بریتانیا فناوری محرمانه «سایه توفان» را به اوکراین داد؛
ضربه موشکی لندن به عمق روسیه
«برد لندون» در گزارش دیروز دوشنبه برای سی ان ان نوشت، پاریس و کی یف میخواهند تا پایان سال، یک خط تولید اوکراینی برای موشک کروز هواپرتاب «اسکالپ»، که در بریتانیا با نام «سایه توفان» شناخته میشود، راهاندازی کنند. خارج کردن اطلاعات قطعات بریتانیایی این موشکها از حالت محرمانه که دیروز دوشنبه اعلام شد، گامی کلیدی در راستای تحقق آن هدف محسوب میشود.
موشک اسکالپ که توسط شرکت اسلحهسازی اروپایی «امبیدیای» ساخته شده، یک سلاح متعارف، دوربرد و با قابلیت اصابت عمیق است که اوکراین نسخههای وارداتی آن را با موفقیت علیه اهداف مستحکم به کار گرفته است، از جمله در نوامبر ۲۰۲۴ که برای اولین بار به اهدافی در داخل روسیه شلیک شدند. طبق «پروژه تهدید موشکی» در «مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی» (CSIS)، این موشک که با موتور توربوجت کار میکند، حداکثر برد ۵۵۰ کیلومتر دارد و میتواند یک کلاهک نفوذی با مواد منفجره قوی به وزن ۴۰۰ کیلوگرم را حمل کند. طبق اعلام مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی، این موشک پس از شلیک از ترکیبی از سامانههای ناوبری اینرسی، موقعیتیاب جهانی و تعقیب عوارض زمین، در کنار «جستوجوگر فروسرخ و الگوریتمهای شناسایی خودکار هدف» بهره میگیرد تا به دقت بالایی در تمامی شرایط آبوهوایی دست یابد.
موشک اسکالپ از جنگندههای «سوخو-۲۴» یا «میراژ ۲۰۰۰» اوکراین شلیک میشود و در طول پرواز با پرواز در ارتفاع بسیار پایین و منطبق بر عوارض زمین، میکوشد از دید پدافند هوایی بگریزد. کاربرد این موشک برای اوکراین، انهدام اهداف نظامیِ مدفون در عمق زمین، نظیر پناهگاهها و سنگرهای فرماندهی است؛ امری که برای پهپادهای سبکتر کییف - که عمدتا برای حمله به اهداف روبازتر مانند پالایشگاههای نفت یا انبارها بهکار میروند - بسیار دشوارتر است. بریتانیا و فرانسه تاکنون آمار دقیق موشکهای اسکالپ/سایه توفان تحویلی به اوکراین را اعلام نکردهاند؛ اما در سال۲۰۲۵ شرکت سازنده «امبیدیای» خطوط تولیدی را که به مدت ۱۵سال تعطیل شده بود، مجددا فعال کرد. «سباستین لکورنو»، وزیر دفاع فرانسه، در آن زمان گفت: «این موشک فرانسوی-بریتانیایی تحویلی به اوکراین، کارآیی خود را در نبردهای مدرن با شدت بالا و در موقعیتهای سرنوشتساز به اثبات رسانده است.»
حتی با اعلان بریتانیا، مقیاسپذیری و افزایش سطح تولید ممکن است چند سال به طول بینجامد؛ با این حال، «اندی برنهام»، نخستوزیر بریتانیا، میگوید لندن برای درازمدت از کی یف حمایت میکند. برنهام دیروز دوشنبه در بیانیهای مطبوعاتی همزمان با اعلام اعطای فناوری موشکی بریتانیا گفت: «مردم اوکراین نباید هیچ تردیدی داشته باشند؛ بریتانیا امروز و تا هر زمان که لازم باشد، پشتیبان شماست». نخستوزیر بریتانیا - که دیروز دوشنبه برای شرکت در روز استقلال اوکراین وارد کییف شد و این سفر، نخستین سفر خارجی او از زمان تصدی این سمت در ۲۰ ژوئیه محسوب میشود - تاکید کرد: «امنیت اوکراین، امنیت ماست.»
برنهام در آنجا، ریاست مشترک جلسه «ائتلاف مشتاقان» (یک ائتلاف بینالمللی متشکل از ۳۴ کشور که سال گذشته توسط بریتانیا و فرانسه برای حمایت از اوکراین در جنگ تشکیل شد، درحالیکه کمکهای ایالات متحده در دولت ترامپ کاهش یافته بود) را بر عهده خواهد داشت. آنچه موشک اسکالپ قادر به جبران و رفع آن نیست، کمبود موشکهای دفاعی و پدافندی اوکراین - مانند سامانه آمریکایی پاتریوت - است؛ نقطه ضعفی که طی هفتههای اخیر پیامدهای ویرانگری به همراه داشته، زیرا روسیه موجهای عظیمی از موشکها و پهپادهای خود را در حملاتی به راه انداخته که به کشته شدن دهها اوکراینی منجر شده است.
اوکراین درخواست اجازه برای تولید رهگیرهای پاتریوت در این کشور را کرده است؛ ایدهای که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در ابتدا در اوایل ژوئیه از آن حمایت کرد؛ اما سپس از آن عقبنشینی کرد. دولت ترامپ همچنین تلاشهای اوکراین برای دستیابی به موشکهای کروز دوربرد تاماهاک آمریکایی را که موجودی آنها کاهش یافته است، رد کرده است. با این حال، تولید موشک داخلی اوکراین متوقف نشده است.
شرکت اوکراینی «فایر پوینت» موشک کروز زمینپایه «افپی-۵ فلامینگو» را توسعه داده است. این موشک با برد ۳۰۰۰ کیلومتر میتواند به عمق خاک روسیه حمله کند و ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، اوایل این ماه گفت که از آن برای حمله به یک مرکز مهم الکترونیک موشکی روسیه در حدود ۹۰۰ کیلومتری مرز اوکراین استفاده شده است. زلنسکی گفت که فلامینگو اولین حضور رزمی خود را در سال۲۰۲۵ تجربه کرد و گزارشهای اطلاعاتی منبع باز نشان میدهد که استفاده از آن در سال جاری رو به افزایش بوده است.
شرکت فایر پوینت همچنین پهپادهای دوربرد را برای همراهی با موشکهای بالستیک کوتاهبرد توسعه داده است. «پیتر دیکینسون»، سردبیر وبلاگ «هشدار اوکراین» در شورای آتلانتیک، نوشت: استفاده کی یف از سلاحهای دوربرد، وسعت وسیع روسیه را که زمانی یک مزیت نظامی محسوب میشد، به مشکلی برای مسکو تبدیل کرده است؛ زیرا مسکو در تلاش است تا سلاحهای دفاعی محدودی را به تعداد فزایندهای از اهداف در محدوده اوکراین اختصاص دهد. دیکینسون نوشت: «ردیفی طولانی از فاتحان بالقوه به روسیه حمله کردهاند، اما ارتشهای آنها در وسعت این کشور غرق شدهاند. اوکراین اکنون در تلاش است تا این منطق نظامی را با یک کمپین بمباران استراتژیک که هدف آن سوءاستفاده از عظمت روسیه و تبدیل آن از یک نقطه قوت کلیدی به یک نقطه ضعف مهلک است، وارونه کند.»
«مایکل شی یر» هم در گزارش دیروز دوشنبه در نیویورکتایمز نوشت، سفر برنهام به اوکراین در حالی انجام گرفت که روسیه حملات لفظی خود را علیه کمکهای بریتانیا به اوکراین تشدید کرده و در مورد عواقب ادامه این کمکها و حمایتها هشدار داده است. برنهام صبح دوشنبه پس از سفر شبانه با قطار وارد کییف شد. دفتر برنهام در بیانیهای اعلام کرد: «روسیه نباید در مورد عزم ما تردیدی داشته باشد. ما تا زمانی که صلح عادلانه و پایدار برقرار نشود، عقبنشینی نخواهیم کرد.»
