سرنوشت جایگزینهای گیاهی شیر
مصرفکنندگان بار دیگر به شیر لبنی روی آوردهاند، چراکه آن را هم برای مدیریت هزینهها و هم برای سلامت مناسبتر میدانند. به گزارش اکونومیست، جایگزینهای شیر در دهه ۲۰۱۰ به جریان اصلی بازار راه یافتند؛ بخشی از این روند به دلیل این تصور بود که این محصولات در مقایسه با لبنیات، آسیب کمتری به اقلیم وارد میکنند. شرکت سوئدی «اوتلی» مدعی است که شیر جوی دوسر این شرکت در بریتانیا تنها یکسوم شیر گاو اثرات اقلیمی دارد. اما پس از کاهش قیمت شیر در سال ۲۰۲۳، بسیاری از خریدارانی که همچنان با فشار هزینههای پس از همهگیری دستوپنجه نرم میکردند، به لبنیات بازگشتند.
شیرهای گیاهی سالمترند؟
با افزایش نگرانیها درباره غذاهای فوقفرآوریشده و دقت بیشتر مردم در خواندن برچسب محصولات، ترکیباتی مانند صمغها، روغنها، شکر و طعمدهندهها در فهرست مواد تشکیلدهنده جایگزینهای شیر بیشتر به چشم آمدند. اگرچه شیر کامل چربی اشباع بیشتری دارد، جایگزینهای گیاهی اغلب شکر بیشتری دارند. شیر گاو نیز سه تا چهار برابر شیر جوی دوسر پروتئین دارد. در «آرلا»، بزرگترین تعاونی لبنی اروپا، درآمد حاصل از محصولات پرپروتئینی مانند کوارک و اسکیر از سال ۲۰۲۴ تاکنون سالانه ۲۵درصد افزایش یافته است.
تولیدکنندگان شیرهای جایگزین نیز بهشدت روی ویژگیهای سلامتمحور محصولات خود مانور میدهند. زویی گاردنر، مدیر بازاریابی برند گیاهی «آلپرو» متعلق به شرکت «دانون» در بریتانیا، میگوید استراتژی رشد این شرکت، غنیسازی شیرهای گیاهی با کلسیم، پروتئین، ید و ویتامینهاست. محصولات جدید شیر سویا و ماست «سیلک پروتئین» این شرکت در آمریکای شمالی نیز با این ادعا عرضه میشوند که «۵۰درصد شکر کمتری نسبت به شیر لبنی معمولی» دارند. در میان عرضهکنندگان کوچکتر، شرکت «مالک» روی بستهبندی محصولاتش بر عبارت «فاقد صمغ» تاکید میکند.
رقابت بر سر طعمهای تازه
جان کرافورد از شرکت سیرکانا، مصرفکنندگان وفادار به شیرهای جایگزین را با مصرفکنندگان «کوکاکولای رژیمی» مقایسه میکند. به گفته او، بسیاری از این افراد «کاملا وفادار» هستند و این نوشیدنی را نه بهعنوان جایگزینی برای شیر، بلکه بهعنوان محصولی با طعم خاص خود مصرف میکنند. این موضوع شاید توضیح دهد که چرا نوشیدنیهایی که تلاش میکنند طعم شیر گاو را تقلید کنند، موفق نبودهاند. هم آرلا و هم دانون برندهای ناموفق خود در این حوزه را کنار گذاشتهاند.
تولیدکنندگان شیرهای گیاهی معتقدند راه پیش رو، نوآوری و عرضه محصولات جدید است. برایان کارول، مدیرکل اوتلی در بریتانیا و ایرلند، میگوید صرفا عرضه یک «جایگزین برای لبنیات» کافی نیست. به گفته او، طعمهای جدید بهویژه در میان جوانان محبوبیت پیدا کردهاند. از جمله این طعمها میتوان به پاپکورن و ماچا، نوعی پودر چای سبز محبوب و مد روز، اشاره کرد که از زمان عرضه در سال ۲۰۲۵ به پرفروشترین محصول طعمدار اوتلی تبدیل شده است. در آلپرو نیز گاردنر میگوید موفقیت نوشیدنی با طعم رول دارچینی، این شرکت را به سمت یک استراتژی جدید مبتنی بر عرضه طعمهای فصلی سوق داده است.
شیرهایی که از پسته، گردو و جو تهیه میشوند نیز در قفسههای فروشگاهها در حال ظهورند. شرکت «تیستوایز» که گفتوگوهای کاربران در شبکههای اجتماعی را تحلیل میکند، نشان میدهد علاقه به این محصولات در یک سال گذشته بهطور محسوسی افزایش یافته است؛ درحالیکه علاقه به شیرهای جوی دوسر، بادام و بادام هندی کاهش پیدا کرده است. شاید شیرهای جایگزین جدید بتوانند سهم بازار خود را نه از لبنیات، بلکه از جایگزینهای قدیمیتر به دست آورند.
