کارشناسان بازنگری در سیاستهای کلان حاکم بر صنعت مرغ و تخممرغ را ضرروی میدانند
زنجیره مقررات ناکارآمد صنعت طیور
در شرایطی که هر روز بر اهمیت مصرف محصولات زنجیره طیور در سبد غذایی کشور افزوده میشود، فعالان این صنعت از مشکلات گسترده تولید، گلایه دارند. داود رنگی نایب رئیس کمیسیون واردات اتاق بازرگانی ایران و رئیس اتحادیه واردکنندگان نهادههای دام و طیور ایران در گفتوگو با «دنیای اقتصاد» در ارزیابی اهمیت مصرف مرغ و تخممرغ در سبد مصرف خانوار و چالشهای حاکم بر این زنجیره تولید گفت: نسل جوان اهمیت مصرف پروتئین را در سبد مصرف خانوار دوچندان کرده است. امنیت غذایی کشور اگر پر اهمیتتر از امنیت سیاسی و اجتماعی نباشد قطعا کمتر از آن نیست.
افزایش ۵ برابری قیمت نهادههای تولید
وی افزود: در طول سالیان گذشته انتقادات جدی نسبت به اعطای ارز ارزان به واردات برخی محصولات بحق وارد بود، اما پس از اجرای پرشتاب و کم پشتوانه فنی حذف ارز ترجیحی، شاهد مشکلاتی هستیم. البته بدون تردید آزادسازی نرخ ارز محاسن و برکات اقتصادی کلانی برای کشور به دنبال داشته است. اما در عمل شرایط به گونهای رقم خورد که محاسن این طرح را در تور ناهماهنگیها، بیبرنامگیها، عدم همکاری مناسب بین دستگاههای متولی و گره خوردن آن به چالشهای اساسی پیش آمده در کشور گرفتار ساخت.
رنگی گفت: در بعد اقتصادی و اجتماعی، شاهد بروز فشارهای تورمی، نوسانات شدید قیمتی در هر دو سطح تولید و مصرف و مشکلات مربوط به واردات نهادههای دامی، افزودنیها، مکملها، نژادهای بهرهور گوشتی هستیم. در این میان اصرار بر حفظ دخالتهای دولتی در امورات غیر ضرور و تصدیهای غیرحاکمیتی با امضاهای طلایی با وجود آزادسازی انجام گرفته ادامه دارد. در همینحال با وجود وعدههای مطرح شده از سوی مسوولان برنامه حمایتی مشخصی از سوی دولت برای جبران نیاز نقدینگی ناشی از افزایش ۵ برابری قیمت نهادههای تولید، جوجه یکروزه، اقلام مصرفی و حملونقل ارائه نشده است. این دست مشکلات در نهایت به افزایش هزینههای تمام شده تولید منجر شده و کاهش حاشیه سود و افت سرانه مصرف پروتئین در جامعه را به دنبال داشته است. در همینحال به تضعیف انگیزه فعالان صنعت طیور در تمام حوزههای زنجیره ارزش آن منتهی شده است.
لزوم حفظ اعتبار واردکننده در بازار بینالمللی
نایب رئیس کمیسیون واردات اتاق بازرگانی ایران گفت: اختلال در تامین نهادهها به دلیل ۱۵ ماه بدهی ارزی دولت به واردکنندگان و تحمیل فشار جبرانناپذیر به ایشان برای تامین نهاده که بیش از ۸۰ درصد آن وارداتی است، الزام فروشندگان خارجی به خرید نقدی توسط واردکنندگان ایرانی به دلیل مخدوش شدن اعتبار آنها ناشی از این بدهیهای طولانی سررسید شده، تصمیمات خلقالساعه ناشی از افزایش قابلتوجه کارمزد بانکی انتقال ارز کالاهای اساسی، افزایش نرخ ارز، مشکلات به فروش نرسیدن نهادههای طیور به دلیل عدم قدرت خرید مرغداران و مشکلات نقد نشدن محمولههای وارد شده و عرضه شده در سامانه بازارگاه در سایه دستورالعملهای جزیرهای دستگاههای مربوط از جمله سازمان بنادر و دریانوردی و همچنین ریسکهای تجاری تحمیل شده به تجار در شرایط جنگی در ماههای گذشته عملکرد فعالان این صنعت را تحتتاثیر منفی قرار داده است.
زنگ خطر رشد قیمت
رنگی افزود: در این میان تسهیلاتی از سوی وزارت جهاد کشاورزی برای فعالان زنجیره طیور فراهم شد که در مقابل مشکلات بسیار محدود بوده است. در حال حاضر موجودی عرضه نهادههای اصلی تولید شامل ذرت و کنجاله سویا در حد تقاضای فعالان تولید مرغ و تخممرغ فراهم است. اما در طول بیش از ۴ ماه گذشته و با توجه به شوک ناشی از رشد قیمت ارز، اساسا برنامهریزی برای تولید مخدوش شده و در نتیجه آثار کاهش جوجهریزی مرغهای گوشتی و مرغ مادر و زیان بسیار شدید تحمیل شده به واحدهای مرغ مادر گوشتی و مرغداران مرغ تخمگذار به دلیل مقاومت بازار مصرف، آینده این بخش را دچار چالش جدی کرده است. در این میان برنامه مشخصی هم برای برونرفت از این وضعیت ارائه نشده و در نتیجه آثار تبعی آن در افزایش یکباره قیمتها به سمت واقعی شدن قیمت تمام شده نمایان خواهد شد.
رنگی افزود: در این میان دولت نیز دولت به وعدهای خود برای کمک به نقدینگی مرغداران، کارخانههای خوراک، واردکنندگان اقلام نهادهای و افزودنیها و واکسن و اصلاح نرخ اختصاصی به کالابرگ عمل نکرده است. در چنین فضایی در آینده نزدیک شاهد بروز بحران تولید و در ادامه چالش قدرت خرید در جامعه خواهیم شد. در چنین فضایی از سیاستگذار انتظار میرود با توجه به اهمیت مصرف محصولات یاد شده در بخش امنیت غذایی، در مسیر پایداری تولید در جهت امنیت غذایی گام بردارد.
این فعال صنعت طیور گفت: صنعت طیور در تمام کشورها یک صنعت استراتژیک است. اغلب کشورها ناچارند تا بخش اصلی نهادههای خوراک شامل ذرت و کنجاله سویا را حداکثر از ۱۰ کشور در جهان تهیه کنند. با وجود این اغلب همین کشورها همواره بیش از ۹۰ درصد خوداتکایی در تولید گوشت مرغ و تخممرغ را حفظ کردهاند چراکه به دلایل متعددی امکان واردت این اقلام در جهان بسیار محدود است.
رنگی گفت: سیاستهای غلط و آسیبرسان در جلوگیری از واردات نژادهای بهرهور به کشور و همچنین اصرار بر دستکاری ژنتیکی نژادهای باقیمانده و الزام به استفاده از نژاد خاص در مرغ گوشتی همگی نه تنها ابزار آماری برنامهریزی تولید را به شدت مخدوش کرده بلکه در شرایط بحران ارزی و تامین بسیار سخت ارز واردات، متاسفانه باعث افزایش مصرف نهادهها در قبال تولید گوشت کمتر شده است. بیتوجهی به گسترش تولید در قالب زنجیره یکپارچه، استنکاف دولت از جلوگیری تولید دان دستی در مرغداریها و جایگزینی آن با دان آماده کارخانهای نیز از عوامل مهم کاهش بهرهوری در تولید هستند.
نایب رئیس کمیسیون واردات اتاق بازرگانی ایران گفت: ضرورت حفظ سرانه مصرف جامعه حتی در کف قابل قبول اعلام شده در سند امنیت غذایی کشور، نیازمند برنامهریزی دقیق قابل اجرا در کنار تعهد متولیان امر از بانک مرکزی، وزارت اقتصاد، وزارت راه، سازمان بنادر، گمرک و در نهایت وزارت جهاد کشاورزی است. در همین حال باید به دور از تصمیمات جزیرهای و پراکنده که معمولا ناقض اهداف اساسی و کلان کشور برای تامین امنیت غذایی است، باید یک پروتکل مشخص و لازم الاجرا برای همه بخشها تدوین شود تا از هدررفت فرصتهای بسیار اندک بهدست آمده جدا جلوگیری شود. این دست اقدامات به حفظ و پایداری تولید کمک میکند و جامعه خواهد توانست از مصرف کافی پروتئین بهرهمند شود.
