صنعت لبنیات در پیچ و خم قیمت
حاشیه سود صنعت لبنیات حدود ۵ درصد است و این قابل رویت و اثبات در سایت بورس اوراق بهادار و صورتهای مالی شرکتهای لبنیاتی در بورس است. این میزان حاشیه سود بسیار پایین بوده و هرگونه افزایش هزینههای موثر در قیمت تمام شده محصولات لبنی سبب میشود سود محصولات لبنی کاهش یافته و به حاشیه زیان رانده شود و البته این عوامل و تغییرات آن در طول سال فراوان هستند. افزایش قیمت شیرخام، افزایش هزینههای حقوق و دستمزد، افزایش قیمت ارز و تاثیر آن بر اقلام وارداتی صنعت فرآوری از جمله پودر کاکائو، استارتر ماست و پنیر، پایدار کنندهها، پاکتهای چند لایه، قطعات یدکی و افزایش قیمت اقلام بستهبندی بالاخص قیمت مواد پلیمری و کارتن، افزایش هزینه حملونقل، افزایش حاملهای انرژی هر کدام قادر هستند حاشیه سود اندک محصولات لبنی را به زیان تبدیل کنند و شرکتهای لبنی مجبور هستند نسبت به افزایش قیمت محصولات لبنی اقدام کنند تا به حاشیه زیان رانده نشوند.
افزایش قیمت عوامل موثر در قیمت تمام شده محصولات لبنی در یک مقطع زمانی اتفاق نمیافتد تا صنعت لبنیات هم بتواند در یک بازه زمانی کوتاه نسبت به افزایش قیمت اقدام کند. شیر خام در سال گذشته سه بار افزایش قیمت داشته است اول خرداد ماه، اول آبان ماه و اول بهمن ماه سه تاریخی بود که قیمت شیر به طور رسمی افزایش یافت. حقوق و دستمزد هم در ابتدای سال افزایش پیدا میکند هزینه حملونقل دو بار در تاریخهای خرداد و آذر سال قبل افزایش یافت قیمت محصولات پتروشیمی هم که مستمرا افزایش داشته و قیمت ارز هم که حدیث مفصلی دارد. قیمت مواد بستهبندی از جمله لفاف کارتن هم که با وزش هر بادی در اقتصاد تغییر پیدا مییابد پیشنهاد مشخص این است که همه عوامل موثر بر قیمت تمام شده در اول هر سال تعیین تکلیف شود و تاخیر در تصمیمگیری عوامل هزینه را به حساب مدیریت هزینهها منظور نکنیم به این ترتیب افزایش قیمت محصولات در مقاطع مختلف زمانی اتفاق نمیافتد.
ناپایداری شرایط بهخصوص پارامترهای کلان اقتصادی از جمله افزایش قیمت،کاهش قدرت خرید مردم و کاهش تولید ناخالص داخلی باعث شده که نه تنها پیشبینی شرایط اقتصادی حتی در آینده نزدیک بسیار سخت و دشوار شود بلکه تصمیمگیری برای اداره روزمره بنگاههای اقتصادی را با چالشهای جدی مواجه کرده است. درحالیکه قیمت محصولات لبنی در معرض دید عموم مصرفکنندگان است و دولت عملا امکان کنترل قیمت نهادههای وارده به صنعت را ندارد صنایع لبنی را رو در روی ذینفعان اصلی خود که مصرفکنندگان هستند قرار داده و صنعت را مسوول افزایش قیمت میداند. درحالیکه مسوول اصلی سیاستهای اقتصادی دولت و پارامترهای کلان اقتصادی کشور است.
قیمتگذاری دستوری بهرغم اینکه بر اساس قانون برنامه هفتم بر محصولاتی که یارانه مستقیم دریافت نمیکنند مجاز شمرده نشده است ولی مقامات دولتی همچنان به عناوین مختلف سعی بر این دارند که قیمت بعضی از محصولات لبنی را تعیین و ابلاغ کنند. با توجه به اینکه این کالاها حداقل برای بخشی از کارخانهها سهم عمدهای از کالاهای تولیدی را در بر میگیرد تثبیت قیمت این اقلام میتواند فشار به تغییرات قیمت سایر محصولات را افزایش دهد و دفعات افزایش قیمت را افزون سازد.
یکی از عوامل دیگر تعدد افزایش قیمت محصولات لبنی وجود محصولات با ماندگاری طولانی با قیمتهای قبلی در انبار محصولات شرکتها است. قیمت محصولات پاستوریزه از جمله شیر پاستوریزه و ماست در بازار بلافاصله در بازار نمود خود را پیدا میکند ولی محصولات با ماندگاری طولانی از جمله شیرهایی با ماندگاری طولانی و پنیر با یک تاخیر زمانی که بعضا بیش از یک ماه طول میکشد به بازار عرضه میشود و این شائبه را که شرکتهای لبنی چند بار نسبت به افزایش قیمت محصولات لبنی اقدام میکنند تقویت مینماید.
از دیگر مشکلات این صنعت، بازار شدید رقابتی بین شرکتهای لبنی است به گونهای که پس از تغییر عوامل موثر بر قیمت تمام شده شرکتهای لبنی سعی میکنند افزایش قیمت خود را پس از افزایش قیمت رقبا انجام دهند تا بتوانند سهمی در بازار ایجاد کرده و آسیبهایی که دیدهاند را جبران کنند.
* رئیس انجمن صنایع فرآوردههای لبنی ایران
