انقلاب «نوری» در نورون‌های مغزی
دنیای اقتصاد: جایزه نوبل فیزیولوژی یا پزشکی دیروز دوشنبه به کارل دایسروت، پیتر هگمان و گئورگ ناگل برای دستاوردهای چشم‌گیرشان در حوزه علوم اعصاب و پایه‌گذاری دانش «اپتوژنتیک» اهدا شد. این تکنیک پیشگامانه با استفاده از پالس‌های نوری، امکان فعال یا غیرفعال کردن دقیق گروه‌های مشخصی از نورون‌های مغزی را فراهم می‌کند. در این روش محققان با دستکاری ژنتیکی سلول‌های مغز و تاباندن نور، عملا کلیدی برای کنترل نورون‌ها در اختیار می‌گیرند. این ابزار قدرتمند علاوه بر ایجاد تحول در تحقیقات پایه، سرنخ‌های مهمی برای درمان عارضه‌هایی نظیر نابینایی، افسردگی، اعتیاد و زوال عقل ارائه کرده است.
بخشی از انگیزه توسعه این روش از دغدغه‌های کارل دایسروت به عنوان یک روان‌پزشک نشأت گرفت که از فقدان دلایل روشن برای رنج بیمارانش ناامید شده بود. هگمان از دانشگاه هومبولت برلین و ناگل از دانشگاه وورتسبورگ آلمان پروتئین‌های حساس به نور را کشف کردند و دایسروت در دانشگاه استنفورد از آنها برای تولید سیگنال‌های الکتریکی در مغز استفاده کرد. به گفته اعضای کمیته نوبل، این کشف عصر جدیدی را در علوم اعصاب رقم زده است. تا پیش از این دانشمندان تنها به نقشه تشریحی مغز دسترسی داشتند؛ اما اپتوژنتیک امکان ترسیم نقشه‌های عملکردی و درک دقیق نحوه ارتباط سلول‌های مغزی با یکدیگر را فراهم کرده است. این تکنیک اکنون به ابزار اصلی آزمایشگاه‌های تحقیقاتی تبدیل شده و در درک شبکه‌های عصبی مرتبط با حافظه و بیماری‌های روان‌پزشکی مانند اسکیزوفرنی کاربرد گسترده‌ای یافته است. هر سه دانشمند از شنیدن این خبر شگفت‌زده شدند و از اینکه این افتخار را در کنار یکدیگر به دست آورده‌اند، ابراز خرسندی کردند.
نوبل پزشکی نخستین جایزه از مجموعه جوایز شش‌گانه‌ای است که برندگان رشته‌های دیگر آن نیز به این ترتیب معرفی خواهند شد: فیزیک امروز سه‌شنبه ۶ اکتبر (۱۴ مهر)، شیمی فردا چهارشنبه ۷ اکتبر (۱۵ مهر)، ادبیات پنج‌شنبه ۸ اکتبر (۱۶ مهر)، صلح جمعه ۹ اکتبر (۱۷ مهر) و اقتصاد دوشنبه هفته آینده ۱۲ اکتبر (۲۰ مهر).
