ظرفیتهای تجاری ایران و آمریکا
آبراهام والنتاین ویلیامز جکسن استاد دانشگاه کلمبیا بود و مدت ۴۰ سال تدریس زبانهای هند و ایرانی را در آن دانشگاه برعهده داشت. او یکی از محققان نامدار آمریکا در رشته زبان و ادبیات و دین و آیین در ایران باستان بهشمار میرفت. در ۱۸۸۷ از دانشگاه کلمبیا موفق به دریافت درجه دکترا شد و در همان سال، دانشگاه با تقاضای مرخصی یک سال و نیمه او موافقت کرد تا برای تکمیل مطالعات هند و ایرانی خود به آلمان برود. در ۱۹۰۱ جکسن به آرزوی دیرین خود رسید؛ به هندوستان رفت و با پارسیان هند از نزدیک آشنا شد. در ۱۹۰۳ برای نخستین بار به ایران و آسیای میانه سفر کرد. حاصل این سفر کتاب: «سفرنامه جکسن» یا بهعنوان اصلیاش «ایران در گذشته و حال» است که طی آن اطلاعات بسیاری در وجوه مردمشناسی، باستانشناسی، اقتصاد و سیاست به مخاطبان عرضه میکند. در بخشی از کتاب ضمن اشاره به معادلات سیاسی میان ایران و آمریکا به واکاوی ظرفیتهای آن میپردازد و مینویسد:
«بازرگانی میان کشور ما و کشور ایران مراحل ابتدایی را سیر میکند و این مطلب را میتوان از گزارشهای کنسول خودمان استنباط کرد. اما چند نکته هست که باید توجه عامه را به آنها جلب کرد. قسمت مهم تجارت ایران (حدود ۵۰ درصد آن) اعم از واردات و صادرات در دست روسها است. مقام دوم یعنی ۲۵ درصد تجارت ایران مخصوص بریتانیاست و بقیه سهم «سایر ممالک» است که ایالاتمتحده یکی از آنها بهشمار میرود. سفیر ایران در واشنگتن که اخیرا بهکار خود منصوب شده است امکان توسعه عظیم در امور بازرگانی میان ایران و آمریکا را تاکید میکند و جان تایلر نایب سرکنسول ما در تهران در گزارشهای اخیر خود متذکر میشود که لااقل انتظار میرود در آینده باب صدور مصنوعات آمریکایی (بهخصوص ماشینآلات کشاورزی) به ایران گشوده شود و کالای آمریکایی مشمول تقاضای روزافزون ایران شود. وی مینویسد «فروش چراغ و ساعت رومیزی و دیواری و کبریت و قفل ساخت آمریکا در بازار تهران روزافزون است. بهخصوص قفلهای آمریکایی که از نظر مکانیکی دارای ساختمان پیچیدهای هستند و با اینهمه سبکاند و به سهولت میتوان آنها را برداشت و گذاشت (نکتههای مهمی است.) تا حال هرچه آوردهایم به فروش رسیده است. تلمبهها و بخاریها و چراغهای خوراکپزی آمریکایی خریداران ستایشگری دارد و چنانچه تجارت این اشیا خوب اداره شود و در این کار تدبیر و رقابت بهکار رود آمریکا میتواند فروش این اجناس را به خود انحصار دهد.»