شماره روزنامه ۵۹۹۲
|

اقتصاد ایران

اقتصاد ایران

  • پیش‌‌نیازها و کارکردهای سیاست هدایت اعتبار

    سحر اکبری/ دانش‌آموخته کارشناسی ارشد اقتصاد
    اتصال پس‌‌اندازکنندگان به متقاضیان دریافت تسهیلات، اعم از بنگاه‌‌ها ‌‌و خانوارها (با هدف تولید یا مصرف) را می‌‌توان کارکرد اصلی و سنتی بانک‌ها دانست. در راستای انجام این وظیفه، یعنی جذب سپرده و متعاقبا پرداخت وام، بانک‌ها با این استدلال که «همه سپرده‌‌‌‌گذاران در آنِ واحد منابع خود را طلب نمی‌‌کنند» قادر خواهند بود چند برابر منابع دریافتی، خلق اعتبار کنند. از آنجا که نحوه تخصیص این اعتبارات می‌‌تواند عملکرد کلیت اقتصاد را تحت‌تاثیر قرار دهد، مفهومی تحت عنوان «هدایت اعتبار» موضوعیت پیدا می‌کند.
  • تورم با شارژ دولت

    دنياي اقتصاد: درحالی‌که بانک مرکزی در حال اجرای سختگیرانه کنترل رشد ترازنامه بانک‌های کشور است، به نظر می‌رسد خبری از محدودیت مشابه بر بودجه دولت نیست و همین موضوع موجب می‌شود تغذیه دولت از منابع بانک مرکزی به شکل غیرمستقیم ادامه یابد. رصد آمارهای پولی و بانکی حاکی از آن است که در ماه‌های منتهی به پایان سال۱۴۰۱، رشد بدهی دولت به شبکه بانکی بیشتر شده و متعاقبا خود را در افزایش رشد بدهی بانک‌ها به بانک مرکزی منعکس ساخته است. اقتصاددانان تاکید می‌کنند که بدون کنترل منابع و مصارف دولت، سیاست‌های مهار تورم موثر…
  • تحول جایگاه دولت در ایران از منظر میزان مداخلات اقتصادی

    احمد تشکینی / رئیس موسسه مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی
    میزان حدود و ثغور دخالت دولت در فعالیت‌‌‌های اقتصادی از موضوعات مهم و چالشی اقتصاد ایران است. در این راستا در این نوشتار به بررسی سیر تحولات جایگاه دولت در اقتصاد ایران در سه‌مرحله پرداخته شده است. ضمن اینکه با ارائه دیدگاه موافقان و مخالفان مداخلات اقتصادی دولت و بالاخص ورود آن به مرحله اجرای سیاست‌‌‌های صنعتی، برشی از نظریات داخلی در برابر رویکردهای جهانی بر‌‌‌شمرده می‌شود.
  • خواب آشفته تولید و تجارت

    دنیای‌اقتصاد: بلاتکلیفی درخصوص ایجاد وزارت بازرگانی موجب شده است صنعتگران و تجار در فعالیت‌های خود دچار سردرگمی شوند. ضمن اینکه اغلب تصمیماتی که باید توسط «صمت» یا سازمان‌ها و نهادهای مربوط به آن گرفته شود، در انتظار تعیین تکلیف پروژه تفکیک هستند. اما محسن زنگنه، سخنگوی کمیسیون تلفیق برنامه هفتم به «دنیای‌اقتصاد» گفته است به تازگی در بدنه دولت نیز همراهی با وزیر صمت برای ممانعت از تفکیک قوت گرفته است. با این حال گویا سیاستگذاران ورق جدیدی درخصوص بخش بازرگانی در برنامه هفتم توسعه رو کرده‌اند.
  • آتی نفت؛ شروع کشف نرخ نفت در کشور

    لقب نخستین ابزار ارزی بازار سرمایه برای گواهی سپرده نفت خام گویای آن است که این ابزار مالی ظرفیت گشایش درهای جدیدی به روی اقتصاد ایران را دارد. کارشناس بازار سرمایه، با برشمردن سه‌ویژگی مهم گواهی سپرده نفت‌خام عنوان می‌کند: شفافیت معاملاتی گواهی سپرده نفت‌خام، فراهم‌شدن فرصت سرمایه‌گذاری برای سرمایه‌‌‌های خرد و ابزاری برای مصون‌‌‌سازی طبیعی نرخ ارز از ویژگی‌‌‌های مهم گواهی سپرده نفت خام است.
  • تاثیر امنیتی‌شدن تجارت‌جهانی بر اقتصاد ایران

    دنیای‌اقتصاد: مرکز پژوهش‌های اتاق ایران با انتشار گزارش «امنیتی‌‌‌‌‌‌‌شدن زنجیره‌‌‌‌‌‌‌های جهانی ارزش و چشم‌‌‌‌‌‌‌انداز تجارت‌جهانی» به بررسی اثرات دو مقوله امنیت ملی و ملاحظات ژئوپلیتیکی بر تجارت‌جهانی پرداخته است. در همین راستا، کشورها به منظور اعمال موانع تجاری و حفاظت از صنایع داخلی خود، به‌ویژه در بخش‌های استراتژیک مانند فناوری و مواد معدنی حیاتی، به‌طور فزاینده‌ای از توجیهات امنیت ملی استفاده می‌کنند. برخی از مهم‌ترین نکات مطرح‌شده در این گزارش، به این شرح است:
  • فرصت بهینه‌‌‌‌‌‌‌سازی معادل روزانه ۵/ ۳‌میلیون بشکه نفت در اقتصاد ایران

    مدیرعامل شرکت بهینه‌‌‌‌‌‌‌سازی مصرف سوخت با اشاره به برنامه‌‌‌‌‌‌‌ریزی‌‌‌‌‌‌‌ها برای کاهش ۵۰‌درصدی شدت مصرف انرژی در کشور گفت: اکنون امکان بهینه‌‌‌‌‌‌‌سازی معادل روزانه ۵/ ۳‌میلیون بشکه نفت‌خام در اقتصاد ایران وجود دارد. به گزارش خبرنگار «شانا»، حسین آبنیکی در نشست خبری کنفرانس و نمایشگاه بین‌المللی بهینه‌‌‌‌‌‌‌سازی مصرف و بهره‌‌‌‌‌‌‌وری انرژی ایران بیان کرد: شدت مصرف انرژی در ایران بسیار بالاست و بیش از ۲‌برابر میانگین جهانی است و جزو بالاترین کشورها در شدت مصرف انرژی هستیم. وی ادامه داد: شدت…
  • خروج ایران از تله رشد پایین؟

    دنیای‌اقتصاد: سخنگوی اقتصادی دولت طی اظهاراتی اعلام کرد که اقتصاد ایران از تله رشد پایین و سرمایه‌گذاری منفی خارج شده است. سیداحسان خاندوزی در نشست مشترک خود با دیگر مقامات اقتصادی دولت اعلام کرد که اقتصاد ایران با سیاست‌های اصلاحی دولت سیزدهم موفق شده است از دام رشد پایین و سرمایه‌گذاری منفی خارج شود. با این حال به نظر می‌رسد آمارهای اقتصادی وزیر را باید به دیده شک نگریست و بار دیگر یادآوری کرد که اعلام خروج اقتصاد ایران از دام رشد پایین مستلزم رشد اقتصادی بالا و پایدار برای چند سال متوالی است.
  • رعشه رشد اقتصاد ایران

    فائزه پوزش: آمارها درخصوص اقتصاد ایران از رشد نوسانی کشور در دهه ۹۰ (دهه از دست رفته اقتصاد) حکایت دارد. شواهد نشان می‌دهد که اقتصاد همچنان در حال دست‌وپنجه نرم کردن با معضل توسعه‌نیافتگی و عدم‌آزادی اقتصادی است. برخی از اقتصاددانان برجسته در این حوزه، در پاسخ به این سوال که چرا ایران از رشد پایدار اقتصادی برخوردار نیست، تاکید می‌کنند که بحران اقتصادی به وجود آمده در ایران به دلیل مسائل پایه‌‌‌ای و بنیادین رخ داده است که از مهم‌ترین آنها می‌‌‌توان به مساله اقتصاد دستوری و قیمت‌گذاری دولتی، اشاره کرد. این…
  • نادیده گرفتن عقلانیت در سیاستگذاری و نتایج آن

    دکتر موسی غنی‌نژاد*
    در سایه پیشرفت‌‌‌های صورت‌گرفته در علم اقتصاد، پدیده نوسان‌‌‌های شدید در متغیرهای اقتصاد کلان، اعم از رشد اقتصادی، تورم و برابری ارزش پول ملی نسبت به ارزهای خارجی، عموما منحصر شده است به شرایط خاص و پیش‌بینی‌نشده مانند آنچه بر فرض در دوره‌های تجاری یا اتفاق‌‌‌های خاص همچون جنگ روی می‌دهد. اما به نظر می‌رسد مورد اقتصاد ایران در بیش از سه‌دهه اخیر استثنایی بر این قاعده است. در این مدت به‌جز دوره‌‌‌ «نه‌چندان طولانی» نیمه نخست دهه ۱۳۸۰ خورشیدی، آن‌هم به طور نسبی، متغیرهای اقتصادی کلیدی رشد تولید…
  • فرصت قراردادهای دیجیتال برای ایران

    اقتصاد دیجیتال به‌عنوان یکی از فرصت‌‌‌های بزرگ گسترش بخش خدمات و تحقق رشد اقتصادی پایدار، یکی از مسیرهای سهل‌‌‌الوصول اقتصاد ایران برای رسیدن به اشتغال بالا و خلق ارزش‌افزوده است. قراردادهای دیجیتال به‌عنوان بسترساز شکل جدیدی از همکاری اقتصادی، در حوزه‌‌‌های مختلف می‌‌‌توانند تحولات تازه‌‌‌ای را رقم بزنند.
  • اتاق بازرگانی و آرمان جهش صادراتی

    حسین سلاح‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‌ورزی*
    این روزها که بر اثر تدابیر و تحرکات مثبت دولت فضا و فرصت‌های تازه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ای در عرصه تجارت خارجی کشور به‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌دست آمده یکی از اولویت‌های فعالان بخش خصوصی، قطعا، استفاده بهینه از این فرصت‌ها برای تحقق آرمان جهش صادراتی به‌عنوان یکی از کلیدی‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ترین اهرم‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های بیرون کشیدن اقتصاد ایران از تله رشد پایین است.
  • تغییرات اقلیمی چه اثری بر روند تجارت ایران دارد؟

    دنیای‌اقتصاد: ایران و محیط همسایگی ایران به‌طور فزاینده تحت‌تاثیر تغییرات اقلیمی قرار می‌گیرد. به دیگر سخن تغییرات اقلیمی یکی از روندهای کلیدی تاثیرگذار بر ایران و محیط همسایگی این کشور محسوب می‌شود.
  • نقش بورس‌کالا در توسعه صنایع غیرقابل انکار است

    شاهین چراغی گفت: اگر وضعیت فعلی صنایع پتروشیمی، فرآورده‌‌‌های نفتی، سیمان، فلزات و فولاد را نسبت به قبل از عرضه این محصولات در بورس‌کالا مقایسه کنیم، به‌وضوح مشاهده می‌شود که واقعی‌سازی قیمت‌ها و شفافیت در روند معاملات باعث شده است تا سود حاصل از تولید به خود تولیدکنندگان بازگردد و در مقابل، واسطه‌‌‌گران که سال‌ها از عدم‌شفافیت در اقتصاد ایران سود می‌‌‌بردند، متضرر شوند.
  • «رشد» منهای کارخانه

    دنیای اقتصاد: رشد تولید در سال جاری به‌عنوان یکی از اولویت‌های اصلی کشور مطرح شده است، اما برخی از سیاستگذاران بهبود رشد اقتصادی را تنها در گرو احداث یا بازگشایی کارخانه‌ها و همچنین تولید محصولات فیزیکی مطرح می‌کنند. البته برنامه‌ریزی برای بهبود کسب‌وکار در جهت جهش تولید صنعتی، یکی از اولویت‌های اقتصادی است؛ اما می‌توان از راه‌های دیگر نیز کیک اقتصاد را بزرگ کرد. در حال حاضر بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته به دنبال سرمایه‌گذاری در حوزه‌های متنوع‌تر نظیر خدمات گردشگری، اقتصاد دیجیتال، اقتصاد سلامت و سایر…
  • تبعات محدودیت انرژی برای فولادی‌ها

    اوج‌‌‌گیری مصرف برق در فصل گرما، معضل بزرگ این روزهای اقتصاد ایران است؛ معضلی که هرچند در حوزه خانگی و شهری تا حدی برطرف شده، اما این اقدام به قیمت فشار سنگین بر صنایع کشور بوده است.
  • چشم‌انداز بازار مسکن در سال ۱۴۰۲

    دنیای اقتصاد: ایران یکی از اولین کشور‌‌های غرب آسیا است که دارای برنامه‌ریزی توسعه اقتصادی بوده و این برنامه‌‌ها پیش از انقلاب با نام برنامه عمرانی و پس از انقلاب به عنوان برنامه توسعه تدوین شد‌ه‌اند. منشا شکل‌گیری این برنامه‌ها به تاسیس «اداره دفتر کل برنامه» در سال ۱۳۲۷ بازمی‌گردد و اولین برنامه به عنوان مقررات گزارش کمیسیون برنامه مجلس توسط این سازمان تدوین گردید و سپس با تصویب قانون اجرای آن عملا اولین برنامه عمرانی شکل گرفت. بسیاری از برنامه‌‌‌های تدوین شده و سیاست‌‌‌های کشور متناسب با…
  • دو لبه قیچی بر جیب حقوق‏‏‌بگیران

    مهران خسروزاده/ دانشجوی کارشناسی ارشد اقتصاد دانشگاه صنعتی شریف
    در حالی که اقتصاد ایران دوران بی‌‌‌سابقه‌‌‌ای را پشت سر گذاشته و درآمد سرانه و قدرت خرید شهروندان طی یک‌دهه گذشته با کاهش قابل‌توجهی همراه بوده است، به نظر می‌رسد دولت سیزدهم قصد دارد بار سیاست‌‌‌های مالیاتی خود را بر دوش دومین قشر بی‌‌‌صدا از شهروندان بیندازد. این در حالی است که انگیزه‌‌‌ای در دولت دیده نمی‌شود تا تغییری در سازوکارهای خود ایجاد کند و عملکرد کارآتری از خود نشان دهد.
  • اقتصاد ایران در گذار از بحران

    گروه گزارش: اقتصاد ایران در گذار از بحران مجموعه‌ای ۹۰ قسمتی است که در آن صادق الحسینی و علی مروی، از اقتصاددانان ایرانی، به مباحثه درباره اقتصاد ایران می‌پردازند و هر یک از مسائل اقتصاد ایران را در قالب یک داستان به‌صورت لایو در اینستاگرام و سپس به‌صورت پادکست عرضه می‌کنند.
  • الزامات ایجاد بازار انرژی

    سامان پناهی/ کارشناس اقتصادی
    یکی از محوری‌‌‌ترین بخش‌های اقتصاد ایران، بخش انرژی است که به‌واسطه منابع عظیم نفت و گاز به مزیت اقتصاد ایران تبدیل شده است. استفاده کارآمد از این منابع خدادادی می‌‌‌توانست اقتصاد ایران را در مدار توسعه‌یافتگی قرار دهد و آنچه سرنوشت استفاده کارآمد از منابع ارزان انرژی کشور را تعیین می‌کند، سیاستگذاری صحیح در این بخش است.
  • پیش‏‏‌نیازهای رشد پایدار اقتصاد ایران

    رشد اقتصادی به‌عنوان مهم‌ترین دستاورد هر نظام سیاسی، در یک‌دهه اخیر در ایران به محاق رفته است. این روند اخیرا و طی دوسال به وضعیت عادی برگشته است. رشدهای ۵درصدی سال‌های ۱۴۰۰ و ۱۴۰۱ با همه انتقاداتی که به آنها وارد است، نکات بسیاری در خود دارد. برای نمونه بسیاری معتقدند که سیاستگذار باید به دور از بزرگ‌نمایی، این رشدها را به سمت پایداری و افزایش بیش از پیش هدایت کند؛ به شکلی که مسیر را برای سرمایه‌گذاری فراگیر در کشور و سپس حرکت در مسیر توسعه صنعتی باز کند. بسیاری نیز با اشاره به ضرورت بازگشت…
  • رشد ۱۴۰۱؛ رنج بی‌ثمر

    مريم‌السادات علم‌الهدي/ دانش‌آموخته کارشناسي‌ارشد اقتصاد دانشگاه‌ الزهرا
    «مجازات سیزیف این بود که سنگی را از دامنه کوه تا قله به دوش بکشد و هر بار که به قله می‌رسید، سنگ بزرگ بار دیگر به دامنه می‌غلتید.» داستان این اسطوره یونانی، بی‌شباهت به ماجرای رشد اقتصادی ایران نیست. پس از هر صعود، پیش از اینکه روند پایداری شکل بگیرد، نرخ رشد اقتصادی به نقطه صفر یا حتی زیر صفر برمی‌گردد و بعد حرکت از قله به دره و این ماجرایی است که پس از هر فصل برای رشد اقتصادی تکرار می‌شود. آیا این حرکت زیگزاگی را می‌توان به عنوان چرخه‌های تجاری در نظر گرفت؟
  • تولیدکنندگان مرغ یا توزیع‌کنندگان یارانه

    صنعت طیور متفاوت از صنایع دیگر است. اگر در حدود ۵۰ سال گذشته برخی صنایع داخلی پسرفت داشته‌اند، این صنعت پیشرفت داشته است. طیور آمده بود تا گوشت فقط در سفره اغنیا نباشد؛ اما اکنون این صنعت ۱۰ میلیارد دلاری اقتصاد ایران بیمار شده و مرغ هم از سفره مردم پر کشیده است.
  • پیش‌شرط توسعه اقتصادی

    دنیا ی‌اقتصاد: مرکز پژوهش‌‌‌های اتاق بازرگانی ایران، در گزارشی با عنوان «الزامات توسعه اقتصادی مردم‌‌‌محور» تلاش کرد نقش بخش خصوصی در فرآیند توسعه را بررسی کند. در این گزارش توسعه، تلاشی آگاهانه و هدفمند برای تلفیق اهداف بازیگران خصوصی با اهداف ملی تعریف شده است. در این گزارش آمده است؛ اقتصاد ایران بیش از ۷۰سال است که در تدوین و اجرای برنامه‌‌‌های توسعه تلاش می‌کند و اکنون در آستانه تصویب برنامه هفتم توسعه قرار دارد.
  • ذهنیت‌های ضد صادرات‌

    دکتر علی سرزعیم
    اخیرا خبری در رسانه‌ها منتشر شد مبنی بر اینکه ایران جایگاه ممتازی در صادرات محصولات لبنی پیدا کرده است. با توجه به اینکه شرکت‌های خصوصی در ایران مشغول به تولید محصولات لبنی هستند، در واقع شرکت‌های خصوصی ایرانی موفق شده‌اند جایگاه ممتازی در صادرات محصولات لبنی در جهان پیدا کنند. انتظار می‌رفت این خبر با تشویق و خوشحالی توده مردم و نخبگان همراه شود؛ اما برخلاف انتظار با موجی از نقدها و واکنش‌های منفی نسبت به این خبر روبه‌رو شد.
  • نسخه جدید محسن رضایی برای اقتصاد ایران

    فارس: دبیر شورای عالی هماهنگی اقتصادی سران قوا با اشاره به بومی بودن مدل توسعه گفت: ما باید مدل اقتصادی خودمان را پیش ببریم. علم اقتصاد در سراسر جهان یکسان است، اما مدل توسعه هر کشور مختص خود آن کشور است.
  • راهبرد ایرانی توسعه صنعتی

    دنیای‌اقتصاد- برزین جعفرتاش: در مطالعات توسعه، به‌ویژه در ایران، توجه به تجارب توسعه کشورهای موفق بسیار مرسوم است. هرچند نمی‌توان منکر فواید آشنایی با تجارب سایر کشورها بود، ولی نباید این سوگیری منجر به غفلت از بازخوانی و درس‌آموزشی از تجارب خودمان شود. در برهه‌های مختلف تاریخی، اقتصاد ایران با شکست‌ها و در برخی موارد با موفقیت‌هایی همراه بوده که توجه به این تجارب و بازخوانی آنها می‌تواند درس‌های ارزشمندی برای اقتصاد امروز ایران داشته باشد. یکی از تجارب نسبتا موفق اقتصاد ایران به مدیریت اقتصادی دهه چهل بازمی‌گردد. دوره‌ای…
  • تورم در دوراهی سرنوشت

    دنیای اقتصاد: در هفته‌های اخیر، این موضوع در محافل رسمی و فضای مجازی مطرح شده که رابطه نقدینگی و تورم در اقتصاد ایران به چه شکل است؟ در این بین گروهی معتقدند که نقدینگی در اقتصاد ایران عامل افزایش نرخ تورم نیست و نباید نگران رشد نقدینگی بود. برخی دیگر معتقدند که نقدینگی متغیر مهمی برای مهار تورم است و نمی‌توان در شرایطی که نقدینگی تا سطح ۴۰درصد رشد داشته است، صحبت از مهار تورم کرد. مسعود نیلی در یک گفت‌وگوی تحلیلی، به بررسی رابطه نقدینگی و تورم طی دهه‌های اخیر پرداخته است. نکته کلیدی در صحبت‌های این…
  • اتحاد دولت و اتاق برای تولید

    دنیای‌اقتصاد: نیروی انسانی یکی از بزرگ‌ترین دغدغه‌‌‌های تولید در ایران است که کمبود آن و همچنین کهولت سنی در این زمینه، معضل بزرگ رشد تولید کشور شده است. اقتصاد ایران با پتانسیل‌‌ بالای خود، توانایی افزایش تولید برای اضافه کردن بر حجم مبادلات خود با دیگر کشورها را دارد؛ اما تا زمانی که مشکلات کلان و در عین حال ساده‌‌‌ای همچون صندوق‌های بازنشستگی و افزایش رغبت کارفرمایان به بهبود تولید و حفظ نیروی کار متخصص برطرف نشود، ایران به درجا زدن در میزان تولید و تجارت خود ادامه می‌دهد.
بیشتر