رئیسجمهور چین در بحبوحه تحولات منطقهای به مصر رفت
نفوذ پکن در سرزمین فراعنه
ارزیابی رویترز نیز از فضای ملتهب منطقه حاکی از آن است که آشوبهای ماههای اخیر در خاورمیانه و پیامدهای اقتصادی جنگ، متحدان آمریکا را به بازنگری در ترتیبات امنیتی خود واداشته است. مصر که سالانه حدود یکمیلیارد و ۳۰۰میلیون دلار کمک نظامی از واشنگتن دریافت میکند، اکنون به شکلی موازی در حال تنوعبخشیدن به شرکای راهبردی خود است. چین تلاش میکند خود را بهعنوان یک نیروی ثباتبخش و میانجی در منطقه معرفی کند و در نقطه مقابل آمریکایی قرار گیرد که دهههاست درگیر مداخلات نظامی در خاورمیانه است. پکن پیشتر نیز با میانجیگری در توافق ایران و عربستان و همچنین تاکید بر راهکار دو کشوری برای حل بحران فلسطین، جاهطلبیهای دیپلماتیک خود را نشان داده است. شی پیش از سفر به مصر، در اجلاس سازمان همکاری شانگهای در پایتخت قرقیزستان شرکت کرده بود؛ نشستی که با حضور رهبران روسیه، هند و پاکستان بهعنوان وزنهای در برابر نفوذ جهانی آمریکا شناخته میشود.
در عرصه نظامی نیز شراکت قاهره و پکن ابعاد بیسابقهای پیدا کرده است. به نوشته المانیتور، نیروهای هوایی مصر و چین از بیستودوم اوت (۳۱ مرداد) دومین دوره رزمایش مشترک خود با نام «عقابهای تمدن» را در مصر آغاز کردهاند که تا اوایل سپتامبر ادامه دارد. نخستین دوره این رزمایش در آوریل۲۰۲۵ برگزار شده بود. امسال جنگندههای «جی-۱۰سی» چین به همراه هواپیماهای هشدار اولیه و سوخترسان در کنار «میگ-۲۹» مصر حضور دارند و جنگندههای سنگین «جی-۱۶» نیز برای نخستین بار به این رزمایش اضافه شدند؛ رویترز از یک رزمایش کم سابقه نبرد هوایی میان «جی-۱۶» و رافائل فرانسوی مصر خبر داده است. علاوه بر این، اطلاعات منتشرشده حاکی از آن است که قاهره توافقاتی برای خرید جنگندههای چینی امضا کرده و سامانه پدافند هوایی دوربرد «اچکیو ۹ بی» را نیز بهدست آورده است.
از منظر اقتصادی، پکن جای پای خود را در زیرساختهای مصر محکم کرده است. حجم تجارت دو کشور در سال۲۰۲۵ به نزدیک ۲۰.۸میلیارد دلار رسید که رشدی ۱۹.۶درصدی نشان میدهد و چین را به بزرگترین شریک تجاری مصر تبدیل کرده است. برای مقایسه، حجم تجارت آمریکا و مصر در همان سال ۱۵.۷میلیارد دلار بود. واردات مصر از چین تنها در نیمه نخست سال جاری از ۱۰میلیارد دلار فراتر رفته که بیش از ۱۴درصد بیشتر از مدت مشابه سال قبل است. با پیوستن مصر به گروه بریکس و «ابتکار کمربند و جاده»، سرمایهگذاریهای چین در پروژههای زیرساختی از جمله توسعه بنادر و منطقه اقتصادی کانال سوئز شتاب گرفته است. اهمیت کانال سوئز برای پکن اکنون دوچندان شده است. با اختلال در روند انتقال انرژی از تنگه هرمز بهدلیل درگیریهای نظامی، آبراه تحت کنترل مصر بهعنوان یک مسیر جایگزین و حیاتی برای تضمین جریان انرژی به سوی شرق عمل میکند. بررسی مناسبات مالی دو پایتخت نیز نشان میدهد که قاهره و پکن برای مقابله با فشارهای ارزی، در ماه ژوئن توافق سوآپ ارزی خود را از ۱۸میلیارد یوآن (معادل ۲.۶میلیارد دلار) به سیمیلیارد یوآن (حدود ۴.۴میلیارد دلار) افزایش دادند تا وابستگی به دلار آمریکا را کاهش دهند.
اما یکی از حساسترین ابعاد این روابط که نگرانی واشنگتن را برانگیخته، نفوذ فناوری چین در زیرساختهای مصر است. شرکت هوآوی ماه گذشته پیشنهاد رسمی خود را برای ساخت دیتاسنترهای پیشرفته هوش مصنوعی و تامین بیش از ۲هزار تراشه پردازشی برای سیستمهای دولتی و نظامی مصر ارائه داده است. پذیرش این پیشنهاد، جایگاه فناوری چین را در دومین اقتصاد بزرگ آفریقا تثبیت میکند و جبهه جدیدی از رقابت و تنش میان پکن و واشنگتن را در حیاطخلوت سنتی آمریکا میگشاید. مجموع این تحولات نشان میدهد که خاورمیانه در حال گذار به نظمی جدید است که در آن، متحدان سنتی غرب منافع خود را در نگاه به شرق جستوجو میکنند.
