آیا منطقه خلیجفارس به دنبال لایه تازهای از بازدارندگی است؟
چرخش امنیتی کویت به سمت اسلامآباد
با این حال کارشناسان بر محدودیتهای توافق کویت تاکید دارند. ظاهر محمود، تحلیلگر دفاعی و ژنرال سابق پاکستانی، میگوید این سند را نمیتوان با پیمان دفاع متقابل عربستان مقایسه کرد؛ چراکه فاقد بندی شبیه تعهد مرکزی آن پیمان و پیمان مکه است؛ تعهدی که تجاوز به یک امضاکننده را تجاوز به همه تلقی میکند. به گفته او کویت از همکاری دفاعی ساده به سمت مشارکت امنیتی ساختارمندتر حرکت کرده، اما تعهدی از نوع ماده۵ در میان نیست. تحلیلگران کاهش اعتماد به تضمینهای امنیتی آمریکا پس از حمله اسرائیل به محل استقرار مقامهای حماس در دوحه در سپتامبر۲۰۲۵ را علت اصلی چرخش پایتختهای عربی به سمت پاکستان میدانند.
پیمان دفاع متقابل عربستان و پاکستان تنها چند روز پس از آن حمله امضا شد. اسلامآباد بهعنوان تنها قدرت هستهای جهان اسلام و دارا بودن روابط متوازن با بازیگران منطقهای و فرامنطقهای، گزینهای ایدهآل برای تنوعبخشی به شرکای دفاعی عرب به شمار میرود؛ همکاریهایی که برخلاف نزدیکی به پکن، حساسیت مستقیم واشنگتن را هم برنمیانگیزد. عمر کریم، پژوهشگر مرکز ملک فیصل در ریاض، تصریح میکند که این ترتیبات هنوز چتر امنیتی به معنای دقیق کلمه نیست و صرفا لایهای تازه از بازدارندگی به این کشورها میافزاید.
در آن سوی معادله، منافع اقتصادی مستقیم پاکستان هنوز کاملا محقق نشده است. اگرچه اسلامآباد چشم به جذب سرمایهگذاری، دریافت انرژی یارانهای و گشایش بازار کار برای نیروی انسانی خود دارد؛ اما تا این لحظه، مهمترین دستاورد آن ارتقای وزن استراتژیک و افزایش ضریب نفوذ فرامنطقهای بوده است. به گفته کریم، تحقق انرژی یارانهای کویت خود منوط به سرانجام یافتن ماجرای تنگه هرمز است. با وجود ریسکهای ناشی از تنشهای خاورمیانه، اسلامآباد منافع راهبردی این نقشآفرینی پررنگ را فراتر از مخاطرات آن میداند.
