گرانی سوخت زنجیره تولید و مصرف آمریکا را تحت فشار قرار میدهد؛
شوک گازوئیل به اقتصاد آمریکا
به گزارش گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد-محمد امین مکرمی: افزایش شدید قیمت گازوئیل در آمریکا به تهدید تازهای برای اقتصاد این کشور تبدیل شده است. گازوئیل که نقش مهمی در حملونقل، کشاورزی و فعالیتهای صنعتی دارد، طی هفتههای اخیر بهسرعت گران شده و هزینه فعالیت شرکتها و خانوارها را بالا برده است. نگرانی اصلی اکنون این است که افزایش قیمت سوخت، موج تازهای از تورم ایجاد کند و فشار بیشتری بر مصرفکنندگان آمریکایی وارد شود.
قیمت هر گالن گازوئیل در آمریکا روز سهشنبه به ۵.۴۷ دلار رسید؛ سطحی که به رکورد تاریخی ۵.۸۲ دلار نزدیک است. قیمت این سوخت تنها در یک ماه ۸ درصد افزایش یافته است. همزمان، فاصله قیمت گازوئیل با نفت خام، که در بازار انرژی به « کرک اسپرد» معروف است، به رکوردی بیسابقه رسیده است. این فاصله گسترده نشان میدهد مشکل بازار فقط افزایش قیمت نفت خام نیست و کمبود سوخت نیز فشار زیادی بر قیمتها وارد میکند.
براساس گزارش فایننشال تایمز، افزایش قیمت گازوئیل ابتدا شرکتهای حملونقل و کشاورزان را تحت فشار قرار میدهد، اما اثر آن به بخشهای مختلف اقتصاد منتقل میشود. کامیونها برای جابهجایی کالا به گازوئیل وابستهاند و کشاورزان نیز برای تراکتورها و ماشینآلات خود از این سوخت استفاده میکنند. بنابراین هر افزایش در قیمت گازوئیل میتواند هزینه حمل کالا و تولید محصولات کشاورزی را بالا ببرد و در نهایت به قیمت مصرفکننده منتقل شود.
زنجیره گرانی
گازوئیل در اقتصاد آمریکا فقط یک سوخت معمولی نیست؛ یکی از پایههای زنجیره تولید و توزیع کالا به شمار میرود. کامیونها، ماشینآلات کشاورزی و بخش بزرگی از تجهیزات صنعتی به آن وابسته هستند. به همین دلیل، شرکتها نمیتوانند بهسادگی مصرف آن را کاهش دهند. افزایش هزینه سوخت در نهایت حاشیه سود بنگاهها را کاهش میدهد یا آنها را مجبور میکند هزینه بیشتری از مشتریان دریافت کنند.
کشاورزان نیز در وضعیت دشواری قرار گرفتهاند. افزایش قیمت گازوئیل در شرایطی رخ داده که هزینه کود و سایر نهادههای کشاورزی نیز بالا رفته است. افزایش هزینه سوخت میتواند فشار مالی بر مزارع را بیشتر کند و قیمت محصولات غذایی را در ماههای آینده بالا ببرد.
همزمان، خانوارهای آمریکایی خود را برای فصل سرد سال آماده میکنند. خرید سوخت گرمایشی، افزایش هزینه حملونقل و خرید کالا برای تعطیلات پایان سال میتواند اثر این شوک را بر بودجه خانوارها بیشتر کند. در نتیجه، افزایش قیمت گازوئیل میتواند از مسیرهای مختلف به هزینه زندگی آمریکاییها منتقل شود.
ریشه کمبود
بخش مهمی از افزایش قیمتها به بحران انرژی ناشی از جنگهای خاورمیانه و اروپا بازمیگردد. اختلال در انتقال محمولههای انرژی از مسیر تنگه هرمز عرضه جهانی را محدود کرده است. همزمان، حملات پهپادی اوکراین به پالایشگاههای روسیه ظرفیت تولید سوخت این کشور را کاهش داده و صادرات مسکو نیز محدود شده است. کاهش صادرات سوخت از چین فشار بیشتری بر بازار وارد کرده است.
در چنین شرایطی، پالایشگاههای آمریکا با ظرفیت بالا فعالیت میکنند تا بخشی از کمبود بازار جهانی را جبران کنند. آمریکا عملا به یکی از تامینکنندگان اصلی سوخت در بازار جهانی تبدیل شده است. اما تحلیلگران هشدار میدهند که ادامه این روند دشوار است، زیرا ذخایر سوخت کاهش یافته و پالایشگاهها نیز تقریبا با حداکثر ظرفیت کار میکنند.
به همین دلیل، هر اختلال تازه میتواند قیمتها را بیشتر افزایش دهد. طوفانهای شدید، تعمیرات پالایشگاهها یا آسیب به زیرساختهای انرژی میتواند عرضه را کاهش دهد. برخی تحلیلگران حتی احتمال قیمتهای ۶ یا ۷ دلاری برای هر گالن گازوئیل را در صورت تشدید بحران مطرح کردهاند.
هزینه سیاسی
افزایش قیمت سوخت برای دولت آمریکا تنها یک مشکل اقتصادی نیست. انتخابات میاندورهای کنگره در نوامبر برگزار میشود و افزایش هزینه زندگی میتواند نارضایتی رأیدهندگان را بیشتر کند. نظرسنجی اخیر فایننشال تایمز نیز نشان داده است که بخش بزرگی از رأیدهندگان احساس میکنند وضعیت اقتصادی آنها در دوره ریاستجمهوری دونالد ترامپ بدتر شده است.
کاخ سفید اعلام کرده است که برای کاهش اختلال در بازار انرژی اقداماتی انجام داده و آزادسازی ذخایر استراتژیک نیز در دستور کار قرار گرفته است. با این حال، اگر قیمت گازوئیل همچنان افزایش یابد، فشار سیاسی برای مداخله بیشتر در بازار انرژی بالا خواهد رفت.
این شوک همچنین بازار اوراق قرضه آمریکا را تحت تاثیر قرار داده است. نگرانی از بازگشت تورم میتواند احتمال کاهش نرخ بهره را کمتر کند و بازده اوراق دولتی و هزینه استقراض را بالا ببرد. به این ترتیب، گازوئیل گران میتواند از مسیر هزینه تولید، قیمت کالاها، تورم و نرخ بهره، فشار تازهای بر اقتصاد آمریکا وارد کند./
