولائی به مشکل تجهیزات آزمایشگاهی اشاره کرد و افزود: نبود تجهیزات بهروز و قدیمی بودن استانداردهای موجود، فرآیند اصالتسنجی عسل را با مشکل مواجه کرده است. بسیاری از استانداردهای جهانی بهروز شده است، اما در ایران هنوز از روشها و تجهیزات قدیمی استفاده میشود و واردات تجهیزات جدید با موانع جدی روبهرو است. مهدی نساجی کامران، با اشاره به رتبه بالای ایران در تولید عسل گفت: سهم صادراتی ما بسیار محدود است. هزینه سنگین حضور در نمایشگاههای بینالمللی و ضعف شبکههای صادراتی، مانع توسعه بازارها شده، درحالیکه بسیاری از تولیدکنندگان توان رقابت کیفی را دارند.
بهزاد رفاهی بر ظرفیت مغفولمانده تاکید کرد و گفت: ایران از نظر تعداد کلونی و تنوع گیاهی یکی از قطبهای جهان است؛ اما نبود دستورالعمل شفاف برای گریدبندی عسل و بیتوجهی به برندینگ علمی، این ظرفیت را محدود کرده است. زینب شکریان نیز به تعدد نهادهای نظارتی و نتیجه آن اشاره کرد و گفت: نبود دستورالعمل واحد و تعدد مراجع تصمیمگیر، فعالان را سردرگم کرده است. گسترش عسل تقلبی اعتماد مصرفکننده را کاهش داده است و به یک مرجع تخصصی برای تشخیص اصالت نیاز داریم. اگرچه هر صنعت مسائل خاص خود را دارد، اما با کنار هم قرار دادن این سه جلسه، سه محور مشترک به دست میآید که بارها و بارها از زبان تولیدکنندگان تکرار شد.
اول. ناترازی انرژی: قطعی برق و کمبود گازوئیل، چه در مزارع پرورش ماهی و چه در گلخانههای هیدروپونیک که بهعنوان یکی از موانع اصلی برنامهریزی و افزایش هزینهها مطرح شد.
دوم. تنگنای نقدینگی و قیمت: فاصله بین خرید نقد نهاده و فروش مدتدار (یا فروش زیر قیمت تمامشده) که در هر سه حوزه فشار مالی ایجاد کرده و برخی واحدها را در آستانه تعطیلی قرار داده است.
سوم. ضعف نظارت و ساختارهای صنفی: از تعدد نهادهای نظارتی در عسل گرفته تا مشکلات مجوز و استانداردهای قدیمی در گلخانه و آبزیان. فعالان خواستار یکپارچگی و بهروزرسانی قوانین هستند.
