پرونده امروز
حکمرانی در عصر نااطمینانی
اقتصاد ایران وارد دورهای شده است که در آن بحران یک استثنا نیست و به بخشی از محیط دائمی تصمیمگیری تبدیل شده است. جنگ، تحریم، اختلال در زنجیرههای تامین، ناترازی انرژی و فرسایش قدرت خرید، هر یک بهتنهایی میتوانند سیاستگذاران را به واکنش وادار کنند؛ اما مساله اصلی از جایی آغاز میشود که دولت همچنان با منطق روزهای عادی به بحرانهای غیرعادی پاسخ میدهد. در چنین شرایطی، مساله اقتصاد ایران صرفا کمبود منابع نیست؛ مساله کیفیت حکمرانی منابع کمیاب، نحوه توزیع هزینه بحران و توانایی دولت برای تصمیمگیری پیشنگرانه است.
تجربه تحریم نشان داده است که یک شوک خارجی چگونه میتواند در صورت ضعف حکمرانی، به فقر، کوچکشدن طبقه متوسط و توزیع نابرابر فرصتها در داخل منجر شود. بحران بنزین نیز نمونهای دیگر از همین مساله است: سالها تعلل در اصلاح ساختار انرژی، امروز دولت را میان افزایش قیمت، سهمیهبندی و پذیرش کمبود گرفتار کرده است. این در حالی است که هر تصمیم، هزینه اجتماعی و اقتصادی خود را دارد. بنابراین حکمرانی تابآور در برهه کنونی دیگر فقط به معنای عبور اقتصاد از شوک نیست، بلکه به این معناست که دولت بتواند پیش از وقوع بحران تصمیم بگیرد، هزینهها را عادلانهتر توزیع کند، مسوولیت تصمیم خود را بپذیرد و اعتماد عمومی را حفظ کند. در اقتصاد دائما نااطمینان، کیفیت حکمرانی دیگر یک متغیر جانبی نیست؛ بخشی از خود ظرفیت بقاست.
