افت ۷۴ درصدی فروش سه خودروساز بزرگ کشور
قفل فروش در جاده خودروسازی!
این افت سنگین فروش در حالی رقم خورده که تولید خودرو نیز در نخستین ماه امسال وضعیت مناسبی نداشته و طبق آمار تیراژ تولید خودرو در فروردین حدود ۶۸ درصد کاهش داشته است. با این حال شکاف میان افت تولید و افت فروش نشان میدهد که خودروسازان علاوه بر محدودیت تولید، در حوزه عرضه و تحویل خودرو نیز با احتیاط و تردید حرکت کردهاند. موضوعی که ریشه آن را باید در تردید نسبت به سیاستهای قیمتی و شرایط بازار جستوجو کرد.
در میان سه خودروساز بزرگ کشور، ایرانخودرو بیشترین میزان فروش را به خود اختصاص داده اما این شرکت نیز از موج افت فروش در امان نمانده است. بزرگترین خودروساز کشور در فروردین امسال حدود ۹ هزار و ۷۵۰ دستگاه خودرو فروخته که نسبت به مدت مشابه سال گذشته افتی ۶۱ درصدی را نشان میدهد. سایپا نیز با فروش تنها هزار و ۳۲۳ دستگاه، افتی سنگینتر و در حدود ۸۹ درصد را ثبت کرده است. در این میان پارسخودرو ضعیفترین عملکرد را داشته و فروش این شرکت به ۳۵۵ دستگاه رسیده؛ رقمی که حکایت از افت ۹۴ درصدی فروش دارد.
هرچند فروردین همواره برای صنعت خودرو ماهی کمرونق محسوب میشود و تعطیلات نوروز بخشی از فعالیت تولیدی و فروش را متوقف میکند اما افت امسال از الگوی معمول سالهای گذشته فاصله زیادی دارد. خودروسازان امسال نیز مانند بسیاری از صنایع، فعالیت خود را با تاخیر آغاز کردند و حتی پس از پایان تعطیلات رسمی نیز خطوط تولید و شبکه فروش با ظرفیت کامل فعال نشد. با این حال آنچه افت فروش را تشدید کرده، تنها محدودیت زمانی نبوده بلکه فضای مبهم سیاستگذاری و نگرانی نسبت به آینده قیمت خودرو نیز نقش مهمی در کاهش عرضه ایفا کرده است.
بررسی روند سالهای گذشته نشان میدهد خودروسازان معمولا در ابتدای هر سال با احتیاط بیشتری نسبت به فروش عمل میکنند زیرا هنوز تکلیف سیاستهای قیمتی مشخص نشده و معلوم نیست سیاستگذار با افزایش قیمتهای پیشنهادی آنها موافقت خواهد کرد یا خیر. این وضعیت در سال گذشته نیز مشاهده شد؛ زمانی که اختلاف میان ایرانخودرو و نهادهای سیاستگذار بر سر قیمتگذاری، فروش برخی محصولات را با اختلال مواجه کرد. امسال نیز به نظر میرسد بخشی از خودروسازان ترجیح دادهاند تا زمان روشن شدن تکلیف قیمتها از عرضه گسترده خودرو خودداری کنند تا متحمل زیان بیشتر نشوند.
در واقع، فروش خودرو برای خودروسازان تنها زمانی توجیه اقتصادی دارد که فاصله قیمت کارخانه با هزینه تمامشده کاهش پیدا کند. در شرایطی که نرخ ارز، هزینه قطعات، مواد اولیه و دستمزدها روندی صعودی داشته، خودروسازان نسبت به تثبیت قیمتها در سطوح قبلی نگرانی جدی دارند. به همین دلیل بخشی از تولیدات فروردین احتمالا وارد فرآیند فروش نشده و خودروسازان ترجیح دادهاند عرضه را به زمان روشنتر شدن فضای تصمیمگیری موکول کنند.
با این حال نگاهی به جزئیات فروش محصولات نشان میدهد وضعیت همه خودروها یکسان نبوده است. طبق آمار منتشرشده، گروه پژو با فروش بیش از ۵هزار دستگاه، عنوان پرفروشترین محصول فروردین را به خود اختصاص داده است. این موضوع نشان میدهد بخشی از تقاضای بازار همچنان متوجه خودروهای اقتصادیتر و پرتیراژ است. در مقابل، رانا با فروش تنها چهار دستگاه، کمترین تیراژ فروش را ثبت کرده که میتواند نشانهای از کاهش تولید، تغییر سبد فروش یا افت تقاضا برای برخی محصولات باشد.
اختلاف عملکرد میان محصولات مختلف، حکایت از تغییر رفتار بازار نیز دارد. در شرایطی که قدرت خرید مصرفکنندگان کاهش یافته و بازار با رکود تورمی مواجه است، تقاضا بیشتر به سمت خودروهایی متمرکز شده که هم نقدشوندگی بالاتری دارند و هم فاصله قیمت کارخانه و بازار آنها بیشتر است. از سوی دیگر، برخی محصولات به دلیل ابهام در ادامه تولید، تغییر پلتفرم یا مسائل مرتبط با تامین قطعات، با افت عرضه مواجه شدهاند.
افت شدید فروش در فروردین، پیامدهای دیگری نیز برای صنعت خودرو به همراه خواهد داشت. یکی از مهمترین تبعات کاهش عرضه، رشد معوقات خودروسازان است. در شرایطی که بخشی از تعهدات فروش ماههای گذشته هنوز به طور کامل ایفا نشده، کاهش فروش و تحویل خودرو میتواند زمان انتظار مشتریان را افزایش دهد و فشار مضاعفی بر شبکه فروش وارد کند. همین موضوع سبب شده برخی خودروسازان از اردیبهشتماه طرحهای فروش فوری را در دستور کار قرار دهند تا بخشی از عقبماندگی تحویلها جبران شود و جریان نقدینگی نیز بهبود پیدا کند. به نظر میرسد خودروسازان در ماههای آینده تلاش خواهند کرد با افزایش عرضه، بخشی از افت فروردین را جبران کنند؛ بهخصوص آنکه ادامه کاهش فروش میتواند وضعیت مالی آنها را بیش از گذشته تحت فشار قرار دهد. صنعت خودرو در حال حاضر با کمبود نقدینگی، بدهی سنگین به قطعهسازان و رشد هزینههای تولید روبهرو است و کاهش فروش، این مشکلات را تشدید خواهد کرد. از این رو احتمال میرود آمار فروش اردیبهشت نسبت به فروردین بهبود نسبی پیدا کند؛ بهویژه اگر سیاستگذار در حوزه قیمتگذاری انعطاف بیشتری نشان دهد.
با این حال آنچه مشخص است این است که باید انتظار داشت که بازار خودرو تا ماهها درگیر مداخله قیمتی و افت عرضه باشد؛ موضوعی که هر سال در ابتدای سال تشدید میشود و نه تنها برنامهریزی تولید را مختل میکند بلکه رفتار فروش خودروسازان را نیز تحتتاثیر قرار میدهد. تا زمانی که تکلیف سیاست قیمتگذاری و نحوه تنظیم بازار به شکل شفاف مشخص نشود، احتمال تداوم رفتار محافظهکارانه خودروسازان در عرضه خودرو وجود خواهد داشت؛ موضوعی که در نهایت بیشترین هزینه آن را مصرفکنندگان و بازار پرداخت خواهند کرد.
کارنامه فروش خودروسازان
همانطور که عنوان شد فروش سه شرکت خودروساز بزرگ کشور با افت ۷۴ درصدی همراه بوده است یعنی اینکه عرضه خودرو در این مدت در پایینترین سطح خود قرار داشته است.این موضوع میتواند یکی از دلایل مهم رشد قیمت خودرو در اردیبهشت ماه باشد. نگاهی به عملکرد شرکت ایران خودرو در ماه ابتدایی بهار نشان میدهد که این شرکت در این بازه زمانی مذکور ۱۳ هزار دستگاه خودرو تولید کرده حال آنکه فروش آن ۹ هزار و ۷۵۰ دستگاه بوده است. این در شرایطی است که شرکت مذکور در فروردین سال ۱۴۰۴ تولیداتش به ۲۹ هزار و ۳۵۵ دستگاه رسیده بود و فروش آن نیز ۲۴ هزار و ۶۷۶ دستگاه بوده است. همانطور که در آمار تولید این شرکت عنوان شد شرکت ایران خودرو ۹۱۱ دستگاه خودرو تولیدی تجاری نشده را نیز در کارنامه بهاری خود دارد. طبق اطلاعات سامانه کدال این شرکت ۲هزار و ۸۰۷ دستگاه از خودروهای گروه پژو را به فروش رسانده و هزار و ۵۱۶ دستگاه نیز از گروه سورن. همچنین از ۲هزار و ۵۴۸ دستگاه خودروی تولیدی دنا نیز هزار و ۵۱۶ دستگاه به فروش رفته است. رانا کمترین خودروی فروش رفته در این شرکت محسوب میشود بهطوریکه از ۳۷۹ دستگاه تولیدی این شرکت چهار دستگاه خودرو به فروش رفته است. شرکت سایپا نیز از هزار و ۴۲۷ دستگاه تولیدی هزار و ۳۲۳ دستگاه فروخته که نسبت به بازه زمانی سال گذشته افت ۸۹ درصدی در فروش داشته است. بیشترین رشد فروش این شرکت در محصولات خانواده چانگان است و کمترین آن در وانت ۱۵۱.
همچنین این شرکت در شرایطی هزار و ۱۲۵ دستگاه از خانواده X۲۰۰ تولید کرده که ۹۲ دستگاه از این محصولات را در فروردین امسال به فروش رسانده است. شرکت پارس خودرو نیز ۶۹۰ دستگاه خودرو تولید کرده حال آنکه از این تعداد ۳۵۵ خودرو به فروش رسانده است. این شرکت ۲۲ دستگاه سهند و ۱۳ دستگاه خودرو نوا به فروش رسانده حال آنکه از ۵۱۸ دستگاه خودرو گروه Q۲۰۰ ۳۲۰ دستگاه به فروش رسانده است.
