چرخش ثروت جهانی به سمت بورس

در آلمان، اجاره‌نشینی رواج بیشتری دارد؛ اما در کشورهای انگلیسی‌زبان، مردم در صورت توان مالی معمولا خانه می‌خرند و بخش بزرگی از ثروت خود را از این طریق انباشته می‌کنند. پس از جنگ جهانی دوم، سیاست‌های تشویق خرید خانه به تقویت این الگو کمک کرد. در آمریکا و کانادا، مالکان خانه ثروتمندتر از مستاجران هستند و این فاصله در گذر زمان افزایش یافته است. در بریتانیا، برآوردهای انجمن ساختمان‌سازی یورکشایر نشان می‌دهد مالکان خانه در سن بازنشستگی به‌طور متوسط نزدیک به ۸۰۰ هزار پوند بیشتر از مستاجران ثروت دارند و املاک تقریبا نیمی از این اختلاف را توضیح می‌دهد.

با این حال، مسکن دیگر مانند گذشته مسیری مطمئن برای افزایش ثروت به نظر نمی‌رسد؛ به‌ویژه برای نسل جوان. هرچند بازار مسکن در بسیاری از کشورها اخیرا اندکی تضعیف شده، قیمت‌ها پس از تعدیل تورمی همچنان نزدیک به بالاترین سطوح تاریخی قرار دارند. برای بسیاری از جوانان، هزینه ورود به بازار مسکن چنان بالاست که خرید خانه عملا دور از دسترس شده است. در ایرلند، سه‌پنجم افراد ۱۸ تا ۳۴ ساله با والدین خود زندگی می‌کنند.

براساس گزارش اکونومیست و داده‌های موسسه جهانی مک‌کینزی، از ۴۰تریلیون دلار افزایش ثروت خانوارهای جهان در سال۲۰۲۵، حدود ۵۷درصد به سهام و ۱۵درصد به املاک اختصاص داشت. این ترکیب با روند ۲۵سال پیش از آن تفاوت چشم‌گیری دارد؛ در این دوره، به‌طور متوسط ۵۲درصد از افزایش ثروت خانوارها به املاک و ۲۶درصد به سهام مربوط بود.

در آمریکا، این تغییر آشکارتر بوده است. براساس محاسبات گلدمن ساکس، در ماه ژوئیه سهم سهام از ثروت خانوارهای آمریکایی برای نخستین‌بار از پایان جنگ جهانی دوم از سهم املاک پیشی گرفت. رشد سرمایه‌گذاری در بازار سهام، به‌ویژه میان جوانانی که توان خرید خانه ندارند، قابل‌توجه بوده است. داده‌های جی‌پی مورگان چیس نشان می‌دهد سهم افراد ۲۵ساله‌ای که در حساب‌های سرمایه‌گذاری خود پول گذاشته‌اند، بین سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۴ شش‌برابر شده است.

تغییر بازده دارایی‌ها

شرکت مودیز آنالیتیکس پیش‌بینی می‌کند میانگین رشد سالانه قیمت خانه در آمریکا از حدود پنج درصد در دهه گذشته به ۲.۱درصد در فاصله سال‌های ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۵ کاهش یابد. در انگلستان نیز ارزش واقعی متوسط خانه اکنون از سطح آن در دو دهه قبل کمتر است.

در سوی دیگر، بازار سهام عملکرد متفاوتی داشته است. نسبت ارزش بازار سهام شرکت‌ها به ارزش دفتری خالص دارایی‌های آنها به رکوردی تاریخی رسیده است. یان میشکه از موسسه مک‌کینزی می‌گوید این نسبت حتی از اوج دوره رونق شرکت‌های اینترنتی در اواخر دهه۱۹۹۰ نیز ۵۰درصد فراتر رفته است.

برخی دولت‌ها معافیت‌های مالیاتی و حمایت‌هایی را کاهش داده‌اند که طی سال‌های گذشته به افزایش تقاضا و قیمت املاک کمک کرده‌اند. بریتانیا در ماه مه۲۰۲۶ حمایت‌های تازه‌ای از مستاجران معرفی کرد که هدف آن محافظت از آنها در برابر رقابت برای اجاره خانه، افزایش بیش از اندازه اجاره‌بها و تخلیه بدون دلیل است. کانادا نیز در سال۲۰۲۳ خرید ملک توسط اتباع خارجی را ممنوع کرد؛ محدودیتی که قرار است در سال۲۰۲۷ منقضی شود.

مالکان خانه‌های اجاره‌ای در بریتانیا با سرعتی بی‌سابقه در حال فروش املاک خود هستند و فروش واحدهای آپارتمانی در تورنتو سقوط کرده است. در آمریکا نیز تعداد خانه‌هایی که با هدف فروش مجدد خریداری می‌شوند، کاهش یافته و حاشیه سود این معاملات پایین آمده است.

مهار افزایش شدید قیمت املاک، احتمال شکل‌گیری بحرانی مشابه بحران مالی سال۲۰۰۸ را کاهش می‌دهد؛ بحرانی که سقوط بازار مسکن در مرکز آن قرار داشت. بازارهای سهام ممکن است با سرعت بیشتری سقوط کنند و کاهش ارزش دارایی‌ها، ثروت خانوارها را تحت‌تاثیر قرار دهد.

در کنار عوامل اقتصادی، نگرش نسل جوان به مالکیت خانه نیز تغییر کرده است. سوفی بلانک، زن۳۳ساله آلمانی که در حوزه هوش مصنوعی فعالیت می‌کند و در شبکه‌های اجتماعی درباره مسائل مالی می‌نویسد، می‌گوید تجربه‌اش از ورود به دانشگاه در بریتانیا نشان می‌داد که خرید خانه از همان سال‌های جوانی به دغدغه‌ای جدی تبدیل شده است. او در هفته آشنایی دانشجویان تازه‌وارد با دانشگاه، با همکلاسی‌هایی روبه‌رو شد که با وجود فاصله اندک از دوران مدرسه، از همان ابتدا برای خرید خانه برنامه‌ریزی می‌کردند.

بلانک اکنون با رضایت در محله ناتینگ هیل در غرب لندن مستاجر است و ترجیح می‌دهد پس‌اندازش را به جای خرید خانه در بازار سهام سرمایه‌گذاری کند. به اعتقاد او، مالکیت خانه در نسل‌های پیشین راهی موثر برای افزایش ثروت بود؛ اما جوانان امروز برای دستیابی به همان سطح از ثروت با موانع بسیار بیشتری روبه‌رو هستند؛ تا جایی که برای بسیاری از آنها، خانه‌دار شدن به رویایی دور از دسترس تبدیل شده است.