قابلیت‌های سرزمینی استان ایلام با رویکرد به‌کارگیری انرژی‌های تجدیدپذیر

استان ایلام در پایان سال ۱۴۰۳ دارای ۱۲ شهرستان، ۳۰ بخش، ۲۸ شهر، ۵۷ دهستان و ۷۸۱ آبادی دارای سکنه بوده است. بر اساس برآوردهای مرکز آمار ایران، جمعیت استان در سال ۱۴۰۳ حدود ۵۹۷ هزار نفر بوده که حدود ۷درصد جمعیت کشور را تشکیل می‌دهد. این ساختار جمعیتی و سکونتگاهی، در کنار ویژگی‌های طبیعی و اقتصادی استان، ضرورت برنامه‌ریزی فضایی و توسعه متوازن شهرستان‌ها را دوچندان می‌کند.

۱. ویژگی‌های طبیعی و جغرافیایی استان

استان ایلام در پهنه جنوب‌غربی رشته‌کوه زاگرس قرار گرفته و بخش قابل‌توجهی از قلمرو آن را ارتفاعات، مناطق کوهستانی و تپه‌ماهورها تشکیل می‌دهد. این مناطق در برخی نواحی به دشت‌ها و پهنه‌های کم‌ارتفاع منتهی می‌شوند. رشته‌کوه کبیرکوه با امتدادی حدود ۱۶۰ کیلومتر از شمال‌غربی به جنوب‌شرقی استان کشیده شده و با ایجاد تنوع توپوگرافی، ارتفاعی و اقلیمی، شرایط متفاوتی را در پهنه‌های مختلف استان به وجود آورده است.

این ویژگی‌های طبیعی، اگرچه در برخی مناطق محدودیت‌هایی برای توسعه زیرساخت‌های عمرانی و اقتصادی ایجاد می‌کند، اما از منظر انرژی‌های تجدیدپذیر نیز دارای فرصت‌هایی است. تنوع ارتفاع، جهت شیب، شرایط اقلیمی و وجود دشت‌های وسیع می‌تواند در مکان‌یابی نیروگاه‌های خورشیدی و شناسایی مناطق دارای پتانسیل انرژی بادی مورد استفاده قرار گیرد. البته بهره‌برداری از این ظرفیت‌ها باید بر اساس مطالعات دقیق فنی، اقتصادی، محیط‌زیستی و شبکه‌ای انجام شود.

۲. منابع آب و ظرفیت‌های هیدرولوژیکی

استان ایلام از شبکه قابل‌توجهی از رودخانه‌ها و منابع آب سطحی برخوردار است. به‌جز رودخانه سیمره، ۱۴ رودخانه دائمی در استان جریان دارند که مجموع آورد سالانه آنها حدود 1.9میلیارد مترمکعب برآورد می‌شود. از مهم‌ترین رودخانه‌های استان می‌توان به کنگیر، گدارخوش، کنجانچم، چنگوله، میمه، دویرج و چرداول اشاره کرد.

با احتساب رودخانه سیمره، مجموع آورد سالانه رودخانه‌های استان حدود 4.5میلیارد مترمکعب برآورد شده است. رودخانه‌های استان را می‌توان به‌طور کلی در دو حوزه اصلی شامل حوزه سیمره در شرق و رودخانه‌های مرزی در غرب استان دسته‌بندی کرد.

این منابع آبی علاوه بر تامین نیازهای کشاورزی، شرب، صنعت و محیط‌زیست، می‌توانند در چارچوب مدیریت یکپارچه منابع آب و انرژی مورد توجه قرار گیرند. همچنین وجود سدها و مخازن آبی، زمینه بررسی فناوری‌هایی نظیر سامانه‌های خورشیدی شناور را فراهم می‌کند. توسعه این فناوری‌ها، در صورت تایید مطالعات فنی و محیط‌زیستی، می‌تواند ضمن تولید برق پاک، به کاهش تبخیر سطحی آب در برخی مخازن نیز کمک کند.

۳. ظرفیت‌های انرژی‌های تجدیدپذیر

استان ایلام از مجموعه‌ای متنوع از ظرفیت‌های طبیعی و اقتصادی شامل منابع نفت و گاز، منابع آب، جنگل‌ها، دشت‌ها، تابش خورشید و پتانسیل باد برخوردار است. در میان منابع تجدیدپذیر، انرژی خورشیدی و بادی به دلیل بلوغ فناوری، قابلیت توسعه در مقیاس‌های مختلف، امکان جذب سرمایه‌گذاری و سازگاری با سیاست‌های توسعه پایدار، اهمیت ویژه‌ای دارند.

انرژی خورشیدی، به‌ویژه در پهنه‌های مناسب جنوب و جنوب‌غربی استان و دشت‌های شهرستان‌های مهران و دهلران، می‌تواند یکی از محورهای اصلی توسعه انرژی‌های پاک باشد. با انجام مطالعات دقیق قابلیت سرزمین، ظرفیت شبکه و ملاحظات محیط‌زیستی، امکان احداث نیروگاه‌های خورشیدی مقیاس متوسط و بزرگ در برخی مناطق وجود خواهد داشت.

توسعه نیروگاه‌های خورشیدی می‌تواند علاوه بر افزایش ظرفیت تولید برق، به تامین بخشی از تقاضای فزاینده انرژی، کاهش فشار بر شبکه و کمک به مقابله با ناترازی برق کشور منجر شود. همچنین موقعیت مرزی استان و نزدیکی به بازار عراق، در صورت فراهم‌شدن زیرساخت‌های فنی، حقوقی و اقتصادی لازم، می‌تواند در بلندمدت فرصت‌هایی برای تجارت منطقه‌ای برق و خدمات انرژی پاک ایجاد کند.

با وجود این، توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر نباید صرفا بر اساس میزان تابش یا سرعت باد انجام شود. قابلیت واقعی سرزمین باید از طریق ارزیابی هم‌زمان تابش خورشیدی، سرعت و الگوی باد، شیب و جهت زمین، کاربری اراضی، منابع آب، مناطق حفاظت‌شده، خطوط انتقال و پست‌های برق، ظرفیت اتصال به شبکه، راه‌های دسترسی، فاصله از مراکز مصرف و ملاحظات اجتماعی و محیط‌زیستی تعیین شود.

۴. مزایای اقتصادی توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر

احداث، نصب، بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌های خورشیدی و بادی در مراحل مختلف زنجیره ارزش، از مطالعات و طراحی تا ساخت، نصب، بهره‌برداری، تعمیرات و خدمات فنی، فرصت‌های شغلی مستقیم و غیرمستقیم ایجاد می‌کند.

همچنین توسعه این بخش می‌تواند زمینه شکل‌گیری شرکت‌های دانش‌بنیان، شرکت‌های فناور، پیمانکاران تخصصی، شرکت‌های خدمات مهندسی و زنجیره تامین تجهیزات را در استان فراهم کند. ایجاد مراکز آموزش تخصصی و مهارت‌آموزی در زمینه طراحی، نصب و بهره‌برداری و نگهداری نیروگاه‌های تجدیدپذیر نیز می‌تواند به توسعه سرمایه انسانی استان کمک کند.

از این منظر، انرژی‌های تجدیدپذیر می‌توانند به یکی از ابزارهای گذار اقتصادی استان از فعالیت‌های سنتی به اقتصاد متنوع، دانش‌بنیان، کم‌کربن و سبز تبدیل شوند.

۵. نقش انرژی‌های تجدیدپذیر در کاهش ناترازی برق

ناترازی میان تولید و مصرف برق یکی از چالش‌های مهم اقتصاد کشور است و پیامدهایی مانند محدودیت تامین برق صنایع، کاهش ظرفیت تولید، کاهش ساعات فعالیت واحدهای اقتصادی و افزایش هزینه‌های تولید را به دنبال دارد.

توسعه ظرفیت تولید برق تجدیدپذیر، به‌ویژه خورشیدی، می‌تواند یکی از راهکارهای موثر برای افزایش ظرفیت تولید برق و کاهش فشار بر شبکه باشد. در استان ایلام، احداث نیروگاه‌های خورشیدی در پهنه‌های مناسب و توسعه نیروگاه‌های کوچک مقیاس می‌تواند بخشی از نیاز برق استان را تامین کند.

در کنار نیروگاه‌های بزرگ، توسعه سامانه‌های خورشیدی پشت‌بامی، نیروگاه‌های خورشیدی بخش کشاورزی، سامانه‌های صنعتی و تجاری و نیروگاه‌های ترکیبی خورشیدی–ذخیره‌ساز نیز باید در برنامه انرژی استان قرار گیرد. این رویکرد، علاوه بر افزایش تاب‌آوری شبکه، امکان تولید برق در نزدیکی محل مصرف و کاهش برخی تلفات شبکه را فراهم می‌کند.

۶. ضرورت تدوین سند توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر استان

با توجه به ظرفیت‌های طبیعی، جغرافیایی، اقلیمی و اقتصادی استان، تدوین سند جامع توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر ضروری است. این سند باید چارچوب مشخصی برای شناسایی ظرفیت‌ها، پهنه‌بندی سرزمین، اولویت‌بندی پروژه‌ها، هدایت سرمایه‌گذاری، توسعه زیرساخت‌های شبکه و هماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی فراهم کند.

سند مذکور باید ضمن شناسایی پهنه‌های مستعد انرژی خورشیدی و بادی، ظرفیت شبکه برق، وضعیت اراضی، زیرساخت‌های انتقال و توزیع، ملاحظات محیط‌زیستی، توان سرمایه‌گذاری بخش خصوصی، ظرفیت فناوری و فرصت‌های همکاری منطقه‌ای با عراق را نیز بررسی کند.

۷. اصلی‌ترین مزیت‌ها و استعدادهای سرزمینی استان

استان ایلام به دلیل موقعیت جغرافیایی، منابع طبیعی، ظرفیت‌های کشاورزی، انرژی، گردشگری، سرمایه انسانی و همجواری با عراق، از مجموعه‌ای متنوع از مزیت‌های نسبی و رقابتی برخوردار است. مهم‌ترین آنها عبارت‌اند از:

۷-۱. منابع آب، کشاورزی و توسعه روستایی

-  برخورداری از منابع آب سطحی و زیرزمینی و ظرفیت توسعه کشاورزی متناسب با توان اکولوژیک مناطق مختلف؛

-  وجود اراضی مستعد برای توسعه کشاورزی نوین، دانش‌بنیان و کم‌آب‌بر؛

-  قابلیت توسعه کشاورزی هوشمند، گلخانه‌ای و سامانه‌های آبیاری نوین؛

-  ظرفیت توسعه اگری‌ولتائیک (کشاورزی خورشیدی) با هدف تولید هم‌زمان محصولات کشاورزی و انرژی پاک و افزایش بهره‌وری زمین و آب؛

-  امکان استفاده از انرژی خورشیدی برای پمپاژ آب، تامین برق واحدهای کشاورزی، گلخانه‌ها، سردخانه‌ها و صنایع تبدیلی.

۷-۲. موقعیت ارتباطی و مرزی با عراق

-  برخورداری از مرز بین‌المللی و موقعیت راهبردی برای مبادلات تجاری و حمل‌ونقل کالا و مسافر؛

-  ظرفیت تبدیل استان به یکی از دروازه‌های تجاری، زنجیره تامین و انرژی پاک غرب کشور؛

-  امکان توسعه پایانه‌های صادراتی، شهرک‌های صنعتی و مراکز لجستیکی با بهره‌گیری از انرژی‌های تجدیدپذیر؛

-  قابلیت توسعه تجارت منطقه‌ای برق، تجهیزات و خدمات فنی و مهندسی انرژی‌های پاک، در چارچوب قوانین و سیاست‌های کشور.

۷-۳. ذخایر نفت و گاز و صنایع پایین‌دستی

-  برخورداری از ذخایر و میدان‌های نفت و گاز و ظرفیت توسعه زنجیره ارزش صنایع پایین‌دستی؛

-  امکان استفاده هدفمند از درآمدها و زیرساخت‌های بخش نفت و گاز برای حرکت تدریجی به سمت اقتصاد متنوع و کم‌کربن؛

-  توسعه صنایع پایین‌دستی با رویکرد افزایش بهره‌وری انرژی و کاهش شدت انرژی؛

-  ایجاد پیوند میان صنایع نفت و گاز و زنجیره تامین تجهیزات و خدمات انرژی‌های تجدیدپذیر.

۷-۴. ظرفیت‌های انرژی‌های تجدیدپذیر

-  برخورداری از ظرفیت قابل‌توجه تابش خورشیدی و امکان توسعه نیروگاه‌های خورشیدی در پهنه‌های مناسب؛

-  وجود مناطق دارای قابلیت بررسی و توسعه انرژی بادی؛

-  امکان بهره‌گیری از زیست‌توده و پسماندهای کشاورزی، دامی و شهری برای تولید انرژی؛

-  قابلیت توسعه سامانه‌های خورشیدی کوچک‌مقیاس و پشت‌بامی در بخش‌های مسکونی، تجاری، صنعتی، کشاورزی و خدماتی؛

-  امکان توسعه نیروگاه‌های تجدیدپذیر متوسط و بزرگ در مناطق دارای قابلیت فنی، اقتصادی، محیط‌زیستی و شبکه‌ای؛

-  ایجاد زنجیره ارزش شامل طراحی، احداث، بهره‌برداری، نگهداری، آموزش، مشاوره و خدمات تخصصی انرژی‌های تجدیدپذیر.

۷-۵. منابع طبیعی، جنگل‌های زاگرس و گردشگری

-  برخورداری از جنگل‌های زاگرس، چشم‌اندازهای طبیعی، مناطق کوهستانی، تنوع زیستی و میراث فرهنگی؛

-  ظرفیت توسعه گردشگری طبیعی، فرهنگی و روستایی؛

-  قابلیت تبدیل استان به یکی از مقاصد گردشگری سبز و کم‌کربن کشور با استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر در اقامتگاه‌ها، مراکز گردشگری و زیرساخت‌های خدماتی؛

-  ضرورت حفاظت از جنگل‌های بلوط و منابع طبیعی از طریق توسعه فعالیت‌های اقتصادی سازگار با محیط‌زیست و کاهش فشار بر منابع طبیعی.

 ۸. نقش سد سیمره، سامانه گرمسیری و گردشگری در الگوی توسعه استان ایلام تا افق ۱۴۱۵

با توجه به ظرفیت‌های متنوع و مزیت‌های سرزمینی استان ایلام، سد سیمره، سامانه گرمسیری و گردشگری می‌توانند به‌عنوان سه محور پیشران در الگوی توسعه استان تا افق ۱۴۱۵ مورد توجه قرار گیرند. این سه محور، در صورت برنامه‌ریزی و مدیریت یکپارچه، قابلیت شکل‌دهی به یک الگوی توسعه در محورهای آب‌، کشاورزی‌، انرژی‌ و گردشگری‌ را دارند.

۸-۱. سد سیمره:

سد سیمره، به‌ویژه برای شهرستان‌های بدره و دره‌شهر و مناطق پیرامون رودخانه سیمره، یکی از زیرساخت‌های مهم توسعه‌ای استان محسوب می‌شود. تنظیم و بهره‌برداری از منابع آب، توسعه کشاورزی و باغداری، آبزی‌پروری و تولید برق‌آبی از مهم‌ترین کارکردهای آن است. توسعه پرورش ماهی، به‌ویژه در قالب پرورش ماهی در قفس، می‌تواند زمینه شکل‌گیری خوشه اقتصادی آبزی‌پروری سیمره شامل تولید، فرآوری، بسته‌بندی، سردخانه، حمل‌ونقل و عرضه در بازارهای داخلی و عراق را فراهم کند.

احداث نیروگاه خورشیدی شناور (Floating PV) بر روی مخزن سد سیمره می‌تواند یکی از پروژه‌های شاخص برنامه توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر استان ایلام باشد؛ به‌ویژه اگر پروژه به‌صورت نیروگاه خورشیدی شناور - برق‌آبی هیبریدی طراحی شود. مطالعات بین‌المللی نشان می‌دهد نصب PV شناور روی مخازن نیروگاه‌های برق‌آبی می‌تواند از زیرساخت شبکه موجود استفاده کند، هزینه اتصال به شبکه را کاهش دهد و انعطاف‌پذیری نیروگاه برق‌آبی را برای جبران نوسان تولید خورشیدی به کار گیرد.

۸-۲. سامانه گرمسیری

سامانه گرمسیری را می‌توان زیرساخت تبدیل ظرفیت آب به ارزش اقتصادی در بخش کشاورزی دانست. توسعه شبکه‌های آبیاری و زهکشی و تبدیل بخشی از اراضی دیم به آبی، زمینه افزایش بهره‌وری، توسعه باغداری، گلخانه‌ها، صنایع تبدیلی و اشتغال روستایی را فراهم می‌کند.

۸-۳. پیوند با انرژی‌های تجدیدپذیر:

ترکیب سامانه گرمسیری با انرژی خورشیدی می‌تواند یک الگوی آب–انرژی–غذا ایجاد کند. استفاده از پمپ‌های خورشیدی، اگری‌ولتائیک، نیروگاه‌های مزرعه‌ای، سامانه‌های آبیاری هوشمند، تامین برق گلخانه‌ها و سردخانه‌های خورشیدی، ضمن کاهش هزینه و مصرف سوخت، به توسعه کشاورزی کم‌کربن و اقتصاد سبز کمک می‌کند.

۸-۴. گردشگری:

تنوع طبیعی، کوهستان، رودخانه‌ها، دریاچه‌ها، آثار تاریخی و فرهنگی و همچنین موقعیت مرزی استان، ظرفیت قابل‌توجهی برای توسعه گردشگری ایجاد کرده است. در این میان، دریاچه سد سیمره می‌تواند با توسعه گردشگری طبیعی و تفریحی، قایق‌رانی، ماهیگیری، کمپینگ، گردشگری روستایی و اقامتگاه‌های بوم‌گردی به یک مقصد گردشگری جدید تبدیل شود.

در نهایت، اتصال سیمره، سامانه گرمسیری، انرژی‌های تجدیدپذیر، گردشگری و مرز مهران می‌تواند «زنجیره توسعه سبز سیمره – گرمسیری - گردشگری ایلام» را شکل دهد؛ زنجیره‌ای که از آب و انرژی آغاز شده، به کشاورزی، صنایع تبدیلی، گردشگری و صادرات متصل می‌شود و در نهایت به افزایش اشتغال، درآمد، سرمایه‌گذاری و توسعه پایدار استان منجر خواهد شد.

مجموع این ظرفیت‌ها نشان می‌دهد که مزیت اصلی استان ایلام در برخورداری از یک سبد متنوع و مکمل از منابع طبیعی، موقعیت مرزی، کشاورزی، انرژی، گردشگری و ظرفیت‌های انسانی است. راهبرد توسعه استان باید بر اتصال این مزیت‌ها و تبدیل آنها به زنجیره‌های ارزش اقتصادی استوار باشد. در این چارچوب، انرژی‌های تجدیدپذیر می‌توانند نقش پیونددهنده و پشتیبان توسعه کشاورزی، صنعت، گردشگری، خدمات و تجارت مرزی را ایفا کرده و زمینه گذار استان به سوی اقتصاد سبز، کم‌کربن، تاب‌آور و دانش‌بنیان تا افق ۱۴۱۵ را فراهم سازند.

۹. بیانیه چشم‌انداز سرزمینی استان در افق ۱۴۲۰

«استان ایلام در افق ۱۴۲۰، استانی سبز، هوشمند، تاب‌آور و رقابت‌پذیر، به‌عنوان بهشت انرژی‌های پاک، پیوندگاه اقتصادی و تجاری ایران و عراق و گنجینه طبیعی زاگرس شناخته می‌شود؛ استانی که با اتکا به قابلیت‌های بومی و سرزمینی، مدیریت خردمندانه منابع، توسعه اقتصاد سبز و بهره‌گیری گسترده از انرژی‌های تجدیدپذیر، توانسته است جایگاه منطقه‌ای و ملی خود را ارتقا دهد و به یکی از قطب‌های تولید انرژی پاک، کشاورزی نوین، صنایع پایین‌دستی، گردشگری سبز، تجارت و زنجیره تامین منطقه‌ای تبدیل شود.»

در این چشم‌انداز، استان ایلام با حفظ و تقویت منابع طبیعی و سرمایه‌های اجتماعی خود، زمینه را برای:

-  دستیابی به سطح بالایی از تولیدات کشاورزی و دامی؛

-  توسعه کشاورزی هوشمند و اگری‌ولتائیک؛

-  توسعه تولید انرژی‌های تجدیدپذیر و زنجیره ارزش آن؛

-  افزایش بهره‌وری و ارزش افزوده صنایع نفت، گاز و صنایع پایین‌دستی؛

-  توسعه گردشگری طبیعی، فرهنگی و سبز؛

-  ایفای نقش موثر در حمل‌ونقل، زنجیره تامین و بازرگانی ایران و عراق؛

-  توسعه شهرک‌ها و نواحی صنعتی سبز؛

-  ایجاد اشتغال پایدار و مشاغل دانش‌بنیان؛

-  حفظ و تقویت سرمایه‌های اجتماعی و فرهنگی؛

-  افزایش تاب‌آوری در برابر تغییر اقلیم، خشکسالی و مخاطرات طبیعی؛

-  و استقرار حکمرانی مشارکتی، هوشمند و داده‌محور فراهم خواهد کرد.

10. اصلی‌ترین راهبردهای سرزمینی سند آمایش استان

10-۱. تنوع‌بخشی به نظام حمل‌ونقل

-  توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل جاده‌ای، ریلی و هوایی.

-  حرکت تدریجی به سمت حمل‌ونقل سبز و کم‌کربن.

-  استفاده از انرژی خورشیدی برای تامین بخشی از انرژی پایانه‌ها، مجتمع‌های خدماتی و زیرساخت‌های حمل‌ونقل.

10-۲. توسعه اقتصادی مبتنی بر انرژی پاک

-  تبدیل انرژی‌های تجدیدپذیر به یکی از پیشران‌های اصلی توسعه اقتصادی استان.

-  شناسایی و پهنه‌بندی مناطق مستعد خورشیدی، بادی و زیست‌توده با استفاده از GIS و مطالعات فنی و اقتصادی.

-  توسعه سامانه‌های خورشیدی پشت‌بامی در ساختمان‌های دولتی، عمومی، تجاری، صنعتی و مسکونی.

-  ایجاد شهرک‌ها و نواحی انرژی پاک و صنایع سبز.

-  ایجاد سازوکارهای تامین مالی و جذب سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی برای پروژه‌های تجدیدپذیر.

10-۳. توسعه کشاورزی و اگری‌ولتائیک

-  سیاستگذاری توسعه استان بر مبنای ظرفیت آب و توان اکولوژیک سرزمین.

-  توسعه کشاورزی کم‌آب‌بر، هوشمند و دانش‌بنیان.

-  استفاده از انرژی خورشیدی در چاه‌ها و سامانه‌های پمپاژ، گلخانه‌ها، سردخانه‌ها و صنایع تبدیلی.

-  توسعه زنجیره‌های کسب‌وکار کشاورزی با رویکرد بازارمحوری و صادرات به استان‌های مرکزی، پایتخت و کشور عراق.

10-۴. برندسازی مزیت‌های نسبی استان

-  ایجاد برند «ایلام؛ سرزمین انرژی پاک و طبیعت زاگرس» به‌عنوان یکی از محورهای برندسازی منطقه‌ای.

-  توسعه محصولات و خدمات گردشگری سبز و کم‌کربن.

10-۵. توسعه چندمرکزی نظام سکونتگاهی

-  توسعه چندمرکزی در نظام سکونتگاهی استان.

-  تقویت نقش و جایگاه شهر ایلام در تعاملات منطقه‌ای و ملی.

-  توسعه زیرساخت‌های انرژی پاک در شهرها و روستاها با هدف افزایش تاب‌آوری و کاهش هزینه انرژی.

10-۶. توسعه گردشگری پایدار

-  توسعه و ارتقای زیرساخت‌ها و خدمات گردشگری با رویکرد ملی و بین‌المللی.

-  توسعه گردشگری طبیعت‌محور، روستایی، فرهنگی و سلامت.

-  استفاده از انرژی خورشیدی و سایر انرژی‌های پاک در اقامتگاه‌ها، مجتمع‌های گردشگری و زیرساخت‌های خدماتی.

-  حفاظت هم‌زمان از جنگل‌های بلوط، منابع طبیعی و جاذبه‌های گردشگری.

10-۷. توسعه نفت، گاز و گذار انرژی

-  امکان توسعه میادین نفت و گاز درون استان و میادین مشترک با عراق در چارچوب سیاست‌های ملی.

-  استفاده از ظرفیت مالی و فنی بخش نفت و گاز برای توسعه پروژه‌های انرژی‌های تجدیدپذیر.

-  حرکت تدریجی از اقتصاد صرفا مبتنی بر منابع فسیلی به سمت اقتصاد ترکیبی نفت، گاز، انرژی پاک و صنایع دانش‌بنیان.

10-۸. توسعه صنایع پایین‌دستی سبز

-  توسعه صنایع پایین‌دستی مرتبط با نفت و گاز.

-  توسعه صنایع جدید مرتبط با انرژی‌های تجدیدپذیر، تجهیزات خورشیدی، ذخیره‌سازی انرژی، شبکه هوشمند و خدمات فنی و مهندسی.

-  ایجاد زنجیره تامین محلی برای پروژه‌های انرژی پاک.

10-۹. تقویت امنیت و تاب‌آوری مرزی

-  توسعه چارچوب جامع ارتقای امنیت مرزها در همکاری با استان‌های هم‌مرز و دستگاه‌های ذی‌ربط.

-  افزایش تاب‌آوری زیرساخت‌های حیاتی از طریق تولید غیرمتمرکز انرژی.

-  توسعه نیروگاه‌ها و سامانه‌های خورشیدی مستقل یا متصل به شبکه برای تامین برق مراکز حساس و مناطق مرزی.

10-۱۰. توسعه تجارت و اقتصاد ایران ـ عراق

-  توسعه فعالیت‌ها و تعریف نقش‌های تخصصی استان متناسب با فرصت‌های برون‌زای توسعه حاصل از همجواری با عراق.

-  توسعه مراکز تامین زنجیره و صادراتی سبز.

-  استفاده از ظرفیت مرز مهران برای توسعه تجارت محصولات کشاورزی، صنعتی و خدمات دانش‌بنیان.

-  ایجاد ظرفیت برای صادرات خدمات فنی و مهندسی انرژی‌های تجدیدپذیر به بازار منطقه‌ای.

10-۱1. توسعه جامع انرژی‌های نو و تجدیدپذیر

-  توسعه جامع انرژی‌های نو و تجدیدپذیر در پهنه‌ها و نقاط دارای مزیت فنی، اقتصادی، زیست‌محیطی و شبکه‌ای.

-  تدوین اطلس جامع ظرفیت انرژی‌های تجدیدپذیر استان.

-  اولویت‌بندی شهرستان‌ها و پهنه‌های مناسب برای نیروگاه‌های خورشیدی، بادی و زیست‌توده.

-  توسعه پروژه‌های خورشیدی مقیاس بزرگ و کوچک‌مقیاس.

-  توسعه سامانه‌های خورشیدی پشت‌بامی و تولید پراکنده.

-  توسعه اگری‌ولتائیک در اراضی دارای قابلیت مناسب.

-  توسعه ذخیره‌سازهای انرژی در نقاط دارای محدودیت شبکه یا نیاز به افزایش تاب‌آوری.

-  توسعه بازار سرمایه‌گذاری و تامین مالی پروژه‌های انرژی پاک.

-  تربیت نیروی انسانی متخصص و ایجاد شرکت‌های دانش‌بنیان و خدمات فنی و مهندسی.

-  ایجاد زنجیره ارزش اقتصادی انرژی‌های تجدیدپذیر از مطالعات و مکان‌یابی تا طراحی، تامین تجهیزات، احداث، بهره‌برداری، نگهداری و صادرات خدمات.

* پژوهشگر حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر

منابع:

- سالنامه آماری استان ایلام - 1403

-  گزارش خلاصه طرح گرمسیری - وزارت نیرو - شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران - خرداد 1405

- گزارش: آژانس بین‌المللی انرژی‌های تجدیدپذیر- 2025

- سفر به طبیعت ناشناخته عروس زاگرس(استان ایلام) - اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان ایلام - 1402

- مطالعات سند ملی آمایش سرزمین بخش انرژی (جلد اول - بررسی و تحلیل اسناد فرا دست) - انتشارات سازمان برنامه و بودجه کشور - 1400

- مطالعات سند ملی آمایش سرزمین نظام سکونتگاهی و توزیع فضایی جمعیت (جلد دوم - بررسی و تحلیل وضع موجود و استخراج ساختار و سازمان فضایی) - انتشارات سازمان برنامه و بودجه کشور - 1400

سند آمایش سرزمین (جلد اول) - انتشارات سازمان برنامه و بودجه کشور - 1400

اسناد آمایش استانها در یک نگاه- انتشارات سازمان برنامه و بودجه کشور - 1400

https://iwpco.ir/cs/ProjectsMgmt/

https://www.iana.ir/

https://www.iea.org/