مدیرعامل شرکت توسعه نیشکر و صنایع جانبی در گفتوگو با «دنیای اقتصاد» تشریح کرد
پوستاندازی صنعت نیشکر
علیرضا کاظمی، مدیرعامل شرکت توسعه نیشکر و صنایع جانبی، در گفتوگو با «دنیای اقتصاد» در تشریح برنامههای جدید این مجموعه، بر تغییر نگاه به نیشکر تاکید کرد. به گفته وی، نیشکر نباید صرفا بهعنوان ماده اولیه تولید شکر دیده شود و باید از ظرفیتهای آن برای تولید محصولات متنوعتر و با ارزش افزوده بالاتر استفاده کرد. کاظمی شکر را یکی از کمارزشترین محصولات قابل استحصال از نیشکر دانست و گفت رویکرد جدید مدیریت، استخراج حداکثری ارزش از این گیاه است. بر این اساس، تمرکز از افزایش صرف تولید شکر به استفاده متنوعتر از هر تن نیشکر تغییر میکند؛ بهگونهای که میزان ارزش ایجادشده از ماده اولیه، در کنار حجم تولید، به یکی از معیارهای اصلی عملکرد تبدیل شود.
حرکت به سمت زنجیره ارزش
کاظمی نیشکر را فراتر از یک محصول کشاورزی توصیف کرد و گفت این گیاه مجموعهای از ترکیبات مختلف را در خود جای داده که میتوان آنها را به محصولات متنوع اقتصادی تبدیل کرد. وی افزود: همانطور که نفت را فقط یک ماده خام نمیدانیم و از آن دهها و صدها محصول مختلف تولید میکنیم، نیشکر نیز باید بهعنوان یک منبع مواد اولیه برای صنایع متعدد دیده شود. این نگاه، صنعت نیشکر را از زمین کشاورزی به کارخانهای تبدیل میکند که ماده اولیه آن در مزرعه رشد میکند. به بیان سادهتر، نیشکر قرار نیست فقط شکر تولید کند؛ قرار است زنجیرهای از محصولات تولید کند که هرکدام بازار، مشتری و حاشیه ارزش افزوده متفاوتی دارند.
هدفگذاری برای ۲۰ محصول
شرکت توسعه نیشکر و صنایع جانبی با اشاره به ترکیبات زیستی موجود در این گیاه گفت: نیشکر دهها ترکیب بیوشیمیایی دارد و بخش قابلتوجهی از ظرفیت اقتصادی آن هنوز مورد استفاده قرار نگرفته است.
کاظمی افزود: در حال حاضر تعداد محدودی از این محصولات استحصال میشود، اما هدفگذاری شرکت این است که تعداد محصولات قابل استحصال را به بیش از ۲۰محصول افزایش دهد.
این یعنی اگر امروز نیشکر عمدتا با یک محصول شناخته میشود، در آینده میتواند یک سبد محصول در اختیار شرکت قرار دهد. این دقیقا همان جایی است که اقتصاد نیشکر میتواند تغییر کند. هر محصول جدید یعنی یک بازار جدید، یک جریان درآمد جدید و یک فرصت تازه برای صادرات.
توسعه صنایع سلولزی
یکی از جدیترین ظرفیتهای مغفولمانده در این میان، صنعت کاغذ است. در شرایطی که کشور برای تامین بخشی از نیاز خود به کاغذ همچنان با چالش واردات مواجه است، استفاده از بقایای نیشکر و توسعه صنایع سلولزی میتواند یک حلقه مهم در زنجیره ارزش این صنعت ایجاد کند. کاظمی با اشاره به پروژههای موجود گفت: توسعه زنجیره ارزش و پروژههای جدید ازجمله در حوزه کاغذ در برنامه شرکت قرار دارد. این پروژه فقط یک طرح صنعتی نیست؛ میتواند معنای بزرگتری داشته باشد: تبدیل ضایعات و محصولات جانبی یک صنعت کشاورزی به ماده اولیه صنعتی که کشور برای آن نیاز اقتصادی دارد.
به عبارت دیگر، چیزی که در مدل قدیمی «محصول جانبی» محسوب میشد، در مدل جدید میتواند تبدیل به «منبع درآمد» شود.
از کشاورزی تا بازار سرمایه
کاظمی معتقد است: توسعه زنجیره ارزش میتواند حتی تصویر شرکت در بازار سرمایه را تغییر دهد. وی گفت: امروز شرکت توسعه نیشکر بیشتر بهعنوان یک مجموعه کشاورزی شناخته میشود، اما با توسعه محصولات صنعتی، انرژی و زیستی، ماهیت اقتصادی آن نیز میتواند تغییر کند.
این رویکرد از منظر بازار سرمایه نیز اهمیت دارد؛ زیرا ارزشگذاری شرکتها تنها به حجم تولید وابسته نیست و عواملی مانند ترکیب درآمد، تنوع محصولات، حاشیه سود و چشمانداز رشد نیز در آن اثرگذار است.
در صورت تحقق برنامههای توسعه نیشکر، افزایش سهم فعالیتهای صنعتی، انرژی، زیستی و صادراتی در کنار کشاورزی میتواند ترکیب درآمدی شرکت را متنوعتر کند و در نتیجه، مبنای ارزیابی آن در بازار سرمایه را نیز تغییر دهد.
۲۰ شرکت زیر یک سقف
کاظمی گفت این شرکت نزدیک به ۲۰ شرکت زیرمجموعه دارد که حدود هشت شرکت در حوزه کشت و صنعت فعالیت میکنند و مجموعههایی نیز در حوزه الکل، تجهیزات، خدمات و پشتیبانی در این زنجیره حضور دارند. وی افزود: هدف مدیریت جدید این است که تا حد امکان از ظرفیت همین زنجیره برای تامین نیازهای شرکت استفاده شود. این رویکرد میتواند در شرایط تحریمی، وابستگی شرکت به واردات تجهیزات و قطعات را نیز کاهش دهد. کاظمی گفت بخشی از نیازهای شرکت در حوزه ماشینآلات و تجهیزات، با تکیه بر توان داخلی و بومیسازی تامین شده است.
کاظمی حضور بانکها و مجموعههای مالی را یک ظرفیت برای تامین سرمایه دانست و گفت ابزارهای نوین مالی تاکنون آنگونه که باید در این مجموعه مورد استفاده قرار نگرفتهاند. وی افزود: استفاده از ضمانتنامهها، ابزارهای مالی و ظرفیت بازار سرمایه میتواند اجرای پروژههای جدید را سرعت ببخشد. اگر این رویکرد عملیاتی شود، یک تغییر مهم اتفاق میافتد: پروژههای توسعهای دیگر صرفا منتظر منابع نقدی شرکت نمیمانند و میتوانند از ابزارهای متنوع تامین مالی استفاده کنند.
سهام بورسی بیشتر در راه است
مدیرعامل توسعه نیشکر همچنین از برنامه ورود شرکتهای بیشتری از زیرمجموعههای این مجموعه به بازار سرمایه خبر داد. وی گفت فرآیند ورود شرکت کشت و صنعت امام خمینی در حال پیگیری است و شرکت فارابی و کشت و صنعت دعبل خزاعی نیز در مسیر ورود به بازار سرمایه قرار دارند.
کاظمی شفافیت را یکی از اهداف اصلی این مسیر عنوان کرد. به گفته وی ورود این شرکتها به بورس، در صورت تحقق، فقط یک اتفاق مالی نیست؛ میتواند عملکرد شرکتهای زیرمجموعه را بیشتر در معرض ارزیابی عمومی قرار دهد و همزمان مسیرهای جدیدی برای تامین مالی آنها باز کند.
عراق؛ بازار نزدیک برای یک زنجیره بزرگ
کاظمی از عراق بهعنوان یکی از بازارهای هدف شرکت نام برد و گفت نزدیکی جغرافیایی این کشور، فرصت مهمی برای توسعه صادرات ایجاد کرده است. وی افزود: علاوه بر شکر و الکل، شرکتهای صنعتی و خدماتی زیرمجموعه نیز ظرفیت صادرات تجهیزات فلزی، بتنی، الکتریکی و خدمات فنی را دارند. برنامه ایجاد دفتر و شوروم در عراق نیز در همین راستا مطرح شده است؛ اقدامی که میتواند ارتباط شرکت با مشتریان عراقی را از مدل واسطهای به ارتباط مستقیم تغییر دهد.
معیار تازه برای بهرهوری
اگرچه تولید شکر همچنان محور اصلی فعالیت صنعت نیشکر است، اما توسعه محصولات جانبی میتواند تعریف گستردهتری از بهرهوری در این صنعت ایجاد کند. در این رویکرد، معیار موفقیت تنها میزان شکر تولیدشده نیست، بلکه میزان ارزشی است که از هر هکتار زمین و هر تن نیشکر در قالب محصولات مختلف ایجاد میشود.
کاظمی گفت رویکرد مدیریت جدید بر افزایش بهرهوری، توسعه سبد محصولات، دانشمحوری و صادرات متمرکز است. به گفته وی، هدف شرکت حرکت از محصولمحوری به سمت توسعه زنجیره ارزش و گسترش صادرات است.
موفقیت این رویکرد در نهایت به توان شرکت برای تولید اقتصادی محصولات جدید، ایجاد بازار برای آنها و افزایش سهم محصولات با ارزش افزوده بالاتر از درآمد شرکت بستگی دارد.
